ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.149
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.149.1
द्रोणेन वैरं द्रुपदो न सुष्वाप स्मरंस्तदा ।
क्षात्रेण वै बलेनास्य नाऽशशंसे पराजयम् ॥ १.१४९.१ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਦ੍ਰੁਪਦ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੌਂ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਬਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ।
1.149.2
हीनं विदित्वा चात्मानं ब्राह्मेणापि बलेन च ।
द्रुपदोऽमर्षणाद्राजा कर्मसिद्धान्द्विजोत्तमान् ॥ १.१४९.२ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀਣ ਜਾਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਦ੍ਰੁਪਦ ਨੇ ਰੋਸ ਨਾਲ ਕਰਮਸਿੱਧ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ।
1.149.3
अन्विच्छन्परिचक्राम ब्राह्मणावसथान्बहून् ।
नास्ति श्रेष्ठं ममापत्यं धिग्बन्धूनिति च ब्रुवन् ॥ १.१४९.३ ॥
ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਫਿਰਿਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ, "ਮੇਰੀ ਔਲਾਦ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਹੀਂ; ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ।"
1.149.4
निश्वासपरमो ह्यासीद्द्रोणं प्रतिचिकीर्षया ।
न सन्ति मम मित्राणि लोकेऽस्मिन्नास्ति वीर्यवान् ॥ १.१४९.४ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਹ ਭਰਦਾ ਸੀ। "ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਕੋਈ ਸੂਰਮਾ ਵੀ ਨਹੀਂ।"
1.149.5
पुत्रजन्म परीप्सन्वै पृथिवीमन्वयादिमाम् ।
प्रभावशिक्षाविनयाद्द्रोणस्यास्त्रबलेन च ॥ १.१४९.५ ॥
ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਿਆ; ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਸਿੱਖਿਆ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਅਸਤ੍ਰ ਬਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ।
1.149.6
कर्तुं प्रयतमानो वै न शशाक पराजयम् ।
अभितः सोऽथ कल्माषीं गङ्गातीरे परिभ्रमन् ॥ १.१४९.६ ॥
ਯਤਨ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਉਹ ਜਿੱਤ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਗੰਗਾ ਕੰਢੇ ਕਲਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ।
1.149.7
ब्राह्मणावसथं पुण्यमाससाद महीपतिः ।
तत्र नास्नातकः कश्चिन्न चासीदव्रतो द्विजः ॥ १.१४९.७ ॥
ਰਾਜਾ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਅਸਨਾਤਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਵ੍ਰਤਹੀਣ ਦ੍ਵਿਜ ਨਹੀਂ ਸੀ।
1.149.8
तथैव तौ महाभागौ सोऽपश्यच्छंसितव्रतौ ।
याजोपयाजौ ब्रह्मर्षी भ्रातरौ पृषतात्मजः ॥ १.१४९.८ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮਹਾਭਾਗ ਵ੍ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ ਭਰਾਵਾਂ ਯਾਜ ਅਤੇ ਉਪਯਾਜ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ — ਪ੍ਰਿਸ਼ਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ।
1.149.9
संहिताध्ययने युक्तौ गोत्रतश्चापि काश्यपौ ।
अरण्ये युक्तरूपौ तौ ब्राह्मणावृषिसत्तमौ ॥ १.१४९.९ ॥
ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਗੋਤ੍ਰ ਤੋਂ ਕਾਸ਼ਯਪ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਯੋਗ ਰੂਪ ਵਾਲੇ — ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਨ।
1.149.10
स उपामन्त्रयामास सर्वकामैरतन्द्रितः ।
बुद्ध्वा तयोर्बलं बुद्धिं कनीयांसमुपह्वरे ॥ १.१४९.१० ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਿਤ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ, ਬਿਨਾਂ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੱਦਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਬਲ ਤੇ ਮਨੋਭਾਵ ਜਾਣ ਕੇ, ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਨੂੰ (ਉਸਨੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ)।
1.149.11
प्रपेदे छन्दयन्कामैरुपयाजं धृतव्रतम् ।
गुरुशुश्रूषणे युक्तः प्रियकृत्सर्वकामदम् ॥ १.१४९.११ ॥
ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਵ੍ਰਤ-ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਉਪਯਾਜ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲਈ। ਗੁਰੂ-ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ, ਪਿਆਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ (ਹੋਇਆ)।
1.149.12
पाद्येनासनदानेन तथाऽर्घ्येण फलैश्च तम् ।
अर्हयित्वा यथान्यायमुपयाजोऽब्रवीत्ततः ॥ १.१४९.१२ ॥
ਪਾਦ੍ਯ, ਆਸਨ-ਦਾਨ, ਅਰਘ੍ਯ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਯਥਾਵਿਧੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ, ਉਪਯਾਜ ਨੇ ਤਦ ਆਖਿਆ।
1.149.13
येन कार्यविशेषेण त्वमस्मानभिकाङ्क्षसे ।
कृतश्चायं समुद्योगस्तद्ब्रवीतु भवानिति ॥ १.१४९.१३ ॥
ਜਿਸ ਖ਼ਾਸ ਕੰਮ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਇਹ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ।
1.149.14
स बुद्ध्वा प्रीतिसंयुक्तमृषीणामुत्तमं तदा ।
उवाच छन्दयन्कामैर्द्रुपदः स तपस्विनम् ॥ १.१४९.१४ ॥
ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜਾਣ ਕੇ, ਤਦ ਇੱਛਤ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਦ੍ਰੁਪਦ ਨੇ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.149.15
येन मे कर्मणा ब्रह्मन्पुत्रः स्याद्द्रोणमृत्येव ।
उपयाज चरस्वैतत्प्रदास्यामि धनं तव ॥ १.१४९.१५ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਣ ਦੀ ਮੌਤ ਲਈ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਉਪਯਾਜ, ਉਹ ਕਰਮ ਕਰੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਨ ਦਿਆਂਗਾ।
1.149.16
नाहं फलार्थी द्रुपद योऽर्थी स्यात्तत्र गम्यताम् ।
प्रत्याख्यातस्तु तेनैवं स वै सज्जनसंनिधौ ॥ १.१४९.१६ ॥
ਹੇ ਦ੍ਰੁਪਦ, ਮੈਂ ਫਲ ਦਾ ਇੱਛੁਕ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਇੱਛੁਕ ਹੋਵੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਠੁਕਰਾਇਆ ਗਿਆ।
1.149.17
आराधयिष्यन्द्रुपदः स तं पर्यचरत्तदा ।
ततः संवत्सरस्यान्ते द्रुपदं द्विजसत्तमः ॥ १.१४९.१७ ॥
ਦ੍ਰੁਪਦ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤਦ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਦ੍ਵਿਜ ਦ੍ਰੁਪਦ ਕੋਲ ਆਇਆ।
1.149.18
उपयाजोऽब्रवीद्वाक्यं काले मधुरया गिरा ।
ज्येष्ठो भ्राता न मेऽत्याक्षीद्विचरन्विजने वने ॥ १.१४९.१८ ॥
ਉਪਯਾਜ ਨੇ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: "ਸੁੰਨਸਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਿਆਂ ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤਿਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ।"
1.149.19
अपरिज्ञातशौचायां भूमौ निपतितं फलम् ।
तदपश्यमहं भ्रातुरसांप्रतमनुव्रजन् ॥ १.१४९.१९ ॥
ਜਿਸ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਡਿੱਗਿਆ ਫਲ ਭਰਾ ਨੂੰ ਅਣਉਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ।
1.149.20
विमर्शं हि फलादाने नायं कुर्यात्कथंचन ।
नापश्यत्फलं दृष्ट्वा दोषांस्तस्याऽऽनुबन्धिकान् ॥ १.१४९.२० ॥
