മഹാഭാരതം · അധ്യായം 1.149
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.149.1
द्रोणेन वैरं द्रुपदो न सुष्वाप स्मरंस्तदा ।
क्षात्रेण वै बलेनास्य नाऽशशंसे पराजयम् ॥ १.१४९.१ ॥
ദ്രോണനോടുള്ള വൈരം ഓർത്തുകൊണ്ട് ദ്രുപദൻ അന്ന് ഉറങ്ങിയില്ല. ക്ഷത്രിയബലത്താൽ അവൻ തന്റെ പരാജയം അംഗീകരിച്ചില്ല.
1.149.2
हीनं विदित्वा चात्मानं ब्राह्मेणापि बलेन च ।
द्रुपदोऽमर्षणाद्राजा कर्मसिद्धान्द्विजोत्तमान् ॥ १.१४९.२ ॥
ബ്രാഹ്മണബലത്തിലും താൻ ഹീനനാണെന്നറിഞ്ഞ രാജാവായ ദ്രുപദൻ, കോപത്താൽ കർമസിദ്ധരായ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരെ അന്വേഷിച്ചു.
1.149.3
अन्विच्छन्परिचक्राम ब्राह्मणावसथान्बहून् ।
नास्ति श्रेष्ठं ममापत्यं धिग्बन्धूनिति च ब्रुवन् ॥ १.१४९.३ ॥
അവൻ പല ബ്രാഹ്മണ ആശ്രമങ്ങളും അന്വേഷിച്ച് അലഞ്ഞു. "എന്റെ സന്തതികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായി ആരുമില്ല; ബന്ധുക്കൾക്ക് ധിക്കാരം" എന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ട്.
1.149.4
निश्वासपरमो ह्यासीद्द्रोणं प्रतिचिकीर्षया ।
न सन्ति मम मित्राणि लोकेऽस्मिन्नास्ति वीर्यवान् ॥ १.१४९.४ ॥
ദ്രോണനോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവൻ ദീർഘനിശ്വാസം വിട്ടു. "ഈ ലോകത്തിൽ എനിക്ക് മിത്രങ്ങളില്ല; വീര്യവാനും ഇല്ല."
1.149.5
पुत्रजन्म परीप्सन्वै पृथिवीमन्वयादिमाम् ।
प्रभावशिक्षाविनयाद्द्रोणस्यास्त्रबलेन च ॥ १.१४९.५ ॥
പുത്രജന്മം ആഗ്രഹിച്ച് അവൻ ഈ ഭൂമി മുഴുവൻ സഞ്ചരിച്ചു; ദ്രോണന്റെ പ്രഭാവവും ശിക്ഷണവും വിനയവും അസ്ത്രബലവും കണ്ട്.
1.149.6
कर्तुं प्रयतमानो वै न शशाक पराजयम् ।
अभितः सोऽथ कल्माषीं गङ्गातीरे परिभ्रमन् ॥ १.१४९.६ ॥
ശ്രമിച്ചിട്ടും അവന് വിജയം നേടാനായില്ല. പിന്നെ അവൻ ഗംഗാതീരത്ത് കൽമാഷീയുടെ ചുറ്റും അലഞ്ഞു.
1.149.7
ब्राह्मणावसथं पुण्यमाससाद महीपतिः ।
तत्र नास्नातकः कश्चिन्न चासीदव्रतो द्विजः ॥ १.१४९.७ ॥
ബ്രാഹ്മണരുടെ ആ പുണ്യാശ്രമത്തിൽ രാജാവെത്തി. അവിടെ സ്നാതകനല്ലാത്ത ആരുമുണ്ടായിരുന്നില്ല, വ്രതമില്ലാത്ത ദ്വിജനും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
1.149.8
तथैव तौ महाभागौ सोऽपश्यच्छंसितव्रतौ ।
याजोपयाजौ ब्रह्मर्षी भ्रातरौ पृषतात्मजः ॥ १.१४९.८ ॥
അതുപോലെ അവൻ ആ മഹാഭാഗ്യരായ, വ്രതങ്ങളാൽ പ്രശംസിക്കപ്പെട്ട, ബ്രഹ്മർഷികളായ സഹോദരന്മാർ യാജനെയും ഉപയാജനെയും കണ്ടു — പൃഷതന്റെ പുത്രൻ.
1.149.9
संहिताध्ययने युक्तौ गोत्रतश्चापि काश्यपौ ।
अरण्ये युक्तरूपौ तौ ब्राह्मणावृषिसत्तमौ ॥ १.१४९.९ ॥
സംഹിതാധ്യയനത്തിൽ മുഴുകിയവർ, ഗോത്രത്താൽ കാശ്യപന്മാർ, കാട്ടിൽ വസിച്ചവർ, യോഗ്യരൂപമുള്ളവർ — ആ ഇരുവരും ഋഷിശ്രേഷ്ഠന്മാരായ ബ്രാഹ്മണരായിരുന്നു.
1.149.10
स उपामन्त्रयामास सर्वकामैरतन्द्रितः ।
बुद्ध्वा तयोर्बलं बुद्धिं कनीयांसमुपह्वरे ॥ १.१४९.१० ॥
എല്ലാ ആഗ്രഹിക്കപ്പെട്ട വസ്തുക്കളാലും മടികൂടാതെ അവരെ ആദരപൂർവം സമീപിച്ചു. ആ ഇരുവരുടെയും ശക്തിയും മനോഭാവവും അറിഞ്ഞ്, രഹസ്യമായി ഇളയവനെ (സമീപിച്ചു).
1.149.11
प्रपेदे छन्दयन्कामैरुपयाजं धृतव्रतम् ।
गुरुशुश्रूषणे युक्तः प्रियकृत्सर्वकामदम् ॥ १.१४९.११ ॥
വസ്തുക്കളാൽ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് വ്രതദൃഢനായ ഉപയാജനെ സമീപിച്ചു. ഗുരുശുശ്രൂഷയിൽ മുഴുകി, പ്രിയം ചെയ്യുന്നവനായി, സർവകാമദനായി (ആയി).
1.149.12
पाद्येनासनदानेन तथाऽर्घ्येण फलैश्च तम् ।
अर्हयित्वा यथान्यायमुपयाजोऽब्रवीत्ततः ॥ १.१४९.१२ ॥
പാദ്യം, ആസനദാനം, അർഘ്യം, ഫലങ്ങൾ എന്നിവയാൽ അവനെ യഥാവിധി സത്കരിച്ച ശേഷം ഉപയാജൻ പറഞ്ഞു.
1.149.13
येन कार्यविशेषेण त्वमस्मानभिकाङ्क्षसे ।
कृतश्चायं समुद्योगस्तद्ब्रवीतु भवानिति ॥ १.१४९.१३ ॥
ഏത് പ്രത്യേക കാര്യത്തിനായി നിങ്ങൾ ഞങ്ങളെ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ, ഈ പരിശ്രമം ചെയ്യപ്പെട്ടുവോ, അത് നിങ്ങൾ പറയണം.
1.149.14
स बुद्ध्वा प्रीतिसंयुक्तमृषीणामुत्तमं तदा ।
उवाच छन्दयन्कामैर्द्रुपदः स तपस्विनम् ॥ १.१४९.१४ ॥
ഋഷികളിൽ ഉത്തമനായ അവൻ സ്നേഹം നിറഞ്ഞവനെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, അപ്പോൾ ആഗ്രഹിച്ച വസ്തുക്കളാൽ പ്രസാദിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ദ്രുപദൻ ആ തപസ്വിയോട് പറഞ്ഞു.
1.149.15
येन मे कर्मणा ब्रह्मन्पुत्रः स्याद्द्रोणमृत्येव ।
उपयाज चरस्वैतत्प्रदास्यामि धनं तव ॥ १.१४९.१५ ॥
ബ്രാഹ്മണാ, ഏത് കർമ്മത്താൽ ദ്രോണന്റെ മരണത്തിനായി എനിക്ക് പുത്രനുണ്ടാകുമോ, ഉപയാജാ, ഈ കർമ്മം ചെയ്യൂ; നിങ്ങൾക്ക് ധനം ഞാൻ തരാം.
1.149.16
नाहं फलार्थी द्रुपद योऽर्थी स्यात्तत्र गम्यताम् ।
प्रत्याख्यातस्तु तेनैवं स वै सज्जनसंनिधौ ॥ १.१४९.१६ ॥
ദ്രുപദാ, ഞാൻ ഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനല്ല; ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അവിടേക്ക് പോകട്ടെ. ഇപ്രകാരം സജ്ജനങ്ങളുടെ സമീപത്ത് അവൻ തിരസ്കരിക്കപ്പെട്ടു.
1.149.17
आराधयिष्यन्द्रुपदः स तं पर्यचरत्तदा ।
ततः संवत्सरस्यान्ते द्रुपदं द्विजसत्तमः ॥ १.१४९.१७ ॥
ദ്രുപദൻ അവനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അപ്പോൾ അവനെ സേവിച്ചു. പിന്നീട് സംവത്സരത്തിന്റെ അവസാനം ശ്രേഷ്ഠനായ ദ്വിജൻ ദ്രുപദന്റെ അടുത്തെത്തി.
1.149.18
उपयाजोऽब्रवीद्वाक्यं काले मधुरया गिरा ।
ज्येष्ठो भ्राता न मेऽत्याक्षीद्विचरन्विजने वने ॥ १.१४९.१८ ॥
ഉപയാജൻ ഉചിതസമയത്ത് മധുരമായ വാക്കിൽ ഈ വാക്യം പറഞ്ഞു: "വിജനമായ വനത്തിൽ അലഞ്ഞുനടന്നപ്പോൾ എന്റെ ജ്യേഷ്ഠസഹോദരൻ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചില്ല."
1.149.19
अपरिज्ञातशौचायां भूमौ निपतितं फलम् ।
तदपश्यमहं भ्रातुरसांप्रतमनुव्रजन् ॥ १.१४९.१९ ॥
ശുദ്ധി അറിയാത്ത നിലത്ത് വീണ പഴം സഹോദരൻ അനുചിതമായി എടുക്കുന്നത് ഞാൻ കണ്ടു.
