മഹാഭാരതം · അധ്യായം 1.153
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.153.1
श्रुत्वा पाण्डुसुतान्वीरान्बलोद्रिक्तान्महौजसः ।
धृतराष्ट्रो महीपालश्चिन्तामगमदातुरः ॥ १.१५३.१ ॥
പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രന്മാർ വീരന്മാരും ബലത്തിൽ അധികരും മഹാതേജസ്വികളും ആണെന്ന് കേട്ട്, ഭൂപാലകനായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ വ്യാകുലനായി ചിന്തയിലാണ്ടു.
1.153.2
तत आहूय मन्त्रज्ञं राजशास्त्रार्थवित्तमम् ।
कणिकं मन्त्रिणां श्रेष्ठं धृतराष्ट्रऽब्रवीद्वचः ॥ १.१५३.२ ॥
പിന്നെ ധൃതരാഷ്ട്രൻ മന്ത്രജ്ഞനും രാജശാസ്ത്രാർത്ഥം ഏറ്റവും അറിയുന്നവനും മന്ത്രിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ കണികനെ വിളിച്ച് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
1.153.3
उत्सक्ताः पाण्डवा नित्यं तेभ्योऽसूये द्विजोत्तम ।
तत्र मे निश्चिततमं सन्धिविग्रहकारणम्।
कणिक त्वं ममाचक्ष्व करिष्ये वचनं तव ॥ १.१५३.३ ॥
പാണ്ഡവർ എപ്പോഴും ഉത്സാഹത്തിലാണ്; ദ്വിജോത്തമാ, ഞാൻ അവരോട് അസൂയപ്പെടുന്നു. അതിൽ സന്ധിക്കും യുദ്ധത്തിനും കാരണമായ ഏറ്റവും നിശ്ചിതമായ കാര്യം കണികാ, നീ എന്നോട് പറയുക. നിന്റെ വാക്കുപോലെ ഞാൻ ചെയ്യും.
1.153.4
दुर्योधनोऽथ शकुनिः कर्णदुःशासनावपि ।
कणिकं ह्युपसंगृह्य मन्त्रिणं सौबलस्य च ॥ १.१५३.४ ॥
പിന്നെ ദുര്യോധനനും ശകുനിയും കർണ്ണനും ദുഃശാസനനും കൂടി സൗബലന്റെ (ശകുനിയുടെ) മന്ത്രിയായ കണികനെ സമീപിച്ച് പിടിച്ചുനിർത്തി.
1.153.5
पप्रच्छुर्भरतश्रेष्ठ पाण्डवान्प्रति नैकधा ।
प्रबुद्धाः पाण्डवा नित्यं सर्वे तेभ्यस्त्रसामहे ॥ १.१५३.५ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അവർ പാണ്ഡവരെക്കുറിച്ച് പലവിധത്തിൽ ചോദിച്ചു. പാണ്ഡവർ എപ്പോഴും ജാഗരൂകരാണ്; നാമെല്ലാവരും അവരെ ഭയക്കുന്നു.
1.153.6
अनूनं सर्वपक्षाणां यद्भवेत्क्षेमकारकम् ।
भारद्वाज तदाचक्ष्व करिष्यामः कथं वयम् ॥ १.१५३.६ ॥
എല്ലാ പക്ഷങ്ങൾക്കും പൂർണ്ണമായ ക്ഷേമം നൽകുന്നതേതോ, ഭാരദ്വാജാ, അത് പറയുക. നാം അത് എങ്ങനെ ചെയ്യും?
1.153.7
स प्रसन्नमनास्तेन परिपृष्टो द्विजोत्तमः ।
उवाच वचनं तीक्ष्णं राजशास्त्रार्थदर्शनम् ॥ १.१५३.७ ॥
അവനാൽ ചോദിക്കപ്പെട്ട ആ ദ്വിജോത്തമൻ പ്രസന്നമനസ്സോടെ രാജശാസ്ത്രാർഥം വെളിപ്പെടുത്തുന്ന തീക്ഷ്ണവചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.
1.153.8
शृणु राजन्निदं तत्र प्रोच्यमानं मयानघ ।
न मेऽभ्यसूया कर्तव्या श्रुत्वैतत्कुरुसत्तम ॥ १.१५३.८ ॥
രാജാവേ, ഞാൻ അവിടെ പറയുന്നത് കേൾക്കൂ. നിഷ്പാപാ, കുരുശ്രേഷ്ഠാ, ഇത് കേട്ട് എന്നോട് അസൂയ കാണിക്കരുത്.
1.153.9
नित्यमुद्यतदण्डः स्यान्नित्यं विवृतपौरुषः ।
अच्छिद्रश्छिद्रदर्शी स्यात्परेषां विवरानुगः ॥ १.१५३.९ ॥
രാജാവ് എപ്പോഴും ദണ്ഡം ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചിരിക്കണം; എപ്പോഴും തന്റെ പൗരുഷം പ്രകടിപ്പിക്കണം. സ്വയം കുറവില്ലാത്തവനായിരിക്കുകയും മറ്റുള്ളവരുടെ കുറവുകൾ കണ്ട് അവരുടെ വിടവുകൾ പിന്തുടരുകയും വേണം.
1.153.10
नित्यमुद्यतदण्डाद्धि भऋशमुद्विजते जनः ।
तस्मात्सर्वाणि कार्याणि दण्डेनैव विधारयेत् ॥ १.१५३.१० ॥
എപ്പോഴും ഉയർത്തിയ ദണ്ഡം കണ്ട് ജനങ്ങൾ വളരെ ഭയപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ദണ്ഡംകൊണ്ടുതന്നെ നിലനിർത്തണം.
1.153.11
नास्य च्छिद्रं परः पश्येच्छिद्रेण परमन्वियात् ।
गूहेत्कूर्म इवाङ्गानि रक्षेद्विवरमात्मनः ॥ १.१५३.११ ॥
അവന്റെ കുറവ് മറ്റൊരാൾ കാണരുത്; വിടവിലൂടെ അവൻ മറ്റുള്ളവരെ പിന്തുടരണം. ആമ തന്റെ അവയവങ്ങൾ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ മറച്ചുവെച്ച്, തന്റെ വിടവ് സംരക്ഷിക്കണം.
1.153.12
नित्यं च ब्राह्मणाः पूज्या नृपेण हितमिच्छता ।
सृष्टो नृपो हि विप्रामां पालने दुष्टनिग्रहे ॥ १.१५३.१२ ॥
ഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാജാവ് എപ്പോഴും ബ്രാഹ്മണരെ ആദരിക്കണം; കാരണം രാജാവ് ബ്രാഹ്മണരുടെ പാലനത്തിനും ദുഷ്ടനിഗ്രഹത്തിനുമാണ് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത്.
1.153.13
उभाब्यां वर्धते धर्मो धर्मवृद्ध्या जितावुभौ ।
लोकश्चायं परश्चैव ततो धर्मं समाचरेत् ॥ १.१५३.१३ ॥
ഇരുവരാലും ധർമ്മം വളരുന്നു; ധർമ്മവൃദ്ധിയാൽ ഇഹലോകവും പരലോകവും ജയിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ ധർമ്മം ആചരിക്കണം.
1.153.14
कृतापराधं पुरुषं दृष्ट्वा यः क्षमते नृपः ।
तेनावमानमाप्नोति पापं चेह परत्र च ॥ १.१५३.१४ ॥
അപരാധം ചെയ്ത മനുഷ്യനെ കണ്ടിട്ടും ക്ഷമിക്കുന്ന രാജാവ് അതിലൂടെ അപമാനവും ഇഹത്തിലും പരത്തിലും പാപവും നേടുന്നു.
1.153.15
यो विभूतिमवाप्योच्चै राज्ञो विकुरुतेऽधमः ।
तमानयित्वा हत्वा च दद्याद्धीनाय तद्धनम् ॥ १.१५३.१५ ॥
വലിയ ഐശ്വര്യം നേടിയ ശേഷം രാജാവിനെതിരെ ദുഷ്ടത പ്രവർത്തിക്കുന്ന അധമനെ കൊണ്ടുവന്ന് വധിച്ച്, ആ ധനം ദരിദ്രന് നൽകണം.
1.153.16
नो चेद्धुरि नियुक्ता ये स्थास्यन्ति वशमात्मनः ।
राजा नियुञ्ज्यात्पुरुषानाप्तान्धर्मार्थकोविदान् ॥ १.१५३.१६ ॥
അല്ലെങ്കിൽ ചുമതലയിൽ നിയമിതരായവർ സ്വന്തം നിയന്ത്രണത്തിൽ നിൽക്കില്ല; അതിനാൽ രാജാവ് ധർമ്മാർത്ഥങ്ങളിൽ വിദഗ്ധരും വിശ്വസ്തരുമായ പുരുഷന്മാരെ നിയമിക്കണം.
1.153.17
ये नियुक्तास्तथा केचिद्राष्ट्रं वा यदि वा पुरम् ।
ग्रामं जनपदं वापि बाधेयुर्यदि वा न वा ॥ १.१५३.१७ ॥
നിയമിതരായ ചിലർ രാഷ്ട്രത്തെയോ നഗരത്തെയോ ഗ്രാമത്തെയോ ജനപദത്തെയോ പീഡിപ്പിക്കുമോ ഇല്ലയോ—പീഡിപ്പിച്ചാലും ഇല്ലെങ്കിലും.
1.153.18
परीक्षणार्थं विसृजेदानतांश्छन्नरूपिणः ।
परीक्ष्य पापकं जह्याद्धनमादाय सर्वशः ॥ १.१५३.१८ ॥
പരിശോധനയ്ക്കായി വിനീതരെയും വേഷം മറച്ചവരെയും അയക്കണം; പരിശോധിച്ച് പാപിയെ ഉപേക്ഷിക്കണം, അവന്റെ ധനമെല്ലാം എടുക്കണം.
1.153.19
नासम्यक्कृत्यकारी स्यादुपक्रम्य कदाचन ।
कण्टको ह्यपि दुश्छिन्न आस्रावं जनयेच्चिरम् ॥ १.१५३.१९ ॥
ആരംഭിച്ച കാര്യം ഒരിക്കലും തെറ്റായി ചെയ്യരുത്. മുള്ള് പോലും ശരിയായി മുറിച്ചില്ലെങ്കിൽ ദീർഘകാലം രക്തം ഒഴുക്കും.
1.153.20
वधमेव प्रशंसन्ति शत्रूणामपकारिणाम् ।
सुविदीर्णं सुविक्रान्तं सुयुद्धं सुपलायितम् ॥ १.१५३.२० ॥
ശത്രുക്കളെയും ഉപദ്രവകാരികളെയും നശിപ്പിക്കുന്നതിനെ തന്നെയാണ് പ്രശംസിക്കുന്നത്. നന്നായി ചിതറിക്കുക, നന്നായി വീര്യം കാണിക്കുക, നന്നായി യുദ്ധം ചെയ്യുക, നന്നായി ഓടിരക്ഷപ്പെടുക എന്നിവയും (ഉചിതമാണ്).
1.153.21
आपद्यापदि काले कुर्वीत न विचारयेत् ।
नावज्ञेयो रिपुस्तात दुर्बलोऽपि कथं चन ॥ १.१५३.२१ ॥
ആപത്തുകാലത്ത് ഉചിത സമയത്ത് പ്രവർത്തിക്കണം; ആലോചിച്ച് മടിച്ചുനിൽക്കരുത്. പ്രിയപുത്രാ! ദുർബലനായ ശത്രുവിനെയും ഒരു വിധത്തിലും അവഗണിക്കരുത്.
1.153.22
अल्पोऽप्यग्निर्वनं कृत्स्नं दहत्याश्रयसंश्रयात् ।
अन्धः स्यादन्धवेलायां बाधिर्यमपि चाश्रयेत् ॥ १.१५३.२२ ॥
ചെറിയ തീയും ആശ്രയം കിട്ടിയാൽ മുഴുവൻ കാടും ദഹിപ്പിക്കും. ഇരുട്ടിന്റെ സമയത്ത് കുരുടനെപ്പോലെയിരിക്കണം; ബധിരതയും സ്വീകരിക്കണം.
1.153.23
कुर्यात्तृणमयं चापं शयीत मृगशायिकाम् ।
सान्त्वादिभिरुपायैस्तु हन्याच्छत्रुं वशे स्थितं ॥ १.१५३.२३ ॥
പുല്ലുകൊണ്ടുള്ള വില്ല് ഉണ്ടാക്കണം; മാൻ കിടക്കുന്ന പോലെ കിടക്കണം. എന്നാൽ സാന്ത്വനം മുതലായ ഉപായങ്ങളാൽ വശത്തിലായി നിൽക്കുന്ന ശത്രുവിനെ വധിക്കണം.
1.153.24
दया न तस्मिन्कर्तव्या शरणागत इत्युत ।
निरुद्विग्नो हि भवति न हताज्जायते भयम् ॥ १.१५३.२४ ॥
അവനോട് ദയ കാണിക്കരുത്, അവൻ അഭയം തേടി വന്നവനാണെങ്കിലും. കാരണം (ശത്രു) വധിക്കപ്പെടുമ്പോഴാണ് മനുഷ്യൻ ഉദ്വേഗമില്ലാത്തവനാകുന്നത്; വധിക്കപ്പെട്ടവനിൽ നിന്ന് ഭയം ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
1.153.25
हन्यादमित्रं दानेन तथा पूर्वापकारिणम् ।
हन्यात्त्रीन्पञ्च सप्तेति परपक्षस्य सर्वशः ॥ १.१५३.२५ ॥
ദാനത്താൽ ശത്രുവിനെ കൊല്ലണം; അതുപോലെ മുമ്പ് ദ്രോഹം ചെയ്തവനെയും. എതിർപക്ഷത്തിലെ മൂന്നോ അഞ്ചോ ഏഴോ പേരെ പൂർണ്ണമായി കൊല്ലണം.
1.153.26
मूलमेवादितश्छिन्द्यात्परपक्षस्य नित्यशः ।
ततः सहायांस्तत्पक्षान्सर्वांश्च तदनन्तरम् ॥ १.१५३.२६ ॥
എതിർപക്ഷത്തിന്റെ മൂലം തന്നെ ആദ്യം മുതൽ എപ്പോഴും മുറിക്കണം; പിന്നീട് അവരുടെ സഹായികളെയും അവരുടെ പക്ഷത്തുള്ള എല്ലാവരെയും അതിനുശേഷം മുറിക്കണം.
1.153.27
छिन्नमूले ह्यधिष्ठाने सर्वे तज्जीविनो हताः ।
कथं नु शाखास्तिष्ठेरंश्छिन्नमूले वनस्पतौ ॥ १.१५३.२७ ॥
മൂലവും ആധാരവും മുറിഞ്ഞാൽ അതിനെ ആശ്രയിച്ചു ജീവിച്ചവരെല്ലാം നശിക്കുന്നു. മരത്തിന്റെ മൂലം മുറിഞ്ഞിരിക്കെ ശാഖകൾ എങ്ങനെ നിൽക്കും?
1.153.28
एकाग्रः स्यादविवृतो नित्यं विवरदर्शकः ।
राजन्नित्यं सपत्नेषु नित्योद्विग्नः समाचरेत् ॥ १.१५३.२८ ॥
രാജാവ് എപ്പോഴും ഏകാഗ്രനും, തന്നെ വെളിപ്പെടുത്താത്തവനും, ശത്രുക്കളുടെ പിഴവുകൾ നോക്കുന്നവനും ആയിരിക്കണം; രാജാവേ, ശത്രുക്കളോട് എപ്പോഴും ഉദ്വേഗത്തോടെ പെരുമാറണം.
1.153.29
अग्न्याधानेन यज्ञेन काषायेण जटाजिनैः ।
लोकान्विश्वासयित्वैव ततो लुम्पेद्यथा वृकः ॥ १.१५३.२९ ॥
അഗ്നിസ്ഥാപനം, യജ്ഞം, കാവിവസ്ത്രം, ജടയും മാൻതോലും എന്നിവയാൽ ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസം നേടി, പിന്നെ ചെന്നായയെപ്പോലെ അവരെ കൊള്ളയടിക്കണം.
1.153.30
अङ्कुशं शोचमित्याहुरर्थानामुपधारणे ।
आनाम्य फलितां शाखां पक्वं पक्वं प्रशातयेत् ॥ १.१५३.३० ॥
സമ്പത്ത് നേടുന്നതിൽ അങ്കുശവും ശുചിത്വവും (ഉപായങ്ങൾ) എന്ന് പറയുന്നു; ഫലം നിറഞ്ഞ ശാഖ വളച്ച്, പഴുത്ത ഫലങ്ങൾ ഓരോന്നായി പറിക്കണം.
1.153.31
फलार्थोऽयं समारम्भो लोके पुंसां विपश्चिताम् ।
वहेदमित्रं स्कन्धेन यावत्कालस्य पर्ययः ॥ १.१५३.३१ ॥
ഫലത്തിനായാണ് ഈ പ്രയത്നം; ലോകത്തിൽ വിവേകികൾ കാലം വരുന്നതുവരെ ശത്രുവിനെ തോളിൽ വഹിക്കണം.
1.153.32
ततः प्रत्यागते काले भिन्द्याद्धृटमिवाश्मनि ।
अमित्रो न विमोक्तव्यः कृपणं बह्वपि ब्रुवन् ॥ १.१५३.३२ ॥
പിന്നെ കാലം വരുമ്പോൾ കല്ലിൽ കുടം ഉടയ്ക്കുന്നതുപോലെ ശത്രുവിനെ ഉടയ്ക്കണം; ദീനമായി എത്ര സംസാരിച്ചാലും വിടരുത്.
1.153.33
कृपा न तस्मिन्कर्तव्या हन्यादेवापकारिणम् ।
हन्यादमित्रं सान्त्वेन तथा दानेन वा पुनः ॥ १.१५३.३३ ॥
അവനോട് ദയ കാണിക്കരുത്; ഉപദ്രവിച്ചവനെ കൊല്ലണം. ശത്രുവിനെ സാന്ത്വനം കൊണ്ടും പിന്നെ ദാനം കൊണ്ടും വീഴ്ത്തണം.
1.153.34
तथैव भेददण्डाभ्यां सर्वोपायैः प्रशातयेत् ।
कथं सान्त्वेन दानेन भेदैर्दण्डेन वा पुनः ॥ १.१५३.३४ ॥
അതുപോലെ ഭേദത്താലും ദണ്ഡത്താലും എല്ലാ ഉപായങ്ങളാലും ശത്രുവിനെ അടക്കണം; സാന്ത്വനം, ദാനം, ഭേദം, ദണ്ഡം എന്നിവയാൽ എങ്ങനെ?
1.153.35
अमित्रः शक्यते हन्तुं तन्मे ब्रूहि यथातथम् ।
शृणु राजन्यथा वृत्तं वने निवसतः पुरा ॥ १.१५३.३५ ॥
ശത്രുവിനെ എങ്ങനെ കൊല്ലാനാകുമെന്ന് എനിക്ക് യഥാർത്ഥമായി പറയൂ. രാജാവേ, മുൻപ് കാട്ടിൽ വസിച്ചവർക്ക് സംഭവിച്ചത് കേൾക്കൂ.
1.153.36
जम्बुकस्य महाराज नीतिशास्त्रार्थदर्शिनः ।
अथ कश्चित्कृतप्रज्ञः शृगालः स्वार्थपण्डितः ॥ १.१५३.३६ ॥
മഹാരാജാവേ, നീതിശാസ്ത്രാർത്ഥം കണ്ടറിഞ്ഞ ഒരു കുറുക്കന്റെ കഥ കേൾക്കൂ—അവൻ ബുദ്ധിമാനും സ്വന്തം ഹിതത്തിൽ വിദഗ്ധനുമായിരുന്നു.
1.153.37
सखिभिर्न्यवसत्सार्धं व्याघ्राखुवृकबभ्रुभिः ।
तेऽपश्यन्विपिने तस्मिन्बलिनं मृगयूथपम् ॥ १.१५३.३७ ॥
പുലി, എലി, ചെന്നായ, തവിട്ടുനിറമുള്ള കുറുനരി എന്നീ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം അവർ വസിച്ചു. ആ കാട്ടിൽ അവർ ശക്തനായ മൃഗയൂഥപതിയെ കണ്ടു.
1.153.38
अशक्ता ग्रहणे तस्य ततो मन्त्रममन्त्रयन् ।
असकृद्यतितो ह्येष हन्तुं व्याघ्र वने त्वया ॥ १.१५३.३८ ॥
അവനെ പിടികൂടാൻ കഴിയാതെ അവർ അപ്പോൾ ആലോചിച്ചു. പുലിയേ, കാട്ടിൽ അവനെ കൊല്ലാൻ നീ പലതവണ ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്.
1.153.39
युवा वै जवसंपन्नो बुद्धिशाली न शक्यते ।
मूषिकोऽस्य शयानस्य चरणौ भक्षयत्वयम् ॥ १.१५३.३९ ॥
ഇവൻ യുവാവാണ്, വേഗമുള്ളവനാണ്, ബുദ്ധിമാനാണ്; അതിനാൽ പിടിക്കാനാവില്ല. ഈ എലി ഉറങ്ങുന്നവന്റെ കാലുകൾ കടിക്കട്ടെ.
1.153.40
अथैनं भक्षितैः पादैर्व्याघ्रो गृह्णातु वै ततः ।
ततो वै भक्षयिष्यामः सर्वे मुदितमानसाः ॥ १.१५३.४० ॥
അപ്പോൾ അവന്റെ കാലുകൾ കടിച്ചശേഷം പുലി അവനെ പിടികൂടട്ടെ. പിന്നെ നാമെല്ലാവരും സന്തുഷ്ടമനസ്സോടെ അവനെ ഭക്ഷിക്കും.
1.153.41
जम्बुकस्य तु तद्वाक्यं तथा चक्रः समाहिताः ।
मूषिकाभक्षितैः पादैर्मृगं व्याघ्रोऽवधीत्तदा ॥ १.१५३.४१ ॥
കുറുനരിയുടെ ആ വാക്ക് എല്ലാവരും ശ്രദ്ധയോടെ അങ്ങനെതന്നെ ചെയ്തു. എലികൾ കടിച്ച കാലുകളോടെയുള്ള മാനിനെ അപ്പോൾ പുലി കൊന്നു.
1.153.42
दृष्ट्वैवाचेष्टमानं तु भूमौ मृगकलेवरम् ।
स्नात्वाऽऽगच्छत भद्रं वोरक्षामीत्याह जम्बुकः ॥ १.१५३.४२ ॥
നിലത്ത് പിടയുന്ന മാനിന്റെ ശരീരം കണ്ട് കുറുനരി പറഞ്ഞു: 'കുളിച്ചുവരൂ, നിങ്ങൾക്ക് മംഗളം; ഞാൻ കാവൽ നിൽക്കാം.'
1.153.43
शृगालवचनात्तेऽपि गताः सर्वे नदीं ततः ।
स चिन्तापरमो भूत्वा तस्थौ तत्रैव जम्बुकः ॥ १.१५३.४३ ॥
കുറുക്കന്റെ വാക്കിനാൽ അവരെല്ലാവരും നദിയിലേക്ക് പോയി. അപ്പോൾ ആ കുറുക്കൻ ചിന്താകുലനായി അവിടെത്തന്നെ നിന്നു.
1.153.44
अथाजगाम पूर्वं तु स्नात्वा व्याघ्रो महाबलः ।
ददर्श जम्बुकं चैव चिन्ताकुलितमानसम् ॥ १.१५३.४४ ॥
പിന്നെ കുളിച്ചു മഹാബലനായ കടുവ മുന്നേ വന്നു; ചിന്താകുലമായ മനസ്സുള്ള കുറുക്കനെ അതു കണ്ടു.
1.153.45
किं शोचसि महाप्राज्ञ त्वं नो बुद्धिमतां वरः ।
अशित्वा पिशितान्यद्य विहरिष्यामहे वयम् ॥ १.१५३.४५ ॥
മഹാപ്രാജ്ഞാ, നീ ഞങ്ങളിൽ ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനാണ്; എന്തിനു വ്യസനിക്കുന്നു? ഇന്നു മാംസം തിന്ന് നമുക്ക് വിഹരിക്കാം.
1.153.46
शृणु मे त्वं महाबाहो यद्वाक्यं मूषिकोऽब्रवीत् ।
धिग्बलं मृगराजस्य मयाद्यायं मृगो हतः ॥ १.१५३.४६ ॥
മഹാബാഹുവേ, എലി പറഞ്ഞ വാക്ക് കേൾക്കുക: 'മൃഗരാജന്റെ ബലത്തിന് ധിക്കാരം! ഇന്നു ഞാൻ ഈ മാനിനെ കൊന്നു.'
1.153.47
मद्बाहुबलमाश्रित्य तृप्तिमद्य गमिष्यति ।
तस्यैवं गर्जितं श्रुत्वा ततो भक्ष्यं न रोचये ॥ १.१५३.४७ ॥
എന്റെ ബാഹുബലത്തെ ആശ്രയിച്ച് അവൻ ഇന്നു തൃപ്തനാകും. അവന്റെ ഇത്തരം ഗർജനം കേട്ട് എനിക്ക് ഭക്ഷണം രുചിക്കുന്നില്ല.
1.153.48
ब्रवीति यदि स ह्येवं काले ह्यस्मि प्रबोधितः ।
स्वबाहुबलमाश्रित्य हनिष्येऽहं वनेचरान् ॥ १.१५३.४८ ॥
അവൻ അങ്ങനെ പറയുന്നുവെങ്കിൽ, ശരിയായ സമയത്ത് ഞാൻ ഉണർന്നിരിക്കുന്നു. എന്റെ സ്വന്തം ബാഹുബലത്തെ ആശ്രയിച്ച് ഞാൻ വനജീവികളെ കൊല്ലും.
1.153.49
खादिष्ये तत्र मांसानि इत्युक्त्वा प्रस्थितोवनम् ।
एतस्मिन्नेव काले तु मूषिकोऽप्याजगाम ह ॥ १.१५३.४९ ॥
"അവിടെ മാംസം ഭക്ഷിക്കും" എന്നു പറഞ്ഞ് അവൻ കാട്ടിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു. ആ സമയത്തുതന്നെ എലിയും അവിടെയെത്തി.
1.153.50
तमागतमभिप्रेक्ष्य शृगालोऽप्यब्रवीद्वचः ।
शृणु मीषिक भद्रं ते नकुलो यदिहाब्रवीत् ॥ १.१५३.५० ॥
അവൻ വരുന്നതു കണ്ട് കുറുക്കനും പറഞ്ഞു: "എലിയേ, കേൾക്കൂ. നിനക്കു നന്മ വരട്ടെ. ഇവിടെ കീരി പറഞ്ഞത് കേൾക്കൂ."
1.153.51
मृगमांसं न खादेयं गरमेतन्न रोचते ।
मूषिकं भक्षयिष्यामि तद्भवाननुमन्यताम् ॥ १.१५३.५१ ॥
മാൻമാംസം ഞാൻ ഭക്ഷിക്കില്ല; അത് എനിക്കു വിഷം പോലെ രുചിക്കില്ല. എലിയെ ഞാൻ ഭക്ഷിക്കും — അതിന് അങ്ങ് അനുവാദം നൽകണം.
1.153.52
तच्छ्रुत्वा मूषिको वाक्यं संत्रस्तः प्रगतो बिलम् ।
ततः स्नात्वा स वै तत्र आजगाम वृको नपृ ॥ १.१५३.५२ ॥
ആ വാക്ക് കേട്ട് എലി ഭയന്ന് മാളത്തിലേക്ക് ഓടി. പിന്നീട്, രാജാവേ, ചെന്നായ കുളിച്ചിട്ട് അവിടെ വന്നു.
1.153.53
तमागतमिदं वाक्यमब्रवीज्जम्बुकस्तदा ।
मृगराजो हि संक्रुद्धो न ते साधु भविष्यति ॥ १.१५३.५३ ॥
അവൻ വരുന്നതു കണ്ട് അപ്പോൾ കുറുക്കൻ പറഞ്ഞു: "മൃഗരാജൻ (സിംഹം) വളരെ കോപിച്ചിരിക്കുന്നു; നിനക്കിത് നന്നാകില്ല."
1.153.54
सकलत्रस्त्विहायाति कुरुष्व यदनन्तरम् ।
एवं संचोदितस्तेन जम्बुकेन तदा वृकः ॥ १.१५३.५४ ॥
"ഭാര്യയോടൊപ്പം ഇവിടെ വരൂ; പിന്നീട് എന്തു വേണമോ അതു ചെയ്യൂ." ഇങ്ങനെ ആ കുറുക്കനാൽ പ്രേരിതനായ ചെന്നായ —
1.153.55
ततोऽवलुम्पनं कृत्वा प्रयातः पिशिताशनः ।
एतस्मिन्नेव काले तु नकुलोऽप्याजगाम ह ॥ १.१५३.५५ ॥
പിന്നെ കവർച്ച ചെയ്ത് മാംസഭോജി പോയി. അതേ സമയത്ത് കീരിയും എത്തി.
1.153.56
तमुवाच महाराज नकुलं जम्बुको वने ।
स्वबाहुबलमाश्रित्य निर्जितास्तेऽन्यतो गताः ॥ १.१५३.५६ ॥
മഹാരാജാവേ, കാട്ടിൽ കുറുക്കൻ കീരിയോട് പറഞ്ഞു — 'സ്വന്തം ഭുജബലത്തിൽ ആശ്രയിച്ച് അവർ ജയിച്ചു; ജയിച്ചവർ മറ്റൊരിടത്തേക്ക് പോയി.'
1.153.57
मम दत्वा नियुद्धं त्वं भुङ्क्ष्व मांसं यथेप्सितम् ।
मृगराजो वृकश्चैव बुद्धिमानपि मूषिकः ॥ १.१५३.५७ ॥
എനിക്ക് യുദ്ധം തന്ന്, ഇഷ്ടം പോലെ മാംസം തിന്നുക. മൃഗരാജനും (സിംഹം), ചെന്നായും, ബുദ്ധിമാനായ എലിയും പോലും (തോറ്റു).
1.153.58
निर्जिता यत्त्वया वीरास्तस्माद्वीरतरो भवान् ।
न त्वयाप्युत्सहे योद्धुमित्युक्त्वा सोऽप्युपागमत् ॥ १.१५३.५८ ॥
'നീ ജയിച്ച വീരന്മാരാൽ, നീ കൂടുതൽ വീരനാണ്. നിന്നോടും പോരാടാൻ ഞാൻ ധൈര്യപ്പെടില്ല' എന്ന് പറഞ്ഞ് അവനും പോയി.
1.153.59
एवं तेषु प्रयातेषु जम्बुको हृष्टमानसः ।
खादति स्म तदा मांसमेकः सन्मन्त्रनिश्चयात्।
एवं समाचरन्नित्यं सुखमेधेत भूपतिः ॥ १.१५३.५९ ॥
ഇങ്ങനെ അവർ പോയപ്പോൾ, സന്തുഷ്ടമനസ്സുള്ള കുറുക്കൻ ഒറ്റയ്ക്ക് മാംസം തിന്നു; നല്ല മന്ത്രനിശ്ചയത്താൽ. ഇങ്ങനെ എന്നും പ്രവർത്തിക്കുന്ന രാജാവ് സുഖത്തിൽ വളരും.
1.153.60
भयेन भेदयेद्भीरुं शूरमञ्जलिकर्मणा ।
लुब्धमर्थप्रदानेन समं न्यूनं तथौजसा ॥ १.१५३.६० ॥
ഭയത്താൽ ഭീരുവിനെ, അഞ്ജലികർമ്മത്താൽ (വിനയത്താൽ) ശൂരനെ, ധനം നൽകി ലുബ്ധനെ — ബലത്താൽ തുല്യരെയും ന്യൂനരെയും ഭിന്നിപ്പിക്കണം.
1.153.61
एवं ते कथितं राजन् शृणु चाप्यपरं तथा ॥ १.१५३.६१ ॥
ഹേ രാജാവേ, ഇപ്രകാരം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു. മറ്റൊന്നും അതുപോലെ കേൾക്കുക.
1.153.62
पुत्रः सखा वा भ्राता वा पिता वा यदि वा गुरुः ।
रिपुस्यानेषु वर्तन्तो हन्तव्या भूतिमिच्छता ॥ १.१५३.६२ ॥
പുത്രനോ സുഹൃത്തോ സഹോദരനോ പിതാവോ ഗുരുവോ ആയാലും, ശത്രുപക്ഷത്ത് നിൽക്കുന്നവരെ സമൃദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ വധിക്കണം.
1.153.63
शपथेनाप्यरिं हन्यादर्थदानेन वा पुनः ।
विषेण मायया वापि नोपेक्षेते कथंचन।
उभौ चेत्संशयोपेतौ श्रद्धवांस्तत्र वर्धते ॥ १.१५३.६३ ॥
ശപഥം കൊണ്ടും ശത്രുവിനെ കൊല്ലാം; ധനദാനം കൊണ്ടോ വിഷം കൊണ്ടോ മായ കൊണ്ടോ പോലും. ഒരുവിധത്തിലും അവഗണിക്കരുത്. ഇരുവരും സംശയത്തിലാണെങ്കിൽ, അവിടെ വിശ്വാസമുള്ളവൻ വളരുന്നു.
1.153.64
गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः ।
उत्पथं प्रतिपन्नस्य न्याय्यं भवति शासनम् ॥ १.१५३.६४ ॥
ഗുരുവായാലും, അഹങ്കാരിയായി, ചെയ്യേണ്ടതും ചെയ്യരുതാത്തതും അറിയാതെ, വഴിതെറ്റിപ്പോയവനെ ശിക്ഷിക്കുന്നത് ന്യായമാണ്.
1.153.65
क्रुद्धोऽप्यक्रुद्धरूपः स्यात्स्मितपूर्वाभिभाषिता ।
न चैनं क्रोधसंदीप्तं विद्यात्कश्चित्कथंचन।
न चाप्यन्यमपध्वंसेत्कदाचित्कोपसंयुतः ॥ १.१५३.६५ ॥
കോപിച്ചിരുന്നാലും കോപമില്ലാത്തവനെപ്പോലെ കാണണം; പുഞ്ചിരിയോടെ സംസാരിക്കണം. കോപം കൊണ്ട് ജ്വലിക്കുന്നവനായി ആരും അവനെ അറിയരുത്; കോപത്തോടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ മറ്റൊരാളെ ഒരിക്കലും നശിപ്പിക്കരുത്.
1.153.66
प्रहरिष्यन्प्रियं ब्रूयात्प्रहरन्नपि भारत ।
प्रहृत्य च प्रियं ब्रूयाच्छोचन्निव रुदन्निव ॥ १.१५३.६६ ॥
ഹേ ഭാരതാ, അടിക്കാൻ പോകുന്നവൻ പ്രിയവാക്ക് പറയണം; അടിക്കുമ്പോഴും പ്രിയവാക്ക് പറയണം. അടിച്ചതിനു ശേഷവും പ്രിയവാക്ക് പറയണം, ദുഃഖിക്കുന്നവനെപ്പോലെയും കരയുന്നവനെപ്പോലെയും.
1.153.67
आश्वासयेच्चापि परं सान्त्वधर्मार्थवृत्तिभिः ।
अथ तं प्रहरेत्काले तथा विचलितं पथि ॥ १.१५३.६७ ॥
ശത്രുവിനെ സാന്ത്വനം, ധർമ്മം, അർത്ഥം, പെരുമാറ്റം എന്നിവകൊണ്ട് ആശ്വസിപ്പിക്കണം; പിന്നീട് ഉചിതമായ സമയത്ത്, വഴിയിൽ പതറുമ്പോൾ അവനെ ആക്രമിക്കണം.
1.153.68
अपि घोरापराधस्य धर्ममाश्रित्य तिष्ठतः ।
स हि प्रच्छाद्यते दोषः शैलो मेघैरिवासितैः ॥ १.१५३.६८ ॥
ഘോരമായ അപരാധം ചെയ്തവനും ധർമ്മത്തെ ആശ്രയിച്ചു നിന്നാൽ, കറുത്ത മേഘങ്ങളാൽ മല മറയുന്നതുപോലെ അവന്റെ ദോഷം മറയ്ക്കപ്പെടുന്നു.
1.153.69
यः स्यादनुप्राप्तवधस्तस्यागारं प्रदीपयेत् ।
अधनान्नास्तिकांश्चोरान्विषकर्मसु योजयेत् ॥ १.१५३.६९ ॥
വധാർഹനായവന്റെ വീടിന് തീയിടണം; ദരിദ്രരെയും നാസ്തികരെയും കള്ളന്മാരെയും വിഷപ്രവൃത്തികളിൽ നിയോഗിക്കണം.
1.153.70
प्रत्युत्थानासनाद्येन संप्रदानेन केनचित् ।
अतिविश्रब्धघाती स्यात्तीक्ष्णंदष्ट्रो निमग्नकः ॥ १.१५३.७० ॥
എഴുന്നേറ്റ് സ്വീകരിക്കുന്നതിലൂടെയോ ആസനം മുതലായവ നൽകുന്നതിലൂടെയോ, ഏതെങ്കിലും സമ്മാനത്താലോ, അതിവിശ്വസ്തനെ കൊല്ലുന്നവനാകണം; മൂർച്ചയുള്ള പല്ലുകളുള്ള, ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന പാമ്പുപോലെ.
1.153.71
अशङ्कितेभ्यः शङ्केत शङ्कितेभ्यश्च सर्वशः ।
अशङ्क्याद्भयमुत्पन्नमपि मूलं निकृन्तति ॥ १.१५३.७१ ॥
സംശയിക്കപ്പെടാത്തവരിൽനിന്നും ജാഗ്രത പുലർത്തണം; സംശയിക്കപ്പെടുന്നവരിൽനിന്ന് എല്ലാവിധത്തിലും ജാഗ്രത പുലർത്തണം; സംശയിക്കാത്തിടത്തുനിന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന ഭയവും വേരിനെത്തന്നെ മുറിച്ചുകളയും.
1.153.72
न विश्वसेदविश्वस्ते विश्वस्ते नातिविश्वसेत् ।
विश्वासाद्भयमुत्पन्नं मूलान्यपि निकृन्तति ॥ १.१५३.७२ ॥
വിശ്വസ്തനല്ലാത്തവനെ വിശ്വസിക്കരുത്; വിശ്വസ്തനായവനെയും അമിതമായി വിശ്വസിക്കരുത്; വിശ്വാസത്തിൽനിന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന ഭയവും വേരുകളെ മുറിച്ചുകളയും.
1.153.73
चारः सुविहितः कार्य आत्मनश्च परस्य वा ।
पाषण्डांस्तापसादींश्च परराष्ट्रेषु योजयेत् ॥ १.१५३.७३ ॥
സ്വന്തം രാഷ്ട്രത്തിലും പരരാഷ്ട്രത്തിലും നന്നായി നിയമിതരായ ചാരന്മാർ ഉണ്ടാകണം. പാഷണ്ഡന്മാരെയും തപസ്വികളെയും മറ്റു രാഷ്ട്രങ്ങളിൽ നിയോഗിക്കണം.
1.153.74
उद्यानेषु विहारेषु देवतायतनेषु च ।
पानागारेषु रथ्यासु सर्वतीर्थेषु चाप्यथ ॥ १.१५३.७४ ॥
ഉദ്യാനങ്ങളിലും വിഹാരസ്ഥലങ്ങളിലും ദേവാലയങ്ങളിലും മദ്യശാലകളിലും വീഥികളിലും എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും (അവരെ നിയോഗിക്കണം).
1.153.75
चत्वरेषु च कूपेषु पर्वतेषु वनेषु च ।
समवायेषु सर्वेषु सरित्सु च विचारयेत् ॥ १.१५३.७५ ॥
കവലകളിലും കിണറുകളിലും പർവതങ്ങളിലും വനങ്ങളിലും സഭകളിലും എല്ലാ നദികളിലും (നിരീക്ഷിക്കണം).
1.153.76
वाचा भृशं विनीतः स्याद्धृदयेन तथा क्षुरः ।
स्मितपूर्वाभिभाषी स्यात्सृष्टो रौद्रस्य कर्मणः ॥ १.१५३.७६ ॥
വാക്കിൽ വളരെ വിനീതനായിരിക്കണം; ഹൃദയത്തിൽ കത്തിപോലെ മൂർച്ചയുള്ളവനായിരിക്കണം. പുഞ്ചിരിയോടെ സംസാരിക്കണം; ക്രൂരകർമ്മത്തിന് നിയോഗിക്കപ്പെട്ടവനായിരിക്കണം.
1.153.77
अञ्जलिः शपथः सान्त्वं शिरसा पादवन्दनम् ।
आशाकरणमित्येवं कर्तव्यं भूतिमिच्छता ॥ १.१५३.७७ ॥
അഞ്ജലി, ശപഥം, ആശ്വാസവാക്ക്, തലകുനിച്ച് കാൽ വന്ദിക്കൽ, പ്രതീക്ഷ നൽകൽ—ഇപ്രകാരം ചെയ്യണം, ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ.
1.153.78
सुपुष्पितः स्यादफलः फलवान्स्याद्दुरारुहः ।
आमः स्यात्पक्वसङ्काशो नच जीर्येत कर्हिचित् ॥ १.१५३.७८ ॥
പൂത്തിരുന്നാലും ഫലമില്ലാത്തതാകട്ടെ; ഫലവത്തായാലും കയറാൻ പ്രയാസമുള്ളതാകട്ടെ. പച്ചയായിരുന്നാലും പഴുത്തതുപോലെ തോന്നട്ടെ; ഒരിക്കലും ജീർണിക്കാതിരിക്കട്ടെ.
1.153.79
त्रिवर्गे त्रिविधा पीडा ह्यनुबन्धास्तथैव च ।
अनुबन्धाः शुभा ज्ञेयाः पीडास्तु परिवर्जयेत् ॥ १.१५३.७९ ॥
ത്രിവർഗ്ഗത്തിൽ മൂന്നുതരം പീഡകളുണ്ട്; അവയുടെ ഫലങ്ങളും അങ്ങനെ തന്നെ. ശുഭഫലങ്ങൾ അറിയണം; പീഡകളെ ഒഴിവാക്കണം.
1.153.80
धर्मं विचरतः पीडा सापि द्वाभ्यां नियच्छति ।
अर्थं चाप्यर्थलुब्धस्य कामं चातिप्रवर्तिनः ॥ १.१५३.८० ॥
ധർമ്മം ആചരിക്കുന്നവന്റെ പീഡയും രണ്ടിനാൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു. അർത്ഥലോഭിക്ക് അർത്ഥത്താലും, അതിപ്രവൃത്തനായ കാമത്താലും.
1.153.81
अगर्वितात्मा युक्तश्च सान्त्वयुक्तोऽनसूयिता ।
अवेक्षितार्थः शुद्धात्मा मन्त्रयीत द्विजैः सहा ॥ १.१५३.८१ ॥
അഹങ്കാരമില്ലാത്ത, നിയന്ത്രിതനായ, സാന്ത്വനമുള്ള, അസൂയയില്ലാത്ത, കാര്യങ്ങൾ പരിശോധിക്കുന്ന, ശുദ്ധമനസ്സുള്ളവൻ — അവൻ ദ്വിജന്മാരോടുകൂടി ആലോചിക്കണം.
1.153.82
कर्मणा येन केनैव मृदुना दारुणेन च ।
उद्धरेद्दीनमात्मानं समर्थो धर्ममाचरेत् ॥ १.१५३.८२ ॥
ഏതു കർമ്മത്താലും, മൃദുവായോ കഠിനമായോ, ദീനനായ സ്വയത്തെ ഉയർത്തണം; സമർത്ഥൻ ധർമ്മം ആചരിക്കണം.
1.153.83
न संशयमनारुह्य नरो भद्राणि पश्यति ।
संशयं पुनरारुह्य यदि जीवति पश्यति ॥ १.१५३.८३ ॥
സംശയത്തിൽ ഇറങ്ങാത്ത മനുഷ്യൻ നന്മ കാണുന്നില്ല; സംശയത്തിൽ ഇറങ്ങി ജീവിച്ചിരുന്നാൽ കാണുന്നു.
1.153.84
यस्य बुद्धिः परिभवेत्तमतीतेन सान्त्वयेत् ।
अनागतेन दुर्बुद्धिं प्रत्युत्पन्नेन पण्डितम् ॥ १.१५३.८४ ॥
ആരുടെ ബുദ്ധി തെറ്റിയോ അവനെ ഭൂതകാലത്താൽ ശാന്തനാക്കണം; ദുർബുദ്ധിയെ ഭാവികാലത്താൽ, പണ്ഡിതനെ വർത്തമാനകാലത്താൽ.
1.153.85
योऽरिणा सह सन्धाय शयीत कृतकृत्यवत् ।
स वृक्षाग्रे यथा सुप्तः पतितः प्रतिबुध्यते ॥ १.१५३.८५ ॥
ശത്രുവുമായി സന്ധി ചെയ്ത് കാര്യം സാധിച്ചവനെപ്പോലെ ഉറങ്ങുന്നവൻ, മരക്കൊമ്പിൽ ഉറങ്ങിയവൻ വീണ് ഉണരുന്നതുപോലെ ഉണരും.
1.153.86
मन्त्रसंवरणे यत्नः सदा कार्योऽनसूयता ।
आकारमभिरक्षेत चारेणाप्यनुपालितः ॥ १.१५३.८६ ॥
മന്ത്രത്തിന്റെ രഹസ്യം കാക്കുന്നതിൽ എപ്പോഴും ശ്രമിക്കണം, അസൂയയില്ലാതെ. ചാരന്മാരാൽ സംരക്ഷിതനായാലും സ്വന്തം ഭാവം (ആകാരം) കാക്കണം.
1.153.87
न रात्रौ मन्त्रयेद्विद्वान्न च कैश्चिदुपासितः ।
प्रासादाग्रे शिलाग्रे वा विशाले विजनेपि वा ॥ १.१५३.८७ ॥
വിദ്വാൻ രാത്രിയിൽ മന്ത്രണം ചെയ്യരുത്; ആരെങ്കിലും നിരീക്ഷിക്കുമ്പോഴും ചെയ്യരുത്. കൊട്ടാരത്തിന്റെ മുകളിലോ പാറയുടെ മുകളിലോ വിശാലമായ സ്ഥലത്തോ ഏകാന്തസ്ഥലത്തോ പോലും ചെയ്യരുത്.
1.153.88
समन्तात्तत्र पश्यद्भिः सहाप्तैरेव मन्त्रयेत् ।
नैव संवेशयेत्तत्र मन्त्रवेश्मनि शारिकाम् ॥ १.१५३.८८ ॥
അവിടെ ചുറ്റും കാവലുള്ള വിശ്വസ്തരോടൊപ്പം മാത്രം മന്ത്രണം ചെയ്യണം. മന്ത്രശാലയിൽ മൈനയെപ്പോലും കടത്തിവിടരുത്.
1.153.89
शुकान्वा शारिका वापि बालमूर्खजडानपि ।
प्रविष्टानपि निर्वास्य मन्त्रयेद्धार्मिकैर्द्विजैः ॥ १.१५३.८९ ॥
തത്തകളോ മൈനകളോ, കുട്ടികളോ മൂഢരോ മന്ദബുദ്ധികളോ — അകത്ത് കടന്നവരെ പോലും പുറത്താക്കി, ധാർമ്മികരായ ദ്വിജന്മാരോടൊപ്പം മന്ത്രണം ചെയ്യണം.
1.153.90
नीतिज्ञैर्न्यायशास्त्रज्ञैरितिहासे सुनिष्ठितैः ।
रक्षां मन्त्रस्य निश्छिद्रां मन्त्रान्ते निश्चयेत्स्वयम् ॥ १.१५३.९० ॥
നീതിയും ന്യായശാസ്ത്രവും അറിയുന്നവരോടും ഇതിഹാസങ്ങളിൽ നിപുണരായവരോടും മന്ത്രണം ചെയ്യണം. മന്ത്രത്തിന് ദ്വാരമില്ലാത്ത സംരക്ഷണം നൽകണം; മന്ത്രാന്ത്യത്തിൽ സ്വയം തീരുമാനിക്കണം.
1.153.91
वीरोपवर्णितात्तस्माद्धर्मार्थाभ्यामथात्मना ।
एकेन वाथ विप्रेण ज्ञातबुद्धिर्विनिश्चयेत् ॥ १.१५३.९१ ॥
വീരന്മാർ പ്രശംസിച്ച ധർമ്മത്താലും അർത്ഥത്താലും, അല്ലെങ്കിൽ സ്വയം, അല്ലെങ്കിൽ ബുദ്ധി പരീക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഒരു ബ്രാഹ്മണനോടൊപ്പം, തീരുമാനമെടുക്കണം.
1.153.92
तृतीयेन न चान्येन व्रजेन्निश्चयमात्मवान् ।
षट्कर्णश्छिद्यते मन्त्र इति नीतिषु पठ्यते ॥ १.१५३.९२ ॥
ആത്മസംയമമുള്ളവൻ മൂന്നാമതൊരാളോടോ മറ്റൊരാളോടോ തീരുമാനത്തിലെത്തരുത്; 'ആറു ചെവികളിൽ എത്തിയ മന്ത്രം ഭേദിക്കപ്പെടും' എന്ന് നീതിശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറയുന്നു.
1.153.93
निःसृतो नाशयेन्मन्त्रो हस्तप्राप्तामपि श्रियम् ।
स्वमतं च परेषां च विचार्य च पुनःपुनः।
गुणवद्वाक्यमादद्यान्नैव तृप्येद्विचक्षणः ॥ १.१५३.९३ ॥
പുറത്തുപോയ മന്ത്രം കയ്യിൽ വന്ന സമ്പത്തിനെയും നശിപ്പിക്കും. സ്വന്തം അഭിപ്രായവും മറ്റുള്ളവരുടേതും വീണ്ടും വീണ്ടും പരിശോധിച്ച് ഗുണമുള്ള വാക്ക് മാത്രം സ്വീകരിക്കണം; വിവേകി സ്വയം തൃപ്തനാകരുത്.
1.153.94
नाच्छित्वा परमर्माणि नाकृत्वा कर्म दारुणम् ।
नाहत्वा मत्स्यघातीव प्राप्नोति महतीं श्रियम् ॥ १.१५३.९४ ॥
ശത്രുവിന്റെ മർമ്മസ്ഥാനങ്ങൾ മുറിക്കാതെയും, ക്രൂരകർമ്മം ചെയ്യാതെയും, മീൻപിടിത്തക്കാരനെപ്പോലെ അടിക്കാതെയും ആരും മഹത്തായ സമ്പത്ത് നേടുന്നില്ല.
1.153.95
कर्शितं व्याधितं क्लिन्नमपानीयमघासकम् ।
परिविश्वस्तमन्दं च प्रहर्तव्यमरेर्बलम् ॥ १.१५३.९५ ॥
ശത്രുസേന ക്ഷീണിച്ചും, രോഗബാധിതമായും, നനഞ്ഞും, വെള്ളമില്ലാതെയും, ദുഃഖത്തിൽ ഉറങ്ങിയും, പൂർണ്ണ വിശ്വാസത്തോടെയും, മന്ദമായും ഇരിക്കുമ്പോൾ ആക്രമിക്കണം.
1.153.96
नार्थिकोऽर्थिनमभ्येति कृतार्थे नास्ति सङ्गतम् ।
तस्मात्सर्वाणि साध्यानि सावशेषाणि कारयेत् ॥ १.१५३.९६ ॥
ധനമാഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ധനമാഗ്രഹിക്കുന്നവനെ സമീപിക്കുന്നില്ല; കാര്യം സാധിച്ചവനുമായി ബന്ധമില്ല. അതിനാൽ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അല്പം ബാക്കിവെച്ച് ചെയ്യിക്കണം.
1.153.97
संग्रहे विग्रहे चैव यत्नः कार्योऽनसूयता ।
उत्साहश्चापि यत्नेन कर्तव्यो भूतिमिच्छता ॥ १.१५३.९७ ॥
സംഗ്രഹത്തിലും യുദ്ധത്തിലും പ്രയത്നം ചെയ്യണം, അസൂയയില്ലാതെ. ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ പ്രയത്നത്തോടെ ഉത്സാഹവും കാത്തുസൂക്ഷിക്കണം.
1.153.98
नास्य कृत्यानि बुध्येरन्मित्राणि रिपवस्तथा ।
आरब्धान्येव पश्येरन्सुपर्यवसितान्यपि ॥ १.१५३.९८ ॥
അവന്റെ കർമ്മങ്ങൾ മിത്രങ്ങളും ശത്രുക്കളും അറിയരുത്. ആരംഭിച്ചവ മാത്രം അവർ കാണട്ടെ, അവ പൂർണ്ണമായി അവസാനിച്ചിരുന്നാലും.
1.153.99
भीतवत्संविधातव्यं यावद्भयमनागतम् ।
आगतं तु भयं दृष्ट्वा प्रहर्तव्यमभीतवत् ॥ १.१५३.९९ ॥
ഭയം വരുന്നതുവരെ ഭയപ്പെട്ടവനെപ്പോലെ പെരുമാറണം. എന്നാൽ ഭയം വന്നുചേർന്നാൽ അതു കണ്ട് ഭയമില്ലാത്തവനെപ്പോലെ പ്രഹരിക്കണം.
1.153.100
दैवेनोपहतं शत्रुमनुगृह्णाति यो नरः ।
स मृत्युमुपगृह्णाति गर्भमश्वतरी यथा ॥ १.१५३.१०० ॥
ദൈവത്താൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ട ശത്രുവിനോട് കരുണ കാണിക്കുന്നവൻ, പെൺകോവർകഴുത ഗർഭം ധരിക്കുന്നതുപോലെ മരണത്തെ സ്വീകരിക്കുന്നു.
1.153.101
अनागतं हि बुध्येत यच्च कार्यं पुरः स्थितम् ।
न तु बुद्धिक्षयात्किंचिदतिक्रामेत्प्रयोजनम् ॥ १.१५३.१०१ ॥
വരാനിരിക്കുന്നതും മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന കാര്യവും മുൻകൂട്ടി അറിയണം. ബുദ്ധിക്ഷയം കൊണ്ട് ഒരു ലക്ഷ്യവും കൈവിടരുത്.
1.153.102
उत्साहश्चापि यत्नेन कर्तव्यो भूतिमिच्छता ।
विभज्य देशकालौ च दैवं धर्मादयस्त्रयः।
नैःश्रेयसौ तु तौ ज्ञेयौ देशकालाविति स्थितिः ॥ १.१५३.१०२ ॥
ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ പ്രയത്നത്തോടെ ഉത്സാഹവും കാത്തുസൂക്ഷിക്കണം. ദേശ-കാലങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും ധർമ്മാദി മൂന്നിനെയും വേർതിരിച്ചു കാണണം. ദേശവും കാലവുമാണ് പരമശ്രേയസ്സ് നൽകുന്നതെന്ന് അറിയണം; ഇതാണ് നിലപാട്.
1.153.103
तालवत्कुरुते मूलं बालः शत्रुरुपेक्षितः ।
गहनेऽग्निरिवोत्सृष्टः क्षिप्रं संजायते महान् ॥ १.१५३.१०३ ॥
പനമരം വേരൂന്നുന്നതുപോലെ, അവഗണിക്കപ്പെട്ട ചെറിയ ശത്രു വേരുറപ്പിക്കുന്നു. ഇടതൂർന്ന കാട്ടിൽ വിട്ട തീ വേഗം വലുതാകുന്നതുപോലെ.
1.153.104
अग्निस्तोकमिवात्मानं सन्धुक्षयति यो नरः ।
स वर्धमानो ग्रसते महान्तमपि संचयम् ॥ १.१५३.१०४ ॥
തീപ്പൊരിപോലെ സ്വയം ജ്വലിപ്പിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ വളർന്ന് വലിയ സമ്പാദ്യത്തെയും വിഴുങ്ങുന്നു.
1.153.105
आदावेव ददानीति प्रियं ब्रूयान्निरर्थकम् ॥ १.१५३.१०५ ॥
ആദ്യം തന്നെ 'ഞാൻ തരാം' എന്ന് പ്രിയവാക്കുകൾ പറയണം; പക്ഷേ അവ നിരർത്ഥകമായിരിക്കണം.
1.153.106
आशां कालवतीं कुर्यात्कालं विघ्नेन योजयेत् ।
विघ्नं निमित्ततो ब्रूयान्निमित्तं वाऽपि हेतुतः ॥ १.१५३.१०६ ॥
പ്രതീക്ഷയെ കാലത്തോടു ബന്ധിക്കണം; കാലത്തെ ഒരു വിഘ്നത്തോടു ചേർക്കണം. വിഘ്നത്തെ ഒരു ഒഴികഴിവായി പറയണം; ഒഴികഴിവിനെ കാരണമായി പറയണം.
1.153.107
क्षुरो भूत्वा हरेत्प्राणान्निशितः कालसाधनः ।
प्रतिच्छन्नो लोमहारी द्विषतां परिकर्तनः ॥ १.१५३.१०७ ॥
മൂർച്ചയുള്ള ക്ഷുരമായി മാറി ശത്രുക്കളുടെ പ്രാണൻ എടുക്കണം; അത് കാലത്തിന്റെ ഉപകരണവും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതും രോമം നീക്കുന്നതും ശത്രുക്കളെ ചുറ്റും വെട്ടുന്നതും ആകണം.
1.153.108
पाण्डवेषु यथान्यायमन्येषु च कुरूद्वह ।
वर्तमानो न मज्जेस्त्वं तथा कृत्यं समाचर ॥ १.१५३.१०८ ॥
കുരുശ്രേഷ്ഠാ! പാണ്ഡവരോടും മറ്റുള്ളവരോടും ന്യായമായി പെരുമാറിക്കൊണ്ട് നീ മുങ്ങിപ്പോകരുത്; അങ്ങനെ നിന്റെ കർത്തവ്യം ചെയ്യുക.
1.153.109
सर्वकल्याणसंपन्नो विशिष्ट इति निश्चयः ।
तस्मात्त्वं पाण्डुपुत्रेभ्यो रक्षात्मानं नराधिप ॥ १.१५३.१०९ ॥
എല്ലാ നന്മകളും നിറഞ്ഞവരും വിശിഷ്ടരുമാണെന്നത് നിശ്ചയമാണ്. അതിനാൽ, നരാധിപാ, പാണ്ഡുപുത്രന്മാരിൽനിന്ന് നിന്നെത്തന്നെ രക്ഷിക്കുക.
1.153.110
भ्रातृव्या बलवन्तस्ते पाण्डुपुत्रा नराधिप ।
पश्चात्तापो यथा न स्यात्तथा नीतिर्विधीयताम् ॥ १.१५३.११० ॥
നരാധിപാ, നിന്റെ ബന്ധുശത്രുക്കളായ പാണ്ഡുപുത്രന്മാർ ശക്തരാണ്. പിന്നീട് പശ്ചാത്താപം വരാത്തവിധം നീതി ആസൂത്രണം ചെയ്യുക.
1.153.111
एवमुक्त्वा संप्रतस्थे कणिकः स्वगृहं ततः ।
धृतराष्ट्रोऽपि कौरव्यः शोकार्तः समपद्यत ॥ १.१५३.१११ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് കണികൻ സ്വഗൃഹത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. കൗരവ്യനായ ധൃതരാഷ്ട്രനും ദുഃഖാർത്തനായി.