ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 1.172
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.172.1
न सन्तापस्त्वया कार्यः प्राकृतेनेव कर्हिचित् ।
न हि सन्तापकालोऽयं वैद्यस्य तव विद्यते ॥ १.१७२.१ ॥
ನೀನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ಎಂದಿಗೂ ದುಃಖಪಡಬಾರದು. ಇದು ದುಃಖಿಸುವ ಕಾಲವಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಜ್ಞಾನಿ.
1.172.2
अवश्यं निधनं सर्वैर्गन्तव्यमिह मानवैः ।
अवश्यभाविन्यर्थे वै संतापो नेह विद्यते ॥ १.१७२.२ ॥
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯರೂ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಮರಣ ಹೊಂದಬೇಕು. ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ದುಃಖವಿಲ್ಲ.
1.172.3
भार्या पुत्रोऽथ दुहिता सर्वमात्मार्थमिष्यते ।
व्यथां जहि सुबुद्ध्या त्वं स्वयं यास्यामि तत्र च ॥ १.१७२.३ ॥
ಹೆಂಡತಿ, ಮಗ, ಮಗಳು — ಇವರೆಲ್ಲರೂ ತನಗಾಗಿಯೇ ಪ್ರಿಯರೆಂದು ಭಾವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನೀನು ವ್ಯಥೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು; ನಾನೇ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವೆನು.
1.172.4
एतद्धि परमं नार्याः कार्यं लोके सनातनम् ।
प्राणानपि परित्यज्य यद्भर्तुर्हितमाचरेत् ॥ १.१७२.४ ॥
ಸ್ತ್ರೀಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಕರ್ತವ್ಯ ಇದು: ಪ್ರಾಣವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ ಗಂಡನ ಹಿತವನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು.
1.172.5
तच्च तत्र कृतं कर्म तवापीदं सुखावहम् ।
भवत्यमुत्र चाक्षय्यं लोकेऽस्मिंश्च यशस्करम् ॥ १.१७२.५ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಆ ಕರ್ಮ ನಿನಗೂ ಸುಖವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಅದು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯವಾಗಿಯೂ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ತರುವುದಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ.
1.172.6
एष चैव गुरुर्धर्मो यं प्रवक्ष्याम्यहं तव ।
अर्थश्च तव धर्मश्च भूयानत्र प्रदृश्यते ॥ १.१७२.६ ॥
ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಿರುವ ಈ ಧರ್ಮವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು. ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಧರ್ಮ ಎರಡೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
1.172.7
यदर्थमिष्यते भार्या प्राप्तः सोऽर्थस्त्वया मयि ।
कन्या चैका कुमारश्च कृताहमनृणा त्वया ॥ १.१७२.७ ॥
ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಬಯಸಲಾಗುತ್ತದೋ, ಆ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ನೀನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿರುವೆ. ಒಬ್ಬ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಮಗ ಇದ್ದಾರೆ; ನಿನ್ನಿಂದ ನಾನು ಋಣಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
1.172.8
समर्थः पोषणे चासि सुतयो रक्षणे तथा ।
न त्वहं सुतयोः शक्ता तथा रक्षणपोषणे ॥ १.१७२.८ ॥
ನೀನು ಪೋಷಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಮರ್ಥನಾಗಿರುವೆ; ಆದರೆ ನಾನು ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಪೋಷಿಸಲು ಶಕ್ತಳಲ್ಲ.
1.172.9
मम हि त्वद्विहीनायाः सर्वप्राणधनेश्वर ।
कथं स्यातां सुतौ बालौ भरेयं च कथं त्वहम् ॥ १.१७२.९ ॥
ನನ್ನ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಧನದ ಒಡೆಯನೇ! ನಿನ್ನಿಲ್ಲದ ನನಗೆ ಆ ಇಬ್ಬರು ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳು ಹೇಗೆ ಬದುಕುವರು? ನಾನು ಅವರನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಾಕಲಿ?
1.172.10
कथं हि विधवाऽनाथा बालपुत्रा विना त्वया ।
मिथुनं जीवयिष्यामि स्थिता साधुगते पथि ॥ १.१७२.१० ॥
ವಿಧವೆಯಾಗಿ, ಅನಾಥಳಾಗಿ, ನಿನ್ನಿಲ್ಲದೆ, ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗಿರುವ ನಾನು, ಸಾಧುಗಳ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಹೋಗಿರುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವಾಗ, ಆ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಾಕಲಿ?
1.172.11
अहं कृतावलेपैश्च प्रार्थ्यमानामिमां सुताम् ।
अयुक्तैस्तव संबन्धे कथं शक्ष्यामि रक्षितुम् ॥ १.१७२.११ ॥
ಅಹಂಕಾರಿಗಳೂ, ನಿನ್ನ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಲ್ಲದವರೂ ಈ ಮಗಳನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ನಾನು ಇವಳನ್ನು ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಿಸಲಿ?
1.172.12
उत्सृष्टमामिषं भूमौ प्रार्थयन्ति यथा खगाः ।
प्रार्थयन्ति जनाः सर्वे पतिहीनां तथा स्त्रियम् ॥ १.१७२.१२ ॥
ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಎಸೆದ ಮಾಂಸವನ್ನು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಬಯಸುವಂತೆ, ಗಂಡನಿಲ್ಲದ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.
1.172.13
साऽहं विचाल्यमाना वै प्रार्थ्यमाना दुरात्मभिः ।
स्थातुं पथि न शक्ष्यामि सज्जनेष्टे द्विजोत्तम ॥ १.१७२.१३ ॥
ನಾನು ಅಲುಗಾಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ದುರಾತ್ಮರಿಂದ ಬಯಸಲ್ಪಟ್ಟು, ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದು, ಓ ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಿಯನೇ, ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ.
1.172.14
स्त्रीजन्म गर्हितं नाथ लोके दुष्टजनाकुले ।
मातापित्रोर्वशे कन्या प्रौढा भर्तृवशे तथा ॥ १.१७२.१४ ॥
ಓ ನಾಥ, ದುಷ್ಟಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ ಜನ್ಮ ನಿಂದನೀಯ. ಕನ್ಯೆ ತಾಯಿತಂದೆಯ ವಶದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೌಢೆ ಪತಿಯ ವಶದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾಳೆ.
1.172.15
अभावे चानयोः पुत्रे खतन्त्रा स्त्री विगर्हिता ॥ १.१७२.१५ ॥
ಇಬ್ಬರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಮಗನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿಯೂ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಸ್ತ್ರೀ ನಿಂದಿತಳು.
1.172.16
अनाथत्वं स्त्रियो द्वारं दुष्टानां विवृतं हि तत् ।
वस्त्रखण्डं घृताक्तं हि यथा संकृष्यते श्वभिः ॥ १.१७२.१६ ॥
ರಕ್ಷಕರಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಸ್ತ್ರೀಗೆ ದುಷ್ಟರಿಗೆ ತೆರೆದ ಬಾಗಿಲು. ತುಪ್ಪ ಹಚ್ಚಿದ ಬಟ್ಟೆಯ ತುಂಡನ್ನು ನಾಯಿಗಳು ಎಳೆಯುವಂತೆ.
1.172.17
कथं तव कुलस्यैकमिमं बालमनागसम् ।
पितृपैतामहे मार्गे नियोक्तुमहमुत्सहे ॥ १.१७२.१७ ॥
ನಿನ್ನ ಕುಲದ ಈ ಏಕೈಕ ನಿರ್ದೋಷ ಬಾಲಕನನ್ನು ಪಿತೃ-ಪಿತಾಮಹರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ನಾನು ಹೇಗೆ ಧೈರ್ಯಮಾಡಲಿ?
1.172.18
कथं शक्ष्यामि बालेऽस्मिन्गुणानाधातुमीप्सितान् ।
अनाथे सर्वतो लुप्ते यथा त्वं धर्मदर्शिवान् ॥ १.१७२.१८ ॥
ನೀನು ಧರ್ಮದರ್ಶಿಯಾದಂತೆ, ಅನಾಥಳಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಾಶಗೊಂಡ ನಾನು ಈ ಬಾಲಕನಲ್ಲಿ ಬಯಸಿದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ತುಂಬಬಲ್ಲೆ?
1.172.19
इमामपि च ते बालामनाथां परिभूय माम् ।
अनर्हाः प्रार्थयिष्यन्ति शूद्रा वेदश्रुतिं यथा ॥ १.१७२.१९ ॥
ನಿನ್ನ ಈ ಬಾಲಿಕೆಯನ್ನೂ, ನನ್ನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ಅನರ್ಹ ಶೂದ್ರರು ವೇದಶ್ರವಣವನ್ನು ಬಯಸುವಂತೆ ಬಯಸುವರು.
1.172.20
तां चेदहं न दित्सेयं सद्गुणैरुपबृंहिताम् ।
प्रमथ्यैनां हरेयुस्ते हविर्ध्वाङ्क्षा इवाध्वरात् ॥ १.१७२.२० ॥
ಸದ್ಗುಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅವಳನ್ನು ನಾನು ಕೊಡದಿದ್ದರೆ, ಯಜ್ಞದಿಂದ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಕಾಗೆಗಳು ಕಸಿದುಕೊಂಡಂತೆ ಅವರು ಅವಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಅಪಹರಿಸುವರು.
1.172.21
संप्रेक्षमाणा पुत्रीं ते नानुरूपमिवात्मनः ।
अनर्हवशमापन्नामिमां चापि सुतां तव ॥ १.१७२.२१ ॥
ನಿನ್ನ ಮಗಳನ್ನು, ಅವಳಿಗೆ ತಕ್ಕುದಲ್ಲದವಳಂತೆ, ಅನರ್ಹರ ವಶಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದವಳಂತೆ ನೋಡುತ್ತಾ, ನಿನ್ನ ಈ ಮಗಳನ್ನೂ.
1.172.22
अवज्ञाता च लोकेषु तथान्मानमजानती ।
अवलिप्तैरैर्ब्रह्मन्मरिष्यामि न संशयः ॥ १.१७२.२२ ॥
ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕೃತಳಾಗಿ, ನನ್ನನ್ನು ನಾನೇ ಅರಿಯದವಳಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಗರ್ವಿಷ್ಠರಿಂದ ನಾನು ಸಾಯುವೆನು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
1.172.23
तौ च हीनौ मया बालौ त्वया चैव तथात्मजौ ।
विनश्येतां न सन्देहो मत्स्याविव जलक्षये ॥ १.१७२.२३ ॥
ನನ್ನಿಂದ ಮತ್ತು ನಿನ್ನಿಂದ ವಂಚಿತರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಬಾಲಕರು, ನೀರು ಬತ್ತಿದಾಗ ಎರಡು ಮೀನುಗಳಂತೆ ನಾಶವಾಗುವರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
1.172.24
त्रितयं सर्वथाप्येवं विनशिष्यत्यसंशयम् ।
त्वया विहीनं तस्मात्त्वं मां परित्यक्तुमर्हसि ॥ १.१७२.२४ ॥
ಈ ಮೂವರೂ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆಯೇ ನಾಶವಾಗುವರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಡುವುದು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯ.
1.172.25
व्युष्टिरेषा परा स्त्रीणां पूर्वं भर्तुः परा गतिः ।
ननु ब्रह्मन्सपुत्राणामिति धर्मविदो विदुः ॥ १.१७२.२५ ॥
ಇದೇ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಪರಮ ಸೌಭಾಗ್ಯ; ಪತಿಯೇ ಅವರ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಪರಮ ಆಶ್ರಯ. ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಪುತ್ರರೊಡನಿರುವವರಿಗೆ ಇದೇ ಎಂದು ಧರ್ಮಜ್ಞರು ಬಲ್ಲರು.
1.172.26
अनिष्टमिह पुत्राणां विषये परिवर्तितुम् ।
हरिद्राञ्जनपुष्पादिसौमङ्गल्ययुता सती ॥ १.१७२.२६ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅನಿಷ್ಟ ನಡೆಯುವುದು ತಗದು; ಅರಿಶಿನ, ಕಾಡಿಗೆ, ಹೂವು ಮೊದಲಾದ ಮಂಗಳ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸತಿ.
1.172.27
मरणं याति या भर्तुस्तद्दत्तजलपायिनी ।
भर्तृपादार्पितमनाः सा याति गिरिजापदम् ॥ १.१७२.२७ ॥
ಪತಿಯು ಮರಣ ಹೊಂದಿದಾಗ, ಅವನು ಕೊಟ್ಟ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪತಿಯ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದವಳು ಗಿರಿಜೆಯ (ಪಾರ್ವತಿಯ) ಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾಳೆ.
1.172.28
गिराजायाः सखी भूत्वा मोदते नगकन्यया ।
मितं ददाति हि पिता मितं माता मितं सुतः ॥ १.१७२.२८ ॥
ಗಿರಿಜೆಯ ಸಖಿಯಾಗಿ ಅವಳು ಪರ್ವತಕನ್ಯೆಯೊಡನೆ ಸಂತೋಷಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತಂದೆ ಮಿತವಾಗಿಯೇ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ, ತಾಯಿ ಮಿತವಾಗಿಯೇ ಕೊಡುತ್ತಾಳೆ, ಮಗನೂ ಮಿತವಾಗಿಯೇ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ.
1.172.29
अमितस्य हि दातारं का पतिं नाभिनन्दति ।
आश्रमाश्चाग्निसंस्कारा जपहोमव्रतानि च ॥ १.१७२.२९ ॥
ಅಪರಿಮಿತವನ್ನು ಕೊಡುವ ಪತಿಯನ್ನು ಯಾವ ಸ್ತ್ರೀ ಅಭಿನಂದಿಸದಿರುತ್ತಾಳೆ? ಆಶ್ರಮಗಳು, ಅಗ್ನಿಸಂಸ್ಕಾರಗಳು, ಜಪ, ಹೋಮ, ವ್ರತಗಳೂ (ಪತಿಯಿಂದಲೇ ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತವೆ).
1.172.30
स्त्रीणां नैते विधातव्या विना पतिमनिन्दितम् ।
क्षमा शौचमनाहारमेतावद्विहितं स्त्रियाः ॥ १.१७२.३० ॥
ನಿರ್ದೋಷಿಯಾದ ಪತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಇವನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು. ತಾಳ್ಮೆ, ಶುಚಿತ್ವ, ಉಪವಾಸ ಮಾತ್ರ ಸ್ತ್ರೀಗೆ ಇಷ್ಟು ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
1.172.31
परित्यक्तः सुतश्चायं दुहितेयं तथा मया ।
बान्धवाश्च परित्यक्तास्त्वदर्थं जीवितं च मे ॥ १.१७२.३१ ॥
ನಾನು ಈ ಮಗನನ್ನೂ ಈ ಮಗಳನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಬಂಧುಗಳನ್ನೂ ನಿನಗಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದೇನೆ, ನನ್ನ ಜೀವವನ್ನೂ.
1.172.32
यज्ञैस्तपोभिर्नियमैर्दानैश्च विविधैस्तथा ।
विशिष्यते स्त्रिया भर्तुर्नित्यं प्रियहिते स्थितिः ॥ १.१७२.३२ ॥
ಯಜ್ಞ, ತಪಸ್ಸು, ನಿಯಮ, ವಿವಿಧ ದಾನಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಗಂಡನ ಪ್ರಿಯ ಹಿತದಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಿಲ್ಲುವುದೇ ಸ್ತ್ರೀಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
1.172.33
तदिदं यच्चिकीर्षामि धर्मं परमसंमतम् ।
इष्टं चैव हितं चैव तव चैव कुलस्य च ॥ १.१७२.३३ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಮಾಡಲು ಬಯಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸಮ್ಮತವಾದ ಧರ್ಮ; ಅದು ನಿನಗೂ ಕುಲಕ್ಕೂ ಇಷ್ಟ ಮತ್ತು ಹಿತವೂ ಆಗಿದೆ.
1.172.34
इष्टानि चाप्यपत्यानि द्रव्याणि सुहृदः प्रियाः ।
आपद्धर्मप्रमोक्षाय भार्या चापि सतां मतम् ॥ १.१७२.३४ ॥
ಪ್ರಿಯ ಮಕ್ಕಳು, ಧನ, ಪ್ರಿಯ ಮಿತ್ರರು; ಆಪತ್ಧರ್ಮದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗಾಗಿ ಭಾರ್ಯೆಯೂ ಸತ್ಪುರುಷರ ಅಭಿಮತ.
1.172.35
आपदर्थे धनं रक्षेद्दारान्रक्षेद्धनैरपि ।
आत्मानं सततं रक्षेद्दारैरपि धनैरपि ॥ १.१७२.३५ ॥
ಆಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಧನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ಭಾರ್ಯೆಯರನ್ನು ಧನದಿಂದಲೂ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ತನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಭಾರ್ಯೆಯರಿಂದಲೂ ಧನದಿಂದಲೂ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
1.172.36
दृष्टादृष्टफलार्थं हि भार्या पुत्रो धनं गृहम् ।
सर्वमेतद्विधातव्यं बुधानामेष निश्चयः ॥ १.१७२.३६ ॥
ಕಾಣುವ ಮತ್ತು ಕಾಣದ ಫಲಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ಭಾರ್ಯೆ, ಮಗ, ಧನ, ಮನೆ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಪೋಷಿಸಬೇಕು; ಇದು ಜ್ಞಾನಿಗಳ ನಿಶ್ಚಯ.
1.172.37
एकतो वा कुलं कृत्स्नमात्मा वा कुलवर्धनः ।
उभयोः कोधिको विद्वन्नात्मा चैवाधिकः कुलात् ॥ १.१७२.३७ ॥
ಒಂದೆಡೆ ಇಡೀ ಕುಲ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಕುಲವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವ ಆತ್ಮ. ವಿದ್ವಾನೇ, ಇವೆರಡರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವೇ ಕುಲಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ.
1.172.38
आत्मनो विद्यमानत्वाद्भुवनानि चतुर्दश ।
विद्यन्ते द्विजशार्दूल आतमा रक्ष्यस्ततस्त्वया ॥ १.१७२.३८ ॥
ಆತ್ಮವಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲೋಕಗಳಿವೆ. ದ್ವಿಜಶಾರ್ದೂಲನೇ, ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಆತ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
1.172.39
आत्मन्यविद्यमाने चेदस्य नास्तीह किंचन ।
एतज्जगदिदं सर्वमात्मना न समं किल ॥ १.१७२.३९ ॥
ಆತ್ಮವೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಇವನಿಗೆ ಏನೂ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಲ್ಲ.
1.172.40
स कुरुष्व मया कार्यं तारयात्मानमात्मना ।
अनुजानीही मामार्य सुतौ मे परिपालय ॥ १.१७२.४० ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಮೂಲಕ ನಿನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಮಾಡು. ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ನಿನ್ನನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿಕೋ. ಆರ್ಯನೇ, ನನಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿ ನನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.
1.172.41
अवध्याः स्त्रिय इत्याहुर्धर्मज्ञा धर्मनिश्चये ।
धर्मज्ञान्राक्षसानाहुर्न हन्यात्स च मामपि ॥ १.१७२.४१ ॥
ಧರ್ಮಜ್ಞರು ಧರ್ಮನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯರು ವಧಿಸಲು ಯೋಗ್ಯರಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಧರ್ಮಜ್ಞ ರಾಕ್ಷಸರ ಬಗ್ಗೆಯೂ, ಅವನು ನನ್ನನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
1.172.42
निःसंशयं वधः पुंसां स्त्रीणां संशयितो वधः ।
अतो मामेव धर्मज्ञ प्रस्थापयितुमर्हसि ॥ १.१७२.४२ ॥
ಪುರುಷರ ವಧೆ ನಿಸ್ಸಂಶಯ; ಸ್ತ್ರೀಯರ ವಧೆ ಸಂದೇಹಾಸ್ಪದ. ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನೇ ಕಳುಹಿಸಬೇಕು.
1.172.43
भुक्तं प्रियाण्यवाप्तानि धर्मश्च चरितो मया ।
त्वच्छुश्रूषणसंभूता कीर्तिश्चाप्यतुला मम।
त्वत्प्रसूतिः प्रिया प्राप्ता न मां तप्स्यत्यजीवितं ॥ १.१७२.४३ ॥
ನಾನು ಪ್ರಿಯ ಸುಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಅನುಪಮ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ. ನಿಮ್ಮಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರಿಯ ಸಂತಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ; ನೀವಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕುವುದು ನನ್ನನ್ನು ಪೀಡಿಸದು.
1.172.44
जातपुत्रा च वृद्धा च प्रियकामा च ते सदा ।
समीक्ष्यैतदहं सर्वं व्यवसायं करोम्यतः ॥ १.१७२.४४ ॥
ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ನಾನು ವೃದ್ಧೆಯಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಸದಾ ನಿಮ್ಮ ಸಂತೋಷವನ್ನೇ ಬಯಸಿದ್ದೇನೆ. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
1.172.45
उत्सृज्यापि हि मामार्य प्राप्स्यस्यन्यामपि स्त्रियम् ।
ततः प्रतिष्ठितो धर्मो भविष्यति पुनस्तव ॥ १.१७२.४५ ॥
ಆರ್ಯನೇ, ನನ್ನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೂ ನೀವು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಿರಿ. ಆಗ ನಿಮ್ಮ ಧರ್ಮ ಮತ್ತೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುವುದು.
1.172.46
न चाप्यधर्मः कल्याण बहुपत्नीकता नृणाम् ।
स्त्रीणामधर्मः सुमहान्भर्तुः पूर्वस्य लङ्घने ॥ १.१७२.४६ ॥
ಕಲ್ಯಾಣನೇ, ಪುರುಷರು ಅನೇಕ ಹೆಂಡತಿಯರನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಅಧರ್ಮವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮೊದಲ ಪತಿಯನ್ನು ಮೀರುವುದು ಮಹಾ ಅಧರ್ಮ.
1.172.47
एतत्सर्वं समीक्ष्य त्वमात्मत्यागं च गर्हितम् ।
आत्मानं तारयाद्याशु कुलं चेमौ च दारकौ ॥ १.१७२.४७ ॥
ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿ, ನಿಂದನೀಯವಾದ ಆತ್ಮತ್ಯಾಗವನ್ನು ಬಿಡಿ. ಈಗಲೇ ನಿಮ್ಮನ್ನು, ಕುಲವನ್ನು, ಈ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
1.172.48
एवमुक्तस्तया भर्ता तां समालिङ्ग्य भारत ।
मुमोच बाष्पं शनकैः सभार्यो भृशदुःखितः ॥ १.१७२.४८ ॥
ಅವಳು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಭಾರತನೇ, ಗಂಡನು ಅವಳನ್ನು ತಬ್ಬಿಕೊಂಡು, ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತನಾಗಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಿದನು.
1.172.49
मैवं वद त्वं कल्याणि तिष्ठ चेह सुमध्यमे ।
न तु भार्यां त्यजेत्प्राज्ञः पुत्रान्वापि कदाचन ॥ १.१७२.४९ ॥
ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಹಾಗೆ ಹೇಳಬೇಡ; ಸುಮಧ್ಯಮೆ, ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರು. ಜ್ಞಾನಿಯು ಎಂದಿಗೂ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನಾಗಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನಾಗಲಿ ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
1.172.50
विशेषतः स्त्रियं रक्षेत्पुरुषो बुद्धिमानिह ।
त्यक्त्वा तु पुरुषो जीवेन्न हातव्यानिमान्सदा।
न वेत्ति कामं धर्मं च अर्थं मोक्षं च तत्त्वतः ॥ १.१७२.५० ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತ ಪುರುಷನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಅವರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಬದುಕುವ ಪುರುಷನು ಇವರನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸಬಾರದು. ಕಾಮ, ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಮೋಕ್ಷಗಳನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಅರಿಯದವನು (ಮೋಹದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ).