మహాభారతం · అధ్యాయం 1.153
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.153.1
श्रुत्वा पाण्डुसुतान्वीरान्बलोद्रिक्तान्महौजसः ।
धृतराष्ट्रो महीपालश्चिन्तामगमदातुरः ॥ १.१५३.१ ॥
పాండు కుమారులు వీరులనీ, బలంలో అధికులనీ, మహా తేజస్వులనీ విని, భూపాలకుడైన ధృతరాష్ట్రుడు ఆందోళనతో చింతలో మునిగిపోయాడు.
1.153.2
तत आहूय मन्त्रज्ञं राजशास्त्रार्थवित्तमम् ।
कणिकं मन्त्रिणां श्रेष्ठं धृतराष्ट्रऽब्रवीद्वचः ॥ १.१५३.२ ॥
అప్పుడు ధృతరాష్ట్రుడు, మంత్రజ్ఞుడూ రాజశాస్త్ర అర్థం బాగా తెలిసినవాడూ మంత్రులలో శ్రేష్ఠుడూ అయిన కణికుడిని పిలిచి ఈ మాట చెప్పాడు.
1.153.3
उत्सक्ताः पाण्डवा नित्यं तेभ्योऽसूये द्विजोत्तम ।
तत्र मे निश्चिततमं सन्धिविग्रहकारणम्।
कणिक त्वं ममाचक्ष्व करिष्ये वचनं तव ॥ १.१५३.३ ॥
పాండవులు ఎల్లప్పుడూ ఉత్సాహంతో ఉంటారు; ద్విజోత్తమా, నేను వారిపట్ల అసూయతో ఉన్నాను. అందులో సంధికీ యుద్ధానికీ కారణమైన అత్యంత నిశ్చితమైన విషయం నాకు చెప్పు, కణికా. నీ మాట ప్రకారమే నేను చేస్తాను.
1.153.4
दुर्योधनोऽथ शकुनिः कर्णदुःशासनावपि ।
कणिकं ह्युपसंगृह्य मन्त्रिणं सौबलस्य च ॥ १.१५३.४ ॥
అప్పుడు దుర్యోధనుడు, శకుని, కర్ణుడు, దుశ్శాసనుడు కూడా సౌబలుడి (శకుని) మంత్రి కణికుడిని చేరదీసి అతడిని పట్టుకున్నారు.
1.153.5
पप्रच्छुर्भरतश्रेष्ठ पाण्डवान्प्रति नैकधा ।
प्रबुद्धाः पाण्डवा नित्यं सर्वे तेभ्यस्त्रसामहे ॥ १.१५३.५ ॥
భరతోత్తమా, వారు పాండవుల గురించి అనేక విధాలుగా అడిగారు. పాండవులు ఎల్లప్పుడూ జాగరూకులుగా ఉంటారు; మనమంతా వారికి భయపడతాం.
1.153.6
अनूनं सर्वपक्षाणां यद्भवेत्क्षेमकारकम् ।
भारद्वाज तदाचक्ष्व करिष्यामः कथं वयम् ॥ १.१५३.६ ॥
అందరికీ పూర్తిగా క్షేమం కలిగించేది ఏదో, భారద్వాజా, అది చెప్పు. మనం ఎలా చేయగలం?
1.153.7
स प्रसन्नमनास्तेन परिपृष्टो द्विजोत्तमः ।
उवाच वचनं तीक्ष्णं राजशास्त्रार्थदर्शनम् ॥ १.१५३.७ ॥
అతడు అడిగిన తర్వాత ప్రసన్న మనస్సుతో ఆ ద్విజోత్తముడు రాజశాస్త్రార్థాన్ని వివరించే తీక్ష్ణమైన మాటలు పలికాడు.
1.153.8
शृणु राजन्निदं तत्र प्रोच्यमानं मयानघ ।
न मेऽभ्यसूया कर्तव्या श्रुत्वैतत्कुरुसत्तम ॥ १.१५३.८ ॥
రాజా, అక్కడ నేను చెప్పబోయేది విను. పాపరహితుడా, కురుశ్రేష్ఠుడా, ఇది విని నాపై అసూయ పడకూడదు.
1.153.9
नित्यमुद्यतदण्डः स्यान्नित्यं विवृतपौरुषः ।
अच्छिद्रश्छिद्रदर्शी स्यात्परेषां विवरानुगः ॥ १.१५३.९ ॥
రాజు ఎల్లప్పుడూ దండాన్ని ఎత్తి ఉంచాలి, ఎల్లప్పుడూ తన పౌరుషాన్ని ప్రదర్శించాలి. తనలో లోపం లేకుండా, ఇతరుల లోపాలను చూసి వారి అవకాశాలను అనుసరించాలి.
1.153.10
नित्यमुद्यतदण्डाद्धि भऋशमुद्विजते जनः ।
तस्मात्सर्वाणि कार्याणि दण्डेनैव विधारयेत् ॥ १.१५३.१० ॥
ఎల్లప్పుడూ ఎత్తిన దండం వల్ల ప్రజలు ఎంతో భయపడతారు. అందువల్ల అన్ని పనులను దండంతోనే నిర్వహించాలి.
1.153.11
नास्य च्छिद्रं परः पश्येच्छिद्रेण परमन्वियात् ।
गूहेत्कूर्म इवाङ्गानि रक्षेद्विवरमात्मनः ॥ १.१५३.११ ॥
అతని లోపాన్ని మరొకడు చూడకూడదు; అతడు అవకాశం ద్వారా ఇతరులను అనుసరించాలి. తాబేలు తన అవయవాలను దాచినట్లు దాచి, తన లోపాన్ని కాపాడుకోవాలి.
1.153.12
नित्यं च ब्राह्मणाः पूज्या नृपेण हितमिच्छता ।
सृष्टो नृपो हि विप्रामां पालने दुष्टनिग्रहे ॥ १.१५३.१२ ॥
హితం కోరే రాజు ఎల్లప్పుడూ బ్రాహ్మణులను గౌరవించాలి; ఎందుకంటే రాజు బ్రాహ్మణుల రక్షణకు, దుష్టుల నిగ్రహానికే సృష్టించబడినవాడు.
1.153.13
उभाब्यां वर्धते धर्मो धर्मवृद्ध्या जितावुभौ ।
लोकश्चायं परश्चैव ततो धर्मं समाचरेत् ॥ १.१५३.१३ ॥
ఇద్దరి ద్వారా ధర్మం పెరుగుతుంది; ధర్మ వృద్ధిచేత ఈ లోకమూ పరలోకమూ జయించబడతాయి. కావున ధర్మాన్ని ఆచరించాలి.