ਫਲ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ; ਫਲ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਉਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਦੋਸ਼ ਇਸ ਨੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ।
1.149.21
विविनक्ति न शौचार्थी सोऽन्यत्रापि कथं भवेत् ।
संहिताध्ययनस्यान्ते पञ्चयज्ञान्निरूप्य च ॥ १.१४९.२१ ॥
ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਚਾਹਵਾਨ ਵਿਵੇਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਤਾਂ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸੰਹਿਤਾ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਨਿਰੂਪਣ ਕਰਕੇ ਵੀ।
1.149.22
भैक्षमुञ्छेन सहितं भुञ्जानस्तु तदा तदा ।
कीर्तयत्येव राजर्षे भोजनस्य रसं पुनः ॥ १.१४९.२२ ॥
ਭਿੱਖਿਆ ਦੇ ਅੰਨ ਅਤੇ ਉੱਛ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਹੇ ਰਾਜਰਸ਼ੀ, ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭੋਜਨ ਦੇ ਸੁਆਦ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।
1.149.23
संहिताध्ययनं कुर्वन्वने गुरुकुले वसन् ।
भैक्षमुच्छिष्टमन्येषां भुङ्क्ते स्म सततं तथा ॥ १.१४९.२३ ॥
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ-ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਭਿੱਖਿਆ ਦਾ ਉੱਛਿਸ਼ਟ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਂਦਾ ਸੀ।
1.149.24
कीर्तयन्गुणमन्नानामथ प्रीतो मुहुर्मुहुः ।
एवं फलार्थिनस्त्समान्मन्येऽहं तर्कचक्षुषा ॥ १.१४९.२४ ॥
ਅੰਨ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਿਆਂ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਫਲ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੈਂ ਤਰਕ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।
1.149.25
तं वै गच्छेह नृपते त्वां स संयाजयिष्यति ॥ १.१४९.२५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਜਾ; ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਯੱਗ ਕਰਵਾਉਣਗੇ।
1.149.26
उपयाजवचः श्रुत्वा याजस्याश्रममभ्यगात् ।
जुगुप्समानो नृपतिर्मनसेदं विचिन्तयन् ॥ १.१४९.२६ ॥
ਉਪਯਾਜ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਯਾਜ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਗਿਆ; ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਸੋਚਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧਿਕਾਰਦਾ।
1.149.27
भृशं संपूज्य पूजार्हमृषिं याजमुवाच ह ।
गोशतानि ददान्यष्टौ याज याजय मां विभो ॥ १.१४९.२७ ॥
ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪੂਜਣਯੋਗ ਰਿਸ਼ੀ ਯਾਜ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਯਾਜ, ਮੈਂ ਅੱਠ ਸੌ ਗਾਂਵਾਂ ਦਿਆਂਗਾ; ਹੇ ਵਿਭੂ, ਮੇਰਾ ਯੱਗ ਕਰਵਾਓ।"
1.149.28
द्रोणवैरान्तरे तप्तं विषण्णं शरणागतम् ।
ब्रह्मबन्धुप्रणिहितं न क्षत्रं क्षत्रियो जयेत् ॥ १.१४९.२८ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਵੈਰ ਵਿੱਚ ਤਪਿਆ, ਉਦਾਸ, ਸ਼ਰਣ ਆਇਆ ਮੈਨੂੰ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਕੁਲਬੰਧੂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਮੈਨੂੰ, ਕੋਈ ਖੱਤਰੀ ਖੱਤਰੀ ਨੂੰ ਨਾ ਜਿੱਤੇ।
1.149.29
तस्माद्द्रोणभयार्तं मां भवांस्त्रातुमिहार्हति ।
येन मे कर्मणा ब्रह्मन्पुत्रः स्याद्द्रोणमृत्यवे ॥ १.१४९.२९ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਮੈਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਣ ਦੀ ਮੌਤ ਲਈ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਰਮ ਕਰੋ।
1.149.30
अर्जुनस्यापि वै भार्या भवेद्या वरवर्णिनी ।
स हि ब्रह्मविदां श्रेष्ठो ब्राह्मे क्षात्रेऽप्यनुत्तमः ॥ १.१४९.३० ॥
ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਵੀ ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਖੱਤਰੀ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਅਨੁੱਤਮ ਹੈ।
1.149.31
ततो द्रोणस्तु माऽजैषीत्सखिविग्रहकारणात् ।
क्षत्रियो नास्ति तुल्योऽस्य पृथिव्यां कश्चिदग्रणीः ॥ १.१४९.३१ ॥
ਫਿਰ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ ਝਗੜੇ ਕਾਰਨ (ਉਸਨੂੰ) ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਕੋਈ ਕਸ਼ਤਰੀ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਹੀ ਮੋਹਰੀ ਹੈ।
1.149.32
भारताचार्यमुख्यस्य भारद्वाजस्य धीमतः ।
द्रोणस्य शरजालानि रिपुदेहहराणि च ॥ १.१४९.३२ ॥
ਭਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਚਾਰੀਆ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਹਰਨ ਵਾਲੇ (ਸ਼ਸਤਰ ਸਨ)।
1.149.33
षडरत्नि धनुश्चास्य खड्गमप्रतिम तथा ।
स हि ब्राह्मणवेषेण क्षात्रं वेगमसंशयम् ॥ १.१४९.३३ ॥
ਉਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਛੇ ਹੱਥ ਲੰਮਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਕਸ਼ਤਰੀ ਦਾ ਵੇਗ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।
1.149.34
प्रतिहन्ति महेष्वासो भारद्वाजो महामनाः ।
कार्तवीर्यसमो ह्येष खट्वाङ्गप्रतिमो रणे ॥ १.१४९.३४ ॥
ਮਹਾਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ, ਮਹਾਮਨਾ ਭਾਰਦਵਾਜ (ਦ੍ਰੋਣ) ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬੀ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਖੱਟਵਾਂਗ ਵਰਗਾ ਹੈ।
1.149.35
क्षत्रोच्छेदाय विहितो जामदग्न्य इवास्थितः ॥ १.१४९.३५ ॥
ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਜਮਦਗਨੀ ਪੁੱਤਰ (ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ) ਵਾਂਗ ਉਹ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।
1.149.36
सहितं क्षत्रवेगेन ब्रह्मवेगेन सांप्रतम् ।
उपपन्नं हि मन्येऽहं भारद्वाजं यशस्विनम् ॥ १.१४९.३६ ॥
ਕਸ਼ਤਰ ਵੇਗ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਵੇਗ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਯਸ਼ਸਵੀ ਭਾਰਦਵਾਜ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
1.149.37
नेषवस्तमपाकुर्युर्न च प्रासा न चासयः ।
ब्राह्मं तस्य महातेजो मन्त्राहुतिहुतं यथा ॥ १.१४९.३७ ॥
ਤੀਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰੇ ਨਹੀਂ ਧਕੇਲ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਨਾ ਬਰਛੇ ਅਤੇ ਨਾ ਤਲਵਾਰਾਂ; ਉਸਦਾ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮ-ਤੇਜ ਮੰਤਰਾਹੁਤੀ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕੀਤੀ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਸੀ।
1.149.38
तस्य ह्यस्त्रबलं घोरमप्रसह्यं परैर्भुवि ।
शत्रून्समेत्य जयति क्षत्रं ब्रह्मपुरस्कृतम् ॥ १.१४९.३८ ॥
ਉਸਦਾ ਸ਼ਸਤਰ-ਬਲ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੈਰੀ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਕਸ਼ਤ੍ਰ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ।
1.149.39
ब्रह्मक्षत्रे च सहिते ब्रह्मतेजो विशिष्यते ।
सोऽहं क्षत्रबलाद्दीनो ब्रह्मतेजः प्रपेदिवान् ॥ १.१४९.३९ ॥
ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਕਸ਼ਤ੍ਰ ਜਦੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮ-ਤੇਜ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਕਸ਼ਤ੍ਰ-ਬਲ ਤੋਂ ਦੀਨ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਤੇਜ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਹੈ।
1.149.40
द्रोणाद्विशिष्टमासाद्य भवन्तं ब्रह्मवित्तमम् ।
द्रोणान्तकमहं पुत्रं लभेयं युधि दुर्जयम् ॥ १.१४९.४० ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਤਮ, ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜੇ, ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ।
1.149.41
द्रोणमृत्युर्यथा मेऽद्य पुत्रो जायेत वीर्यवान् ।
तत्कर्म कुरु मे याज निर्वपाम्यर्बुद्धं गवाम् ॥ १.१४९.४१ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਦੀ ਮੌਤ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਵੀਰਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਘਰ ਜਨਮੇ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕਰਮ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਰ, ਹੇ ਯਾਜ; ਮੈਂ ਸੌ ਕਰੋੜ ਗਾਵਾਂ ਦਾਨ ਕਰਾਂਗਾ।
1.149.42
तथेत्युक्त्वा तुं तं याजो यज्ञार्थमुपकल्पयन् ।
गुर्वर्थ इति चाकाममुपयाजमचोदयत् ॥ १.१४९.४२ ॥
'ਏਦਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਯਾਜ ਨੇ ਯੱਗ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ; 'ਗੁਰੂ ਲਈ' ਕਹਿ ਕੇ ਅਣਚਾਹੇ ਉਪਯਾਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।
1.149.43
द्रुपदं च महाराजमिदं वचनमब्रवीत् ।
मा भैस्त्वं संप्रदास्यामि कर्मणा भवतः सुतम् ॥ १.१४९.४३ ॥
ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜ ਦ੍ਰੁਪਦ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ, 'ਡਰ ਨਾ; ਇਸ ਕਰਮ ਦੁਆਰਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿਵਾਵਾਂਗਾ।'
1.149.44
क्षिप्रमुत्तिष्ठ चाव्यग्रः संभारानुपकल्पय ।
एवमुक्त्वा प्रतिज्ञाय कर्म चास्याददे मुनिः ॥ १.१४९.४४ ॥
'ਛੇਤੀ ਉਠ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਯੱਗ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰ।' ਐਸਾ ਕਹਿ ਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰਕੇ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਹ ਕਰਮ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਲੈ ਲਿਆ।
1.149.45
ब्राह्मणो द्विपदां श्रेष्ठो यथाविधि कथाक्रमम् ।
याजो द्रोणविनाशाय याजयामास तं नृपम् ॥ १.१४९.४५ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਯਾਜ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਯੱਗ ਕਰਵਾਇਆ।
1.149.46
गुर्वर्थेऽयोजयत्कर्म याजस्यापि समीपतः ।
ततस्तस्य नरेन्द्रस्य उपयाजो महातपाः ॥ १.१४९.४६ ॥
ਗੁਰੂ ਲਈ ਯਾਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਯੱਗ-ਕਰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਉਪਯਾਜ, ਮਹਾਤਪਸ੍ਵੀ, (ਆਇਆ)।
1.149.47
आचव्यौ कर्म वैतानं तथा पुत्रफलाय वै ।
इह पुत्रो महावीर्यो महातेजा महाबलः।
इष्यते यद्विधो राजन्भविता स तथाविधः ॥ १.१४९.४७ ॥
ਪੁੱਤਰ-ਫਲ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਵੈਤਾਨ ਯੱਗ-ਕਰਮ ਕੀਤਾ। 'ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਪੁੱਤਰ ਇੱਥੇ ਚਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਮਹਾਤੇਜਸ੍ਵੀ, ਮਹਾਬਲੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।'
1.149.48
भारद्वाजस्य हन्तारं सोऽभिसन्धाय पार्थिवः ।
आजहेऽथ तदा राजन्द्रुपदः कर्म सिद्धये ॥ १.१४९.४८ ॥
ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ (ਦ੍ਰੋਣ) ਦੇ ਹੰਤਾ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਨੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਯੱਗ-ਕਰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
1.149.49
ब्राह्मणो द्विपदां श्रेष्ठो जुहाव च यथाविधि ।
कौसवी नाम तस्यासीद्या वै तां पुत्रगृद्धिनः ॥ १.१४९.४९ ॥
ਦੁਪੈਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਹੂਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਕੌਸਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ।
1.149.50
सौत्रामणिं तथा पत्नीं ततः कालेऽभ्ययात्तदा ।
याजस्तु सवनस्यान्ते देवीमाह्वापयत्तदा ॥ १.१४९.५० ॥
ਫਿਰ ਢੁੱਕਵੇਂ ਸਮੇਂ ਸੌਤ੍ਰਾਮਣੀ ਯੱਗ ਲਈ ਉਹ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਗਿਆ; ਸਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਯਾਜ ਨੇ ਉਦੋਂ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਬੁਲਵਾਇਆ।
1.149.51
प्रेहि मां राज्ञि पृषति मिथुनं त्वामुपस्थितम् ।
कुमारश्च कुमारी च पितृवंशविवृद्धये ॥ १.१४९.५१ ॥
ਹੇ ਰਾਣੀ ਪ੍ਰਿਸ਼ਤੀ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ; ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ — ਪਿਤਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਧੋਤਰੀ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ।
1.149.52
नालिप्तं वै मम मुखं पुण्यान्गन्धान्बिभर्मि च ।
न पत्नी तेऽस्मि सूत्यर्थे तिष्ठ याज मम प्रिये ॥ १.१४९.५२ ॥
ਮੇਰਾ ਮੂੰਹ ਅਜੇ ਲੇਪਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਧਾਰਦੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ — ਸੋਮ ਨਿਚੋੜਨ ਲਈ ਰੁਕ, ਹੇ ਯਾਜ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ।
1.149.53
याजेन श्रपितं हव्यमुपयाजेन मन्त्रितम् ।
कथं कामं न संदध्यात्पृषति प्रेहि तिष्ठ वा ॥ १.१४९.५३ ॥
ਯਾਜ ਵੱਲੋਂ ਪਕਾਈ ਅਤੇ ਉਪਯਾਜ ਵੱਲੋਂ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰੀ ਹਵਿ — ਉਹ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਨਾ ਕਰੇ? ਹੇ ਪ੍ਰਿਸ਼ਤੀ, ਆ ਜਾਂ ਰੁਕ।
1.149.54
एवमुक्त्वा तु याजेन हुते हविषि संस्कृते ।
उत्तस्थौ पावकात्तस्मात्कुमारो देवसंनिभः ॥ १.१४९.५४ ॥
ਯਾਜ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਹੂਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਹਵਿ ਸੰਸਕਾਰੀ ਹੋਈ; ਤਦ ਉਸ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਕੁਮਾਰ ਉੱਠਿਆ।
1.149.55
ज्वालावर्णो घोररूपः किरीटी वर्म धारयन् ।
वीरः सखङ्गः सशरो धनुष्मान्स नदन्मुहुः ॥ १.१४९.५५ ॥
ਅੱਗ ਦੀ ਲਾਟ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਕਿਰੀਟਧਾਰੀ, ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਵੀਰ, ਤਲਵਾਰ, ਬਾਣ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲਾ ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਰਜਣ ਲੱਗਾ।
1.149.56
सोऽभ्यरोहद्रथवरं तेन च प्रययौ तदा ।
जातमात्रे कुमारे च वाक्किलान्तर्हिताब्रवीत् ॥ १.१४९.५६ ॥
ਉਹ ਉੱਤਮ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ; ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਿਆਂ ਹੀ ਇੱਕ ਅਦਿੱਖ ਬਾਣੀ ਬੋਲੀ।
1.149.57
एष शिष्यश्च मृत्युश्च भारद्वाजस्य जायते ।
भयापहो राजपुत्रः पाञ्चालानां यशस्करः ॥ १.१४९.५७ ॥
ਇਹ ਭਾਰਦਵਾਜ (ਦ੍ਰੋਣ) ਦਾ ਚੇਲਾ ਤੇ ਮੌਤ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮਿਆ ਹੈ; ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਦਾ ਯਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹੈ।
1.149.58
राज्ञः शोकापहो जात एष द्रोणवधाय हि ।
इत्यवोचन्महद्भूतमदृश्यं खेचरं तदा ॥ १.१४९.५८ ॥
ਰਾਜੇ ਦਾ ਸੋਗ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਹੀ ਜਨਮਿਆ ਹੈ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਅਦਿੱਖ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਿਹਾ।
1.149.59
ततः प्रणेदुः पाञ्चालाः प्रहृष्टाः साधुसाध्विति ।
द्वितीयायां च होत्रायां हुते हविषि मन्त्रिते ॥ १.१४९.५९ ॥
ਤਦ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਨੇ 'ਸਾਧੂ, ਸਾਧੂ' ਕਹਿ ਕੇ ਗਰਜਨਾ ਕੀਤੀ; ਦੂਜੇ ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿੰਜੇ ਹਵਿਸ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੇ।
1.149.60
कुमारी चापि पाञ्चाली वेदिमध्यात्समुत्थिता ।
प्रत्याख्याते पृषत्या च याजके भरतर्षभ ॥ १.१४९.६० ॥
ਪਾਂਚਾਲੀ ਨਾਮ ਦੀ ਕੁਮਾਰੀ ਵੀ ਵੇਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਈ; ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪ੍ਰਿਸ਼ਤੀ ਅਤੇ ਯਾਜਕ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।
1.149.61
पुनः कुमारी पाञ्चाली सुभगा वेदिमध्यगा ।
अन्तर्वेद्यां समुद्भूता कन्या सा सुमनोहरा ॥ १.१४९.६१ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਕੁਆਰੀ ਪਾਂਚਾਲੀ, ਸੁਭਗਾ, ਵੇਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ; ਯੱਗ-ਭੂਮੀ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਉਹ ਕੰਨਿਆ ਅਤਿ ਮਨੋਹਰ ਸੀ।
1.149.62
श्यामा पद्मपलाशाक्षी नीलकुञ्चितमूर्धजा ।
मानुषं विग्रहं कृत्वा साक्षाच्छ्रीरिव वर्णिनी ॥ १.१४९.६२ ॥
ਸਾਂਵਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੰਖੜੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਨੀਲੇ ਘੁੰਗਰਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ; ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਸਾਖਸ਼ਾਤ ਸ੍ਰੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ।
1.149.63
ताम्रतुङ्गनखी सुभ्रूश्चारुपीनपयोधरा ।
नीलोत्पलसमो गन्धो यस्याः क्रोशात्प्रधावति ॥ १.१४९.६३ ॥
ਤਾਂਬੇ ਵਰਗੇ ਲਾਲ ਉੱਚੇ ਨਹੁੰਆਂ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਭਰਵੱਟਿਆਂ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਪੁਸ਼ਟ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀ; ਜਿਸਦੀ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਸੁਗੰਧ ਇੱਕ ਕੋਸ ਤੱਕ ਫੈਲਦੀ ਹੈ।
1.149.64
या बिभर्ति परं रूपं यस्या नास्त्युपमा भुवि ।
देवदानवयक्षाणामीप्सिता वरवर्णिनी ॥ १.१४९.६४ ॥
ਜੋ ਪਰਮ ਰੂਪ ਧਾਰਦੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਸਦੀ ਕੋਈ ਉਪਮਾ ਨਹੀਂ; ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੀ ਇੱਛਿਤ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਰਣ ਵਾਲੀ।
1.149.65
तां चापि जातां सुश्रोणीं वागुवाचाशरीरिणी ।
सर्वयोषिद्वरा कृष्णा क्षयं क्षत्रस्य नेष्यति ॥ १.१४९.६५ ॥
ਜਨਮੀ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਕੰਨਿਆ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਅਸ਼ਰੀਰੀ ਵਾਣੀ ਬੋਲੀ: 'ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗੀ।'
1.149.66
सुरकार्यमियं काले करिष्यति सुमध्यमा ।
अस्या हेतोः क्षत्रियाणां महदुत्पत्स्यते भयम् ॥ १.१४९.६६ ॥
ਇਹ ਸੁਮੱਧਮਾ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗੀ; ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਭੈ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
1.149.67
तच्छ्रुत्वा सर्वपाञ्चालाः प्रणेदुः सिंहसङ्घवत् ।
न चैनान्हर्षसंपन्नानियं सेहे वसुन्धरा ॥ १.१४९.६७ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪਾਂਚਾਲ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਾਂਗ ਗਰਜ ਉੱਠੇ। ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਧਰਤੀ ਵੀ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੀ।
1.149.68
तथा तु मिथुनं जज्ञे द्रुपदस्य महात्मनः ।
कुमारश्च कुमारी च मनोज्ञौ तौ नरर्षभौ ॥ १.१४९.६८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਜਨਮਿਆ: ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ, ਦੋਵੇਂ ਮਨੋਹਰ, ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
1.149.69
श्रिया परमया युक्तौ क्षात्रेण वपुषा तथा ।
तौ दृष्ट्वा पृषती याजं प्रपेदे सा सुतार्थिनी ॥ १.१४९.६९ ॥
ਪਰਮ ਸ਼ੋਭਾ ਅਤੇ ਖੱਤਰੀ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਿਸ਼ਤੀ ਯਾਜ ਕੋਲ ਗਈ।
1.149.70
न वै मदन्यां जननीं जानीयातामिमाविति ।
तथेत्युवाच तां याजो राज्ञः प्रियचिकीर्षया ॥ १.१४९.७० ॥
"ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਨਾ ਜਾਣਨ" — "ਠੀਕ ਹੈ" ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਯਾਜ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.149.71
तयोस्तु नामनी चक्रुर्द्विजाः संपूर्णमानसाः ।
धृष्टत्वादप्रधृष्यत्वात् द्युम्नाद्युत्संभवादपि ॥ १.१४९.७१ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਰੱਖੇ: ਦਲੇਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਅਜੇਯ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਦਿਯੁਮਨ ਆਦਿ (ਅਗਨੀ) ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵੀ।
1.149.72
धृष्टद्युम्नः कुमारोऽयं द्रुपद्सय भवत्विति ।
कृष्णेत्येवाभवत्कन्या कृष्णा भूत्सा हि वर्णतः ॥ १.१४९.७२ ॥
"ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦਾ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦਿਯੁਮਨ ਹੋਵੇ" — ਅਤੇ ਧੀ ਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਰਣ ਤੋਂ ਸਾਂਵਲੀ ਸੀ।
1.149.73
तथा तन्मिथुनं जज्ञे द्रुपदस्य महामखे ।
वैदिकाध्ययने पारं धृष्टद्युम्नो गतस्तदा ॥ १.१४९.७३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੇ ਉਸ ਮਹਾਯੱਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੋੜਾ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਵੈਦਿਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
1.149.74
धृष्टद्युम्नं तु पाञ्चाल्यमानीय स्वं निवेशनम् ।
उपाकरोदस्त्रहेतोर्भारद्वाजः प्रतापवान् ॥ १.१४९.७४ ॥
ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਪੁੱਤਰ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲਿਆ ਕੇ ਅਸਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਿਖਿਆ ਦੇਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
1.149.75
अमोक्षणीयं दैवं हि भावि मत्वा महामतिः ।
तथा तत्कृतवान्द्रोण आत्मकीर्त्यनुरक्षणात् ॥ १.१४९.७५ ॥
ਇਹ ਦੈਵੀ ਵਿਧਾਨ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੈ ਉਹ ਹੋ ਕੇ ਰਹੇਗਾ, ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਮਹਾਮਤੀ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੀਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ।
1.149.76
सर्वास्त्राणि स तु क्षिप्रमाप्तवान्परया धिया ॥ १.१४९.७६ ॥
ਉਸਨੇ ਪਰਮ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਾਰੇ ਅਸਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ।