ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 1.153
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.153.1
श्रुत्वा पाण्डुसुतान्वीरान्बलोद्रिक्तान्महौजसः ।
धृतराष्ट्रो महीपालश्चिन्तामगमदातुरः ॥ १.१५३.१ ॥
ಪಾಂಡುವಿನ ಮಕ್ಕಳು ವೀರರು, ಬಲದಲ್ಲಿ ಮಿಗಿಲಾದವರು, ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಗಳು ಎಂದು ಕೇಳಿ, ಭೂಪಾಲಕ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಚಿಂತೆಗೆ ಒಳಗಾದನು.
1.153.2
तत आहूय मन्त्रज्ञं राजशास्त्रार्थवित्तमम् ।
कणिकं मन्त्रिणां श्रेष्ठं धृतराष्ट्रऽब्रवीद्वचः ॥ १.१५३.२ ॥
ನಂತರ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಮಂತ್ರಜ್ಞನೂ ರಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದವನೂ ಮಂತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಆದ ಕಣಿಕನನ್ನು ಕರೆದು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
1.153.3
उत्सक्ताः पाण्डवा नित्यं तेभ्योऽसूये द्विजोत्तम ।
तत्र मे निश्चिततमं सन्धिविग्रहकारणम्।
कणिक त्वं ममाचक्ष्व करिष्ये वचनं तव ॥ १.१५३.३ ॥
ಪಾಂಡವರು ಸದಾ ಉತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ; ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ, ನಾನು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಅಸೂಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂಧಿ ಮತ್ತು ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಅತ್ಯಂತ ನಿಶ್ಚಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಣಿಕನೇ, ನೀನು ನನಗೆ ಹೇಳು. ನಿನ್ನ ಮಾತಿನಂತೆಯೇ ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
1.153.4
दुर्योधनोऽथ शकुनिः कर्णदुःशासनावपि ।
कणिकं ह्युपसंगृह्य मन्त्रिणं सौबलस्य च ॥ १.१५३.४ ॥
ನಂತರ ದುರ್ಯೋಧನ, ಶಕುನಿ, ಕರ್ಣ ಮತ್ತು ದುಃಶಾಸನರು ಕೂಡ ಸೌಬಲನ (ಶಕುನಿಯ) ಮಂತ್ರಿ ಕಣಿಕನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು.
1.153.5
पप्रच्छुर्भरतश्रेष्ठ पाण्डवान्प्रति नैकधा ।
प्रबुद्धाः पाण्डवा नित्यं सर्वे तेभ्यस्त्रसामहे ॥ १.१५३.५ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅವರು ಪಾಂಡವರ ಕುರಿತು ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದರು. ಪಾಂಡವರು ಸದಾ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ; ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಅವರಿಗೆ ಹೆದರುತ್ತೇವೆ.
1.153.6
अनूनं सर्वपक्षाणां यद्भवेत्क्षेमकारकम् ।
भारद्वाज तदाचक्ष्व करिष्यामः कथं वयम् ॥ १.१५३.६ ॥
ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ಷೇಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದನ್ನು, ಭಾರದ್ವಾಜನೇ, ಅದನ್ನು ಹೇಳು. ನಾವು ಹೇಗೆ ಮಾಡುವುದು?
1.153.7
स प्रसन्नमनास्तेन परिपृष्टो द्विजोत्तमः ।
उवाच वचनं तीक्ष्णं राजशास्त्रार्थदर्शनम् ॥ १.१५३.७ ॥
ಅವನಿಂದ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನು ಪ್ರಸನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ರಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತೋರುವ ತೀಕ್ಷ್ಣ ವಚನಗಳನ್ನು ನುಡಿದನು.
1.153.8
शृणु राजन्निदं तत्र प्रोच्यमानं मयानघ ।
न मेऽभ्यसूया कर्तव्या श्रुत्वैतत्कुरुसत्तम ॥ १.१५३.८ ॥
ರಾಜನೇ, ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕೇಳು. ನಿಷ್ಪಾಪನೇ, ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಅಸೂಯೆ ಪಡಬಾರದು.
1.153.9
नित्यमुद्यतदण्डः स्यान्नित्यं विवृतपौरुषः ।
अच्छिद्रश्छिद्रदर्शी स्यात्परेषां विवरानुगः ॥ १.१५३.९ ॥
ರಾಜನು ಯಾವಾಗಲೂ ದಂಡವನ್ನು ಎತ್ತಿಯೇ ಇರಬೇಕು; ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನ ಪೌರುಷವನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು. ತನ್ನಲ್ಲಿ ಕುಂದಿಲ್ಲದವನಾಗಿ, ಇತರರ ಕುಂದುಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಅವರ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಬೇಕು.
1.153.10
नित्यमुद्यतदण्डाद्धि भऋशमुद्विजते जनः ।
तस्मात्सर्वाणि कार्याणि दण्डेनैव विधारयेत् ॥ १.१५३.१० ॥
ಯಾವಾಗಲೂ ಎತ್ತಿದ ದಂಡದಿಂದ ಜನರು ಬಹಳ ಹೆದರುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ದಂಡದಿಂದಲೇ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು.
1.153.11
नास्य च्छिद्रं परः पश्येच्छिद्रेण परमन्वियात् ।
गूहेत्कूर्म इवाङ्गानि रक्षेद्विवरमात्मनः ॥ १.१५३.११ ॥
ಅವನ ಕುಂದನ್ನು ಬೇರೊಬ್ಬನು ನೋಡಬಾರದು; ಅವನು ಅವಕಾಶದ ಮೂಲಕ ಇತರರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಬೇಕು. ಆಮೆ ತನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸುವಂತೆ ಮರೆಮಾಡಿ, ತನ್ನ ಅವಕಾಶವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
1.153.12
नित्यं च ब्राह्मणाः पूज्या नृपेण हितमिच्छता ।
सृष्टो नृपो हि विप्रामां पालने दुष्टनिग्रहे ॥ १.१५३.१२ ॥
ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವ ರಾಜನು ಯಾವಾಗಲೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ರಾಜನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪಾಲನೆಗೂ ದುಷ್ಟರ ನಿಗ್ರಹಕ್ಕೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು.
1.153.13
उभाब्यां वर्धते धर्मो धर्मवृद्ध्या जितावुभौ ।
लोकश्चायं परश्चैव ततो धर्मं समाचरेत् ॥ १.१५३.१३ ॥
ಇಬ್ಬರಿಂದಲೂ ಧರ್ಮ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ; ಧರ್ಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಈ ಲೋಕವೂ ಪರಲೋಕವೂ ಗೆಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.
