മഹാഭാരതം · അധ്യായം 1.172
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.172.1
न सन्तापस्त्वया कार्यः प्राकृतेनेव कर्हिचित् ।
न हि सन्तापकालोऽयं वैद्यस्य तव विद्यते ॥ १.१७२.१ ॥
നീ ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യനെപ്പോലെ ഒരിക്കലും ദുഃഖിക്കരുത്. ഇത് ദുഃഖത്തിന്റെ സമയമല്ല, കാരണം നീ ജ്ഞാനിയാണ്.
1.172.2
अवश्यं निधनं सर्वैर्गन्तव्यमिह मानवैः ।
अवश्यभाविन्यर्थे वै संतापो नेह विद्यते ॥ १.१७२.२ ॥
ഈ ലോകത്ത് എല്ലാ മനുഷ്യരും തീർച്ചയായും മരണത്തെ നേരിടണം. അനിവാര്യമായതിനായി ഇവിടെ ദുഃഖമില്ല.
1.172.3
भार्या पुत्रोऽथ दुहिता सर्वमात्मार्थमिष्यते ।
व्यथां जहि सुबुद्ध्या त्वं स्वयं यास्यामि तत्र च ॥ १.१७२.३ ॥
ഭാര്യ, പുത്രൻ, പുത്രി — ഇവരെല്ലാം സ്വന്തം ആവശ്യത്തിനായി പ്രിയരായി കരുതപ്പെടുന്നു. നല്ല ബുദ്ധിയോടെ നീ വ്യഥ ഉപേക്ഷിക്കൂ; ഞാൻ തന്നെ അവിടേക്ക് പോകും.
1.172.4
एतद्धि परमं नार्याः कार्यं लोके सनातनम् ।
प्राणानपि परित्यज्य यद्भर्तुर्हितमाचरेत् ॥ १.१७२.४ ॥
സ്ത്രീക്കുള്ള ഏറ്റവും ഉന്നതവും ലോകത്തിലെ ശാശ്വതവുമായ കടമ ഇതാണ്: പ്രാണനെപ്പോലും ത്യജിച്ച് ഭർത്താവിന്റെ ഹിതം ആചരിക്കുക.
1.172.5
तच्च तत्र कृतं कर्म तवापीदं सुखावहम् ।
भवत्यमुत्र चाक्षय्यं लोकेऽस्मिंश्च यशस्करम् ॥ १.१७२.५ ॥
അവിടെ ചെയ്യുന്ന ആ കർമ്മം നിനക്കും സുഖം നൽകും. അത് പരലോകത്ത് നശിക്കാത്തതും ഇഹലോകത്ത് യശസ്സ് നൽകുന്നതുമാണ്.
1.172.6
एष चैव गुरुर्धर्मो यं प्रवक्ष्याम्यहं तव ।
अर्थश्च तव धर्मश्च भूयानत्र प्रदृश्यते ॥ १.१७२.६ ॥
ഞാൻ നിന്നോട് പറയാൻ പോകുന്ന ഈ ധർമ്മം തന്നെയാണ് ഗുരുതരം. ഇവിടെ നിന്റെ അർത്ഥവും നിന്റെ ധർമ്മവും കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്നു.
1.172.7
यदर्थमिष्यते भार्या प्राप्तः सोऽर्थस्त्वया मयि ।
कन्या चैका कुमारश्च कृताहमनृणा त्वया ॥ १.१७२.७ ॥
ഏതു ലക്ഷ്യത്തിനായി ഭാര്യയെ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ, ആ ലക്ഷ്യം നീ എന്നിൽ നേടിയിരിക്കുന്നു. ഒരു മകളും ഒരു മകനുമുണ്ട്; നിന്നാൽ ഞാൻ ഋണമുക്തനാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
1.172.8
समर्थः पोषणे चासि सुतयो रक्षणे तथा ।
न त्वहं सुतयोः शक्ता तथा रक्षणपोषणे ॥ १.१७२.८ ॥
നീ പോഷണത്തിലും അതുപോലെ രണ്ടു മക്കളുടെ രക്ഷയിലും സമർത്ഥനാണ്; എന്നാൽ ഞാൻ ആ രണ്ടു മക്കളെയും രക്ഷിക്കാനും പോഷിപ്പിക്കാനും ശക്തയല്ല.
1.172.9
मम हि त्वद्विहीनायाः सर्वप्राणधनेश्वर ।
कथं स्यातां सुतौ बालौ भरेयं च कथं त्वहम् ॥ १.१७२.९ ॥
എന്റെ പ്രാണന്റെയും സമ്പത്തിന്റെയും നാഥാ! നിന്നെ വിട്ട എനിക്ക് ആ രണ്ടു ചെറിയ മക്കൾ എങ്ങനെ ജീവിക്കും? ഞാൻ അവരെ എങ്ങനെ പോറ്റും?
1.172.10
कथं हि विधवाऽनाथा बालपुत्रा विना त्वया ।
मिथुनं जीवयिष्यामि स्थिता साधुगते पथि ॥ १.१७२.१० ॥
വിധവയും അനാഥയുമായി, നിന്നെ വിട്ട്, ചെറിയ മക്കളോടുകൂടിയ ഞാൻ, സജ്ജനങ്ങളുടെ വഴിയിൽ നീ പോയ പാതയിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ ആ ഇരട്ടയെ എങ്ങനെ ജീവിപ്പിക്കും?
1.172.11
अहं कृतावलेपैश्च प्रार्थ्यमानामिमां सुताम् ।
अयुक्तैस्तव संबन्धे कथं शक्ष्यामि रक्षितुम् ॥ १.१७२.११ ॥
അഹങ്കാരികളും, നിന്റെ ബന്ധത്തിന് യോഗ്യരല്ലാത്തവരും ഈ മകളെ ചോദിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ എങ്ങനെ അവളെ രക്ഷിക്കും?
1.172.12
उत्सृष्टमामिषं भूमौ प्रार्थयन्ति यथा खगाः ।
प्रार्थयन्ति जनाः सर्वे पतिहीनां तथा स्त्रियम् ॥ १.१७२.१२ ॥
നിലത്തെറിഞ്ഞ മാംസത്തിനായി പക്ഷികൾ കൊതിക്കുന്നതുപോലെ, ഭർത്താവില്ലാത്ത സ്ത്രീയെ എല്ലാവരും കൊതിക്കുന്നു.
1.172.13
साऽहं विचाल्यमाना वै प्रार्थ्यमाना दुरात्मभिः ।
स्थातुं पथि न शक्ष्यामि सज्जनेष्टे द्विजोत्तम ॥ १.१७२.१३ ॥
ഞാൻ ഇളക്കപ്പെട്ടും ദുരാത്മാക്കളാൽ ആഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടും വഴിയിൽ നിലനിൽക്കാൻ കഴിയില്ല, സജ്ജനങ്ങൾക്ക് പ്രിയനേ, ദ്വിജോത്തമാ.
1.172.14
स्त्रीजन्म गर्हितं नाथ लोके दुष्टजनाकुले ।
मातापित्रोर्वशे कन्या प्रौढा भर्तृवशे तथा ॥ १.१७२.१४ ॥
ഹേ നാഥാ, ദുഷ്ടജനങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ലോകത്ത് സ്ത്രീജന്മം നിന്ദ്യമാണ്. കന്യക മാതാപിതാക്കളുടെ വശത്തും, പ്രൗഢ ഭർത്താവിന്റെ വശത്തും ആണ്.
1.172.15
अभावे चानयोः पुत्रे खतन्त्रा स्त्री विगर्हिता ॥ १.१७२.१५ ॥
ഇവരിരുവരുടെയും അഭാവത്തിൽ, പുത്രനിലും, സ്വതന്ത്രയായ സ്ത്രീ നിന്ദ്യയാണ്.
1.172.16
अनाथत्वं स्त्रियो द्वारं दुष्टानां विवृतं हि तत् ।
वस्त्रखण्डं घृताक्तं हि यथा संकृष्यते श्वभिः ॥ १.१७२.१६ ॥
അനാഥത്വം സ്ത്രീക്ക് ദുഷ്ടർക്കുള്ള തുറന്ന വാതിലാണ്. നെയ്യ് പുരണ്ട തുണിക്കഷണം നായ്ക്കൾ വലിച്ചിഴയ്ക്കുന്നതുപോലെ.
1.172.17
कथं तव कुलस्यैकमिमं बालमनागसम् ।
पितृपैतामहे मार्गे नियोक्तुमहमुत्सहे ॥ १.१७२.१७ ॥
നിന്റെ കുലത്തിലെ ഈ ഏക നിർദോഷനായ ബാലനെ പിതൃപിതാമഹന്മാരുടെ മാർഗത്തിൽ നയിക്കാൻ ഞാൻ എങ്ങനെ ധൈര്യപ്പെടും?
1.172.18
कथं शक्ष्यामि बालेऽस्मिन्गुणानाधातुमीप्सितान् ।
अनाथे सर्वतो लुप्ते यथा त्वं धर्मदर्शिवान् ॥ १.१७२.१८ ॥
നീ ധർമദർശിയായിരുന്നതുപോലെ, അനാഥയായി എല്ലാ വശത്തും നശിച്ച ഞാൻ ഈ ബാലനിൽ ആഗ്രഹിച്ച ഗുണങ്ങൾ എങ്ങനെ പകരും?
1.172.19
इमामपि च ते बालामनाथां परिभूय माम् ।
अनर्हाः प्रार्थयिष्यन्ति शूद्रा वेदश्रुतिं यथा ॥ १.१७२.१९ ॥
നിന്റെ ഈ ബാലികയെയും, എന്നെ അവമതിച്ച്, അയോഗ്യരായ ശൂദ്രന്മാർ വേദശ്രവണത്തെ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ ആഗ്രഹിക്കും.
1.172.20
तां चेदहं न दित्सेयं सद्गुणैरुपबृंहिताम् ।
प्रमथ्यैनां हरेयुस्ते हविर्ध्वाङ्क्षा इवाध्वरात् ॥ १.१७२.२० ॥
സദ്ഗുണസമ്പന്നയായ അവളെ ഞാൻ നൽകിയില്ലെങ്കിൽ, യാഗത്തിൽനിന്ന് ഹവിസ്സ് കാക്കകൾ കവരുന്നതുപോലെ അവർ അവളെ ബലാത്കാരമായി കവർന്നുകൊണ്ടുപോകും.
1.172.21
संप्रेक्षमाणा पुत्रीं ते नानुरूपमिवात्मनः ।
अनर्हवशमापन्नामिमां चापि सुतां तव ॥ १.१७२.२१ ॥
നിന്റെ മകളെ, അവൾക്കു ചേരാത്തവളെന്നപോലെ, അയോഗ്യരുടെ അധീനതയിൽ പെട്ടവളായി കാണുമ്പോഴും, നിന്റെ ഈ മകളെയും.
1.172.22
अवज्ञाता च लोकेषु तथान्मानमजानती ।
अवलिप्तैरैर्ब्रह्मन्मरिष्यामि न संशयः ॥ १.१७२.२२ ॥
ലോകങ്ങളിൽ അവഗണിക്കപ്പെട്ടവളായി, എന്നെത്തന്നെ അറിയാത്തവളായി, ബ്രാഹ്മണാ, അഹങ്കാരികളാൽ ഞാൻ മരിക്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
1.172.23
तौ च हीनौ मया बालौ त्वया चैव तथात्मजौ ।
विनश्येतां न सन्देहो मत्स्याविव जलक्षये ॥ १.१७२.२३ ॥
എന്നാലും നിന്നാലും വിട്ടുപോകപ്പെട്ട ആ രണ്ടു ബാലന്മാരും, വെള്ളം വറ്റുമ്പോൾ രണ്ടു മീനുകളെപ്പോലെ നശിക്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
1.172.24
त्रितयं सर्वथाप्येवं विनशिष्यत्यसंशयम् ।
त्वया विहीनं तस्मात्त्वं मां परित्यक्तुमर्हसि ॥ १.१७२.२४ ॥
ഈ മൂന്നുപേരും എല്ലാവിധത്തിലും ഇങ്ങനെതന്നെ നശിക്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല. അതിനാൽ എന്നെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് നിനക്ക് യോഗ്യമാണ്.
1.172.25
व्युष्टिरेषा परा स्त्रीणां पूर्वं भर्तुः परा गतिः ।
ननु ब्रह्मन्सपुत्राणामिति धर्मविदो विदुः ॥ १.१७२.२५ ॥
ഇതാണ് സ്ത്രീകളുടെ പരമ ഭാഗ്യം; ഭർത്താവാണ് അവരുടെ ആദ്യവും പരമവുമായ ആശ്രയം. ബ്രാഹ്മണാ, പുത്രന്മാരോടുകൂടിയവർക്ക് ഇതെന്ന് ധർമജ്ഞർ അറിയുന്നു.
1.172.26
अनिष्टमिह पुत्राणां विषये परिवर्तितुम् ।
हरिद्राञ्जनपुष्पादिसौमङ्गल्ययुता सती ॥ १.१७२.२६ ॥
ഇവിടെ പുത്രന്മാരെക്കുറിച്ച് അനിഷ്ടം സംഭവിക്കുന്നത് ഉചിതമല്ല; മഞ്ഞൾ, മഷി, പുഷ്പം തുടങ്ങിയ മംഗല്യചിഹ്നങ്ങളോടുകൂടിയ സതി.
1.172.27
मरणं याति या भर्तुस्तद्दत्तजलपायिनी ।
भर्तृपादार्पितमनाः सा याति गिरिजापदम् ॥ १.१७२.२७ ॥
ഭർത്താവ് മരിക്കുമ്പോൾ, അവൻ നൽകിയ ജലം കുടിച്ച്, മനസ്സ് ഭർത്താവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ അർപ്പിച്ചവൾ ഗിരിജയുടെ (പാർവതിയുടെ) ലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.
1.172.28
गिराजायाः सखी भूत्वा मोदते नगकन्यया ।
मितं ददाति हि पिता मितं माता मितं सुतः ॥ १.१७२.२८ ॥
ഗിരിജയുടെ സഖിയായി അവൾ പർവതപുത്രിയോടൊപ്പം സന്തോഷിക്കുന്നു. പിതാവ് പരിമിതമായേ നൽകൂ, മാതാവ് പരിമിതമായേ നൽകൂ, പുത്രനും പരിമിതമായേ നൽകൂ.
1.172.29
अमितस्य हि दातारं का पतिं नाभिनन्दति ।
आश्रमाश्चाग्निसंस्कारा जपहोमव्रतानि च ॥ १.१७२.२९ ॥
അപരിമിതമായത് നൽകുന്ന ഭർത്താവിനെ ഏത് സ്ത്രീ അഭിനന്ദിക്കാതിരിക്കും? ആശ്രമങ്ങളും അഗ്നിസംസ്കാരങ്ങളും ജപഹോമവ്രതങ്ങളും (ഭർത്താവിനാൽ തന്നെ പൂർത്തിയാകുന്നു).
1.172.30
स्त्रीणां नैते विधातव्या विना पतिमनिन्दितम् ।
क्षमा शौचमनाहारमेतावद्विहितं स्त्रियाः ॥ १.१७२.३० ॥
കുറ്റമറ്റ ഭർത്താവില്ലാതെ സ്ത്രീകൾ ഇവ ചെയ്യരുത്. ക്ഷമ, ശുചിത്വം, ഉപവാസം ഇത്രമാത്രമാണ് സ്ത്രീക്ക് വിധിച്ചിട്ടുള്ളത്.
1.172.31
परित्यक्तः सुतश्चायं दुहितेयं तथा मया ।
बान्धवाश्च परित्यक्तास्त्वदर्थं जीवितं च मे ॥ १.१७२.३१ ॥
ഞാൻ ഈ മകനെയും ഈ മകളെയും ഉപേക്ഷിച്ചു; നിനക്കുവേണ്ടി ബന്ധുക്കളെയും എന്റെ ജീവനെയും ഉപേക്ഷിച്ചു.
1.172.32
यज्ञैस्तपोभिर्नियमैर्दानैश्च विविधैस्तथा ।
विशिष्यते स्त्रिया भर्तुर्नित्यं प्रियहिते स्थितिः ॥ १.१७२.३२ ॥
യജ്ഞങ്ങളെയും തപസ്സുകളെയും നിയമങ്ങളെയും വിവിധ ദാനങ്ങളെയും കവിഞ്ഞ് ഭർത്താവിന്റെ പ്രിയഹിതത്തിൽ എന്നും നിലകൊള്ളുന്നതാണ് സ്ത്രീക്ക് ശ്രേഷ്ഠം.
1.172.33
तदिदं यच्चिकीर्षामि धर्मं परमसंमतम् ।
इष्टं चैव हितं चैव तव चैव कुलस्य च ॥ १.१७२.३३ ॥
അതിനാൽ ഞാൻ ചെയ്യാനാഗ്രഹിക്കുന്നത് അത്യന്തം സമ്മതമായ ധർമ്മമാണ്; അത് നിനക്കും കുലത്തിനും ഇഷ്ടവും ഹിതവുമാണ്.
1.172.34
इष्टानि चाप्यपत्यानि द्रव्याणि सुहृदः प्रियाः ।
आपद्धर्मप्रमोक्षाय भार्या चापि सतां मतम् ॥ १.१७२.३४ ॥
ഇഷ്ടമായ സന്താനങ്ങളും ധനവും പ്രിയസുഹൃത്തുക്കളും; ആപദ്ധർമ്മത്തിൽനിന്ന് മോചനത്തിനായി ഭാര്യയും സജ്ജനങ്ങളുടെ അഭിപ്രായമാണ്.
1.172.35
आपदर्थे धनं रक्षेद्दारान्रक्षेद्धनैरपि ।
आत्मानं सततं रक्षेद्दारैरपि धनैरपि ॥ १.१७२.३५ ॥
ആപത്തിനായി ധനം രക്ഷിക്കണം; ഭാര്യമാരെ ധനംകൊണ്ടും രക്ഷിക്കണം; സ്വയം എപ്പോഴും ഭാര്യമാരാലും ധനത്താലും രക്ഷിക്കണം.
1.172.36
दृष्टादृष्टफलार्थं हि भार्या पुत्रो धनं गृहम् ।
सर्वमेतद्विधातव्यं बुधानामेष निश्चयः ॥ १.१७२.३६ ॥
കാണുന്നതും കാണാത്തതുമായ ഫലത്തിനായി ഭാര്യ, പുത്രൻ, ധനം, ഗൃഹം—ഇവയെല്ലാം പരിപാലിക്കപ്പെടണം; ഇതാണ് ബുദ്ധിമാന്മാരുടെ നിശ്ചയം.
1.172.37
एकतो वा कुलं कृत्स्नमात्मा वा कुलवर्धनः ।
उभयोः कोधिको विद्वन्नात्मा चैवाधिकः कुलात् ॥ १.१७२.३७ ॥
ഒരു വശത്ത് മുഴുവൻ കുലം, മറുവശത്ത് കുലത്തെ വളർത്തുന്ന ആത്മാവ്. വിദ്വാനേ, ഇവ രണ്ടിലും ആത്മാവ് തന്നെ കുലത്തേക്കാൾ അധികം.
1.172.38
आत्मनो विद्यमानत्वाद्भुवनानि चतुर्दश ।
विद्यन्ते द्विजशार्दूल आतमा रक्ष्यस्ततस्त्वया ॥ १.१७२.३८ ॥
ആത്മാവ് ഉള്ളതുകൊണ്ടാണ് പതിന്നാലു ലോകങ്ങളും ഉള്ളത്. ദ്വിജശാർദൂലാ, അതിനാൽ നീ ആത്മാവിനെ രക്ഷിക്കണം.
1.172.39
आत्मन्यविद्यमाने चेदस्य नास्तीह किंचन ।
एतज्जगदिदं सर्वमात्मना न समं किल ॥ १.१७२.३९ ॥
ആത്മാവ് ഇല്ലെങ്കിൽ ഇവിടെ ഇവനു ഒന്നുമില്ല. ഈ ലോകമൊക്കെയും യഥാർഥത്തിൽ ആത്മാവിനു തുല്യമല്ല.
1.172.40
स कुरुष्व मया कार्यं तारयात्मानमात्मना ।
अनुजानीही मामार्य सुतौ मे परिपालय ॥ १.१७२.४० ॥
അതിനാൽ എന്നിലൂടെ നിന്റെ കർത്തവ്യം ചെയ്യുക. നിന്നാൽത്തന്നെ നിന്നെ രക്ഷിക്കുക. ആര്യാ, എനിക്ക് അനുവാദം തരിക; എന്റെ രണ്ടു മക്കളെയും സംരക്ഷിക്കുക.
1.172.41
अवध्याः स्त्रिय इत्याहुर्धर्मज्ञा धर्मनिश्चये ।
धर्मज्ञान्राक्षसानाहुर्न हन्यात्स च मामपि ॥ १.१७२.४१ ॥
ധർമജ്ഞർ ധർമനിശ്ചയത്തിൽ സ്ത്രീകൾ വധിക്കപ്പെടാൻ പാടില്ലാത്തവരാണെന്ന് പറയുന്നു. ധർമജ്ഞരായ രാക്ഷസരെക്കുറിച്ചും, അവൻ എന്നെയും കൊല്ലരുതെന്ന് അവർ പറയുന്നു.
1.172.42
निःसंशयं वधः पुंसां स्त्रीणां संशयितो वधः ।
अतो मामेव धर्मज्ञ प्रस्थापयितुमर्हसि ॥ १.१७२.४२ ॥
പുരുഷന്മാരുടെ വധം നിസ്സംശയമാണ്; സ്ത്രീകളുടെ വധം സംശയകരമാണ്. അതിനാൽ ധർമജ്ഞാ, നീ എന്നെത്തന്നെ അയയ്ക്കണം.
1.172.43
भुक्तं प्रियाण्यवाप्तानि धर्मश्च चरितो मया ।
त्वच्छुश्रूषणसंभूता कीर्तिश्चाप्यतुला मम।
त्वत्प्रसूतिः प्रिया प्राप्ता न मां तप्स्यत्यजीवितं ॥ १.१७२.४३ ॥
ഞാൻ പ്രിയമായ സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു, ധർമ്മം ആചരിച്ചു; അങ്ങയെ സേവിച്ചതിനാൽ അതുല്യമായ കീർത്തിയും നേടി. അങ്ങിൽനിന്ന് ജനിച്ച പ്രിയ സന്താനങ്ങളെയും ലഭിച്ചു; അങ്ങില്ലാതെ ജീവിക്കുന്നത് എന്നെ ദുഃഖിപ്പിക്കില്ല.
1.172.44
जातपुत्रा च वृद्धा च प्रियकामा च ते सदा ।
समीक्ष्यैतदहं सर्वं व्यवसायं करोम्यतः ॥ १.१७२.४४ ॥
മക്കൾ ജനിച്ചുകഴിഞ്ഞു, ഞാൻ വൃദ്ധയായി, എന്നും അങ്ങയുടെ സന്തോഷമാണ് ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചത്. ഇവയെല്ലാം നന്നായി ആലോചിച്ചാണ് ഞാൻ ഈ തീരുമാനമെടുക്കുന്നത്.
1.172.45
उत्सृज्यापि हि मामार्य प्राप्स्यस्यन्यामपि स्त्रियम् ।
ततः प्रतिष्ठितो धर्मो भविष्यति पुनस्तव ॥ १.१७२.४५ ॥
ആര്യാ, എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചാലും അങ്ങ് മറ്റൊരു ഭാര്യയെ നേടും. അപ്പോൾ അങ്ങയുടെ ധർമ്മം വീണ്ടും സ്ഥാപിതമാകും.
1.172.46
न चाप्यधर्मः कल्याण बहुपत्नीकता नृणाम् ।
स्त्रीणामधर्मः सुमहान्भर्तुः पूर्वस्य लङ्घने ॥ १.१७२.४६ ॥
കല്യാണാ, പുരുഷന്മാർക്ക് ഒന്നിലധികം ഭാര്യമാരുണ്ടാകുന്നതും അധർമ്മമല്ല. എന്നാൽ സ്ത്രീകൾ ആദ്യ ഭർത്താവിനെ ലംഘിക്കുന്നത് വലിയ അധർമ്മമാണ്.
1.172.47
एतत्सर्वं समीक्ष्य त्वमात्मत्यागं च गर्हितम् ।
आत्मानं तारयाद्याशु कुलं चेमौ च दारकौ ॥ १.१७२.४७ ॥
ഇവയെല്ലാം നന്നായി ആലോചിച്ച് നിന്ദ്യമായ ആത്മത്യാഗം ഉപേക്ഷിക്കുക. ഇപ്പോൾ തന്നെ അങ്ങയെയും കുലത്തെയും ഈ രണ്ടു മക്കളെയും രക്ഷിക്കുക.
1.172.48
एवमुक्तस्तया भर्ता तां समालिङ्ग्य भारत ।
मुमोच बाष्पं शनकैः सभार्यो भृशदुःखितः ॥ १.१७२.४८ ॥
അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഭാരതാ, ഭർത്താവ് അവളെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി പതുക്കെ കണ്ണീർ പൊഴിച്ചു.
1.172.49
मैवं वद त्वं कल्याणि तिष्ठ चेह सुमध्यमे ।
न तु भार्यां त्यजेत्प्राज्ञः पुत्रान्वापि कदाचन ॥ १.१७२.४९ ॥
കല്യാണീ, അങ്ങനെ പറയരുതേ; സുമധ്യമേ, ഇവിടെത്തന്നെ നിൽക്കൂ. ബുദ്ധിമാൻ ഒരിക്കലും ഭാര്യയെയോ മക്കളെയോ ഉപേക്ഷിക്കില്ല.
1.172.50
विशेषतः स्त्रियं रक्षेत्पुरुषो बुद्धिमानिह ।
त्यक्त्वा तु पुरुषो जीवेन्न हातव्यानिमान्सदा।
न वेत्ति कामं धर्मं च अर्थं मोक्षं च तत्त्वतः ॥ १.१७२.५० ॥
ബുദ്ധിമാനായ പുരുഷൻ വിശേഷിച്ചും ഭാര്യയെ രക്ഷിക്കണം. അവരെ ഉപേക്ഷിച്ചു ജീവിക്കുന്നവൻ ഇവരെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്. കാമം, ധർമ്മം, അർത്ഥം, മോക്ഷം എന്നിവയെ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയാത്തവൻ (മോഹത്തിലാണ്).