1.149.20
विमर्शं हि फलादाने नायं कुर्यात्कथंचन ।
नापश्यत्फलं दृष्ट्वा दोषांस्तस्याऽऽनुबन्धिकान् ॥ १.१४९.२० ॥
പഴം എടുക്കുന്നതിൽ ഇയാൾ ഒരുതരത്തിലും വിചാരമില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കരുത്; പഴം കണ്ടിട്ടും അതിന്റെ അനന്തര ദോഷങ്ങൾ അയാൾ കണ്ടില്ല.
1.149.21
विविनक्ति न शौचार्थी सोऽन्यत्रापि कथं भवेत् ।
संहिताध्ययनस्यान्ते पञ्चयज्ञान्निरूप्य च ॥ १.१४९.२१ ॥
ശുദ്ധി തേടുന്നവൻ വേർതിരിച്ചറിയുന്നില്ല; എങ്കിൽ മറ്റിടങ്ങളിൽ അവൻ എങ്ങനെയായിരിക്കും? സംഹിതാധ്യയനത്തിന്റെ അവസാനം പഞ്ചയജ്ഞങ്ങൾ നിർവഹിച്ച ശേഷവും.
1.149.22
भैक्षमुञ्छेन सहितं भुञ्जानस्तु तदा तदा ।
कीर्तयत्येव राजर्षे भोजनस्य रसं पुनः ॥ १.१४९.२२ ॥
ഭിക്ഷാന്നവും ഉഞ്ഛധാന്യവും ചേർത്ത് ഭക്ഷിക്കുമ്പോഴെല്ലാം, രാജർഷേ, അവൻ ഭക്ഷണത്തിന്റെ രുചിയെ വീണ്ടും വീണ്ടും പുകഴ്ത്തുന്നു.
1.149.23
संहिताध्ययनं कुर्वन्वने गुरुकुले वसन् ।
भैक्षमुच्छिष्टमन्येषां भुङ्क्ते स्म सततं तथा ॥ १.१४९.२३ ॥
കാട്ടിൽ ഗുരുകുലത്തിൽ വസിച്ച് സംഹിതാധ്യയനം ചെയ്യുന്നവൻ, മറ്റുള്ളവരുടെ ഭിക്ഷാ ഉച്ഛിഷ്ടം എപ്പോഴും ഇങ്ങനെ ഭക്ഷിച്ചിരുന്നു.
1.149.24
कीर्तयन्गुणमन्नानामथ प्रीतो मुहुर्मुहुः ।
एवं फलार्थिनस्त्समान्मन्येऽहं तर्कचक्षुषा ॥ १.१४९.२४ ॥
ഭക്ഷണങ്ങളുടെ ഗുണത്തെ പുകഴ്ത്തി, സന്തോഷത്തോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും — ഇങ്ങനെ, ഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്ന നിങ്ങളെ ഞാൻ യുക്തിയുടെ കണ്ണുകൊണ്ട് കാണുന്നു.
1.149.25
तं वै गच्छेह नृपते त्वां स संयाजयिष्यति ॥ १.१४९.२५ ॥
രാജാവേ, നീ അവന്റെ അടുത്തേക്ക് പോകൂ; അവൻ നിനക്കായി യാഗം നടത്തിത്തരും.
1.149.26
उपयाजवचः श्रुत्वा याजस्याश्रममभ्यगात् ।
जुगुप्समानो नृपतिर्मनसेदं विचिन्तयन् ॥ १.१४९.२६ ॥
ഉപയാജന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് യാജന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി; മനസ്സിൽ ഇതേക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചും സ്വയം നിന്ദിച്ചും.
1.149.27
भृशं संपूज्य पूजार्हमृषिं याजमुवाच ह ।
गोशतानि ददान्यष्टौ याज याजय मां विभो ॥ १.१४९.२७ ॥
അത്യന്തം ബഹുമാനത്തോടെ പൂജ്യനായ ഋഷി യാജനോട് അവൻ പറഞ്ഞു: "യാജാ, എണ്ണൂറ് പശുക്കളെ ഞാൻ തരാം; വിഭോ, എനിക്കായി യാഗം ചെയ്യിക്കണമേ."
1.149.28
द्रोणवैरान्तरे तप्तं विषण्णं शरणागतम् ।
ब्रह्मबन्धुप्रणिहितं न क्षत्रं क्षत्रियो जयेत् ॥ १.१४९.२८ ॥
ദ്രോണനോടുള്ള വൈരത്തിനിടയിൽ വേദനിച്ച്, ദുഃഖിതനായി, ശരണം തേടിയെത്തിയ എന്നെ, ഒരു ബ്രാഹ്മണകുലാധമനാൽ പ്രേരിതനായ എന്നെ, ക്ഷത്രിയൻ ക്ഷത്രിയനെ ജയിക്കരുത്.
1.149.29
तस्माद्द्रोणभयार्तं मां भवांस्त्रातुमिहार्हति ।
येन मे कर्मणा ब्रह्मन्पुत्रः स्याद्द्रोणमृत्यवे ॥ १.१४९.२९ ॥
അതുകൊണ്ട്, ദ്രോണഭയത്താൽ പീഡിതനായ എന്നെ നിങ്ങൾ ഇവിടെ രക്ഷിക്കാൻ യോഗ്യനാണ്. ബ്രാഹ്മണാ, ദ്രോണന്റെ മരണത്തിനായി എനിക്ക് പുത്രനുണ്ടാകുന്ന കർമ്മം ചെയ്യൂ.