1.153.14
कृतापराधं पुरुषं दृष्ट्वा यः क्षमते नृपः ।
तेनावमानमाप्नोति पापं चेह परत्र च ॥ १.१५३.१४ ॥
ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕಂಡು ಯಾವ ರಾಜನು ಕ್ಷಮಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಅವಮಾನವನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪಾಪವನ್ನೂ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
1.153.15
यो विभूतिमवाप्योच्चै राज्ञो विकुरुतेऽधमः ।
तमानयित्वा हत्वा च दद्याद्धीनाय तद्धनम् ॥ १.१५३.१५ ॥
ದೊಡ್ಡ ವೈಭವವನ್ನು ಪಡೆದು ರಾಜನಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಮಾಡುವ ಅಧಮನನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕೊಂದು, ಆ ಧನವನ್ನು ಬಡವನಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು.
1.153.16
नो चेद्धुरि नियुक्ता ये स्थास्यन्ति वशमात्मनः ।
राजा नियुञ्ज्यात्पुरुषानाप्तान्धर्मार्थकोविदान् ॥ १.१५३.१६ ॥
ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಹೊಣೆಗೆ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಜನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೋವಿದರಾದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪುರುಷರನ್ನು ನೇಮಿಸಬೇಕು.
1.153.17
ये नियुक्तास्तथा केचिद्राष्ट्रं वा यदि वा पुरम् ।
ग्रामं जनपदं वापि बाधेयुर्यदि वा न वा ॥ १.१५३.१७ ॥
ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೆಲವರು ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನೋ, ನಗರವನ್ನೋ, ಗ್ರಾಮವನ್ನೋ, ಜನಪದವನ್ನೋ ಪೀಡಿಸುತ್ತಾರೋ ಇಲ್ಲವೋ—ಪೀಡಿಸಿದರೂ ಪೀಡಿಸದಿದ್ದರೂ.
1.153.18
परीक्षणार्थं विसृजेदानतांश्छन्नरूपिणः ।
परीक्ष्य पापकं जह्याद्धनमादाय सर्वशः ॥ १.१५३.१८ ॥
ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ವಿನೀತರನ್ನು, ವೇಷ ಮರೆಸಿಕೊಂಡವರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಬೇಕು; ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಪಾಪಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು, ಅವನ ಧನವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
1.153.19
नासम्यक्कृत्यकारी स्यादुपक्रम्य कदाचन ।
कण्टको ह्यपि दुश्छिन्न आस्रावं जनयेच्चिरम् ॥ १.१५३.१९ ॥
ಆರಂಭಿಸಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತಪ್ಪಾಗಿ ಮಾಡಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ ಮುಳ್ಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸದಿದ್ದರೆ ಅದು ದೀರ್ಘಕಾಲ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
1.153.20
वधमेव प्रशंसन्ति शत्रूणामपकारिणाम् ।
सुविदीर्णं सुविक्रान्तं सुयुद्धं सुपलायितम् ॥ १.१५३.२० ॥
ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಪಕಾರ ಮಾಡುವವರನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವುದನ್ನೇ ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ. ಚೆನ್ನಾಗಿ ಚದುರಿಸುವುದು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರಾಕ್ರಮ ತೋರುವುದು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಓಡಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ (ಒಳ್ಳೆಯದೇ).
1.153.21
आपद्यापदि काले कुर्वीत न विचारयेत् ।
नावज्ञेयो रिपुस्तात दुर्बलोऽपि कथं चन ॥ १.१५३.२१ ॥
ಆಪತ್ತು ಬಂದಾಗ, ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಬೇಕು; ವಿಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಾ ಕಾಲಹರಣ ಮಾಡಬಾರದು. ಮಗನೇ! ದುರ್ಬಲನಾದ ಶತ್ರುವನ್ನೂ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಾರದು.
1.153.22
अल्पोऽप्यग्निर्वनं कृत्स्नं दहत्याश्रयसंश्रयात् ।
अन्धः स्यादन्धवेलायां बाधिर्यमपि चाश्रयेत् ॥ १.१५३.२२ ॥
ಸಣ್ಣ ಬೆಂಕಿಯೂ ಆಶ್ರಯ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಇಡೀ ಕಾಡನ್ನು ಸುಡುತ್ತದೆ. ಕತ್ತಲೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುರುಡನಂತಿರಬೇಕು; ಕಿವುಡುತನವನ್ನೂ ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕು.
1.153.23
कुर्यात्तृणमयं चापं शयीत मृगशायिकाम् ।
सान्त्वादिभिरुपायैस्तु हन्याच्छत्रुं वशे स्थितं ॥ १.१५३.२३ ॥
ಹುಲ್ಲಿನ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಜಿಂಕೆಯಂತೆ ಮಲಗಬೇಕು. ಆದರೆ ಸಾಂತ್ವನ ಮೊದಲಾದ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ವಶವಾಗಿ ನಿಂತ ಶತ್ರುವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಬೇಕು.
1.153.24
दया न तस्मिन्कर्तव्या शरणागत इत्युत ।
निरुद्विग्नो हि भवति न हताज्जायते भयम् ॥ १.१५३.२४ ॥
ಅವನ ಮೇಲೆ ದಯೆ ತೋರಬಾರದು, ಅವನು ಶರಣಾಗತನಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದರೂ ಸರಿ. ಏಕೆಂದರೆ (ಶತ್ರು) ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಾಗಲೇ ಮನುಷ್ಯ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲದವನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟವನಿಂದ ಭಯ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.
1.153.25
हन्यादमित्रं दानेन तथा पूर्वापकारिणम् ।
हन्यात्त्रीन्पञ्च सप्तेति परपक्षस्य सर्वशः ॥ १.१५३.२५ ॥
ದಾನದಿಂದ ಶತ್ರುವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಹಿಂದೆ ಅಪಕಾರ ಮಾಡಿದವನನ್ನೂ. ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಮೂರು, ಐದು ಅಥವಾ ಏಳು ಮಂದಿಯನ್ನು ಸರ್ವಥಾ ಕೊಲ್ಲಬೇಕು.
1.153.26
मूलमेवादितश्छिन्द्यात्परपक्षस्य नित्यशः ।
ततः सहायांस्तत्पक्षान्सर्वांश्च तदनन्तरम् ॥ १.१५३.२६ ॥
ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಮೂಲವನ್ನೇ ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಸದಾ ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು; ಅನಂತರ ಅವರ ಸಹಾಯಕರನ್ನೂ ಅವರ ಪಕ್ಷದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ನಂತರ ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು.
1.153.27
छिन्नमूले ह्यधिष्ठाने सर्वे तज्जीविनो हताः ।
कथं नु शाखास्तिष्ठेरंश्छिन्नमूले वनस्पतौ ॥ १.१५३.२७ ॥
ಬೇರು ಮತ್ತು ಆಧಾರ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಅದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬದುಕಿದವರೆಲ್ಲ ಸತ್ತರು. ಮರದ ಬೇರು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಕೊಂಬೆಗಳು ಹೇಗೆ ಉಳಿಯಬಲ್ಲವು?
1.153.28
एकाग्रः स्यादविवृतो नित्यं विवरदर्शकः ।
राजन्नित्यं सपत्नेषु नित्योद्विग्नः समाचरेत् ॥ १.१५३.२८ ॥
ರಾಜನು ಯಾವಾಗಲೂ ಏಕಾಗ್ರನಾಗಿ, ತನ್ನ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡದೆ, ಶತ್ರುಗಳ ಲೋಪವನ್ನು ಗಮನಿಸುವವನಾಗಿರಬೇಕು; ರಾಜನೇ, ಶತ್ರುಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಉದ್ವಿಗ್ನನಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕು.
1.153.29
अग्न्याधानेन यज्ञेन काषायेण जटाजिनैः ।
लोकान्विश्वासयित्वैव ततो लुम्पेद्यथा वृकः ॥ १.१५३.२९ ॥
ಅಗ್ನ್ಯಾಧಾನ, ಯಜ್ಞ, ಕೇಸರಿ ವಸ್ತ್ರ, ಜಟೆ ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆಚರ್ಮಗಳಿಂದ ಜನರ ವಿಶ್ವಾಸ ಗಳಿಸಿ, ಅನಂತರ ತೋಳದಂತೆ ಅವರನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಬೇಕು.
1.153.30
अङ्कुशं शोचमित्याहुरर्थानामुपधारणे ।
आनाम्य फलितां शाखां पक्वं पक्वं प्रशातयेत् ॥ १.१५३.३० ॥
ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಅಂಕುಶ ಮತ್ತು ಶುಚಿತ್ವ (ಉಪಾಯ) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಫಲಭರಿತ ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ಬಗ್ಗಿಸಿ, ಹಣ್ಣಾದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
1.153.31
फलार्थोऽयं समारम्भो लोके पुंसां विपश्चिताम् ।
वहेदमित्रं स्कन्धेन यावत्कालस्य पर्ययः ॥ १.१५३.३१ ॥
ಫಲಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಈ ಪ್ರಯತ್ನ; ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿವೇಕಿಗಳು ಕಾಲ ಬರುವವರೆಗೆ ಶತ್ರುವನ್ನು ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಹೊರಬೇಕು.
1.153.32
ततः प्रत्यागते काले भिन्द्याद्धृटमिवाश्मनि ।
अमित्रो न विमोक्तव्यः कृपणं बह्वपि ब्रुवन् ॥ १.१५३.३२ ॥
ನಂತರ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಮಡಕೆಯನ್ನು ಒಡೆದಂತೆ ಶತ್ರುವನ್ನು ಒಡೆಯಬೇಕು; ದೀನನಾಗಿ ಎಷ್ಟೇ ಮಾತನಾಡಿದರೂ ಬಿಡಬಾರದು.
1.153.33
कृपा न तस्मिन्कर्तव्या हन्यादेवापकारिणम् ।
हन्यादमित्रं सान्त्वेन तथा दानेन वा पुनः ॥ १.१५३.३३ ॥
ಅವನ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ತೋರಬಾರದು; ಅಪಕಾರಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕು. ಶತ್ರುವನ್ನು ಸಾಂತ್ವನದಿಂದ, ಮತ್ತೆ ದಾನದಿಂದಲೂ ಗೆಲ್ಲಬೇಕು.
1.153.34
तथैव भेददण्डाभ्यां सर्वोपायैः प्रशातयेत् ।
कथं सान्त्वेन दानेन भेदैर्दण्डेन वा पुनः ॥ १.१५३.३४ ॥
ಅದೇ ರೀತಿ ಭೇದ ಮತ್ತು ದಂಡದಿಂದ, ಎಲ್ಲಾ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ಶತ್ರುವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಬೇಕು; ಸಾಂತ್ವನ, ದಾನ, ಭೇದ, ದಂಡದಿಂದ ಹೇಗೆ?
1.153.35
अमित्रः शक्यते हन्तुं तन्मे ब्रूहि यथातथम् ।
शृणु राजन्यथा वृत्तं वने निवसतः पुरा ॥ १.१५३.३५ ॥
ಶತ್ರುವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕೊಲ್ಲಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ನನಗೆ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೇಳು. ರಾಜನೇ, ಹಿಂದೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನಡೆದುದನ್ನು ಕೇಳು.
1.153.36
जम्बुकस्य महाराज नीतिशास्त्रार्थदर्शिनः ।
अथ कश्चित्कृतप्रज्ञः शृगालः स्वार्थपण्डितः ॥ १.१५३.३६ ॥
ಮಹಾರಾಜ, ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕಂಡ ನರಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳು—ಅದು ಚುರುಕುಬುದ್ಧಿಯಿದ್ದು ತನ್ನ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣವಾಗಿತ್ತು.
1.153.37
सखिभिर्न्यवसत्सार्धं व्याघ्राखुवृकबभ्रुभिः ।
तेऽपश्यन्विपिने तस्मिन्बलिनं मृगयूथपम् ॥ १.१५३.३७ ॥
ಅವರು ಹುಲಿ, ಇಲಿ, ತೋಳ, ಕಂದು ನರಿ ಎಂಬ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠನಾದ ಮೃಗಯೂಥಪತಿಯನ್ನು ಕಂಡರು.
1.153.38
अशक्ता ग्रहणे तस्य ततो मन्त्रममन्त्रयन् ।
असकृद्यतितो ह्येष हन्तुं व्याघ्र वने त्वया ॥ १.१५३.३८ ॥
ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಾರದೆ ಅವರು ಆಗ ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡಿದರು. ಹುಲಿಯೇ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನೀನು ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ.
1.153.39
युवा वै जवसंपन्नो बुद्धिशाली न शक्यते ।
मूषिकोऽस्य शयानस्य चरणौ भक्षयत्वयम् ॥ १.१५३.३९ ॥
ಅವನು ಯುವಕ, ವೇಗವುಳ್ಳವನು, ಬುದ್ಧಿವಂತ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹಿಡಿಯಲಾಗದು. ಈ ಇಲಿ ಮಲಗಿರುವವನ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಕಡಿಯಲಿ.
1.153.40
अथैनं भक्षितैः पादैर्व्याघ्रो गृह्णातु वै ततः ।
ततो वै भक्षयिष्यामः सर्वे मुदितमानसाः ॥ १.१५३.४० ॥
ಆಗ ಅವನ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಕಡಿದ ನಂತರ ಹುಲಿ ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಿ. ಅನಂತರ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಸಂತೋಷಮನಸ್ಕರಾಗಿ ಅವನನ್ನು ತಿನ್ನೋಣ.
1.153.41
जम्बुकस्य तु तद्वाक्यं तथा चक्रः समाहिताः ।
मूषिकाभक्षितैः पादैर्मृगं व्याघ्रोऽवधीत्तदा ॥ १.१५३.४१ ॥
ನರಿಯ ಆ ಮಾತನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದರು. ಇಲಿಗಳು ಕಡಿದ ಕಾಲುಗಳಿದ್ದ ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಆಗ ಹುಲಿ ಕೊಂದಿತು.
1.153.42
दृष्ट्वैवाचेष्टमानं तु भूमौ मृगकलेवरम् ।
स्नात्वाऽऽगच्छत भद्रं वोरक्षामीत्याह जम्बुकः ॥ १.१५३.४२ ॥
ನೆಲದಲ್ಲಿ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಜಿಂಕೆಯ ದೇಹವನ್ನು ನೋಡಿ ನರಿ ಹೇಳಿತು: 'ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಬನ್ನಿ, ಶುಭವಾಗಲಿ; ನಾನು ಕಾಯುತ್ತೇನೆ.'
1.153.43
शृगालवचनात्तेऽपि गताः सर्वे नदीं ततः ।
स चिन्तापरमो भूत्वा तस्थौ तत्रैव जम्बुकः ॥ १.१५३.४३ ॥
ನರಿಯ ಮಾತಿನಿಂದ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ನದಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋದರು. ಆಗ ಆ ನರಿ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತಿತು.
1.153.44
अथाजगाम पूर्वं तु स्नात्वा व्याघ्रो महाबलः ।
ददर्श जम्बुकं चैव चिन्ताकुलितमानसम् ॥ १.१५३.४४ ॥
ಆಗ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಹುಲಿ ಮೊದಲು ಬಂದು, ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಕಲಕಿದ ಮನಸ್ಸಿನ ನರಿಯನ್ನು ಕಂಡಿತು.
1.153.45
किं शोचसि महाप्राज्ञ त्वं नो बुद्धिमतां वरः ।
अशित्वा पिशितान्यद्य विहरिष्यामहे वयम् ॥ १.१५३.४५ ॥
ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ನೀನು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯ? ಇಂದು ಮಾಂಸ ತಿಂದು ನಾವು ವಿಹರಿಸೋಣ.
1.153.46
शृणु मे त्वं महाबाहो यद्वाक्यं मूषिकोऽब्रवीत् ।
धिग्बलं मृगराजस्य मयाद्यायं मृगो हतः ॥ १.१५३.४६ ॥
ಓ ಮಹಾಬಾಹು, ಇಲಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು: 'ಮೃಗರಾಜನ ಬಲಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ! ಇಂದು ನಾನು ಈ ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದೇನೆ.'
1.153.47
मद्बाहुबलमाश्रित्य तृप्तिमद्य गमिष्यति ।
तस्यैवं गर्जितं श्रुत्वा ततो भक्ष्यं न रोचये ॥ १.१५३.४७ ॥
ನನ್ನ ಬಾಹುಬಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅವನು ಇಂದು ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವನು. ಅವನ ಇಂತಹ ಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ನನಗೆ ಆಹಾರ ರುಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
1.153.48
ब्रवीति यदि स ह्येवं काले ह्यस्मि प्रबोधितः ।
स्वबाहुबलमाश्रित्य हनिष्येऽहं वनेचरान् ॥ १.१५३.४८ ॥
ಅವನು ಹಾಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಬಾಹುಬಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನಾನು ಕಾಡಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವೆನು.
1.153.49
खादिष्ये तत्र मांसानि इत्युक्त्वा प्रस्थितोवनम् ।
एतस्मिन्नेव काले तु मूषिकोऽप्याजगाम ह ॥ १.१५३.४९ ॥
"ಅಲ್ಲಿ ಮಾಂಸವನ್ನು ತಿನ್ನುವೆನು" ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನು ಕಾಡಿಗೆ ಹೊರಟನು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲಿಯೂ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿತು.
1.153.50
तमागतमभिप्रेक्ष्य शृगालोऽप्यब्रवीद्वचः ।
शृणु मीषिक भद्रं ते नकुलो यदिहाब्रवीत् ॥ १.१५३.५० ॥
ಅವನು ಬರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ನರಿಯೂ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿತು: "ಇಲಿಯೇ, ಕೇಳು. ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ಇಲ್ಲಿ ಮುಂಗುಸಿ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಕೇಳು."
1.153.51
मृगमांसं न खादेयं गरमेतन्न रोचते ।
मूषिकं भक्षयिष्यामि तद्भवाननुमन्यताम् ॥ १.१५३.५१ ॥
ಜಿಂಕೆಯ ಮಾಂಸವನ್ನು ನಾನು ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ನನಗೆ ವಿಷದಂತೆ ರುಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲಿಯನ್ನು ತಿನ್ನುವೆನು — ಅದಕ್ಕೆ ನೀವು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿ.
1.153.52
तच्छ्रुत्वा मूषिको वाक्यं संत्रस्तः प्रगतो बिलम् ।
ततः स्नात्वा स वै तत्र आजगाम वृको नपृ ॥ १.१५३.५२ ॥
ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಇಲಿ ಭಯಗೊಂಡು ಬಿಲಕ್ಕೆ ಓಡಿತು. ನಂತರ, ಓ ರಾಜನೇ, ತೋಳ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿತು.
1.153.53
तमागतमिदं वाक्यमब्रवीज्जम्बुकस्तदा ।
मृगराजो हि संक्रुद्धो न ते साधु भविष्यति ॥ १.१५३.५३ ॥
ಅವನು ಬರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಆಗ ನರಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿತು: "ಮೃಗರಾಜ (ಸಿಂಹ) ಬಹಳ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆ; ನಿನಗೆ ಇದು ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ."
1.153.54
सकलत्रस्त्विहायाति कुरुष्व यदनन्तरम् ।
एवं संचोदितस्तेन जम्बुकेन तदा वृकः ॥ १.१५३.५४ ॥
"ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಾ; ನಂತರ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೋ ಅದನ್ನು ಮಾಡು." ಹೀಗೆ ಆ ನರಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ತೋಳ —
1.153.55
ततोऽवलुम्पनं कृत्वा प्रयातः पिशिताशनः ।
एतस्मिन्नेव काले तु नकुलोऽप्याजगाम ह ॥ १.१५३.५५ ॥
ನಂತರ ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಹೊರಟುಹೋದ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಂಗುಸಿಯೂ ಬಂದಿತು.
1.153.56
तमुवाच महाराज नकुलं जम्बुको वने ।
स्वबाहुबलमाश्रित्य निर्जितास्तेऽन्यतो गताः ॥ १.१५३.५६ ॥
ಮಹಾರಾಜ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನರಿ ಮುಂಗುಸಿಗೆ ಹೇಳಿತು — 'ತಮ್ಮ ಬಾಹುಬಲವನ್ನು ನಂಬಿ ಅವರು ಗೆದ್ದರು; ಗೆದ್ದವರು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋದರು.'
1.153.57
मम दत्वा नियुद्धं त्वं भुङ्क्ष्व मांसं यथेप्सितम् ।
मृगराजो वृकश्चैव बुद्धिमानपि मूषिकः ॥ १.१५३.५७ ॥
ನನ್ನೊಡನೆ ಕಾದಾಡಿ, ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದಂತೆ ಮಾಂಸ ತಿನ್ನು. ಮೃಗರಾಜ (ಸಿಂಹ), ತೋಳ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಇಲಿ ಕೂಡ (ಸೋತಿತು).
1.153.58
निर्जिता यत्त्वया वीरास्तस्माद्वीरतरो भवान् ।
न त्वयाप्युत्सहे योद्धुमित्युक्त्वा सोऽप्युपागमत् ॥ १.१५३.५८ ॥
'ನೀನು ಗೆದ್ದ ವೀರರು ಇರುವುದರಿಂದ ನೀನು ಹೆಚ್ಚು ವೀರ. ನಿನ್ನೊಡನೆಯೂ ಹೋರಾಡಲು ನಾನು ಧೈರ್ಯಪಡೆನು' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನೂ ಹೊರಟುಹೋದ.
1.153.59
एवं तेषु प्रयातेषु जम्बुको हृष्टमानसः ।
खादति स्म तदा मांसमेकः सन्मन्त्रनिश्चयात्।
एवं समाचरन्नित्यं सुखमेधेत भूपतिः ॥ १.१५३.५९ ॥
ಹೀಗೆ ಅವರು ಹೊರಟುಹೋದ ಮೇಲೆ, ಸಂತೋಷಚಿತ್ತದ ನರಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಮಾಂಸ ತಿಂದಿತು; ಸದ್ಬುದ್ಧಿ ಆಲೋಚನೆಯ ನಿಶ್ಚಯದಿಂದ. ಹೀಗೆ ಸದಾ ನಡೆಯುವ ರಾಜ ಸುಖದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವನು.
1.153.60
भयेन भेदयेद्भीरुं शूरमञ्जलिकर्मणा ।
लुब्धमर्थप्रदानेन समं न्यूनं तथौजसा ॥ १.१५३.६० ॥
ಭಯದಿಂದ ಹೇಡಿಯನ್ನು, ಅಂಜಲಿ ಕರ್ಮದಿಂದ (ವಿನಯದಿಂದ) ಶೂರನನ್ನು, ಧನ ನೀಡಿ ಲೋಭಿಯನ್ನು — ಬಲದಿಂದ ಸಮನಾದವರನ್ನೂ ಕೀಳಾದವರನ್ನೂ ಒಡೆಯಬೇಕು.
1.153.61
एवं ते कथितं राजन् शृणु चाप्यपरं तथा ॥ १.१५३.६१ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಹೀಗೆ ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಇನ್ನೊಂದನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಕೇಳು.
1.153.62
पुत्रः सखा वा भ्राता वा पिता वा यदि वा गुरुः ।
रिपुस्यानेषु वर्तन्तो हन्तव्या भूतिमिच्छता ॥ १.१५३.६२ ॥
ಮಗ, ಗೆಳೆಯ, ಸಹೋದರ, ತಂದೆ ಅಥವಾ ಗುರು ಆಗಿದ್ದರೂ, ಶತ್ರುಗಳ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಿ ಬಯಸುವವನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕು.
1.153.63
शपथेनाप्यरिं हन्यादर्थदानेन वा पुनः ।
विषेण मायया वापि नोपेक्षेते कथंचन।
उभौ चेत्संशयोपेतौ श्रद्धवांस्तत्र वर्धते ॥ १.१५३.६३ ॥
ಶಪಥದಿಂದಲೂ ಶತ್ರುವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಹುದು, ಅಥವಾ ಧನದಾನದಿಂದ; ಇಲ್ಲವೆ ವಿಷದಿಂದ ಅಥವಾ ಮಾಯೆಯಿಂದಲೂ. ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಾರದು. ಇಬ್ಬರೂ ಸಂಶಯದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳವನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ.
1.153.64
गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः ।
उत्पथं प्रतिपन्नस्य न्याय्यं भवति शासनम् ॥ १.१५३.६४ ॥
ಗುರುವಾದರೂ, ಅಹಂಕಾರದಿಂದ, ಮಾಡಬೇಕಾದುದು ಮತ್ತು ಮಾಡಬಾರದುದನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ, ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದವನಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡುವುದು ನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ.
1.153.65
क्रुद्धोऽप्यक्रुद्धरूपः स्यात्स्मितपूर्वाभिभाषिता ।
न चैनं क्रोधसंदीप्तं विद्यात्कश्चित्कथंचन।
न चाप्यन्यमपध्वंसेत्कदाचित्कोपसंयुतः ॥ १.१५३.६५ ॥
ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಕೋಪವಿಲ್ಲದವನಂತೆ ಕಾಣಬೇಕು; ನಗುವಿನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಬೇಕು. ಯಾರೂ ಅವನನ್ನು ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿಯುವವನೆಂದು ತಿಳಿಯಬಾರದು; ಕೋಪದಿಂದ ಕೂಡಿದಾಗ ಯಾರನ್ನೂ ಎಂದಿಗೂ ನಾಶಮಾಡಬಾರದು.
1.153.66
प्रहरिष्यन्प्रियं ब्रूयात्प्रहरन्नपि भारत ।
प्रहृत्य च प्रियं ब्रूयाच्छोचन्निव रुदन्निव ॥ १.१५३.६६ ॥
ಓ ಭರತನೇ, ಹೊಡೆಯಲಿರುವವನು ಪ್ರಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು; ಹೊಡೆಯುವಾಗಲೂ ಪ್ರಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು. ಹೊಡೆದ ನಂತರವೂ ಪ್ರಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು, ದುಃಖಿಸುವವನಂತೆ, ಅಳುವವನಂತೆ.
1.153.67
आश्वासयेच्चापि परं सान्त्वधर्मार्थवृत्तिभिः ।
अथ तं प्रहरेत्काले तथा विचलितं पथि ॥ १.१५३.६७ ॥
ಶತ್ರುವನ್ನು ಸಾಂತ್ವನ, ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ನಡತೆಗಳಿಂದ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ತಡಬಡಿಸುವಾಗ ಅವನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಬೇಕು.
1.153.68
अपि घोरापराधस्य धर्ममाश्रित्य तिष्ठतः ।
स हि प्रच्छाद्यते दोषः शैलो मेघैरिवासितैः ॥ १.१५३.६८ ॥
ಘೋರ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದವನಾದರೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನಿಂತರೆ, ಅವನ ದೋಷ ಕಪ್ಪು ಮೇಘಗಳಿಂದ ಬೆಟ್ಟ ಮುಚ್ಚಿದಂತೆ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
1.153.69
यः स्यादनुप्राप्तवधस्तस्यागारं प्रदीपयेत् ।
अधनान्नास्तिकांश्चोरान्विषकर्मसु योजयेत् ॥ १.१५३.६९ ॥
ವಧೆಗೆ ಅರ್ಹನಾದವನ ಮನೆಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಬೇಕು; ಬಡವರನ್ನು, ನಾಸ್ತಿಕರನ್ನು, ಕಳ್ಳರನ್ನು ವಿಷಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು.
1.153.70
प्रत्युत्थानासनाद्येन संप्रदानेन केनचित् ।
अतिविश्रब्धघाती स्यात्तीक्ष्णंदष्ट्रो निमग्नकः ॥ १.१५३.७० ॥
ಎದ್ದು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ, ಆಸನ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ನೀಡುವ, ಅಥವಾ ಯಾವುದಾದರೂ ಉಡುಗೊರೆಯ ಮೂಲಕ, ಅತಿ ನಂಬಿಕೆಯಿಟ್ಟವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವವನಾಗಿರಬೇಕು; ಹರಿತ ಕೋರೆಗಳುಳ್ಳ, ಅಡಗಿದ ಹಾವಿನಂತೆ.
1.153.71
अशङ्कितेभ्यः शङ्केत शङ्कितेभ्यश्च सर्वशः ।
अशङ्क्याद्भयमुत्पन्नमपि मूलं निकृन्तति ॥ १.१५३.७१ ॥
ಸಂಶಯಿಸದವರಿಂದಲೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರಬೇಕು; ಸಂಶಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಿಂದ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರಬೇಕು; ಊಹಿಸದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಭಯವೂ ಬೇರನ್ನೇ ಕತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.
1.153.72
न विश्वसेदविश्वस्ते विश्वस्ते नातिविश्वसेत् ।
विश्वासाद्भयमुत्पन्नं मूलान्यपि निकृन्तति ॥ १.१५३.७२ ॥
ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹನಲ್ಲದವನನ್ನು ನಂಬಬಾರದು; ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹನಾದವನನ್ನೂ ಅತಿಯಾಗಿ ನಂಬಬಾರದು; ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಭಯವೂ ಬೇರುಗಳನ್ನೇ ಕತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.
1.153.73
चारः सुविहितः कार्य आत्मनश्च परस्य वा ।
पाषण्डांस्तापसादींश्च परराष्ट्रेषु योजयेत् ॥ १.१५३.७३ ॥
ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪರರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗೂಢಚಾರರು ಇರಬೇಕು. ಪಾಷಂಡರನ್ನು ಮತ್ತು ತಾಪಸರನ್ನು ಪರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು.
1.153.74
उद्यानेषु विहारेषु देवतायतनेषु च ।
पानागारेषु रथ्यासु सर्वतीर्थेषु चाप्यथ ॥ १.१५३.७४ ॥
ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಹಾರಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ, ಮದ್ಯದಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ, ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ (ಅವರನ್ನು ಇರಿಸಬೇಕು).
1.153.75
चत्वरेषु च कूपेषु पर्वतेषु वनेषु च ।
समवायेषु सर्वेषु सरित्सु च विचारयेत् ॥ १.१५३.७५ ॥
ಚೌಕಗಳಲ್ಲಿ, ಬಾವಿಗಳಲ್ಲಿ, ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ, ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ನದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ (ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿಸಬೇಕು).
1.153.76
वाचा भृशं विनीतः स्याद्धृदयेन तथा क्षुरः ।
स्मितपूर्वाभिभाषी स्यात्सृष्टो रौद्रस्य कर्मणः ॥ १.१५३.७६ ॥
ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿನೀತನಾಗಿರಲಿ; ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹರಿತನಾಗಿರಲಿ. ನಗುವಿನಿಂದ ಮಾತನಾಡಲಿ; ಕ್ರೂರ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿತನಾಗಿರಲಿ.
1.153.77
अञ्जलिः शपथः सान्त्वं शिरसा पादवन्दनम् ।
आशाकरणमित्येवं कर्तव्यं भूतिमिच्छता ॥ १.१५३.७७ ॥
ಅಂಜಲಿ, ಶಪಥ, ಸಾಂತ್ವನ, ತಲೆಬಾಗಿ ಪಾದವಂದನೆ, ಆಶೆ ನೀಡುವುದು—ಹೀಗೆಯೇ ಮಾಡಬೇಕು, ಒಳಿತನ್ನು ಬಯಸುವವನು.
1.153.78
सुपुष्पितः स्यादफलः फलवान्स्याद्दुरारुहः ।
आमः स्यात्पक्वसङ्काशो नच जीर्येत कर्हिचित् ॥ १.१५३.७८ ॥
ಹೂವರಳಿದರೂ ಫಲರಹಿತವಾಗಿರಲಿ; ಫಲವತ್ತಾದರೂ ಏರಲು ಕಷ್ಟವಾಗಿರಲಿ. ಕಚ್ಚಾ ಆಗಿದ್ದರೂ ಹಣ್ಣಾದಂತೆ ತೋರಲಿ; ಯಾವಾಗಲೂ ಕ್ಷೀಣಿಸದಿರಲಿ.
1.153.79
त्रिवर्गे त्रिविधा पीडा ह्यनुबन्धास्तथैव च ।
अनुबन्धाः शुभा ज्ञेयाः पीडास्तु परिवर्जयेत् ॥ १.१५३.७९ ॥
ತ್ರಿವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಧದ ಪೀಡೆಗಳಿವೆ; ಅವುಗಳ ಫಲಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಶುಭ ಫಲಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಪೀಡೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
1.153.80
धर्मं विचरतः पीडा सापि द्वाभ्यां नियच्छति ।
अर्थं चाप्यर्थलुब्धस्य कामं चातिप्रवर्तिनः ॥ १.१५३.८० ॥
ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನಿಗೆ ಬರುವ ಪೀಡೆಯೂ ಎರಡರಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅರ್ಥಲೋಭಿಗೆ ಅರ್ಥದಿಂದ, ಅತಿಯಾಗಿ ಕಾಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವನಿಗೆ ಕಾಮದಿಂದ.
1.153.81
अगर्वितात्मा युक्तश्च सान्त्वयुक्तोऽनसूयिता ।
अवेक्षितार्थः शुद्धात्मा मन्त्रयीत द्विजैः सहा ॥ १.१५३.८१ ॥
ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದ, ಸಂಯಮಿ, ಸಾಂತ್ವನವುಳ್ಳ, ಅಸೂಯೆಯಿಲ್ಲದ, ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ, ಶುದ್ಧಮನಸ್ಸಿನ — ಅವನು ದ್ವಿಜರೊಡನೆ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಬೇಕು.
1.153.82
कर्मणा येन केनैव मृदुना दारुणेन च ।
उद्धरेद्दीनमात्मानं समर्थो धर्ममाचरेत् ॥ १.१५३.८२ ॥
ಯಾವುದೇ ಕರ್ಮದಿಂದಲಾದರೂ, ಮೃದುವಾಗಿಯೋ ಕಠೋರವಾಗಿಯೋ, ದೀನನಾದ ತನ್ನನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಬೇಕು; ಸಮರ್ಥನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.
1.153.83
न संशयमनारुह्य नरो भद्राणि पश्यति ।
संशयं पुनरारुह्य यदि जीवति पश्यति ॥ १.१५३.८३ ॥
ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಇಳಿಯದ ಮನುಷ್ಯನು ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ಬದುಕಿದರೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
1.153.84
यस्य बुद्धिः परिभवेत्तमतीतेन सान्त्वयेत् ।
अनागतेन दुर्बुद्धिं प्रत्युत्पन्नेन पण्डितम् ॥ १.१५३.८४ ॥
ಯಾರ ಬುದ್ಧಿ ಕುಂದಿದೆಯೋ ಅವನನ್ನು ಹಿಂದಿನದರಿಂದ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಬೇಕು; ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದಿಂದ, ಪಂಡಿತನನ್ನು ವರ್ತಮಾನದಿಂದ.
1.153.85
योऽरिणा सह सन्धाय शयीत कृतकृत्यवत् ।
स वृक्षाग्रे यथा सुप्तः पतितः प्रतिबुध्यते ॥ १.१५३.८५ ॥
ಶತ್ರುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಧಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿದವನಂತೆ ಮಲಗುವವನು, ಮರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದವನು ಬಿದ್ದು ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
1.153.86
मन्त्रसंवरणे यत्नः सदा कार्योऽनसूयता ।
आकारमभिरक्षेत चारेणाप्यनुपालितः ॥ १.१५३.८६ ॥
ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆಯ ರಹಸ್ಯ ಕಾಯುವಲ್ಲಿ ಸದಾ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕು, ಅಸೂಯೆ ಇಲ್ಲದೆ. ಗೂಢಚಾರರಿಂದ ರಕ್ಷಿತನಾಗಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ಆಕಾರವನ್ನು (ಭಾವವನ್ನು) ಕಾಯಬೇಕು.
1.153.87
न रात्रौ मन्त्रयेद्विद्वान्न च कैश्चिदुपासितः ।
प्रासादाग्रे शिलाग्रे वा विशाले विजनेपि वा ॥ १.१५३.८७ ॥
ವಿದ್ವಾಂಸನು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಬಾರದು; ಯಾರಿಂದಲಾದರೂ ವೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೂ ಮಾಡಬಾರದು. ಅರಮನೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ, ಬಂಡೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶಾಲ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿಯೂ ಮಾಡಬಾರದು.
1.153.88
समन्तात्तत्र पश्यद्भिः सहाप्तैरेव मन्त्रयेत् ।
नैव संवेशयेत्तत्र मन्त्रवेश्मनि शारिकाम् ॥ १.१५३.८८ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲೂ ಕಾಯುವ ವಿಶ್ವಸನೀಯರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಮಂತ್ರಗೃಹದಲ್ಲಿ ಮೈನಾ ಪಕ್ಷಿಯನ್ನೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಬಿಡಬಾರದು.
1.153.89
शुकान्वा शारिका वापि बालमूर्खजडानपि ।
प्रविष्टानपि निर्वास्य मन्त्रयेद्धार्मिकैर्द्विजैः ॥ १.१५३.८९ ॥
ಗಿಣಿಗಳು, ಮೈನಾಗಳು, ಮಕ್ಕಳು, ಮೂರ್ಖರು, ಜಡರು — ಒಳಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೂ ಅವರನ್ನು ಹೊರಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ದ್ವಿಜರೊಂದಿಗೆ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಬೇಕು.
1.153.90
नीतिज्ञैर्न्यायशास्त्रज्ञैरितिहासे सुनिष्ठितैः ।
रक्षां मन्त्रस्य निश्छिद्रां मन्त्रान्ते निश्चयेत्स्वयम् ॥ १.१५३.९० ॥
ನೀತಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ ತಿಳಿದವರೊಂದಿಗೆ, ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠರಾದವರೊಂದಿಗೆ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಮಂತ್ರದ ರಕ್ಷಣೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಂಧ್ರರಹಿತವಾಗಿರಬೇಕು; ಮಂತ್ರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತಾನೇ ನಿಶ್ಚಯಿಸಬೇಕು.
1.153.91
वीरोपवर्णितात्तस्माद्धर्मार्थाभ्यामथात्मना ।
एकेन वाथ विप्रेण ज्ञातबुद्धिर्विनिश्चयेत् ॥ १.१५३.९१ ॥
ವೀರರು ಹೊಗಳಿದ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದಿಂದ, ಅಥವಾ ತಾನೇ, ಅಥವಾ ಬುದ್ಧಿ ಪರೀಕ್ಷಿತನಾದ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಬೇಕು.
1.153.92
तृतीयेन न चान्येन व्रजेन्निश्चयमात्मवान् ।
षट्कर्णश्छिद्यते मन्त्र इति नीतिषु पठ्यते ॥ १.१५३.९२ ॥
ಆತ್ಮಸಂಯಮಿ ಮೂರನೆಯವನೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಬೇರೆಯವನೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯಕ್ಕೆ ಬರಬಾರದು; 'ಆರು ಕಿವಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿದ ಮಂತ್ರ ಒಡೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ' ಎಂದು ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
1.153.93
निःसृतो नाशयेन्मन्त्रो हस्तप्राप्तामपि श्रियम् ।
स्वमतं च परेषां च विचार्य च पुनःपुनः।
गुणवद्वाक्यमादद्यान्नैव तृप्येद्विचक्षणः ॥ १.१५३.९३ ॥
ಹೊರಬಿದ್ದ ಮಂತ್ರ ಕೈಗೆ ಬಂದ ಸಂಪತ್ತನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಇತರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ವಿಚಾರಿಸಿ, ಗುಣವಂತ ಮಾತನ್ನೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು; ಜ್ಞಾನಿ ತನ್ನಲ್ಲೇ ತೃಪ್ತನಾಗಬಾರದು.
1.153.94
नाच्छित्वा परमर्माणि नाकृत्वा कर्म दारुणम् ।
नाहत्वा मत्स्यघातीव प्राप्नोति महतीं श्रियम् ॥ १.१५३.९४ ॥
ಶತ್ರುವಿನ ಮರ್ಮಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸದೆ, ಕ್ರೂರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡದೆ, ಮೀನುಗಾರನಂತೆ ಹೊಡೆಯದೆ ಯಾರೂ ಮಹಾ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
1.153.95
कर्शितं व्याधितं क्लिन्नमपानीयमघासकम् ।
परिविश्वस्तमन्दं च प्रहर्तव्यमरेर्बलम् ॥ १.१५३.९५ ॥
ಶತ್ರು ಸೇನೆ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿ, ರೋಗಗ್ರಸ್ತವಾಗಿ, ತೋಯ್ದು, ನೀರಿಲ್ಲದೆ, ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ, ಮಂದವಾಗಿದ್ದಾಗ ಹೊಡೆಯಬೇಕು.
1.153.96
नार्थिकोऽर्थिनमभ्येति कृतार्थे नास्ति सङ्गतम् ।
तस्मात्सर्वाणि साध्यानि सावशेषाणि कारयेत् ॥ १.१५३.९६ ॥
ಧನಾರ್ಥಿ ಧನಾರ್ಥಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ಕಾರ್ಯ ಈಡೇರಿದವನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಉಳಿಸಿ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.
1.153.97
संग्रहे विग्रहे चैव यत्नः कार्योऽनसूयता ।
उत्साहश्चापि यत्नेन कर्तव्यो भूतिमिच्छता ॥ १.१५३.९७ ॥
ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿಯೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕು, ಅಸೂಯೆಯಿಲ್ಲದೆ. ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನೂ ಹೊಂದಬೇಕು.
1.153.98
नास्य कृत्यानि बुध्येरन्मित्राणि रिपवस्तथा ।
आरब्धान्येव पश्येरन्सुपर्यवसितान्यपि ॥ १.१५३.९८ ॥
ಅವನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಿತ್ರರೂ ಶತ್ರುಗಳೂ ತಿಳಿಯಬಾರದು. ಆರಂಭಿಸಿದವುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅವರು ನೋಡಬೇಕು, ಅವು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಸಹ.
1.153.99
भीतवत्संविधातव्यं यावद्भयमनागतम् ।
आगतं तु भयं दृष्ट्वा प्रहर्तव्यमभीतवत् ॥ १.१५३.९९ ॥
ಭಯ ಬರುವವರೆಗೂ ಭಯಗೊಂಡವನಂತೆ ವರ್ತಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಭಯ ಬಂದಾಗ ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ನಿರ್ಭೀತನಂತೆ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಬೇಕು.
1.153.100
दैवेनोपहतं शत्रुमनुगृह्णाति यो नरः ।
स मृत्युमुपगृह्णाति गर्भमश्वतरी यथा ॥ १.१५३.१०० ॥
ದೈವದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಶತ್ರುವಿನ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹ ತೋರುವ ಮನುಷ್ಯನು, ಹೆಣ್ಣು ಹೇಸರಕತ್ತೆ ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸುವಂತೆ, ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
1.153.101
अनागतं हि बुध्येत यच्च कार्यं पुरः स्थितम् ।
न तु बुद्धिक्षयात्किंचिदतिक्रामेत्प्रयोजनम् ॥ १.१५३.१०१ ॥
ಬರದಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಇರುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲೇ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಬುದ್ಧಿಯ ಕ್ಷಯದಿಂದ ಯಾವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೂ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು.
1.153.102
उत्साहश्चापि यत्नेन कर्तव्यो भूतिमिच्छता ।
विभज्य देशकालौ च दैवं धर्मादयस्त्रयः।
नैःश्रेयसौ तु तौ ज्ञेयौ देशकालाविति स्थितिः ॥ १.१५३.१०२ ॥
ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನೂ ಹೊಂದಬೇಕು. ದೇಶ-ಕಾಲ, ದೈವ, ಧರ್ಮಾದಿ ಮೂರನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ನೋಡಬೇಕು. ದೇಶ ಮತ್ತು ಕಾಲವೇ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ನೀಡುವವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು ಎಂಬುದು ನಿಲುವು.
1.153.103
तालवत्कुरुते मूलं बालः शत्रुरुपेक्षितः ।
गहनेऽग्निरिवोत्सृष्टः क्षिप्रं संजायते महान् ॥ १.१५३.१०३ ॥
ತಾಳೆಮರ ಬೇರೂರುವಂತೆ, ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಿಕ್ಕ ಶತ್ರು ಬೇರೂರುತ್ತಾನೆ. ದಟ್ಟ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟ ಬೆಂಕಿ ಬೇಗನೆ ಮಹಾಗ್ನಿಯಾಗುವಂತೆ.
1.153.104
अग्निस्तोकमिवात्मानं सन्धुक्षयति यो नरः ।
स वर्धमानो ग्रसते महान्तमपि संचयम् ॥ १.१५३.१०४ ॥
ಕಿಡಿಯಂತೆ ತನ್ನನ್ನು ಉರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮನುಷ್ಯ ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನೂ ನುಂಗುತ್ತಾನೆ.
1.153.105
आदावेव ददानीति प्रियं ब्रूयान्निरर्थकम् ॥ १.१५३.१०५ ॥
ಮೊದಲೇ 'ಕೊಡುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಪ್ರಿಯವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು, ಆದರೆ ಅವು ನಿರರ್ಥಕವಾಗಿರಲಿ.
1.153.106
आशां कालवतीं कुर्यात्कालं विघ्नेन योजयेत् ।
विघ्नं निमित्ततो ब्रूयान्निमित्तं वाऽपि हेतुतः ॥ १.१५३.१०६ ॥
ಆಶೆಯನ್ನು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಬೇಕು; ಕಾಲವನ್ನು ವಿಘ್ನಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಬೇಕು. ವಿಘ್ನವನ್ನು ನೆಪದಿಂದ ಹೇಳಬೇಕು; ನೆಪವನ್ನು ಕಾರಣದಿಂದ ಹೇಳಬೇಕು.
1.153.107
क्षुरो भूत्वा हरेत्प्राणान्निशितः कालसाधनः ।
प्रतिच्छन्नो लोमहारी द्विषतां परिकर्तनः ॥ १.१५३.१०७ ॥
ಹರಿತವಾದ ಕ್ಷೌರದ ಕತ್ತಿಯಂತಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳ ಪ್ರಾಣ ಹರಿಯಬೇಕು; ಅದು ಕಾಲದ ಸಾಧನವಾಗಿ, ಅಡಗಿದ, ಕೂದಲು ತೆಗೆಯುವ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಕತ್ತರಿಸುವ ಆಯುಧವಾಗಿರಬೇಕು.
1.153.108
पाण्डवेषु यथान्यायमन्येषु च कुरूद्वह ।
वर्तमानो न मज्जेस्त्वं तथा कृत्यं समाचर ॥ १.१५३.१०८ ॥
ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಪಾಂಡವರೊಂದಿಗೂ ಇತರರೊಂದಿಗೂ ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾ ನೀನು ಮುಳುಗಬೇಡ; ಹಾಗೆಯೇ ನಿನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸು.
1.153.109
सर्वकल्याणसंपन्नो विशिष्ट इति निश्चयः ।
तस्मात्त्वं पाण्डुपुत्रेभ्यो रक्षात्मानं नराधिप ॥ १.१५३.१०९ ॥
ಎಲ್ಲ ಕಲ್ಯಾಣಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವರು, ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಎಂಬುದು ನಿಶ್ಚಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ನರಾಧಿಪ, ಪಾಂಡುಪುತ್ರರಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ನೀನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೋ.
1.153.110
भ्रातृव्या बलवन्तस्ते पाण्डुपुत्रा नराधिप ।
पश्चात्तापो यथा न स्यात्तथा नीतिर्विधीयताम् ॥ १.१५३.११० ॥
ಓ ನರಾಧಿಪ, ನಿನ್ನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳಾದ ಪಾಂಡುಪುತ್ರರು ಬಲಶಾಲಿಗಳು. ಮುಂದೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸು.
1.153.111
एवमुक्त्वा संप्रतस्थे कणिकः स्वगृहं ततः ।
धृतराष्ट्रोऽपि कौरव्यः शोकार्तः समपद्यत ॥ १.१५३.१११ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಕಣಿಕನು ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೊರಟನು. ಕೌರವ ವಂಶದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನೂ ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದನು.