మహాభారతం · అధ్యాయం 1.149
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.149.1
द्रोणेन वैरं द्रुपदो न सुष्वाप स्मरंस्तदा ।
क्षात्रेण वै बलेनास्य नाऽशशंसे पराजयम् ॥ १.१४९.१ ॥
ద్రోణునిపై వైరాన్ని స్మరిస్తూ ద్రుపదుడు అప్పుడు నిద్రపోలేదు. క్షత్రియ బలంతో అతడు తన ఓటమిని అంగీకరించలేదు.
1.149.2
हीनं विदित्वा चात्मानं ब्राह्मेणापि बलेन च ।
द्रुपदोऽमर्षणाद्राजा कर्मसिद्धान्द्विजोत्तमान् ॥ १.१४९.२ ॥
బ్రాహ్మణ బలంలోనూ తనను తాను హీనుడిగా తెలుసుకొని రాజు ద్రుపదుడు, ఆగ్రహంతో కర్మసిద్ధులైన శ్రేష్ఠ ద్విజులను వెతికాడు.
1.149.3
अन्विच्छन्परिचक्राम ब्राह्मणावसथान्बहून् ।
नास्ति श्रेष्ठं ममापत्यं धिग्बन्धूनिति च ब्रुवन् ॥ १.१४९.३ ॥
అతడు అనేక బ్రాహ్మణ ఆశ్రమాలను వెతుకుతూ తిరిగాడు. "నా సంతానంలో శ్రేష్ఠుడు ఎవడూ లేడు; బంధువులను ధిక్కరిస్తున్నాను" అని అంటూ.
1.149.4
निश्वासपरमो ह्यासीद्द्रोणं प्रतिचिकीर्षया ।
न सन्ति मम मित्राणि लोकेऽस्मिन्नास्ति वीर्यवान् ॥ १.१४९.४ ॥
ద్రోణుని ప్రతీకారం కోరుతూ అతడు అధికంగా నిట్టూర్చాడు. "ఈ లోకంలో నాకు మిత్రులు లేరు; వీరుడు కూడా లేడు."
1.149.5
पुत्रजन्म परीप्सन्वै पृथिवीमन्वयादिमाम् ।
प्रभावशिक्षाविनयाद्द्रोणस्यास्त्रबलेन च ॥ १.१४९.५ ॥
కుమారుని కోరి అతడు ఈ భూమినంతా తిరిగాడు; ద్రోణుని ప్రభావం, శిక్షణ, వినయం, అస్త్రబలాన్ని చూసి.
1.149.6
कर्तुं प्रयतमानो वै न शशाक पराजयम् ।
अभितः सोऽथ कल्माषीं गङ्गातीरे परिभ्रमन् ॥ १.१४९.६ ॥
ప్రయత్నించినా అతడు విజయం పొందలేకపోయాడు. అప్పుడు అతడు గంగా తీరంలో కల్మాషీ చుట్టూ తిరిగాడు.
1.149.7
ब्राह्मणावसथं पुण्यमाससाद महीपतिः ।
तत्र नास्नातकः कश्चिन्न चासीदव्रतो द्विजः ॥ १.१४९.७ ॥
బ్రాహ్మణుల ఆ పవిత్ర ఆశ్రమాన్ని రాజు చేరుకున్నాడు. అక్కడ స్నాతకుడు కానివాడు ఎవరూ లేరు, వ్రతము లేని ద్విజుడు కూడా లేడు.
1.149.8
तथैव तौ महाभागौ सोऽपश्यच्छंसितव्रतौ ।
याजोपयाजौ ब्रह्मर्षी भ्रातरौ पृषतात्मजः ॥ १.१४९.८ ॥
అలాగే అతడు ఆ ఇద్దరు మహాభాగ్యులు, వ్రతాలతో ప్రశంసింపబడిన, బ్రహ్మర్షులైన సోదరులు యాజ, ఉపయాజులను చూశాడు — పృషతుని కుమారుడు.
1.149.9
संहिताध्ययने युक्तौ गोत्रतश्चापि काश्यपौ ।
अरण्ये युक्तरूपौ तौ ब्राह्मणावृषिसत्तमौ ॥ १.१४९.९ ॥
సంహితాధ్యయనంలో నిమగ్నులై, గోత్రం చేత కాశ్యపులై, అరణ్యంలో ఉన్నవారై, తగిన రూపం కలిగినవారై — ఆ ఇద్దరు బ్రాహ్మణులు ఋషులలో శ్రేష్ఠులు.
1.149.10
स उपामन्त्रयामास सर्वकामैरतन्द्रितः ।
बुद्ध्वा तयोर्बलं बुद्धिं कनीयांसमुपह्वरे ॥ १.१४९.१० ॥
అతడు అన్ని కోరికల వస్తువులతో, అలసటలేక వారిని గౌరవంగా సమీపించాడు. ఆ ఇద్దరి బలాన్ని, మనస్తత్వాన్ని తెలుసుకొని, ఏకాంతంలో చిన్నవాడిని (లక్ష్యంగా చేసుకున్నాడు).
1.149.11
प्रपेदे छन्दयन्कामैरुपयाजं धृतव्रतम् ।
गुरुशुश्रूषणे युक्तः प्रियकृत्सर्वकामदम् ॥ १.१४९.११ ॥
కోరికల వస్తువులతో మెప్పించాలని, వ్రతదృఢుడైన ఉపయాజుని ఆశ్రయించాడు. గురుశుశ్రూషలో నిమగ్నుడై, ప్రియం చేసేవాడై, సర్వకామాలు ఇచ్చేవాడై (అయ్యాడు).
1.149.12
पाद्येनासनदानेन तथाऽर्घ्येण फलैश्च तम् ।
अर्हयित्वा यथान्यायमुपयाजोऽब्रवीत्ततः ॥ १.१४९.१२ ॥
పాద్యం, ఆసన దానం, అర్ఘ్యం, ఫలాలతో అతన్ని యథావిధిగా సత్కరించిన తరువాత, ఉపయాజుడు పలికాడు.
1.149.13
येन कार्यविशेषेण त्वमस्मानभिकाङ्क्षसे ।
कृतश्चायं समुद्योगस्तद्ब्रवीतु भवानिति ॥ १.१४९.१३ ॥
ఏ ప్రత్యేక కార్యం కోసం మీరు మమ్మల్ని కోరుతున్నారో, ఈ ప్రయత్నం ఏ నిమిత్తం జరిగిందో, అది మీరు చెప్పండి.
1.149.14
स बुद्ध्वा प्रीतिसंयुक्तमृषीणामुत्तमं तदा ।
उवाच छन्दयन्कामैर्द्रुपदः स तपस्विनम् ॥ १.१४९.१४ ॥
అతడు ఋషులలో ఉత్తముడు ప్రేమతో నిండినవాడని తెలుసుకొని, అప్పుడు కోరికల వస్తువులతో అతడిని సంతోషపెడుతూ ద్రుపదుడు ఆ తపస్విని ఇలా అన్నాడు.
1.149.15
येन मे कर्मणा ब्रह्मन्पुत्रः स्याद्द्रोणमृत्येव ।
उपयाज चरस्वैतत्प्रदास्यामि धनं तव ॥ १.१४९.१५ ॥
బ్రాహ్మణా, ఏ కర్మ వలన ద్రోణుని మరణం కోసం నాకు కుమారుడు కలుగుతాడో, ఉపయాజా, ఈ కర్మను చేయండి; మీకు ధనం ఇస్తాను.
1.149.16
नाहं फलार्थी द्रुपद योऽर्थी स्यात्तत्र गम्यताम् ।
प्रत्याख्यातस्तु तेनैवं स वै सज्जनसंनिधौ ॥ १.१४९.१६ ॥
ద్రుపదా, నేను ఫలాన్ని కోరేవాడను కాను; కోరేవాడు అక్కడికి వెళ్లనివ్వు. ఈ విధంగా అతడు సత్పురుషుల సమక్షంలో తిరస్కరించబడ్డాడు.
1.149.17
आराधयिष्यन्द्रुपदः स तं पर्यचरत्तदा ।
ततः संवत्सरस्यान्ते द्रुपदं द्विजसत्तमः ॥ १.१४९.१७ ॥
ద్రుపదుడు అతడిని ప్రసన్నం చేయాలనే కోరికతో అప్పుడు అతనికి సేవ చేశాడు. తర్వాత సంవత్సరాంతంలో, ఉత్తమ ద్విజుడు ద్రుపదుని వద్దకు వచ్చాడు.
1.149.18
उपयाजोऽब्रवीद्वाक्यं काले मधुरया गिरा ।
ज्येष्ठो भ्राता न मेऽत्याक्षीद्विचरन्विजने वने ॥ १.१४९.१८ ॥
ఉపయాజుడు తగిన సమయంలో మధురమైన వాణితో ఈ మాటను పలికాడు: "నా అన్నయ్య నిర్జన అరణ్యంలో తిరుగుతున్నప్పుడు నన్ను విడిచిపెట్టలేదు."
1.149.19
अपरिज्ञातशौचायां भूमौ निपतितं फलम् ।
तदपश्यमहं भ्रातुरसांप्रतमनुव्रजन् ॥ १.१४९.१९ ॥
పవిత్రత తెలియని నేలపై పడిన పండును, సోదరుడు అనుచితంగా తీసుకోవడం నేను చూశాను.
1.149.20
विमर्शं हि फलादाने नायं कुर्यात्कथंचन ।
नापश्यत्फलं दृष्ट्वा दोषांस्तस्याऽऽनुबन्धिकान् ॥ १.१४९.२० ॥
పండు తీసుకోవడంలో ఇతడు ఏ విధంగానూ విచారించకుండా పనిచేయకూడదు; పండును చూసినా దాని పర్యవసాన దోషాలను అతడు చూడలేదు.
1.149.21
विविनक्ति न शौचार्थी सोऽन्यत्रापि कथं भवेत् ।
संहिताध्ययनस्यान्ते पञ्चयज्ञान्निरूप्य च ॥ १.१४९.२१ ॥
శుద్ధిని కోరేవాడు భేదం చూడడు; అలాంటప్పుడు ఇతర చోట్ల అతడు ఎలా ఉండగలడు? సంహితాధ్యయనం ముగింపులో పంచయజ్ఞాలను నిర్వర్తించిన తర్వాత కూడా.
1.149.22
भैक्षमुञ्छेन सहितं भुञ्जानस्तु तदा तदा ।
कीर्तयत्येव राजर्षे भोजनस्य रसं पुनः ॥ १.१४९.२२ ॥
భిక్షాన్నం, ఉంఛ ధాన్యంతో కలిపి భోజనం చేస్తూ, రాజర్షీ, అతడు ప్రతిసారీ భోజన రుచిని మళ్లీ మళ్లీ కీర్తిస్తాడు.
1.149.23
संहिताध्ययनं कुर्वन्वने गुरुकुले वसन् ।
भैक्षमुच्छिष्टमन्येषां भुङ्क्ते स्म सततं तथा ॥ १.१४९.२३ ॥
అడవిలో గురుకులంలో నివసిస్తూ సంహితాధ్యయనం చేస్తూ, అతడు ఎల్లప్పుడూ ఇతరుల భిక్షా ఉచ్ఛిష్టాన్ని అలాగే తినేవాడు.
1.149.24
कीर्तयन्गुणमन्नानामथ प्रीतो मुहुर्मुहुः ।
एवं फलार्थिनस्त्समान्मन्येऽहं तर्कचक्षुषा ॥ १.१४९.२४ ॥
ఆహారాల గుణాన్ని కీర్తిస్తూ, సంతోషంతో మళ్లీ మళ్లీ — ఈ విధంగా, ఫలాన్ని కోరేవారైన మిమ్మల్ని నేను తర్క దృష్టితో చూస్తున్నాను.
1.149.25
तं वै गच्छेह नृपते त्वां स संयाजयिष्यति ॥ १.१४९.२५ ॥
ఓ రాజా, నీవు అతని వద్దకు వెళ్ళు; అతడు నీకు యాగం చేయిస్తాడు.
1.149.26
उपयाजवचः श्रुत्वा याजस्याश्रममभ्यगात् ।
जुगुप्समानो नृपतिर्मनसेदं विचिन्तयन् ॥ १.१४९.२६ ॥
ఉపయాజుని మాటలు విని రాజు యాజుని ఆశ్రమానికి వెళ్ళాడు; మనసులో ఇదే ఆలోచిస్తూ, తనను తానే నిందించుకుంటూ.
1.149.27
भृशं संपूज्य पूजार्हमृषिं याजमुवाच ह ।
गोशतानि ददान्यष्टौ याज याजय मां विभो ॥ १.१४९.२७ ॥
అత్యంత గౌరవంతో పూజనీయుడైన ఋషి యాజునితో అతడు ఇలా అన్నాడు: "యాజా, ఎనిమిది వందల గోవులు ఇస్తాను; ఓ విభూ, నాకు యాగం చేయించు."
1.149.28
द्रोणवैरान्तरे तप्तं विषण्णं शरणागतम् ।
ब्रह्मबन्धुप्रणिहितं न क्षत्रं क्षत्रियो जयेत् ॥ १.१४९.२८ ॥
ద్రోణునితో వైరంలో బాధపడి, దుఃఖించి, శరణు కోరి వచ్చిన నన్ను, ఒక బ్రాహ్మణ-బంధువు ప్రేరేపించిన నన్ను, క్షత్రియుడు క్షత్రియుడిని జయించరాదు.
1.149.29
तस्माद्द्रोणभयार्तं मां भवांस्त्रातुमिहार्हति ।
येन मे कर्मणा ब्रह्मन्पुत्रः स्याद्द्रोणमृत्यवे ॥ १.१४९.२९ ॥
కాబట్టి, ద్రోణుని భయంతో బాధపడుతున్న నన్ను మీరు ఇక్కడ రక్షించదగినవారు. ఓ బ్రాహ్మణా, ద్రోణుని మరణానికి నాకు కుమారుడు కలిగే కర్మను చేయండి.
1.149.30
अर्जुनस्यापि वै भार्या भवेद्या वरवर्णिनी ।
स हि ब्रह्मविदां श्रेष्ठो ब्राह्मे क्षात्रेऽप्यनुत्तमः ॥ १.१४९.३० ॥
అర్జునునికి కూడా సుందరవర్ణ గల భార్య కలదో, అతడు బ్రహ్మవేత్తలలో శ్రేష్ఠుడు; బ్రాహ్మ విద్యలోనూ క్షాత్ర విద్యలోనూ సాటిలేనివాడు.
1.149.31
ततो द्रोणस्तु माऽजैषीत्सखिविग्रहकारणात् ।
क्षत्रियो नास्ति तुल्योऽस्य पृथिव्यां कश्चिदग्रणीः ॥ १.१४९.३१ ॥
తర్వాత ద్రోణుడు తన మిత్రునితో జరిగిన విరోధం కారణంగా (అతడిని) జయించాడు. భూమిపై ఆయనతో సమానమైన క్షత్రియుడు ఎవ్వరూ లేరు; ఆయనే అగ్రగణ్యుడు.
1.149.32
भारताचार्यमुख्यस्य भारद्वाजस्य धीमतः ।
द्रोणस्य शरजालानि रिपुदेहहराणि च ॥ १.१४९.३२ ॥
భరత వంశ ప్రధాన ఆచార్యుడు, బుద్ధిమంతుడు భారద్వాజుని కుమారుడైన ద్రోణుని బాణజాలాలు, శత్రువుల దేహాలను హరించేవి (ఉండేవి).
1.149.33
षडरत्नि धनुश्चास्य खड्गमप्रतिम तथा ।
स हि ब्राह्मणवेषेण क्षात्रं वेगमसंशयम् ॥ १.१४९.३३ ॥
ఆయన విల్లు ఆరు మూరలు పొడవు; ఆయన ఖడ్గం అసమానమైనది. ఆయన బ్రాహ్మణ వేషంలో ఉన్నా, నిస్సందేహంగా క్షత్రియుని వేగాన్ని కలిగి ఉన్నాడు.
1.149.34
प्रतिहन्ति महेष्वासो भारद्वाजो महामनाः ।
कार्तवीर्यसमो ह्येष खट्वाङ्गप्रतिमो रणे ॥ १.१४९.३४ ॥
మహాధనుర్ధరుడు, మహామనస్కుడు అయిన భారద్వాజుడు (ద్రోణుడు) యుద్ధంలో ప్రతిఘాతం చేస్తాడు. ఆయన కార్తవీర్యునితో సమానుడు; యుద్ధంలో ఖట్వాంగునితో సమానుడు.
1.149.35
क्षत्रोच्छेदाय विहितो जामदग्न्य इवास्थितः ॥ १.१४९.३५ ॥
క్షత్రియులను నిర్మూలించడానికి నియమితుడైన జమదగ్ని కుమారుడు (పరశురాముడు) వలె ఆయన నిలిచి ఉన్నాడు.
1.149.36
सहितं क्षत्रवेगेन ब्रह्मवेगेन सांप्रतम् ।
उपपन्नं हि मन्येऽहं भारद्वाजं यशस्विनम् ॥ १.१४९.३६ ॥
క్షత్ర వేగం, బ్రహ్మ వేగం రెండింటితో కూడిన యశస్వి భారద్వాజుడే ఇప్పుడు నాకు తగినవాడని తోస్తోంది.
1.149.37
नेषवस्तमपाकुर्युर्न च प्रासा न चासयः ।
ब्राह्मं तस्य महातेजो मन्त्राहुतिहुतं यथा ॥ १.१४९.३७ ॥
బాణాలు అతన్ని తరలించలేవు, ఈటెలు గాని కత్తులు గాని కూడా కాలేవు; అతని మహాతేజస్సు మంత్రాహుతితో హోమం చేయబడిన అగ్నిలా ఉంది.
1.149.38
तस्य ह्यस्त्रबलं घोरमप्रसह्यं परैर्भुवि ।
शत्रून्समेत्य जयति क्षत्रं ब्रह्मपुरस्कृतम् ॥ १.१४९.३८ ॥
అతని అస్త్రబలం భయంకరమైనది, భూమిపై శత్రువులు దాన్ని భరించలేరు; బ్రాహ్మణులను ముందుంచిన క్షత్రం శత్రువులను ఎదుర్కొని జయిస్తుంది.
1.149.39
ब्रह्मक्षत्रे च सहिते ब्रह्मतेजो विशिष्यते ।
सोऽहं क्षत्रबलाद्दीनो ब्रह्मतेजः प्रपेदिवान् ॥ १.१४९.३९ ॥
బ్రహ్మము, క్షత్రము కలిసి ఉన్నప్పుడు బ్రహ్మతేజస్సు ఉత్కృష్టమవుతుంది; నేను క్షత్రబలంతో దీనుడై బ్రహ్మతేజస్సును ఆశ్రయించాను.
1.149.40
द्रोणाद्विशिष्टमासाद्य भवन्तं ब्रह्मवित्तमम् ।
द्रोणान्तकमहं पुत्रं लभेयं युधि दुर्जयम् ॥ १.१४९.४० ॥
ద్రోణుని కంటే ఉన్నతుడైన, బ్రహ్మజ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడైన మీ వద్దకు వచ్చి, యుద్ధంలో జయించలేని, ద్రోణుని సంహరించే కుమారుని నేను పొందాలి.
1.149.41
द्रोणमृत्युर्यथा मेऽद्य पुत्रो जायेत वीर्यवान् ।
तत्कर्म कुरु मे याज निर्वपाम्यर्बुद्धं गवाम् ॥ १.१४९.४१ ॥
ద్రోణుని మరణకారకుడైన వీర్యవంతుడైన కుమారుడు ఈరోజు నాకు జన్మించేలా, ఆ కర్మను నాకై చేయు, ఓ యాజా; నేను నూరు కోట్ల గోవులను ఇస్తాను.
1.149.42
तथेत्युक्त्वा तुं तं याजो यज्ञार्थमुपकल्पयन् ।
गुर्वर्थ इति चाकाममुपयाजमचोदयत् ॥ १.१४९.४२ ॥
'అలాగే కానివ్వండి' అని చెప్పి ఆ యాజుడు యజ్ఞానికి ఏర్పాట్లు చేశాడు; 'గురువు కోసం' అని చెప్పి ఇష్టంలేని ఉపయాజుణ్ని ప్రేరేపించాడు.
1.149.43
द्रुपदं च महाराजमिदं वचनमब्रवीत् ।
मा भैस्त्वं संप्रदास्यामि कर्मणा भवतः सुतम् ॥ १.१४९.४३ ॥
మహారాజు ద్రుపదునితో అతడు ఇలా అన్నాడు: 'భయపడకు; ఈ కర్మ ద్వారా నీకు కుమారుని ప్రసాదిస్తాను.'
1.149.44
क्षिप्रमुत्तिष्ठ चाव्यग्रः संभारानुपकल्पय ।
एवमुक्त्वा प्रतिज्ञाय कर्म चास्याददे मुनिः ॥ १.१४९.४४ ॥
'త్వరగా లెమ్ము; ప్రశాంతంగా యజ్ఞ సామగ్రిని సిద్ధం చేయి.' అని చెప్పి, ప్రతిజ్ఞ చేసి, ఆ ముని ఆ కర్మను స్వీకరించాడు.
1.149.45
ब्राह्मणो द्विपदां श्रेष्ठो यथाविधि कथाक्रमम् ।
याजो द्रोणविनाशाय याजयामास तं नृपम् ॥ १.१४९.४५ ॥
బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడైన యాజుడు, ద్రోణుని వినాశం కోసం, విధి ప్రకారం, క్రమంగా ఆ రాజుతో యజ్ఞం చేయించాడు.
1.149.46
गुर्वर्थेऽयोजयत्कर्म याजस्यापि समीपतः ।
ततस्तस्य नरेन्द्रस्य उपयाजो महातपाः ॥ १.१४९.४६ ॥
గురువు కోసం యాజుని సమీపంలోనే అతడు యజ్ఞకర్మను ప్రారంభింపజేశాడు. అప్పుడు ఆ రాజు యొక్క ఉపయాజుడు, మహా తపస్వి, (వచ్చాడు).
1.149.47
आचव्यौ कर्म वैतानं तथा पुत्रफलाय वै ।
इह पुत्रो महावीर्यो महातेजा महाबलः।
इष्यते यद्विधो राजन्भविता स तथाविधः ॥ १.१४९.४७ ॥
పుత్రఫలం కోసం వైతాన కర్మను అతడు నిర్వహించాడు. 'ఇక్కడ కోరబడే కుమారుడు మహా పరాక్రమవంతుడు, మహాతేజస్వి, మహాబలుడు అవుతాడు, ఓ రాజా, అతడు అలాంటివాడే అవుతాడు.'
1.149.48
भारद्वाजस्य हन्तारं सोऽभिसन्धाय पार्थिवः ।
आजहेऽथ तदा राजन्द्रुपदः कर्म सिद्धये ॥ १.१४९.४८ ॥
భారద్వాజుని (ద్రోణుని) సంహర్తను సాధించాలని సంకల్పించి, ఆ రాజు ద్రుపదుడు, ఓ రాజా, అప్పుడు సిద్ధి కోసం కర్మను చేపట్టాడు.
1.149.49
ब्राह्मणो द्विपदां श्रेष्ठो जुहाव च यथाविधि ।
कौसवी नाम तस्यासीद्या वै तां पुत्रगृद्धिनः ॥ १.१४९.४९ ॥
ద్విపదులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ బ్రాహ్మణుడు విధిప్రకారం హోమం చేశాడు. ఆయన భార్య పేరు కౌసవీ; ఆమె పుత్రుని కోరుకునేది.
1.149.50
सौत्रामणिं तथा पत्नीं ततः कालेऽभ्ययात्तदा ।
याजस्तु सवनस्यान्ते देवीमाह्वापयत्तदा ॥ १.१४९.५० ॥
తరువాత తగిన సమయంలో సౌత్రామణి యాగం కోసం ఆయన తన భార్యను సమీపించాడు; సవనం ముగింపులో యాజుడు అప్పుడు రాణిని పిలిపించాడు.
1.149.51
प्रेहि मां राज्ञि पृषति मिथुनं त्वामुपस्थितम् ।
कुमारश्च कुमारी च पितृवंशविवृद्धये ॥ १.१४९.५१ ॥
ఓ రాణీ పృషతీ, నా దగ్గరకు రా; నీ ముందు ఒక జంట ఉంది — తండ్రి వంశం వృద్ధి చెందడానికి ఒక కుమారుడు, ఒక కుమార్తె.
1.149.52
नालिप्तं वै मम मुखं पुण्यान्गन्धान्बिभर्मि च ।
न पत्नी तेऽस्मि सूत्यर्थे तिष्ठ याज मम प्रिये ॥ १.१४९.५२ ॥
నా ముఖం ఇంకా అలంకరించబడలేదు, నేను పవిత్ర సుగంధాలు ధరించి ఉన్నాను; నేను నీ భార్యను కాను — సోమ పిండానికి నిలబడు, యాజా, నా ప్రియా.
1.149.53
याजेन श्रपितं हव्यमुपयाजेन मन्त्रितम् ।
कथं कामं न संदध्यात्पृषति प्रेहि तिष्ठ वा ॥ १.१४९.५३ ॥
యాజుడు వండిన, ఉపయాజుడు మంత్రాలతో పవిత్రం చేసిన హవిస్సు — అది కోరికను ఎలా నెరవేర్చకుండా ఉంటుంది? ఓ పృషతీ, రా లేదా ఉండు.
1.149.54
एवमुक्त्वा तु याजेन हुते हविषि संस्कृते ।
उत्तस्थौ पावकात्तस्मात्कुमारो देवसंनिभः ॥ १.१४९.५४ ॥
యాజుడు ఇలా చెప్పిన తరువాత, హవిస్సు హోమం చేయబడి సంస్కరించబడగా, ఆ అగ్ని నుండి దేవతలా కనిపించే ఒక యువకుడు లేచాడు.
1.149.55
ज्वालावर्णो घोररूपः किरीटी वर्म धारयन् ।
वीरः सखङ्गः सशरो धनुष्मान्स नदन्मुहुः ॥ १.१४९.५५ ॥
జ్వాల వంటి వర్ణం, భయంకర రూపం, కిరీటధారి, కవచం ధరించినవాడు, వీరుడు, ఖడ్గం, బాణాలు, ధనుస్సు కలవాడు, అతడు పదే పదే గర్జించాడు.
1.149.56
सोऽभ्यरोहद्रथवरं तेन च प्रययौ तदा ।
जातमात्रे कुमारे च वाक्किलान्तर्हिताब्रवीत् ॥ १.१४९.५६ ॥
అతడు శ్రేష్ఠమైన రథం ఎక్కి దానితో అప్పుడు ముందుకు సాగాడు; కుమారుడు పుట్టిన వెంటనే కనిపించని ఒక వాణి పలికింది.
1.149.57
एष शिष्यश्च मृत्युश्च भारद्वाजस्य जायते ।
भयापहो राजपुत्रः पाञ्चालानां यशस्करः ॥ १.१४९.५७ ॥
ఇతడు భారద్వాజుని (ద్రోణుని) శిష్యుడు మరియు మృత్యువు రూపుడుగా జన్మించాడు; భయాన్ని పోగొట్టి పాంచాలులకు కీర్తిని తెచ్చే రాజకుమారుడు ఇతడు.
1.149.58
राज्ञः शोकापहो जात एष द्रोणवधाय हि ।
इत्यवोचन्महद्भूतमदृश्यं खेचरं तदा ॥ १.१४९.५८ ॥
రాజు దుఃఖాన్ని పోగొట్టే ఇతడు ద్రోణుని వధించడానికే జన్మించాడు అని అప్పుడు ఆకాశంలో సంచరించే కనిపించని మహా జీవి పలికింది.
1.149.59
ततः प्रणेदुः पाञ्चालाः प्रहृष्टाः साधुसाध्विति ।
द्वितीयायां च होत्रायां हुते हविषि मन्त्रिते ॥ १.१४९.५९ ॥
అప్పుడు సంతోషించిన పాంచాలులు 'సాధు, సాధు' అంటూ గర్జించారు; రెండవ హోమంలో మంత్రాలతో అభిమంత్రించిన హవిస్సు ఆహుతి అయినప్పుడు.
1.149.60
कुमारी चापि पाञ्चाली वेदिमध्यात्समुत्थिता ।
प्रत्याख्याते पृषत्या च याजके भरतर्षभ ॥ १.१४९.६० ॥
పాంచాలి అనే కన్య కూడా వేదిక మధ్య నుండి లేచింది; పృషతి, యాజకుడు ఆమెను తిరస్కరించిన తర్వాత, భరతశ్రేష్ఠా.
1.149.61
पुनः कुमारी पाञ्चाली सुभगा वेदिमध्यगा ।
अन्तर्वेद्यां समुद्भूता कन्या सा सुमनोहरा ॥ १.१४९.६१ ॥
మళ్ళీ ఆ కన్య పాంచాలి, శుభవతి, వేది మధ్యలో నిలిచి, యజ్ఞవేదిక లోపలి నుండి ఉద్భవించింది; ఆ కన్య అత్యంత మనోహరంగా ఉంది.
1.149.62
श्यामा पद्मपलाशाक्षी नीलकुञ्चितमूर्धजा ।
मानुषं विग्रहं कृत्वा साक्षाच्छ्रीरिव वर्णिनी ॥ १.१४९.६२ ॥
శ్యామవర్ణం, పద్మదళాల వంటి నేత్రాలు, నీలిరంగు వంకర జుట్టు కలిగినది; మానవ రూపం ధరించి సాక్షాత్తు శ్రీదేవి వలె ప్రకాశించినది.
1.149.63
ताम्रतुङ्गनखी सुभ्रूश्चारुपीनपयोधरा ।
नीलोत्पलसमो गन्धो यस्याः क्रोशात्प्रधावति ॥ १.१४९.६३ ॥
రాగి రంగు ఎత్తైన గోళ్లు, అందమైన కనుబొమ్మలు, అందమైన పుష్టమైన స్తనాలు కలిగినది; నీలి కలువ వంటి సువాసన ఒక క్రోశం దూరం వరకు వ్యాపిస్తుంది.
1.149.64
या बिभर्ति परं रूपं यस्या नास्त्युपमा भुवि ।
देवदानवयक्षाणामीप्सिता वरवर्णिनी ॥ १.१४९.६४ ॥
పరమ సౌందర్యం ధరించినది; భూమిపై ఆమెకు సాటి లేదు; దేవతలు, దానవులు, యక్షులకు ప్రియమైనది, శ్రేష్ఠ వర్ణం కలది.
1.149.65
तां चापि जातां सुश्रोणीं वागुवाचाशरीरिणी ।
सर्वयोषिद्वरा कृष्णा क्षयं क्षत्रस्य नेष्यति ॥ १.१४९.६५ ॥
జన్మించిన ఆ సుందర నడుముగల కన్య గురించి అశరీరవాణి పలికింది: 'స్త్రీలలో శ్రేష్ఠురాలైన ఈ కృష్ణ క్షత్రియుల నాశనానికి కారణమవుతుంది.'
1.149.66
सुरकार्यमियं काले करिष्यति सुमध्यमा ।
अस्या हेतोः क्षत्रियाणां महदुत्पत्स्यते भयम् ॥ १.१४९.६६ ॥
ఈ సన్నని నడుము కలది సరైన సమయంలో దేవతల కార్యాన్ని నెరవేరుస్తుంది; ఆమె కారణంగా క్షత్రియులకు మహాభయం కలుగుతుంది.
1.149.67
तच्छ्रुत्वा सर्वपाञ्चालाः प्रणेदुः सिंहसङ्घवत् ।
न चैनान्हर्षसंपन्नानियं सेहे वसुन्धरा ॥ १.१४९.६७ ॥
అది విని పాంచాలులందరూ సింహసమూహాల వలె గర్జించారు. ఆనందంతో నిండిన వారిని ఈ భూమి కూడా భరించలేకపోయింది.
1.149.68
तथा तु मिथुनं जज्ञे द्रुपदस्य महात्मनः ।
कुमारश्च कुमारी च मनोज्ञौ तौ नरर्षभौ ॥ १.१४९.६८ ॥
ఈ విధంగా మహాత్ముడైన ద్రుపదునికి ఒక జంట జన్మించింది: ఒక కుమారుడు, ఒక కుమార్తె, ఇద్దరూ మనోహరులు, నరశ్రేష్ఠులు.
1.149.69
श्रिया परमया युक्तौ क्षात्रेण वपुषा तथा ।
तौ दृष्ट्वा पृषती याजं प्रपेदे सा सुतार्थिनी ॥ १.१४९.६९ ॥
అత్యున్నత శోభతో, క్షత్రియ దేహంతో ఉన్న వారిద్దరినీ చూసి, కుమారుని కోరుకున్న పృషతి యాజుని దగ్గరకు వెళ్ళింది.
1.149.70
न वै मदन्यां जननीं जानीयातामिमाविति ।
तथेत्युवाच तां याजो राज्ञः प्रियचिकीर्षया ॥ १.१४९.७० ॥
"వీరిద్దరూ నా కంటే వేరే వారిని తల్లిగా తెలుసుకోకూడదు" అని — "సరే" అని చెప్పి, రాజుకు ప్రీతి కలిగించాలనే కోరికతో యాజుడు ఆమెతో అన్నాడు.
1.149.71
तयोस्तु नामनी चक्रुर्द्विजाः संपूर्णमानसाः ।
धृष्टत्वादप्रधृष्यत्वात् द्युम्नाद्युत्संभवादपि ॥ १.१४९.७१ ॥
ఆ ఇద్దరికీ పేర్లను సంతృప్త మనస్కులైన బ్రాహ్మణులు పెట్టారు: ధైర్యవంతుడు కావడం వల్ల, అజేయుడు కావడం వల్ల, ద్యుమ్నుడు మొదలైన అగ్ని నుండి పుట్టడం వల్ల కూడా.
1.149.72
धृष्टद्युम्नः कुमारोऽयं द्रुपद्सय भवत्विति ।
कृष्णेत्येवाभवत्कन्या कृष्णा भूत्सा हि वर्णतः ॥ १.१४९.७२ ॥
"ఈ కుమారుడు ద్రుపదుని ధృష్టద్యుమ్నుడు అగుగాక" — కుమార్తెకు కృష్ణ అనే పేరు వచ్చింది; ఆమె వర్ణంలో నల్లనిది.
1.149.73
तथा तन्मिथुनं जज्ञे द्रुपदस्य महामखे ।
वैदिकाध्ययने पारं धृष्टद्युम्नो गतस्तदा ॥ १.१४९.७३ ॥
ఇలా ద్రుపదుని ఆ మహాయాగంలో ఆ జంట జన్మించింది. అప్పటికి ధృష్టద్యుమ్నుడు వేదాధ్యయనంలో పారంగతుడయ్యాడు.
1.149.74
धृष्टद्युम्नं तु पाञ्चाल्यमानीय स्वं निवेशनम् ।
उपाकरोदस्त्रहेतोर्भारद्वाजः प्रतापवान् ॥ १.१४९.७४ ॥
భరద్వాజుని కుమారుడు ప్రతాపవంతుడైన ద్రోణుడు పాంచాల రాజకుమారుడు ధృష్టద్యుమ్నుని తన ఇంటికి తీసుకువచ్చి, అస్త్ర విద్య కోసం అతనికి శిక్షణ ఇవ్వడం ప్రారంభించాడు.
1.149.75
अमोक्षणीयं दैवं हि भावि मत्वा महामतिः ।
तथा तत्कृतवान्द्रोण आत्मकीर्त्यनुरक्षणात् ॥ १.१४९.७५ ॥
ఇది దైవ నియతి, తప్పించుకోలేనిది, జరగాల్సింది జరుగుతుందని భావించిన మహామతి ద్రోణుడు తన కీర్తిని కాపాడుకునేందుకు అలాగే చేశాడు.
1.149.76
सर्वास्त्राणि स तु क्षिप्रमाप्तवान्परया धिया ॥ १.१४९.७६ ॥
అతడు పరమ బుద్ధితో త్వరలోనే అన్ని అస్త్రాలను పొందాడు.