1.149.30
अर्जुनस्यापि वै भार्या भवेद्या वरवर्णिनी ।
स हि ब्रह्मविदां श्रेष्ठो ब्राह्मे क्षात्रेऽप्यनुत्तमः ॥ १.१४९.३० ॥
അർജ്ജുനനും മികച്ച വർണ്ണമുള്ള ഒരു ഭാര്യയുണ്ടാകും; അവൻ ബ്രഹ്മജ്ഞരിൽ ശ്രേഷ്ഠനാണ്; ബ്രാഹ്മവിദ്യയിലും ക്ഷാത്രവിദ്യയിലും അനുത്തമനുമാണ്.
1.149.31
ततो द्रोणस्तु माऽजैषीत्सखिविग्रहकारणात् ।
क्षत्रियो नास्ति तुल्योऽस्य पृथिव्यां कश्चिदग्रणीः ॥ १.१४९.३१ ॥
പിന്നെ ദ്രോണൻ തന്റെ സുഹൃത്തുമായുള്ള കലഹം കാരണം (അവനെ) ജയിച്ചു. ഭൂമിയിൽ അദ്ദേഹത്തിനു തുല്യനായ ക്ഷത്രിയൻ ആരുമില്ല; അദ്ദേഹം അഗ്രഗണ്യനാണ്.
1.149.32
भारताचार्यमुख्यस्य भारद्वाजस्य धीमतः ।
द्रोणस्य शरजालानि रिपुदेहहराणि च ॥ १.१४९.३२ ॥
ഭരതവംശത്തിലെ മുഖ്യാചാര്യനും ബുദ്ധിമാനുമായ ഭാരദ്വാജന്റെ ദ്രോണന്റെ ശരജാലങ്ങളും ശത്രുദേഹങ്ങളെ ഹരിക്കുന്നവയും (ഉണ്ടായിരുന്നു).
1.149.33
षडरत्नि धनुश्चास्य खड्गमप्रतिम तथा ।
स हि ब्राह्मणवेषेण क्षात्रं वेगमसंशयम् ॥ १.१४९.३३ ॥
അദ്ദേഹത്തിന്റെ വില്ല് ആറ് മുഴം നീളമുള്ളതാണ്; വാൾ അതുല്യമാണ്. ബ്രാഹ്മണ വേഷത്തിലെങ്കിലും അദ്ദേഹം സംശയമില്ലാതെ ക്ഷത്രിയ വേഗം കൈവരിച്ചു.
1.149.34
प्रतिहन्ति महेष्वासो भारद्वाजो महामनाः ।
कार्तवीर्यसमो ह्येष खट्वाङ्गप्रतिमो रणे ॥ १.१४९.३४ ॥
മഹാധനുർധരനും മഹാമനസ്കനുമായ ഭാരദ്വാജൻ (ദ്രോണൻ) യുദ്ധത്തിൽ പ്രത്യാക്രമണം നടത്തുന്നു. അദ്ദേഹം കാർത്തവീര്യനു തുല്യൻ; യുദ്ധത്തിൽ ഖട്വാംഗനു സമാനൻ.
1.149.35
क्षत्रोच्छेदाय विहितो जामदग्न्य इवास्थितः ॥ १.१४९.३५ ॥
ക്ഷത്രിയരെ നശിപ്പിക്കാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട ജമദഗ്നിപുത്രനെ (പരശുരാമനെ) പോലെ അദ്ദേഹം നിൽക്കുന്നു.
1.149.36
सहितं क्षत्रवेगेन ब्रह्मवेगेन सांप्रतम् ।
उपपन्नं हि मन्येऽहं भारद्वाजं यशस्विनम् ॥ १.१४९.३६ ॥
ക്ഷത്ര വേഗവും ബ്രഹ്മ വേഗവും ഒത്തുചേർന്ന യശസ്വിയായ ഭാരദ്വാജൻ ഇപ്പോൾ എനിക്ക് യോജിച്ചവനായി തോന്നുന്നു.
1.149.37
नेषवस्तमपाकुर्युर्न च प्रासा न चासयः ।
ब्राह्मं तस्य महातेजो मन्त्राहुतिहुतं यथा ॥ १.१४९.३७ ॥
അമ്പുകൾക്ക് അവനെ തള്ളിമാറ്റാനാകില്ല, കുന്തങ്ങൾക്കും വാളുകൾക്കും കഴിയില്ല; അവന്റെ മഹാതേജസ്സ് മന്ത്രാഹുതിയാൽ ഹോമിക്കപ്പെട്ട അഗ്നിപോലെയായിരുന്നു.
1.149.38
तस्य ह्यस्त्रबलं घोरमप्रसह्यं परैर्भुवि ।
शत्रून्समेत्य जयति क्षत्रं ब्रह्मपुरस्कृतम् ॥ १.१४९.३८ ॥
അവന്റെ ആയുധബലം ഭയങ്കരമായിരുന്നു, ഭൂമിയിൽ ശത്രുക്കൾക്ക് സഹിക്കാനാവാത്തത്; ബ്രാഹ്മണരെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ ക്ഷത്രം ശത്രുക്കളെ നേരിട്ട് ജയിക്കുന്നു.
1.149.39
ब्रह्मक्षत्रे च सहिते ब्रह्मतेजो विशिष्यते ।
सोऽहं क्षत्रबलाद्दीनो ब्रह्मतेजः प्रपेदिवान् ॥ १.१४९.३९ ॥
ബ്രഹ്മവും ക്ഷത്രവും ഒന്നിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ ബ്രഹ്മതേജസ്സ് മികവുറ്റതാകുന്നു; ഞാൻ ക്ഷത്രബലത്താൽ ദീനനായി ബ്രഹ്മതേജസ്സിനെ ശരണം പ്രാപിച്ചു.
1.149.40
द्रोणाद्विशिष्टमासाद्य भवन्तं ब्रह्मवित्तमम् ।
द्रोणान्तकमहं पुत्रं लभेयं युधि दुर्जयम् ॥ १.१४९.४० ॥
ദ്രോണനേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠനും ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളിൽ ഉത്തമനുമായ നിങ്ങളെ സമീപിച്ച്, യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാനാകാത്തവനും ദ്രോണനെ വധിക്കുന്നവനുമായ പുത്രനെ ഞാൻ നേടണം.
1.149.41
द्रोणमृत्युर्यथा मेऽद्य पुत्रो जायेत वीर्यवान् ।
तत्कर्म कुरु मे याज निर्वपाम्यर्बुद्धं गवाम् ॥ १.१४९.४१ ॥
ദ്രോണന്റെ മരണകാരണനായ വീര്യവാനായ പുത്രൻ ഇന്ന് എനിക്ക് ജനിക്കേണ്ടതിന്, ആ കർമ്മം എനിക്കായി ചെയ്യൂ, ഓ യാജാ; ഞാൻ നൂറു കോടി പശുക്കളെ അർപ്പിക്കാം.
1.149.42
तथेत्युक्त्वा तुं तं याजो यज्ञार्थमुपकल्पयन् ।
गुर्वर्थ इति चाकाममुपयाजमचोदयत् ॥ १.१४९.४२ ॥
'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞ് ആ യാജൻ യജ്ഞത്തിനായി ഒരുക്കങ്ങൾ ചെയ്തു; 'ഗുരുവിനുവേണ്ടി' എന്നു പറഞ്ഞ് ആഗ്രഹമില്ലാത്ത ഉപയാജനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു.
1.149.43
द्रुपदं च महाराजमिदं वचनमब्रवीत् ।
मा भैस्त्वं संप्रदास्यामि कर्मणा भवतः सुतम् ॥ १.१४९.४३ ॥
മഹാരാജാവായ ദ്രുപദനോട് അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: 'ഭയപ്പെടേണ്ട; ഈ കർമ്മത്താൽ ഞാൻ നിനക്ക് ഒരു പുത്രനെ നൽകാം.'
1.149.44
क्षिप्रमुत्तिष्ठ चाव्यग्रः संभारानुपकल्पय ।
एवमुक्त्वा प्रतिज्ञाय कर्म चास्याददे मुनिः ॥ १.१४९.४४ ॥
'വേഗം എഴുന്നേൽക്കൂ; ശാന്തനായി യജ്ഞസാമഗ്രികൾ ഒരുക്കൂ.' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് ആ മുനി ആ കർമ്മം ഏറ്റെടുത്തു.
1.149.45
ब्राह्मणो द्विपदां श्रेष्ठो यथाविधि कथाक्रमम् ।
याजो द्रोणविनाशाय याजयामास तं नृपम् ॥ १.१४९.४५ ॥
ബ്രാഹ്മണരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ യാജൻ, ദ്രോണന്റെ നാശത്തിനായി, വിധിപ്രകാരം ക്രമത്തിൽ ആ രാജാവിനെ യാഗം ചെയ്യിച്ചു.
1.149.46
गुर्वर्थेऽयोजयत्कर्म याजस्यापि समीपतः ।
ततस्तस्य नरेन्द्रस्य उपयाजो महातपाः ॥ १.१४९.४६ ॥
ഗുരുവിനായി യാജന്റെ സമീപത്തുതന്നെ അവൻ യാഗകർമ്മം ആരംഭിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് ആ രാജാവിന്റെ ഉപയാജൻ, മഹാതപസ്വി, (വന്നു).
1.149.47
आचव्यौ कर्म वैतानं तथा पुत्रफलाय वै ।
इह पुत्रो महावीर्यो महातेजा महाबलः।
इष्यते यद्विधो राजन्भविता स तथाविधः ॥ १.१४९.४७ ॥
പുത്രഫലത്തിനായി അവൻ വൈതാന കർമ്മം നിർവഹിച്ചു. 'ഇവിടെ ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്ന പുത്രൻ മഹാവീര്യനും മഹാതേജസ്വിയും മഹാബലവാനുമായിരിക്കും, ഓ രാജാവേ, അവൻ അങ്ങനെയാകും.'
1.149.48
भारद्वाजस्य हन्तारं सोऽभिसन्धाय पार्थिवः ।
आजहेऽथ तदा राजन्द्रुपदः कर्म सिद्धये ॥ १.१४९.४८ ॥
ഭാരദ്വാജന്റെ (ദ്രോണന്റെ) സംഹാരകനെ ലഭിക്കണമെന്ന് സങ്കൽപ്പിച്ച് ആ രാജാവ് ദ്രുപദൻ, ഓ രാജാവേ, അപ്പോൾ സിദ്ധിക്കായി കർമ്മം ആരംഭിച്ചു.
1.149.49
ब्राह्मणो द्विपदां श्रेष्ठो जुहाव च यथाविधि ।
कौसवी नाम तस्यासीद्या वै तां पुत्रगृद्धिनः ॥ १.१४९.४९ ॥
ദ്വിപദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ആ ബ്രാഹ്മണൻ വിധിപ്രകാരം ഹോമം ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യയുടെ പേര് കൗസവീ; അവൾ പുത്രനെ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു.
1.149.50
सौत्रामणिं तथा पत्नीं ततः कालेऽभ्ययात्तदा ।
याजस्तु सवनस्यान्ते देवीमाह्वापयत्तदा ॥ १.१४९.५० ॥
പിന്നീട് യഥാകാലം സൗത്രാമണി യാഗത്തിനായി അദ്ദേഹം ഭാര്യയെ സമീപിച്ചു; സവനത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ യാജൻ അപ്പോൾ രാജ്ഞിയെ വിളിപ്പിച്ചു.
1.149.51
प्रेहि मां राज्ञि पृषति मिथुनं त्वामुपस्थितम् ।
कुमारश्च कुमारी च पितृवंशविवृद्धये ॥ १.१४९.५१ ॥
രാജ്ഞീ പൃഷതീ, എന്റെ അടുത്തേക്ക് വരൂ; നിന്റെ മുന്നിൽ ഒരു ജോഡി ഉണ്ട് — പിതൃവംശം വളരാൻ ഒരു പുത്രനും ഒരു പുത്രിയും.
1.149.52
नालिप्तं वै मम मुखं पुण्यान्गन्धान्बिभर्मि च ।
न पत्नी तेऽस्मि सूत्यर्थे तिष्ठ याज मम प्रिये ॥ १.१४९.५२ ॥
എന്റെ മുഖം ഇതുവരെ ലേപനം ചെയ്തിട്ടില്ല, ഞാൻ പുണ്യഗന്ധങ്ങൾ ധരിക്കുന്നു; ഞാൻ നിന്റെ ഭാര്യയല്ല — സോമം പിഴിയാൻ നിൽക്കൂ, യാജാ, എന്റെ പ്രിയനേ.
1.149.53
याजेन श्रपितं हव्यमुपयाजेन मन्त्रितम् ।
कथं कामं न संदध्यात्पृषति प्रेहि तिष्ठ वा ॥ १.१४९.५३ ॥
യാജൻ പാകം ചെയ്തതും ഉപയാജൻ മന്ത്രങ്ങളാൽ പവിത്രമാക്കിയതുമായ ഹവിസ് — അത് ആഗ്രഹം എങ്ങനെ നിറവേറ്റാതിരിക്കും? പൃഷതീ, വരൂ അല്ലെങ്കിൽ നിൽക്കൂ.
1.149.54
एवमुक्त्वा तु याजेन हुते हविषि संस्कृते ।
उत्तस्थौ पावकात्तस्मात्कुमारो देवसंनिभः ॥ १.१४९.५४ ॥
യാജൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ഹവിസ് ഹോമിച്ച് സംസ്കരിക്കപ്പെട്ടു; അപ്പോൾ ആ അഗ്നിയിൽ നിന്ന് ദേവതുല്യനായ ഒരു കുമാരൻ ഉയർന്നു.
1.149.55
ज्वालावर्णो घोररूपः किरीटी वर्म धारयन् ।
वीरः सखङ्गः सशरो धनुष्मान्स नदन्मुहुः ॥ १.१४९.५५ ॥
ജ്വാലയുടെ നിറമുള്ളവനും ഭയങ്കര രൂപമുള്ളവനും കിരീടധാരിയും കവചം ധരിച്ചവനും വീരനും വാളും അമ്പും വില്ലും ഉള്ളവനുമായ അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ഗർജ്ജിച്ചു.
1.149.56
सोऽभ्यरोहद्रथवरं तेन च प्रययौ तदा ।
जातमात्रे कुमारे च वाक्किलान्तर्हिताब्रवीत् ॥ १.१४९.५६ ॥
അവൻ ശ്രേഷ്ഠമായ രഥത്തിൽ കയറി അതോടൊപ്പം അപ്പോൾ പോയി; കുമാരൻ ജനിച്ചയുടനെ മറഞ്ഞിരുന്ന ഒരു വാക്ക് പറഞ്ഞു.
1.149.57
एष शिष्यश्च मृत्युश्च भारद्वाजस्य जायते ।
भयापहो राजपुत्रः पाञ्चालानां यशस्करः ॥ १.१४९.५७ ॥
ഇവൻ ഭാരദ്വാജന്റെ (ദ്രോണന്റെ) ശിഷ്യനും മൃത്യുവുമായി ജനിച്ചിരിക്കുന്നു; ഭയം നീക്കി പാഞ്ചാലർക്ക് യശസ്സ് നൽകുന്ന രാജകുമാരനാണിവൻ.
1.149.58
राज्ञः शोकापहो जात एष द्रोणवधाय हि ।
इत्यवोचन्महद्भूतमदृश्यं खेचरं तदा ॥ १.१४९.५८ ॥
രാജാവിന്റെ ദുഃഖം നീക്കുന്ന ഇവൻ ദ്രോണവധത്തിനായി തന്നെയാണ് ജനിച്ചത് എന്ന് അപ്പോൾ ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്ന മറഞ്ഞ മഹാജീവി പറഞ്ഞു.
1.149.59
ततः प्रणेदुः पाञ्चालाः प्रहृष्टाः साधुसाध्विति ।
द्वितीयायां च होत्रायां हुते हविषि मन्त्रिते ॥ १.१४९.५९ ॥
അപ്പോൾ സന്തോഷിച്ച പാഞ്ചാലർ 'സാധു, സാധു' എന്ന് മുഴക്കി; രണ്ടാം ഹോമത്തിൽ മന്ത്രപൂതമായ ഹവിസ്സ് അർപ്പിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ.
1.149.60
कुमारी चापि पाञ्चाली वेदिमध्यात्समुत्थिता ।
प्रत्याख्याते पृषत्या च याजके भरतर्षभ ॥ १.१४९.६० ॥
പാഞ്ചാലി എന്ന കന്യകയും വേദിയുടെ നടുവിൽനിന്ന് ഉയർന്നു; പൃഷതിയും യാജകനും അവളെ നിരസിച്ച ശേഷം, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ.
1.149.61
पुनः कुमारी पाञ्चाली सुभगा वेदिमध्यगा ।
अन्तर्वेद्यां समुद्भूता कन्या सा सुमनोहरा ॥ १.१४९.६१ ॥
വീണ്ടും ആ കന്യയായ പാഞ്ചാലി, സുഭഗയായവൾ, വേദിയുടെ മധ്യത്തിൽ നിന്നവൾ; യാഗവേദിയുടെ ഉള്ളിൽനിന്ന് ഉദിച്ച ആ കന്യ അതിമനോഹരിയായിരുന്നു.
1.149.62
श्यामा पद्मपलाशाक्षी नीलकुञ्चितमूर्धजा ।
मानुषं विग्रहं कृत्वा साक्षाच्छ्रीरिव वर्णिनी ॥ १.१४९.६२ ॥
ശ്യാമവർണ്ണയും താമരദളം പോലെ കണ്ണുകളുള്ളവളും നീല ചുരുൾ മുടിയുള്ളവളും; മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ച് നേരിട്ട് ശ്രീദേവിയെന്നപോലെ പ്രകാശിച്ചവൾ.
1.149.63
ताम्रतुङ्गनखी सुभ्रूश्चारुपीनपयोधरा ।
नीलोत्पलसमो गन्धो यस्याः क्रोशात्प्रधावति ॥ १.१४९.६३ ॥
ചെമ്പുനിറവും ഉയർന്ന നഖങ്ങളും, സുന്ദരമായ പുരികങ്ങളും, മനോഹരവും പുഷ്ടവുമായ മാറിടവുമുള്ളവൾ; നീലത്താമരപോലുള്ള സുഗന്ധം ഒരു ക്രോശം ദൂരം വരെ പരക്കുന്നു.
1.149.64
या बिभर्ति परं रूपं यस्या नास्त्युपमा भुवि ।
देवदानवयक्षाणामीप्सिता वरवर्णिनी ॥ १.१४९.६४ ॥
പരമമായ രൂപം ധരിക്കുന്നവൾ; ഭൂമിയിൽ അവൾക്ക് ഉപമയില്ല; ദേവന്മാർക്കും ദാനവന്മാർക്കും യക്ഷന്മാർക്കും ആഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടവൾ, ശ്രേഷ്ഠവർണ്ണയായവൾ.
1.149.65
तां चापि जातां सुश्रोणीं वागुवाचाशरीरिणी ।
सर्वयोषिद्वरा कृष्णा क्षयं क्षत्रस्य नेष्यति ॥ १.१४९.६५ ॥
ജനിച്ച ആ സുന്ദരകടിയുള്ള കന്യയെക്കുറിച്ച് അശരീരിയായ വാക്ക് പറഞ്ഞു: 'സകല സ്ത്രീകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ ഈ കൃഷ്ണ ക്ഷത്രിയരുടെ നാശം വരുത്തും.'
1.149.66
सुरकार्यमियं काले करिष्यति सुमध्यमा ।
अस्या हेतोः क्षत्रियाणां महदुत्पत्स्यते भयम् ॥ १.१४९.६६ ॥
ഈ മെലിഞ്ഞ മധ്യഭാഗമുള്ളവൾ യഥാകാലം ദേവകാര്യം നിർവ്വഹിക്കും; അവളുടെ കാരണത്താൽ ക്ഷത്രിയർക്ക് മഹാഭയം ഉണ്ടാകും.
1.149.67
तच्छ्रुत्वा सर्वपाञ्चालाः प्रणेदुः सिंहसङ्घवत् ।
न चैनान्हर्षसंपन्नानियं सेहे वसुन्धरा ॥ १.१४९.६७ ॥
അതു കേട്ട് എല്ലാ പാഞ്ചാലരും സിംഹസംഘങ്ങളെപ്പോലെ ഗർജ്ജിച്ചു. സന്തോഷത്താൽ നിറഞ്ഞ അവരെ ഈ ഭൂമിയും സഹിച്ചില്ല.
1.149.68
तथा तु मिथुनं जज्ञे द्रुपदस्य महात्मनः ।
कुमारश्च कुमारी च मनोज्ञौ तौ नरर्षभौ ॥ १.१४९.६८ ॥
അങ്ങനെ മഹാത്മാവായ ദ്രുപദന് ഒരു ജോഡി ജനിച്ചു: ഒരു പുത്രനും ഒരു പുത്രിയും, ഇരുവരും മനോഹരരും നരശ്രേഷ്ഠരും.
1.149.69
श्रिया परमया युक्तौ क्षात्रेण वपुषा तथा ।
तौ दृष्ट्वा पृषती याजं प्रपेदे सा सुतार्थिनी ॥ १.१४९.६९ ॥
പരമമായ ശ്രീയും ക്ഷത്രിയ ശരീരവും ഉള്ള അവരിരുവരെയും കണ്ട്, പുത്രാർത്ഥിനിയായ പൃഷതി യാജന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു.
1.149.70
न वै मदन्यां जननीं जानीयातामिमाविति ।
तथेत्युवाच तां याजो राज्ञः प्रियचिकीर्षया ॥ १.१४९.७० ॥
"ഈ ഇരുവരും എന്നെയല്ലാതെ മറ്റൊരാളെ അമ്മയായി അറിയരുത്" എന്ന് — "ശരി" എന്നു പറഞ്ഞ്, രാജാവിന് പ്രിയം ചെയ്യാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ യാജൻ അവളോട് പറഞ്ഞു.
1.149.71
तयोस्तु नामनी चक्रुर्द्विजाः संपूर्णमानसाः ।
धृष्टत्वादप्रधृष्यत्वात् द्युम्नाद्युत्संभवादपि ॥ १.१४९.७१ ॥
അവരിരുവർക്കും പേരുകൾ സംതൃപ്തമനസ്കരായ ബ്രാഹ്മണർ നൽകി: ധൃഷ്ടനായതിനാലും, അജേയനായതിനാലും, ദ്യുമ്നാദി (അഗ്നി)യിൽ നിന്ന് ജനിച്ചതിനാലും.
1.149.72
धृष्टद्युम्नः कुमारोऽयं द्रुपद्सय भवत्विति ।
कृष्णेत्येवाभवत्कन्या कृष्णा भूत्सा हि वर्णतः ॥ १.१४९.७२ ॥
"ഈ പുത്രൻ ദ്രുപദന്റെ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ ആകട്ടെ" — കന്യകയ്ക്ക് കൃഷ്ണ എന്ന പേരുണ്ടായി; വർണ്ണത്താൽ അവൾ കറുത്തവളായിരുന്നു.
1.149.73
तथा तन्मिथुनं जज्ञे द्रुपदस्य महामखे ।
वैदिकाध्ययने पारं धृष्टद्युम्नो गतस्तदा ॥ १.१४९.७३ ॥
അങ്ങനെ ദ്രുപദന്റെ ആ മഹായാഗത്തിൽ ആ ഇരട്ടകൾ ജനിച്ചു. അപ്പോഴേക്കും ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ വേദാധ്യയനത്തിൽ പാരംഗതനായിരുന്നു.
1.149.74
धृष्टद्युम्नं तु पाञ्चाल्यमानीय स्वं निवेशनम् ।
उपाकरोदस्त्रहेतोर्भारद्वाजः प्रतापवान् ॥ १.१४९.७४ ॥
ഭരദ്വാജപുത്രനായ പ്രതാപവാനായ ദ്രോണൻ പാഞ്ചാല രാജകുമാരൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ സ്വഗൃഹത്തിൽ കൊണ്ടുവന്ന് അസ്ത്രവിദ്യയ്ക്കായി പരിശീലനം നൽകിത്തുടങ്ങി.
1.149.75
अमोक्षणीयं दैवं हि भावि मत्वा महामतिः ।
तथा तत्कृतवान्द्रोण आत्मकीर्त्यनुरक्षणात् ॥ १.१४९.७५ ॥
ഇത് ദൈവനിശ്ചയമാണ്, ഒഴിവാക്കാനാവാത്തതാണ്, സംഭവിക്കേണ്ടത് സംഭവിക്കും എന്നു കരുതിയ മഹാമതിയായ ദ്രോണൻ സ്വന്തം കീർത്തി സംരക്ഷിക്കാൻ അങ്ങനെതന്നെ ചെയ്തു.
1.149.76
सर्वास्त्राणि स तु क्षिप्रमाप्तवान्परया धिया ॥ १.१४९.७६ ॥
അവൻ പരമമായ ബുദ്ധിശക്തിയാൽ വേഗത്തിൽ എല്ലാ അസ്ത്രങ്ങളും നേടി.