महाभारत · अध्याय 1.140
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.140.1
कृपस्यापि मम ब्रह्मन्संभवं वक्तुमर्हसि ।
शरस्तम्बात्कथं जज्ञे कथं वाऽस्त्राण्यवाप्तवान् ॥ १.१४०.१ ॥
हे ब्रह्मन्, कृपाचाही जन्म मला सांगणे योग्य आहे. तो शरस्तंबापासून कसा जन्मला आणि त्याने अस्त्रे कशी मिळवली?
1.140.2
महर्षेर्गौतमस्यासीच्छरद्वान्नाम गौतमः ।
पुत्रः किल महाराज जातः सहशरैर्विभो ॥ १.१४०.२ ॥
महर्षी गौतमाला शरद्वान गौतम नावाचा एक पुत्र होता. हे महाराजा, हे विभो, तो बाणांसह जन्मला होता.
1.140.3
न तस्य वेदाध्ययने तथा बुद्धिरजायत ।
यथास्य बुद्धिरभवद्धनुर्वेदे परन्तप ॥ १.१४०.३ ॥
त्याची बुद्धी वेदाध्ययनात तशी रमली नाही, जशी धनुर्वेदात रमली. हे परंतपा!
1.140.4
अधिजग्मुर्यथा वेदास्तपसा ब्रह्मचारिणः ।
तथा स तपसोपेतः सर्वाण्यस्त्राण्यवाप ह ॥ १.१४०.४ ॥
ब्रह्मचारी जसे तपश्चर्येने वेद मिळवतात, तसेच तो तपश्चर्येने युक्त होऊन सर्व अस्त्रे मिळवता झाला.
1.140.5
धनुर्वेदपरत्वाच्च तपसा विपुलेन च ।
भृशं सन्तापयामास देवराजं स गौतमः ॥ १.१४०.५ ॥
धनुर्वेदातील निष्ठा आणि प्रचंड तपश्चर्या यांमुळे त्या गौतमाने देवराज इंद्राला अत्यंत संतप्त केले.
1.140.6
ततो जालवतीं नाम देवकन्यां सुरेश्वरः ।
प्राहिणोत्तपसो विघ्नं कुरु तस्येति कौरव ॥ १.१४०.६ ॥
मग सुरेश्वराने जालवती नावाच्या देवकन्येला पाठवले आणि म्हटले, 'त्याच्या तपश्चर्येत विघ्न आण', हे कौरवा.
1.140.7
सा हि गत्वाऽऽश्रमं तस्य रमणीयं शरद्वतः ।
धनुर्बाणधरं बाला लोभयामास गौतमम् ॥ १.१४०.७ ॥
ती शरद्वतांच्या रमणीय आश्रमात जाऊन, धनुष्यबाण धारण करणाऱ्या गौतमाला त्या बालिकेने मोहित केले.
1.140.8
तामेकवसनां दृष्ट्वा गौतमोऽप्सरसं वने ।
लोकेऽप्रतिमसंस्थानां प्रोत्फुल्लनयनोऽभवत् ॥ १.१४०.८ ॥
वनात एकवस्त्र परिधान केलेल्या, जगात अतुल्य रूप असलेल्या त्या अप्सरेला पाहून गौतमाचे डोळे विस्फारले.
1.140.9
धनुश्च हि शरास्तस्य कराभ्यामपतन्भुवि ।
वेपथुश्चास्य सहसा शरीरे समजायत ॥ १.१४०.९ ॥
त्याचे धनुष्य आणि बाण हातांतून निसटून जमिनीवर पडले; आणि त्याच्या शरीरात अचानक कंप उत्पन्न झाला.
1.140.10
स तु ज्ञानगरीयस्त्वात्तपसश्च समर्थनात् ।
अवतस्थे महाप्राज्ञो धैर्येण परमेण ह ॥ १.१४०.१० ॥
पण तो महाप्राज्ञ आपल्या ज्ञानाच्या गांभीर्याने आणि तपाच्या सामर्थ्याने परम धैर्याने स्थिर राहिला.
1.140.11
यस्तस्य सहसा राजन्विकारः समदृश्यत ।
तेन सुस्राव रेतोऽस्य स च तन्नान्वबुध्यत ॥ १.१४०.११ ॥
हे राजा, त्याच्यात अचानक दिसलेल्या त्या विकारामुळे त्याचे रेतस् स्रवले; आणि ते त्याला कळलेही नाही.
1.140.12
धनुश्च सशरं त्यक्त्वा तथा कृष्णाजिनानि च ।
स विहायाश्रमं तं च तां चैवाप्सरसं मुनिः ॥ १.१४०.१२ ॥
धनुष्य, बाण आणि कृष्णमृगाजिनेही सोडून, तो मुनी तो आश्रम आणि ती अप्सरा यांचाही त्याग करून निघून गेला.
1.140.13
जगाम रेतस्तत्तस्य शरस्तम्बे पपात च ।
शरस्तम्बे च पतितं द्विधा तदभवन्नृप ॥ १.१४०.१३ ॥
त्याचे रेतस् बाहेर पडले आणि शरस्तंबावर (बोरूच्या झुडपावर) पडले. शरस्तंबावर पडलेले ते दोन भागांत विभागले गेले, हे राजा.
1.140.14
तस्याथ मिथुं जज्ञे गौतमस्य शरद्वतः ।
महर्षेर्गौतमस्यास्य ह्याश्रमस्य समीपतः
मृगयां चरतो राज्ञः शान्तनोस्तु यदृच्छया ॥ १.१४०.१४ ॥
नंतर त्याच्यापासून गौतमाचा पुत्र शरद्वानाला एक जोडी (जुळे) जन्मले. महर्षी गौतमाच्या त्या आश्रमाजवळ, योगायोगाने शिकार करत फिरणारा राजा शंतनू (आला).
1.140.15
कश्चित्सेनाचरोऽरण्ये मिथुनं तदपश्यत ।
धनुश्च सशरं दृष्ट्वा तथा कृष्णाजिनानि च ॥ १.१४०.१५ ॥
अरण्यात एका सैनिकाने ती जोडी पाहिली. बाणासह धनुष्य आणि काळ्या हरणांची कातडी पाहून (तो समजला).
1.140.16
ज्ञात्वा द्विजस्य चापत्ये धनुर्वेदान्तगस्य ह ।
स राज्ञे दर्शयामास मिथुनं सशरं धनुः ॥ १.१४०.१६ ॥
ते धनुर्वेदात निष्णात असलेल्या एका ब्राह्मणाचे पुत्र आहेत हे जाणून त्याने राजाला ती जोडी आणि बाणासह धनुष्य दाखवले.
1.140.17
स तदादाय मिथुनं राजा च कृपयान्वितः ।
आजगाम गृहानेव मम पुत्राविति ब्रुवन् ॥ १.१४०.१७ ॥
राजाने ती जोडी घेऊन, करुणेने भरून, "हे माझे पुत्र आहेत" असे म्हणत आपल्या घरी आला.
1.140.18
ततः संवर्धयामास संस्कारैश्चाप्ययोजयत् ।
प्रातिपेयो नरश्रेष्ठो मिथुनं गौतमस्य तत् ॥ १.१४०.१८ ॥
नंतर त्या नरश्रेष्ठ प्रातिपेयाने (शंतनूने) त्या गौतमाच्या जोडीचे पालनपोषण केले आणि संस्कारांनी त्यांचे संस्कार केले.
1.140.19
कृपया यन्मया बालाविमौ संवर्धिताविति ।
तस्मात्तयोर्नाम चक्रे तदेव स महीपतिः।
तस्मात्कृप इति ख्यातः कृपी कन्या च साऽभवत् ॥ १.१४०.१९ ॥
करुणेमुळे मी या दोन बालकांचे पालनपोषण केले; म्हणून त्या राजाने त्या दोघांनाही तेच नाव दिले. त्यामुळे तो कृप म्हणून प्रसिद्ध झाला, आणि कन्या कृपी झाली.
1.140.20
पितापि गौतमस्तत्र तपसा ताववन्दित ।
आगत्य तस्मै गोत्रादि सर्वमाख्यातवांस्तदा ॥ १.१४०.२० ॥
तेथे पिता गौतमानेही तपाने त्या दोघांचा सन्मान केला. येऊन, तेव्हा त्याने त्यांना आपले गोत्र इत्यादी सर्व सांगितले.
1.140.21
कृपोऽपि च तदा राजन्धनुर्वेदपरोऽभवत् ।
चतुर्विधं धनुर्वेदं शास्त्राणि विविधानि च ॥ १.१४०.२१ ॥
राजा, तेव्हा कृपही धनुर्वेदात निष्णात झाला. चार प्रकारचा धनुर्वेद आणि विविध शास्त्रेही त्याने आत्मसात केली.
1.140.22
निशिलेनास्य तत्सर्वं गुह्यमाख्यातवान्पिता ।
सोऽचिरेणैव कालेन परमाचार्यतां गतः ॥ १.१४०.२२ ॥
पित्याने त्याला ते सर्व गुह्य ज्ञान पूर्णपणे शिकवले. तो लवकरच, योग्य काळी परम आचार्यपदाला पोहोचला.
1.140.23
कृपमाहूय गाङ्गेयस्तव शिष्या इति ब्रुवन् ।
पौत्रान्परिसमाधाय कृपमाराधयत्तदा ॥ १.१४०.२३ ॥
गाङ्गेय भीष्माने कृपाला बोलावून, 'हे तुझे शिष्य आहेत' असे म्हणत, नातवांना नीट सोपवून तेव्हा कृपाचा सन्मान केला.
1.140.24
ततोऽधिजग्मुः सर्वे ते धनुर्वेदं महारथाः ।
धृतराष्ट्रात्मजाश्चैव पाण्डवाः सह यादवैः ॥ १.१४०.२४ ॥
मग ते सर्व महारथी धनुर्वेद शिकण्यास गेले—धृतराष्ट्राचे पुत्र आणि पांडव, यादवांसह.
1.140.25
वृष्णयश्च नृपाश्चान्ये नानादेशसमागताः ।
कृपमाचार्यमासाद्य परमास्त्रज्ञतां गतः।
विशेषार्थी ततो भीष्मः पौत्राणां विनयेप्सया ॥ १.१४०.२५ ॥
वृष्णी, इतर राजे आणि अनेक देशांतून आलेले लोक कृपाचार्यांकडे जाऊन परम अस्त्रविद्येत निपुण झाले. तेव्हा नातवंडांना विशेष शिक्षण देण्याच्या इच्छेने भीष्म.
1.140.26
इष्वस्त्रज्ञान्पर्यपृच्छदाचार्यान्वीर्यसंमतान् ।
नाल्पधीर्नामहाभागस्तथा नानस्त्रकोविदः ॥ १.१४०.२६ ॥
बाण-अस्त्रविद्येचे जाणकार आणि पराक्रमाने मान्य आचार्यांविषयी त्याने चौकशी केली. तो अल्पबुद्धी नव्हता, महाभाग्यवानही नव्हता आणि अस्त्रविद्येत निपुणही नव्हता.
1.140.27
नादेवसत्वो विनयेत्कुरूनस्त्रे महावलान् ।
इति संचिन्त्य गाङ्गेयस्तदा भरतसत्तमः ॥ १.१४०.२७ ॥
दैवी स्वभाव नसलेला माणूस महाबली कुरूंना अस्त्रविद्येचे शिक्षण देणार नाही. असा विचार करून भरतश्रेष्ठ गाङ्गेय (भीष्म) तेव्हा.
1.140.28
द्रोणाय वेदविदुषे भारद्वाजाय धमते ।
पाण्डवान्कौरवांश्चैव ददौ शिष्यान्नरर्षभ ॥ १.१४०.२८ ॥
वेदज्ञ, कुशल अशा भारद्वाजपुत्र द्रोणाला, हे नरश्रेष्ठा, पांडव आणि कौरव यांना शिष्य म्हणून दिले.
1.140.29
शास्त्रतः पूजितश्चैव सम्यक्तेन महात्मना ।
स भीष्मेण महाभागस्तुष्टोऽस्त्रविदुषां वरः ॥ १.१४०.२९ ॥
शास्त्रानुसार, त्या महात्मा भीष्मांनी योग्य सन्मान केल्याने, तो महाभाग्यवान, अस्त्रविद्येच्या जाणकारांत श्रेष्ठ संतुष्ट झाला.
1.140.30
प्रतिजग्राह तान्सर्वाञ्शिष्यत्वेन महायशाः ।
शिक्षयामास च द्रोणो धनुर्वेदमशेषतः ॥ १.१४०.३० ॥
महायशस्वी द्रोणांनी त्या सर्वांना शिष्य म्हणून स्वीकारले आणि धनुर्वेदाचे पूर्णपणे शिक्षण दिले.
1.140.31
तेऽचिरेणैव कालेन सर्वशस्त्रविशारदाः ।
बभूवुः कौरवा राजन्पाण्डवाश्चामितौजसः ॥ १.१४०.३१ ॥
हे राजा, ते लवकरच सर्व शस्त्रांत निपुण झाले; कौरव आणि अमित तेजस्वी पांडवही तसेच झाले.
1.140.32
कथं समभवद्द्रोणः कथं चास्त्राण्यवाप्तवान् ।
कथं चागात्कुरून्ब्रह्मन्कस्य पुत्रः स वीर्यवान् ॥ १.१४०.३२ ॥
हे ब्रह्मन्, द्रोण कसा जन्मला? त्याने अस्त्रे कशी मिळवली? तो वीर कुरूंकडे कसा आला? तो कोणाचा पुत्र होता?
1.140.33
कथं चास्य सुतो जातः सोश्वत्थामाऽस्त्रवित्तमः ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण प्रकीर्तय ॥ १.१४०.३३ ॥
आणि त्यांचा तो पुत्र अश्वत्थामा, जो अस्त्रविद्येत सर्वश्रेष्ठ होता, कसा जन्मला? हे मला विस्ताराने ऐकायचे आहे; कृपया सांगा.
1.140.34
गङ्गाद्वारं प्रति महान्बभूव भगवानृषिः ।
भरद्वाज इति ख्यातः सततं संशितव्रतः ॥ १.१४०.३४ ॥
गंगाद्वाराजवळ एक महान, पूज्य ऋषी होते; भरद्वाज नावाने प्रसिद्ध, सतत कठोर व्रते पाळणारे.
1.140.35
सोऽभिषेक्तुं गतो गङ्गां पूर्वमेवागतां सतीम् ।
महर्षिभिर्भरद्वाजो हविर्धाने चरन्पुरा ॥ १.१४०.३५ ॥
ते स्नानासाठी गंगेकडे गेले; ती आधीच तिथे आली होती. भरद्वाज पूर्वी महर्षींसह हविर्धानात संचार करत होते.
1.140.36
ददर्शाप्सरसं साक्षाद्धृताचीमाप्लुतामृषिः ।
रूपयौवनसंपन्नां मददृप्तां मदालसाम् ॥ १.१४०.३६ ॥
ऋषींनी स्नान करत असलेली अप्सरा घृताची प्रत्यक्ष पाहिली; ती रूप-यौवनसंपन्न, मदाने गर्विष्ठ आणि मदाने आळसावलेली होती.
1.140.37
तस्या वायुर्नदीतीर वसनं पर्यवर्तत ।
व्यपकृष्टाम्बरां दृष्ट्वा तामृषिश्चकमे ततः ॥ १.१४०.३७ ॥
नदीकिनारी वाऱ्याने तिचे वस्त्र उडवले. वस्त्र सरलेले पाहून ऋषींनी तिची इच्छा केली.
1.140.38
तत्र संसक्तमनसो भरद्वाजस्य धीमतः ।
हृष्टस्य रेतश्चस्कन्द तदृषिर्द्रोण आदधे ॥ १.१४०.३८ ॥
तिथे आसक्त मनाच्या बुद्धिमान भरद्वाजांचे रेतस् हर्षाने गळले; त्या ऋषींनी ते एका पात्रात ठेवले.
1.140.39
ततः समभवद्द्रोणः कलशे तस्य धीमतः ।
अध्यगीष्ट स वेदांश्च वेदाङ्गानि च सर्वशः ॥ १.१४०.३९ ॥
नंतर त्या बुद्धिमानाच्या कलशात द्रोण जन्मले. त्यांनी सर्व वेद आणि वेदांगे अभ्यासली.
1.140.40
अग्नेरस्त्रमुपादाय यदृषिर्वेद काश्यपः ।
अध्यगच्छद्भरद्वाजस्तदस्त्रं देवकार्यतः ॥ १.१४०.४० ॥
काश्यप ऋषी जाणत असलेले अग्नीचे अस्त्र घेऊन, देवकार्यासाठी भरद्वाजांनी ते शिकून घेतले.
1.140.41
अग्निवेश्यं महाभागं भरद्वाजः प्रतापवान् ।
प्रत्यपादयदाग्नेयमस्त्रमस्त्रविदां वरः ॥ १.१४०.४१ ॥
अस्त्रविदांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या प्रतापी भरद्वाजांनी महाभाग अग्निवेश्याला आग्नेय अस्त्र दिले.
1.140.42
कनिष्ठजातं स मुनिर्भ्राता भ्रातरमन्तिके ।
अग्निवेश्यस्तथा द्रोणं तदा भरतसत्तम।
भारद्वाजं तदाग्नेयं महास्त्रं प्रत्यपादयत् ॥ १.१४०.४२ ॥
त्या मुनी अग्निवेश्याने, धाकट्या भावाला, म्हणजे द्रोणाला जवळ बोलावून, हे भरतश्रेष्ठा, तसेच भरद्वाजपुत्र द्रोणाला आग्नेय महास्त्र दिले.
1.140.43
भरद्वाजसखा चासीत्पृषतो नाम पार्थिवः ।
तस्यापि द्रुपदो नाम तथा समभवत्सुतः ॥ १.१४०.४३ ॥
भारद्वाजाचा मित्र पृषत नावाचा एक राजा होता. त्यालाही द्रुपद नावाचा पुत्र झाला.
1.140.44
स नित्यमाश्रमं गत्वा द्रोणेन सह पार्थिवः ।
चिक्रीडाध्ययनं चैव चकार क्षत्रियर्षभः ॥ १.१४०.४४ ॥
तो राजा, क्षत्रियश्रेष्ठ, नित्य आश्रमात जाऊन द्रोणांसोबत खेळला आणि अध्ययन केले.
1.140.45
ततो व्यतीते पृषते स राजा द्रुपदोऽभवत् ।
पञ्चालेषु महाबाहुरुत्तरेषु नरेश्वरः ॥ १.१४०.४५ ॥
पृषत निधनानंतर तो द्रुपद उत्तर पांचालांचा महाबाहू नरेश्वर झाला.
1.140.46
भरद्वाजोऽपि भगवानारुरोह दिवं तदा ।
तत्रैव च वसन्द्रोणस्तपस्तेपे महातपाः ॥ १.१४०.४६ ॥
तेव्हा भगवान भारद्वाजही स्वर्गाला गेले. तेथेच राहून महातपस्वी द्रोणांनी तप केले.
1.140.47
वेदवेदाङ्गविद्वान्स तपसा दग्धकिल्बिषः ।
ततः पितृनियुक्तात्मा पुत्रलोभान्महायशाः ॥ १.१४०.४७ ॥
वेद-वेदांग जाणणारा तो, तपाने पाप जाळलेला, मग पितरांच्या प्रेरणेने पुत्रलोभाने महायशस्वी झाला.
1.140.48
शारद्वतीं ततो भार्यां कृपीं द्रोणोऽन्वविन्दत ।
अग्निहोत्रे च धर्मे च दमे च सतत रताम् ॥ १.१४०.४८ ॥
नंतर द्रोणांनी शारद्वती कृपीशी विवाह केला, जी अग्निहोत्र, धर्म आणि दम यांत सदैव रत होती.
1.140.49
अलभद्गौतमी पुत्रमश्वत्थामानमेव च ।
स जातमात्रो व्यनदद्यथैवोच्चैःश्रवा हयः ॥ १.१४०.४९ ॥
गौतमीने अश्वत्थामा नावाचा पुत्र मिळवला. जन्मताच तो उच्चैःश्रवा घोड्याप्रमाणे गर्जला.
1.140.50
तच्छ्रुत्वान्तर्हितं भूतमन्तरिक्षस्थमब्रवीत् ।
अश्वस्येवास्य यत्स्थाम नदतः प्रदिशो गतम् ॥ १.१४०.५० ॥
ते ऐकून अंतरिक्षात लपलेला एक प्राणी म्हणाला, घोड्याप्रमाणे गर्जून दिशांमध्ये पसरलेले याचे सामर्थ्य...
1.140.51
अश्वत्थामैव बालोऽयं तस्मान्नाम्ना भविष्यति ।
सुतेन तेन सुप्रीतो भारद्वाजस्ततोऽभवत् ॥ १.१४०.५१ ॥
"हा बालक निश्चितपणे अश्वत्थामा नावाने ओळखला जाईल." त्या पुत्रामुळे अत्यंत प्रसन्न झालेला भारद्वाज (द्रोण) नंतर भारद्वाज झाला.
1.140.52
तत्रैव च वसन्धीमान्धनुर्वेदपरोऽभवत् ।
स शुश्राव महात्मानं जामदग्न्यं परंतपम् ॥ १.१४०.५२ ॥
तेथेच राहून तो बुद्धिमान धनुर्वेदात निष्णात झाला. त्याने महात्मा, शत्रूंना तापवणाऱ्या जामदग्न्याबद्दल (परशुरामाबद्दल) ऐकले.
1.140.53
सर्वज्ञानविदं विप्रं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ।
ब्राह्मणेभ्यस्तदा राजन्दित्सन्तं वसु सर्वशः ॥ १.१४०.५३ ॥
सर्व ज्ञानांचा जाणकार, सर्व शस्त्रधारींमध्ये श्रेष्ठ अशा त्या ब्राह्मणाबद्दल — हे राजा, जो त्या वेळी ब्राह्मणांना सर्व प्रकारे धन देऊ इच्छित होता.
1.140.54
स रामस्य धनुर्वेदं दिव्यान्यस्त्राणि चैव ह ।
श्रउत्वा तेषु मनश्चक्रे नीतिशास्त्रे तथैव च ॥ १.१४०.५४ ॥
त्याने रामाचा धनुर्वेद आणि दिव्य अस्त्रे यांबद्दल ऐकून त्यातच मन लावले; तसेच नीतिशास्त्रातही.
1.140.55
ततः स व्रतिभिः शिष्यैस्तपोयुक्तैर्महातपाः ।
वृतः प्रायान्महावाहुर्महेन्द्रं पर्वतोत्तमम् ॥ १.१४०.५५ ॥
तेव्हा व्रतस्थ आणि तपोनिष्ठ शिष्यांनी वेढलेले ते महातपस्वी, महाबाहू श्रेष्ठ पर्वत महेंद्राकडे निघाले.
1.140.56
ततो महेन्द्रमासाद्य भारद्वाजो महातपाः ।
क्षत्रघ्नं तममित्रघ्नमपश्यद्भृगुनन्दनम् ॥ १.१४०.५६ ॥
नंतर महेंद्र पर्वतावर पोहोचलेल्या महातपस्वी भारद्वाजाने क्षत्रियांचा संहार करणाऱ्या, शत्रूंचा नाश करणाऱ्या भृगुनंदनाला पाहिले.
1.140.57
ततो द्रोणो वृतः शिष्यैरुपगम्य भृगूद्वहम् ।
आचख्यावात्मनो नाम जन्म चाङ्गिरसः कुले ॥ १.१४०.५७ ॥
नंतर शिष्यांनी वेढलेल्या द्रोणाने भृगुवंशश्रेष्ठांजवळ जाऊन आपले नाव आणि आंगिरस कुलातील आपला जन्म सांगितला.
1.140.58
निवेद्य शिरसा भूमौ पादौ चैवाभ्यवादयत् ।
ततस्तं सर्वमुत्सृज्य वनं जिगमिषुं तदा ॥ १.१४०.५८ ॥
मस्तक जमिनीवर टेकून त्यांच्या चरणांना वंदन केले; मग सर्वस्व सोडून वनात जाण्याची इच्छा असलेल्या त्यांना…
1.140.59
जामदग्न्यं महात्मानं भारद्वाजोऽब्रवीदिदम् ।
भरद्वाजात्समुत्पन्नं तथा त्वं मामयोनिजम् ॥ १.१४०.५९ ॥
भारद्वाज महात्मा जामदग्न्याला म्हणाले, "भारद्वाजापासून जसा तू उत्पन्न झालास, तसेच योनीतून न जन्मलेल्या मला…"
1.140.60
आगतं वित्तकामं मां विद्धि द्रोणं द्विजोत्तम ।
तमब्रवीन्महात्मा स सर्वक्षत्रियमर्दनः ॥ १.१४०.६० ॥
"हे द्विजोत्तमा, धनाची इच्छा धरून आलेला द्रोण मला समज." तेव्हा सर्व क्षत्रियांचे मर्दन करणाऱ्या त्या महात्म्याने त्याला म्हटले…
1.140.61
स्वागतं ते द्विजश्रेष्ठ यदिच्छसि वदस्व मे ।
एवमुक्तस्तु रामेण भारद्वाजोऽब्रवीद्वचः ॥ १.१४०.६१ ॥
हे द्विजश्रेष्ठा, आपले स्वागत आहे. आपल्याला जे हवे ते मला सांगा. रामाने असे म्हटल्यावर भारद्वाजाचा पुत्र म्हणाला.
1.140.62
रामं प्रहरतां श्रेष्ठं दित्सन्तं विविधं वसु ।
अहं धनमनन्तं हि प्रार्थये विपुलव्रत ॥ १.१४०.६२ ॥
योद्ध्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेला राम विविध धन देण्यास तयार होता. हे विपुलव्रता, मी अनंत धनाची याचना करतो.
1.140.63
हिरण्यं मम यच्चान्यद्वसु किंचिदिह स्थितम् ।
ब्राह्मणेभ्यो मया दत्तं सर्वमेतत्तपोधन ॥ १.१४०.६३ ॥
माझ्याजवळ येथे उरलेले सोने आणि इतर सर्व धन मी ब्राह्मणांना दिले आहे, हे तपोधना.
1.140.64
तथैवेयं धरा देवी सागरान्ता सपत्तना ।
कश्यपाय मया दत्ता कृत्स्ना नगरमालिनी ॥ १.१४०.६४ ॥
त्याचप्रमाणे, समुद्रापर्यंत पसरलेली, नगरांनी शोभणारी ही देवी पृथ्वी मी कश्यपाला संपूर्ण दिली आहे.
1.140.65
शरीरमात्रमेवाद्य ममेदमवशेषितम् ।
अस्त्राणि च महार्हाणि शस्त्राणि विविधानि च ॥ १.१४०.६५ ॥
आज माझ्याजवळ उरले आहे केवळ हे शरीर, आणि अतिमौल्यवान अस्त्रे व विविध शस्त्रे.
1.140.66
अस्त्राणि वा शरीरं वा ब्रह्मञ्शस्त्राणि वा पुनः ।
वृणीष्व किं प्रयच्छामि तुभ्यं द्रोण वदाशु तत् ॥ १.१४०.६६ ॥
हे ब्राह्मणा, अस्त्रे किंवा शरीर किंवा शस्त्रे — निवडा. आपल्याला काय देऊ? हे द्रोणा, लवकर सांगा ते.
1.140.67
अस्त्राणि मे समग्राणि ससंहाराणि भार्गव ।
स प्रयोगरहस्यानि दातुमर्हस्यशेषतः ॥ १.१४०.६७ ॥
हे भार्गवा, संहारासह सर्व अस्त्रे आणि त्यांच्या प्रयोगाची रहस्ये पूर्णपणे मला द्यावीत.
1.140.68
एतद्वसु वसूनां हि सर्वेषां विप्रसत्तम ।
तथेत्युक्त्वा ततस्तस्मै प्रादादस्त्राणि भार्गवः।
सरहस्यव्रतं चैव धनुर्वेदमशेषतः ॥ १.१४०.६८ ॥
हे विप्रश्रेष्ठा, हेच सर्व वसूंमध्ये श्रेष्ठ धन आहे. 'तसेच होवो' असे म्हणून भार्गवाने त्याला अस्त्रे आणि गुप्त व्रतासह धनुर्वेद पूर्णपणे दिला.
1.140.69
प्रतिगृह्य तु तत्सर्वं कृतास्त्रे द्विजसत्तमः ।
प्रियं सखायं सुप्रीतो जगाम द्रुपदं प्रति ॥ १.१४०.६९ ॥
सर्व काही स्वीकारून, अस्त्रविद्येत निपुण झालेला तो द्विजश्रेष्ठ अत्यंत प्रसन्न होऊन आपला प्रिय मित्र द्रुपदाकडे गेला.