1.153.14
कृतापराधं पुरुषं दृष्ट्वा यः क्षमते नृपः ।
तेनावमानमाप्नोति पापं चेह परत्र च ॥ १.१५३.१४ ॥
అపరాధం చేసిన మనిషిని చూసి ఎవరు రాజు క్షమిస్తాడో, అతడు అవమానాన్ని పొందుతాడు; ఇహంలోనూ పరంలోనూ పాపాన్ని పొందుతాడు.
1.153.15
यो विभूतिमवाप्योच्चै राज्ञो विकुरुतेऽधमः ।
तमानयित्वा हत्वा च दद्याद्धीनाय तद्धनम् ॥ १.१५३.१५ ॥
గొప్ప వైభవం పొంది రాజుకు వ్యతిరేకంగా దుష్కార్యం చేసే అధముడిని తీసుకువచ్చి చంపి, ఆ ధనాన్ని దీనునికి ఇవ్వాలి.
1.153.16
नो चेद्धुरि नियुक्ता ये स्थास्यन्ति वशमात्मनः ।
राजा नियुञ्ज्यात्पुरुषानाप्तान्धर्मार्थकोविदान् ॥ १.१५३.१६ ॥
లేకుంటే భారంపై నియమించినవారు తమ వశంలో నిలవరు; కావున రాజు ధర్మార్థాలలో నిపుణులైన నమ్మకమైన పురుషులను నియమించాలి.
1.153.17
ये नियुक्तास्तथा केचिद्राष्ट्रं वा यदि वा पुरम् ।
ग्रामं जनपदं वापि बाधेयुर्यदि वा न वा ॥ १.१५३.१७ ॥
నియమించబడిన కొందరు రాష్ట్రాన్ని, పట్టణాన్ని, గ్రామాన్ని లేదా జనపదాన్ని బాధిస్తారో లేదో—బాధించినా బాధించకున్నా.
1.153.18
परीक्षणार्थं विसृजेदानतांश्छन्नरूपिणः ।
परीक्ष्य पापकं जह्याद्धनमादाय सर्वशः ॥ १.१५३.१८ ॥
పరీక్షించడానికి వినయంగల, మారువేషంలో ఉన్న వారిని పంపాలి; పరీక్షించి పాపిని వదిలివేయాలి, అతని ధనమంతా తీసుకోవాలి.
1.153.19
नासम्यक्कृत्यकारी स्यादुपक्रम्य कदाचन ।
कण्टको ह्यपि दुश्छिन्न आस्रावं जनयेच्चिरम् ॥ १.१५३.१९ ॥
ఎవరూ ఆరంభించిన పనిని ఎప్పుడూ తప్పుగా చేయకూడదు. ఎందుకంటే ముల్లు కూడా సరిగ్గా కోయకపోతే చాలా కాలం రక్తం కారేలా చేస్తుంది.
1.153.20
वधमेव प्रशंसन्ति शत्रूणामपकारिणाम् ।
सुविदीर्णं सुविक्रान्तं सुयुद्धं सुपलायितम् ॥ १.१५३.२० ॥
శత్రువులను, అపకారం చేసేవారిని నాశనం చేయడమే ప్రశంసింపబడుతుంది. బాగా చెదరగొట్టడం, బాగా పరాక్రమం చూపడం, బాగా యుద్ధం చేయడం, బాగా పారిపోవడం కూడా (తగినదే).
1.153.21
आपद्यापदि काले कुर्वीत न विचारयेत् ।
नावज्ञेयो रिपुस्तात दुर्बलोऽपि कथं चन ॥ १.१५३.२१ ॥
ఆపద వచ్చినప్పుడు, తగిన సమయంలో చర్య తీసుకోవాలి; ఆలోచించి ఆగిపోరాదు. ఓ కుమారా! బలహీనుడైన శత్రువును కూడా ఏ విధంగానూ తేలికగా చూడకూడదు.
1.153.22
अल्पोऽप्यग्निर्वनं कृत्स्नं दहत्याश्रयसंश्रयात् ।
अन्धः स्यादन्धवेलायां बाधिर्यमपि चाश्रयेत् ॥ १.१५३.२२ ॥
చిన్న నిప్పు కూడా ఆధారం దొరికితే మొత్తం అడవిని కాల్చేస్తుంది. చీకటి సమయంలో గుడ్డివాడిలా ఉండాలి; చెవిటితనాన్ని కూడా ఆశ్రయించాలి.
1.153.23
कुर्यात्तृणमयं चापं शयीत मृगशायिकाम् ।
सान्त्वादिभिरुपायैस्तु हन्याच्छत्रुं वशे स्थितं ॥ १.१५३.२३ ॥
గడ్డితో విల్లును చేయాలి; జింకలా పడుకోవాలి. కానీ సాంత్వనం మొదలైన ఉపాయాలతో వశమై నిలిచిన శత్రువును సంహరించాలి.
1.153.24
दया न तस्मिन्कर्तव्या शरणागत इत्युत ।
निरुद्विग्नो हि भवति न हताज्जायते भयम् ॥ १.१५३.२४ ॥
అతనిపై దయ చూపకూడదు, అతను శరణు కోరి వచ్చినవాడైనా సరే. ఎందుకంటే (శత్రువు) చంపబడితేనే మనిషి నిశ్చింతగా ఉంటాడు; చంపబడినవాడి నుండి భయం పుట్టదు.
1.153.25
हन्यादमित्रं दानेन तथा पूर्वापकारिणम् ।
हन्यात्त्रीन्पञ्च सप्तेति परपक्षस्य सर्वशः ॥ १.१५३.२५ ॥
దానంతో శత్రువును చంపాలి; అలాగే ముందు అపకారం చేసినవాడినీ. శత్రుపక్షంలోని మూడు, ఐదు లేదా ఏడుగురిని పూర్తిగా చంపాలి.
1.153.26
मूलमेवादितश्छिन्द्यात्परपक्षस्य नित्यशः ।
ततः सहायांस्तत्पक्षान्सर्वांश्च तदनन्तरम् ॥ १.१५३.२६ ॥
శత్రుపక్షపు మూలాన్నే మొదటి నుండి ఎల్లప్పుడూ నరికివేయాలి; తరువాత వారి సహాయకులను, వారి పక్షంలోని అందరినీ ఆ తర్వాత నరికివేయాలి.
1.153.27
छिन्नमूले ह्यधिष्ठाने सर्वे तज्जीविनो हताः ।
कथं नु शाखास्तिष्ठेरंश्छिन्नमूले वनस्पतौ ॥ १.१५३.२७ ॥
మూలం, ఆధారం తెగిపోతే, దానిపై బతికినవారంతా చచ్చిపోతారు. చెట్టు మూలం తెగిపోయినప్పుడు కొమ్మలు ఎలా నిలవగలవు?
1.153.28
एकाग्रः स्यादविवृतो नित्यं विवरदर्शकः ।
राजन्नित्यं सपत्नेषु नित्योद्विग्नः समाचरेत् ॥ १.१५३.२८ ॥
రాజు ఎల్లప్పుడూ ఏకాగ్రంగా, తన రహస్యాలను బయటపెట్టకుండా, శత్రువుల బలహీనతలను చూస్తూ ఉండాలి; రాజా, శత్రువుల పట్ల ఎల్లప్పుడూ ఆందోళనతో వ్యవహరించాలి.
1.153.29
अग्न्याधानेन यज्ञेन काषायेण जटाजिनैः ।
लोकान्विश्वासयित्वैव ततो लुम्पेद्यथा वृकः ॥ १.१५३.२९ ॥
అగ్న్యాధానం, యజ్ఞం, కాషాయ వస్త్రాలు, జటలు, చర్మాసనాలతో ప్రజల నమ్మకాన్ని పొంది, తరువాత తోడేలులా వారిని దోచుకోవాలి.
1.153.30
अङ्कुशं शोचमित्याहुरर्थानामुपधारणे ।
आनाम्य फलितां शाखां पक्वं पक्वं प्रशातयेत् ॥ १.१५३.३० ॥
ధనాన్ని పొందడంలో అంకుశం, శుచిత్వం అని అంటారు; ఫలాలతో నిండిన కొమ్మను వంచి, పండిన ఫలాలను ఒక్కొక్కటిగా కోయాలి.
1.153.31
फलार्थोऽयं समारम्भो लोके पुंसां विपश्चिताम् ।
वहेदमित्रं स्कन्धेन यावत्कालस्य पर्ययः ॥ १.१५३.३१ ॥
ఫలం కోసమే ఈ ప్రయత్నం; లోకంలో విజ్ఞులు కాలచక్రం వచ్చేవరకు శత్రువును భుజంపై మోయాలి.
1.153.32
ततः प्रत्यागते काले भिन्द्याद्धृटमिवाश्मनि ।
अमित्रो न विमोक्तव्यः कृपणं बह्वपि ब्रुवन् ॥ १.१५३.३२ ॥
అప్పుడు సమయం వచ్చినప్పుడు రాతిపై కుండను పగలగొట్టినట్లు శత్రువును పగలగొట్టాలి; దీనంగా ఎంత మాట్లాడినా వదలకూడదు.
1.153.33
कृपा न तस्मिन्कर्तव्या हन्यादेवापकारिणम् ।
हन्यादमित्रं सान्त्वेन तथा दानेन वा पुनः ॥ १.१५३.३३ ॥
అతనిపై కనికరం చూపకూడదు; అపకారం చేసినవాణ్ణి చంపాలి. శత్రువును సాంత్వనతో, మళ్లీ దానంతో కూడా ఓడించాలి.
1.153.34
तथैव भेददण्डाभ्यां सर्वोपायैः प्रशातयेत् ।
कथं सान्त्वेन दानेन भेदैर्दण्डेन वा पुनः ॥ १.१५३.३४ ॥
అలాగే భేదం, దండంతో, అన్ని ఉపాయాలతో శత్రువును అణచాలి; సాంత్వనం, దానం, భేదం, దండం—ఎలా?
1.153.35
अमित्रः शक्यते हन्तुं तन्मे ब्रूहि यथातथम् ।
शृणु राजन्यथा वृत्तं वने निवसतः पुरा ॥ १.१५३.३५ ॥
శత్రువును ఎలా చంపగలమో నాకు యథాతథంగా చెప్పు. రాజా, పూర్వం అడవిలో నివసించినప్పుడు జరిగింది విను.
1.153.36
जम्बुकस्य महाराज नीतिशास्त्रार्थदर्शिनः ।
अथ कश्चित्कृतप्रज्ञः शृगालः स्वार्थपण्डितः ॥ १.१५३.३६ ॥
మహారాజా, నీతిశాస్త్రార్థాన్ని తెలిసిన నక్క కథ వినుము—ఆ నక్క తెలివిగలవాడు, తన ప్రయోజనంలో నేర్పరి.
1.153.37
सखिभिर्न्यवसत्सार्धं व्याघ्राखुवृकबभ्रुभिः ।
तेऽपश्यन्विपिने तस्मिन्बलिनं मृगयूथपम् ॥ १.१५३.३७ ॥
వారు పులి, ఎలుక, తోడేలు, గోధుమ నక్క అనే మిత్రులతో కలిసి నివసించారు. ఆ అడవిలో వారు బలవంతుడైన మృగయూథపతిని చూశారు.
1.153.38
अशक्ता ग्रहणे तस्य ततो मन्त्रममन्त्रयन् ।
असकृद्यतितो ह्येष हन्तुं व्याघ्र वने त्वया ॥ १.१५३.३८ ॥
అతన్ని పట్టుకోలేక వారు అప్పుడు ఆలోచించారు. ఓ పులీ, అడవిలో అతన్ని చంపడానికి నువ్వు పదేపదే ప్రయత్నించావు.
1.153.39
युवा वै जवसंपन्नो बुद्धिशाली न शक्यते ।
मूषिकोऽस्य शयानस्य चरणौ भक्षयत्वयम् ॥ १.१५३.३९ ॥
అతను యువకుడు, వేగవంతుడు, బుద్ధిమంతుడు; కాబట్టి పట్టుకోలేము. ఈ ఎలుక నిద్రిస్తున్న అతని పాదాలను కొరకనివ్వండి.
1.153.40
अथैनं भक्षितैः पादैर्व्याघ्रो गृह्णातु वै ततः ।
ततो वै भक्षयिष्यामः सर्वे मुदितमानसाः ॥ १.१५३.४० ॥
అప్పుడు అతని పాదాలు కొరికిన తర్వాత పులి అతన్ని పట్టుకోనివ్వండి. తర్వాత మనమందరం సంతోషమనస్కులై అతన్ని తిందాం.
1.153.41
जम्बुकस्य तु तद्वाक्यं तथा चक्रः समाहिताः ।
मूषिकाभक्षितैः पादैर्मृगं व्याघ्रोऽवधीत्तदा ॥ १.१५३.४१ ॥
నక్క ఆ మాటను అందరూ శ్రద్ధగా అలాగే చేశారు. ఎలుకలు కొరికిన పాదాలతో ఉన్న జింకను అప్పుడు పులి చంపింది.
1.153.42
दृष्ट्वैवाचेष्टमानं तु भूमौ मृगकलेवरम् ।
स्नात्वाऽऽगच्छत भद्रं वोरक्षामीत्याह जम्बुकः ॥ १.१५३.४२ ॥
నేలపై కొట్టుకుంటున్న జింక శరీరాన్ని చూసి నక్క ఇలా అన్నది: 'స్నానం చేసి రండి, మీకు శుభం; నేను కాపలా కాస్తాను.'
1.153.43
शृगालवचनात्तेऽपि गताः सर्वे नदीं ततः ।
स चिन्तापरमो भूत्वा तस्थौ तत्रैव जम्बुकः ॥ १.१५३.४३ ॥
నక్క మాటలతో వారందరూ నదికి వెళ్లారు. అప్పుడు ఆ నక్క చింతాపరాయణుడై అక్కడే నిలిచింది.
1.153.44
अथाजगाम पूर्वं तु स्नात्वा व्याघ्रो महाबलः ।
ददर्श जम्बुकं चैव चिन्ताकुलितमानसम् ॥ १.१५३.४४ ॥
అప్పుడు స్నానం చేసి మహాబలుడైన పులి ముందుగా వచ్చి, చింతతో కలత చెందిన మనసుగల నక్కను చూసింది.
1.153.45
किं शोचसि महाप्राज्ञ त्वं नो बुद्धिमतां वरः ।
अशित्वा पिशितान्यद्य विहरिष्यामहे वयम् ॥ १.१५३.४५ ॥
ఓ మహాప్రాజ్ఞుడా, నీవు మాలో బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడవు; ఎందుకు దుఃఖిస్తున్నావు? ఈ రోజు మాంసం తిని మనం విహరిస్తాం.
1.153.46
शृणु मे त्वं महाबाहो यद्वाक्यं मूषिकोऽब्रवीत् ।
धिग्बलं मृगराजस्य मयाद्यायं मृगो हतः ॥ १.१५३.४६ ॥
ఓ మహాబాహుడా, ఎలుక పలికిన మాటలు విను: 'మృగరాజు బలానికి ధిక్కారం! నేడు ఈ జింకను నేను చంపాను.'
1.153.47
मद्बाहुबलमाश्रित्य तृप्तिमद्य गमिष्यति ।
तस्यैवं गर्जितं श्रुत्वा ततो भक्ष्यं न रोचये ॥ १.१५३.४७ ॥
నా బాహుబలాన్ని ఆశ్రయించి అతడు నేడు తృప్తి పొందుతాడు. అతని ఇలాంటి గర్జనను విని నాకు భోజనం రుచించడం లేదు.
1.153.48
ब्रवीति यदि स ह्येवं काले ह्यस्मि प्रबोधितः ।
स्वबाहुबलमाश्रित्य हनिष्येऽहं वनेचरान् ॥ १.१५३.४८ ॥
అతడు అలా అంటే, సరియైన సమయంలో నేను మేల్కొన్నాను. నా స్వంత బాహుబలాన్ని ఆశ్రయించి నేను అడవిలోని జీవులను చంపుతాను.
1.153.49
खादिष्ये तत्र मांसानि इत्युक्त्वा प्रस्थितोवनम् ।
एतस्मिन्नेव काले तु मूषिकोऽप्याजगाम ह ॥ १.१५३.४९ ॥
"అక్కడ మాంసాన్ని తింటాను" అని చెప్పి అతడు అడవికి బయలుదేరాడు. అదే సమయంలో ఎలుక కూడా అక్కడికి వచ్చింది.
1.153.50
तमागतमभिप्रेक्ष्य शृगालोऽप्यब्रवीद्वचः ।
शृणु मीषिक भद्रं ते नकुलो यदिहाब्रवीत् ॥ १.१५३.५० ॥
అతడు రావడం చూసి నక్క కూడా ఇలా అన్నది: "ఓ ఎలుకా, విను. నీకు మేలు కలుగుగాక. ఇక్కడ ముంగిస అన్నది విను."
1.153.51
मृगमांसं न खादेयं गरमेतन्न रोचते ।
मूषिकं भक्षयिष्यामि तद्भवाननुमन्यताम् ॥ १.१५३.५१ ॥
జింక మాంసాన్ని నేను తినను; అది నాకు విషంలా నచ్చదు. ఎలుకను తింటాను — దానికి మీరు అనుమతి ఇవ్వండి.
1.153.52
तच्छ्रुत्वा मूषिको वाक्यं संत्रस्तः प्रगतो बिलम् ।
ततः स्नात्वा स वै तत्र आजगाम वृको नपृ ॥ १.१५३.५२ ॥
ఆ మాటను విని ఎలుక భయపడి బొరియలోకి వెళ్లింది. తరువాత, ఓ రాజా, తోడేలు స్నానం చేసి అక్కడికి వచ్చింది.
1.153.53
तमागतमिदं वाक्यमब्रवीज्जम्बुकस्तदा ।
मृगराजो हि संक्रुद्धो न ते साधु भविष्यति ॥ १.१५३.५३ ॥
అతడు రావడం చూసి అప్పుడు నక్క ఇలా అన్నది: "మృగరాజు (సింహం) చాలా కోపంగా ఉన్నాడు; నీకు ఇది మంచిది కాదు."
1.153.54
सकलत्रस्त्विहायाति कुरुष्व यदनन्तरम् ।
एवं संचोदितस्तेन जम्बुकेन तदा वृकः ॥ १.१५३.५४ ॥
"భార్యతో కలిసి ఇక్కడికి రా; తర్వాత ఏమి చేయాలో అది చెయ్యి." ఈ విధంగా ఆ నక్క ప్రేరేపించగా తోడేలు —
1.153.55
ततोऽवलुम्पनं कृत्वा प्रयातः पिशिताशनः ।
एतस्मिन्नेव काले तु नकुलोऽप्याजगाम ह ॥ १.१५३.५५ ॥
అప్పుడు దోచుకొని మాంసాహారి వెళ్లిపోయింది. అదే సమయంలో ముంగిస కూడా వచ్చింది.
1.153.56
तमुवाच महाराज नकुलं जम्बुको वने ।
स्वबाहुबलमाश्रित्य निर्जितास्तेऽन्यतो गताः ॥ १.१५३.५६ ॥
ఓ మహారాజా! అడవిలో నక్క ముంగిసతో ఇలా అంది — 'తమ బాహుబలాన్ని నమ్ముకుని వారు జయించారు; జయించినవారు వేరే వైపుకు వెళ్లిపోయారు.'
1.153.57
मम दत्वा नियुद्धं त्वं भुङ्क्ष्व मांसं यथेप्सितम् ।
मृगराजो वृकश्चैव बुद्धिमानपि मूषिकः ॥ १.१५३.५७ ॥
నాకు యుద్ధాన్ని ఇచ్చి, నీకు ఇష్టమైనట్లు మాంసం తిను. మృగరాజు (సింహం), తోడేలు, బుద్ధిమంతుడైన ఎలుక కూడా (ఓడిపోయారు).
1.153.58
निर्जिता यत्त्वया वीरास्तस्माद्वीरतरो भवान् ।
न त्वयाप्युत्सहे योद्धुमित्युक्त्वा सोऽप्युपागमत् ॥ १.१५३.५८ ॥
'నువ్వు గెలిచిన వీరులు ఉన్నారు, కాబట్టి నువ్వు మరింత వీరుడివి. నీతో కూడా పోరాడే ధైర్యం నాకు లేదు' అని చెప్పి అతడు కూడా వెళ్లిపోయాడు.
1.153.59
एवं तेषु प्रयातेषु जम्बुको हृष्टमानसः ।
खादति स्म तदा मांसमेकः सन्मन्त्रनिश्चयात्।
एवं समाचरन्नित्यं सुखमेधेत भूपतिः ॥ १.१५३.५९ ॥
ఇలా వారు వెళ్లిపోగా, సంతోషమైన మనసుతో నక్క ఒంటరిగా మాంసం తింది; మంచి మంత్రాలోచన నిశ్చయంతో. ఈ విధంగా ఎల్లప్పుడూ ప్రవర్తించే రాజు సుఖంగా వర్ధిల్లుతాడు.
1.153.60
भयेन भेदयेद्भीरुं शूरमञ्जलिकर्मणा ।
लुब्धमर्थप्रदानेन समं न्यूनं तथौजसा ॥ १.१५३.६० ॥
భయంతో భీరువును, అంజలి కర్మతో (వినయంతో) శూరుడిని, ధనం ఇచ్చి లోభిని — బలంతో సమానులను, హీనులను కూడా విభజించాలి.
1.153.61
एवं ते कथितं राजन् शृणु चाप्यपरं तथा ॥ १.१५३.६१ ॥
ఓ రాజా, ఇలా నీకు చెప్పాను. ఇంకొకటి కూడా అలాగే విను.
1.153.62
पुत्रः सखा वा भ्राता वा पिता वा यदि वा गुरुः ।
रिपुस्यानेषु वर्तन्तो हन्तव्या भूतिमिच्छता ॥ १.१५३.६२ ॥
కొడుకు, స్నేహితుడు, సోదరుడు, తండ్రి లేదా గురువు అయినా, శత్రువుల పక్షంలో నిలిచినవారిని సంపదను కోరేవాడు చంపాలి.
1.153.63
शपथेनाप्यरिं हन्यादर्थदानेन वा पुनः ।
विषेण मायया वापि नोपेक्षेते कथंचन।
उभौ चेत्संशयोपेतौ श्रद्धवांस्तत्र वर्धते ॥ १.१५३.६३ ॥
ప్రమాణంతో కూడా శత్రువును చంపాలి, లేదా ధనం ఇచ్చి; మళ్లీ విషంతో లేదా మాయతో కూడా. ఏ విధంగానూ ఉపేక్షించకూడదు. ఇద్దరూ సందేహంలో ఉంటే, అక్కడ నమ్మకం కలవాడు అభివృద్ధి చెందుతాడు.
1.153.64
गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः ।
उत्पथं प्रतिपन्नस्य न्याय्यं भवति शासनम् ॥ १.१५३.६४ ॥
గురువు అయినా, అహంకారంతో, ఏది చేయాలో ఏది చేయకూడదో తెలియక, దారి తప్పినవాడికి శిక్ష విధించడం న్యాయమే.
1.153.65
क्रुद्धोऽप्यक्रुद्धरूपः स्यात्स्मितपूर्वाभिभाषिता ।
न चैनं क्रोधसंदीप्तं विद्यात्कश्चित्कथंचन।
न चाप्यन्यमपध्वंसेत्कदाचित्कोपसंयुतः ॥ १.१५३.६५ ॥
కోపంతో ఉన్నా కోపం లేనివాడిలా కనిపించాలి; చిరునవ్వుతో మాట్లాడాలి. ఎవరూ అతడిని కోపంతో మండేవాడిగా తెలుసుకోకూడదు; కోపంతో ఉన్నప్పుడు ఎవరినీ ఎప్పుడూ నాశనం చేయకూడదు.
1.153.66
प्रहरिष्यन्प्रियं ब्रूयात्प्रहरन्नपि भारत ।
प्रहृत्य च प्रियं ब्रूयाच्छोचन्निव रुदन्निव ॥ १.१५३.६६ ॥
ఓ భరతా, కొట్టబోయేవాడు ప్రియమైన మాటలు చెప్పాలి; కొడుతున్నప్పుడు కూడా ప్రియమైన మాటలు చెప్పాలి. కొట్టిన తర్వాత కూడా ప్రియమైన మాటలు చెప్పాలి, దుఃఖిస్తున్నవాడిలా, ఏడుస్తున్నవాడిలా.
1.153.67
आश्वासयेच्चापि परं सान्त्वधर्मार्थवृत्तिभिः ।
अथ तं प्रहरेत्काले तथा विचलितं पथि ॥ १.१५३.६७ ॥
శత్రువును సాంత్వనం, ధర్మం, అర్థం, ప్రవర్తనల ద్వారా ఓదార్చాలి; తర్వాత తగిన సమయంలో, దారిలో తడబడుతున్నప్పుడు అతనిపై దాడి చేయాలి.
1.153.68
अपि घोरापराधस्य धर्ममाश्रित्य तिष्ठतः ।
स हि प्रच्छाद्यते दोषः शैलो मेघैरिवासितैः ॥ १.१५३.६८ ॥
ఘోర అపరాధం చేసినవాడైనా ధర్మాన్ని ఆశ్రయించి నిలిస్తే, అతని దోషం నల్లని మేఘాలతో కొండ కప్పబడినట్లు కప్పబడుతుంది.
1.153.69
यः स्यादनुप्राप्तवधस्तस्यागारं प्रदीपयेत् ।
अधनान्नास्तिकांश्चोरान्विषकर्मसु योजयेत् ॥ १.१५३.६९ ॥
వధార్హుడైనవాని ఇంటికి నిప్పు పెట్టాలి; దరిద్రులను, నాస్తికులను, దొంగలను విషకార్యాలలో నియమించాలి.
1.153.70
प्रत्युत्थानासनाद्येन संप्रदानेन केनचित् ।
अतिविश्रब्धघाती स्यात्तीक्ष्णंदष्ट्रो निमग्नकः ॥ १.१५३.७० ॥
లేచి ఎదురొచ్చి ఆసనం మొదలైనవి ఇవ్వడం ద్వారా, లేదా ఏదైనా బహుమతి ద్వారా, పూర్తిగా నమ్మినవారిని చంపేవాడిగా ఉండాలి; పదునైన కోరలతో, నీటిలో దాగిన పాములా.
1.153.71
अशङ्कितेभ्यः शङ्केत शङ्कितेभ्यश्च सर्वशः ।
अशङ्क्याद्भयमुत्पन्नमपि मूलं निकृन्तति ॥ १.१५३.७१ ॥
అనుమానింపబడనివారి నుండి కూడా జాగ్రత్తగా ఉండాలి; అనుమానింపబడినవారి నుండి అన్ని విధాలుగా జాగ్రత్తగా ఉండాలి; ఊహించని చోట నుండి పుట్టిన భయం కూడా మూలాన్ని నరికేస్తుంది.
1.153.72
न विश्वसेदविश्वस्ते विश्वस्ते नातिविश्वसेत् ।
विश्वासाद्भयमुत्पन्नं मूलान्यपि निकृन्तति ॥ १.१५३.७२ ॥
విశ్వసనీయుడు కాని వానిని నమ్మకూడదు; విశ్వసనీయుడైనవానిని కూడా అతిగా నమ్మకూడదు; విశ్వాసం నుండి పుట్టిన భయం కూడా మూలాలను నరికేస్తుంది.
1.153.73
चारः सुविहितः कार्य आत्मनश्च परस्य वा ।
पाषण्डांस्तापसादींश्च परराष्ट्रेषु योजयेत् ॥ १.१५३.७३ ॥
తన రాజ్యంలో, ఇతర రాజ్యంలో బాగుగా నియమించబడిన గూఢచారులు ఉండాలి. పాషండులను, తాపసులను ఇతర రాజ్యాలలో నియోగించాలి.
1.153.74
उद्यानेषु विहारेषु देवतायतनेषु च ।
पानागारेषु रथ्यासु सर्वतीर्थेषु चाप्यथ ॥ १.१५३.७४ ॥
ఉద్యానవనాలలో, విహారస్థలాలలో, దేవాలయాలలో, మద్యశాలలలో, వీధులలో, అన్ని తీర్థాలలోనూ (వారిని నియమించాలి).
1.153.75
चत्वरेषु च कूपेषु पर्वतेषु वनेषु च ।
समवायेषु सर्वेषु सरित्सु च विचारयेत् ॥ १.१५३.७५ ॥
కూడళ్లలో, బావులలో, పర్వతాలలో, అడవులలో, సభలలో, అన్ని నదులలోనూ (పరిశీలించాలి).
1.153.76
वाचा भृशं विनीतः स्याद्धृदयेन तथा क्षुरः ।
स्मितपूर्वाभिभाषी स्यात्सृष्टो रौद्रस्य कर्मणः ॥ १.१५३.७६ ॥
మాటలో మిక్కిలి వినయంగా ఉండాలి; హృదయంలో అలాగే కత్తిలా ఉండాలి. నవ్వుతో మాట్లాడాలి; క్రూరమైన కార్యానికి నియోగించబడినవాడై ఉండాలి.
1.153.77
अञ्जलिः शपथः सान्त्वं शिरसा पादवन्दनम् ।
आशाकरणमित्येवं कर्तव्यं भूतिमिच्छता ॥ १.१५३.७७ ॥
అంజలి, శపథం, సాంత్వన, తలవంచి పాదాలకు నమస్కరించడం, ఆశ కలిగించడం—ఇలాగే చేయాలి; శ్రేయస్సు కోరేవాడు.
1.153.78
सुपुष्पितः स्यादफलः फलवान्स्याद्दुरारुहः ।
आमः स्यात्पक्वसङ्काशो नच जीर्येत कर्हिचित् ॥ १.१५३.७८ ॥
పూలతో నిండినా ఫలం లేనట్లుగా ఉండాలి; ఫలవంతమైనా ఎక్కడానికి కష్టంగా ఉండాలి. పచ్చిగా ఉన్నా పండినట్లుగా కనిపించాలి; ఎప్పుడూ క్షీణించకూడదు.
1.153.79
त्रिवर्गे त्रिविधा पीडा ह्यनुबन्धास्तथैव च ।
अनुबन्धाः शुभा ज्ञेयाः पीडास्तु परिवर्जयेत् ॥ १.१५३.७९ ॥
త్రివర్గంలో మూడు విధాల బాధలు ఉంటాయి; వాటి ఫలితాలూ అలాగే ఉంటాయి. శుభ ఫలితాలను తెలుసుకోవాలి, బాధలను విడిచిపెట్టాలి.
1.153.80
धर्मं विचरतः पीडा सापि द्वाभ्यां नियच्छति ।
अर्थं चाप्यर्थलुब्धस्य कामं चातिप्रवर्तिनः ॥ १.१५३.८० ॥
ధర్మాన్ని ఆచరించేవానికి కలిగే బాధ కూడా రెండింటి వల్ల నియంత్రించబడుతుంది. ధనలోభికి అర్థంతో, అతిగా కామాన్ని అనుసరించేవానికి కామంతో.
1.153.81
अगर्वितात्मा युक्तश्च सान्त्वयुक्तोऽनसूयिता ।
अवेक्षितार्थः शुद्धात्मा मन्त्रयीत द्विजैः सहा ॥ १.१५३.८१ ॥
అహంకారం లేని, నియమంతుడు, శాంతియుక్తుడు, అసూయలేనివాడు, కార్యాలను పరిశీలించేవాడు, శుద్ధ మనస్కుడు — అతడు బ్రాహ్మణులతో మంత్రాలోచన చేయాలి.
1.153.82
कर्मणा येन केनैव मृदुना दारुणेन च ।
उद्धरेद्दीनमात्मानं समर्थो धर्ममाचरेत् ॥ १.१५३.८२ ॥
ఏ కర్మ ద్వారానైనా, మృదువుగా లేదా కఠినంగా, దీనుడైన తన ఆత్మను ఉద్ధరించుకోవాలి; సమర్థుడు ధర్మాన్ని ఆచరించాలి.
1.153.83
न संशयमनारुह्य नरो भद्राणि पश्यति ।
संशयं पुनरारुह्य यदि जीवति पश्यति ॥ १.१५३.८३ ॥
సందేహంలోకి దిగకుండా మనిషి మంచిని చూడడు; సందేహంలోకి దిగి, జీవించి ఉంటే, అప్పుడు చూస్తాడు.
1.153.84
यस्य बुद्धिः परिभवेत्तमतीतेन सान्त्वयेत् ।
अनागतेन दुर्बुद्धिं प्रत्युत्पन्नेन पण्डितम् ॥ १.१५३.८४ ॥
ఎవని బుద్ధి భ్రష్టమవుతుందో అతడిని గతంతో శాంతింపజేయాలి; దుర్బుద్ధిని భవిష్యత్తుతో, పండితుని వర్తమానంతో.
1.153.85
योऽरिणा सह सन्धाय शयीत कृतकृत्यवत् ।
स वृक्षाग्रे यथा सुप्तः पतितः प्रतिबुध्यते ॥ १.१५३.८५ ॥
శత్రువుతో సంధి చేసుకొని, కార్యం సిద్ధించినవానివలె నిద్రించువాడు, చెట్టు కొనపై నిద్రించినవాడు పడి మేల్కొన్నట్లు మేల్కొంటాడు.
1.153.86
मन्त्रसंवरणे यत्नः सदा कार्योऽनसूयता ।
आकारमभिरक्षेत चारेणाप्यनुपालितः ॥ १.१५३.८६ ॥
మంత్రాన్ని రహస్యంగా ఉంచడానికి ఎల్లప్పుడూ ప్రయత్నించాలి, అసూయ లేకుండా. గూఢచారులచే కాపాడబడినా కూడా తన ఆకారాన్ని (భావాన్ని) కాపాడుకోవాలి.
1.153.87
न रात्रौ मन्त्रयेद्विद्वान्न च कैश्चिदुपासितः ।
प्रासादाग्रे शिलाग्रे वा विशाले विजनेपि वा ॥ १.१५३.८७ ॥
విద్వాంసుడు రాత్రివేళ మంత్రాలోచన చేయరాదు, ఎవరైనా గమనిస్తున్నప్పుడు కూడా కాదు. రాజభవనం శిఖరంపైన, రాతి శిఖరంపైన, విశాల ప్రదేశంలో లేదా ఏకాంతంలో కూడా చేయరాదు.
1.153.88
समन्तात्तत्र पश्यद्भिः सहाप्तैरेव मन्त्रयेत् ।
नैव संवेशयेत्तत्र मन्त्रवेश्मनि शारिकाम् ॥ १.१५३.८८ ॥
అక్కడ చుట్టూ కాపలా కాస్తున్న విశ్వసనీయులతోనే మంత్రాలోచన చేయాలి. మంత్రాలయంలో ఒక మైనాను కూడా ప్రవేశింపజేయరాదు.
1.153.89
शुकान्वा शारिका वापि बालमूर्खजडानपि ।
प्रविष्टानपि निर्वास्य मन्त्रयेद्धार्मिकैर्द्विजैः ॥ १.१५३.८९ ॥
చిలుకలు, మైనాలు, పిల్లలు, మూర్ఖులు, మందబుద్ధులు — లోపలికి ప్రవేశించినవారినైనా బయటకు పంపి, ధార్మికులైన ద్విజులతో మంత్రాలోచన చేయాలి.
1.153.90
नीतिज्ञैर्न्यायशास्त्रज्ञैरितिहासे सुनिष्ठितैः ।
रक्षां मन्त्रस्य निश्छिद्रां मन्त्रान्ते निश्चयेत्स्वयम् ॥ १.१५३.९० ॥
నీతిని, న్యాయశాస్త్రాన్ని తెలిసినవారితో, ఇతిహాసాలలో నిష్ణాతులైనవారితో మంత్రాలోచన చేయాలి. మంత్రానికి రంధ్రం లేని రక్షణ కల్పించాలి; మంత్రాంతంలో తానే నిశ్చయించాలి.
1.153.91
वीरोपवर्णितात्तस्माद्धर्मार्थाभ्यामथात्मना ।
एकेन वाथ विप्रेण ज्ञातबुद्धिर्विनिश्चयेत् ॥ १.१५३.९१ ॥
వీరులు ప్రశంసించిన ధర్మార్థముల ద్వారా, లేదా స్వయముగా, లేదా బుద్ధి పరీక్షింపబడిన ఒక బ్రాహ్మణునితో కలిసి, నిశ్చయము చేయవలెను.
1.153.92
तृतीयेन न चान्येन व्रजेन्निश्चयमात्मवान् ।
षट्कर्णश्छिद्यते मन्त्र इति नीतिषु पठ्यते ॥ १.१५३.९२ ॥
ఆత్మసంయమం గల వాడు మూడవ వ్యక్తితోనో మరొకరితోనో నిశ్చయానికి రాకూడదు; 'ఆరు చెవులకు చేరిన మంత్రం భేదిస్తుంది' అని నీతిశాస్త్రాలలో చెప్పబడింది.
1.153.93
निःसृतो नाशयेन्मन्त्रो हस्तप्राप्तामपि श्रियम् ।
स्वमतं च परेषां च विचार्य च पुनःपुनः।
गुणवद्वाक्यमादद्यान्नैव तृप्येद्विचक्षणः ॥ १.१५३.९३ ॥
బయటకు పొక్కిన మంత్రం చేతికి వచ్చిన సంపదను కూడా నశింపజేస్తుంది. తన అభిప్రాయాన్ని, ఇతరుల అభిప్రాయాన్ని పదే పదే విచారించి, గుణవంతమైన మాటను మాత్రమే స్వీకరించాలి; విజ్ఞుడు తనతోనే సంతృప్తి చెందకూడదు.
1.153.94
नाच्छित्वा परमर्माणि नाकृत्वा कर्म दारुणम् ।
नाहत्वा मत्स्यघातीव प्राप्नोति महतीं श्रियम् ॥ १.१५३.९४ ॥
శత్రువు మర్మస్థానాలను ఛేదించకుండా, క్రూరమైన కార్యం చేయకుండా, చేపలు పట్టేవాడిలా దెబ్బతీయకుండా ఎవరూ గొప్ప సంపదను పొందరు.
1.153.95
कर्शितं व्याधितं क्लिन्नमपानीयमघासकम् ।
परिविश्वस्तमन्दं च प्रहर्तव्यमरेर्बलम् ॥ १.१५३.९५ ॥
శత్రు సైన్యం బలహీనంగా, రోగగ్రస్తంగా, తడిసిపోయి, నీరు లేక, దుఃఖంలో నిద్రిస్తూ, పూర్తిగా నమ్మకంగా, మందగించి ఉన్నప్పుడు దాడి చేయాలి.
1.153.96
नार्थिकोऽर्थिनमभ्येति कृतार्थे नास्ति सङ्गतम् ।
तस्मात्सर्वाणि साध्यानि सावशेषाणि कारयेत् ॥ १.१५३.९६ ॥
ధనార్థి ధనార్థి వద్దకు వెళ్ళడు; కార్యం నెరవేరిన వాడితో సంబంధం ఉండదు. కాబట్టి అన్ని కార్యాలను కొంత మిగిలి ఉండేలా చేయించాలి.
1.153.97
संग्रहे विग्रहे चैव यत्नः कार्योऽनसूयता ।
उत्साहश्चापि यत्नेन कर्तव्यो भूतिमिच्छता ॥ १.१५३.९७ ॥
సంగ్రహంలోనూ యుద్ధంలోనూ ప్రయత్నం చేయాలి, అసూయ లేకుండా. సంపదను కోరేవాడు ప్రయత్నంతో ఉత్సాహాన్ని కూడా కలిగి ఉండాలి.
1.153.98
नास्य कृत्यानि बुध्येरन्मित्राणि रिपवस्तथा ।
आरब्धान्येव पश्येरन्सुपर्यवसितान्यपि ॥ १.१५३.९८ ॥
అతని కార్యాలను మిత్రులూ శత్రువులూ తెలుసుకోకూడదు. ప్రారంభించినవాటినే వారు చూడాలి, అవి పూర్తిగా ముగిసినా కూడా.
1.153.99
भीतवत्संविधातव्यं यावद्भयमनागतम् ।
आगतं तु भयं दृष्ट्वा प्रहर्तव्यमभीतवत् ॥ १.१५३.९९ ॥
భయం రానంతవరకు భయపడినవానిలా ప్రవర్తించాలి. కానీ భయం వచ్చినప్పుడు దానిని చూసి భయంలేనివానిలా ప్రహరించాలి.
1.153.100
दैवेनोपहतं शत्रुमनुगृह्णाति यो नरः ।
स मृत्युमुपगृह्णाति गर्भमश्वतरी यथा ॥ १.१५३.१०० ॥
దైవంచే దెబ్బతిన్న శత్రువుపై దయ చూపే మనిషి, ఆడ కంచర గాడిద గర్భాన్ని ధరించినట్లు, మృత్యువును ఆలింగనం చేసుకుంటాడు.
1.153.101
अनागतं हि बुध्येत यच्च कार्यं पुरः स्थितम् ।
न तु बुद्धिक्षयात्किंचिदतिक्रामेत्प्रयोजनम् ॥ १.१५३.१०१ ॥
రాబోయేదాన్ని, ముందు నిలిచిన కార్యాన్ని ముందుగానే తెలుసుకోవాలి. బుద్ధి క్షీణించడం వల్ల ఏ ప్రయోజనాన్నీ జారవిడచకూడదు.
1.153.102
उत्साहश्चापि यत्नेन कर्तव्यो भूतिमिच्छता ।
विभज्य देशकालौ च दैवं धर्मादयस्त्रयः।
नैःश्रेयसौ तु तौ ज्ञेयौ देशकालाविति स्थितिः ॥ १.१५३.१०२ ॥
సంపదను కోరేవాడు ప్రయత్నంతో ఉత్సాహాన్ని కూడా కలిగి ఉండాలి. దేశకాలాలను, దైవాన్ని, ధర్మాదిత్రయాన్ని విభజించి చూడాలి. దేశమూ కాలమూ పరమ శ్రేయస్సును ఇచ్చేవని తెలుసుకోవాలి; ఇదే స్థితి.
1.153.103
तालवत्कुरुते मूलं बालः शत्रुरुपेक्षितः ।
गहनेऽग्निरिवोत्सृष्टः क्षिप्रं संजायते महान् ॥ १.१५३.१०३ ॥
తాటిచెట్టు వేళ్లూనుకున్నట్లు, నిర్లక్ష్యం చేయబడిన చిన్న శత్రువు వేళ్లూనుకుంటాడు. దట్టమైన అడవిలో విడిచిన అగ్ని త్వరగా మహాగ్నిగా మారుతుంది.
1.153.104
अग्निस्तोकमिवात्मानं सन्धुक्षयति यो नरः ।
स वर्धमानो ग्रसते महान्तमपि संचयम् ॥ १.१५३.१०४ ॥
నిప్పురవ్వలా తనను తాను రగిలించుకునే మనిషి పెరిగి పెద్ద సంపదనూ మ్రింగివేస్తాడు.
1.153.105
आदावेव ददानीति प्रियं ब्रूयान्निरर्थकम् ॥ १.१५३.१०५ ॥
ముందుగానే 'ఇస్తాను' అని ప్రియమైన మాటలు చెప్పాలి, కానీ అవి నిరర్థకమైనవి.
1.153.106
आशां कालवतीं कुर्यात्कालं विघ्नेन योजयेत् ।
विघ्नं निमित्ततो ब्रूयान्निमित्तं वाऽपि हेतुतः ॥ १.१५३.१०६ ॥
ఆశను కాలంతో ముడిపెట్టాలి; కాలాన్ని ఒక అడ్డంకితో కలపాలి. అడ్డంకిని ఒక సాకుతో చెప్పాలి; సాకును కారణంతో చెప్పాలి.
1.153.107
क्षुरो भूत्वा हरेत्प्राणान्निशितः कालसाधनः ।
प्रतिच्छन्नो लोमहारी द्विषतां परिकर्तनः ॥ १.१५३.१०७ ॥
పదునైన కత్తిలా మారి శత్రువుల ప్రాణాలు తీయాలి; అది కాల సాధనమై, దాగి ఉంటూ, వెంట్రుకలు తీసేదై, శత్రువులను చుట్టూ కోసేదిగా ఉండాలి.
1.153.108
पाण्डवेषु यथान्यायमन्येषु च कुरूद्वह ।
वर्तमानो न मज्जेस्त्वं तथा कृत्यं समाचर ॥ १.१५३.१०८ ॥
కురువంశ శ్రేష్ఠుడా! పాండవుల పట్ల, ఇతరుల పట్ల న్యాయంగా ప్రవర్తిస్తూ నీవు మునిగిపోకు; అలాగే నీ కర్తవ్యాన్ని నిర్వర్తించు.
1.153.109
सर्वकल्याणसंपन्नो विशिष्ट इति निश्चयः ।
तस्मात्त्वं पाण्डुपुत्रेभ्यो रक्षात्मानं नराधिप ॥ १.१५३.१०९ ॥
అన్ని శుభగుణాలతో కూడినవారు, విశిష్టులు అన్నది నిశ్చయం. కాబట్టి, ఓ నరాధిపా, పాండుపుత్రుల నుండి నిన్ను నీవు రక్షించుకో.
1.153.110
भ्रातृव्या बलवन्तस्ते पाण्डुपुत्रा नराधिप ।
पश्चात्तापो यथा न स्यात्तथा नीतिर्विधीयताम् ॥ १.१५३.११० ॥
ఓ నరాధిపా, నీ దాయాదులు పాండుపుత్రులు బలవంతులు. తరువాత పశ్చాత్తాపం కలగకుండా నీతిని ఏర్పరచుకో.
1.153.111
एवमुक्त्वा संप्रतस्थे कणिकः स्वगृहं ततः ।
धृतराष्ट्रोऽपि कौरव्यः शोकार्तः समपद्यत ॥ १.१५३.१११ ॥
ఇలా చెప్పి కణికుడు తన ఇంటికి వెళ్ళిపోయాడు. కౌరవ వంశీయుడైన ధృతరాష్ట్రుడు కూడా శోకంతో పీడితుడయ్యాడు.