ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.172
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.172.1
न सन्तापस्त्वया कार्यः प्राकृतेनेव कर्हिचित् ।
न हि सन्तापकालोऽयं वैद्यस्य तव विद्यते ॥ १.१७२.१ ॥
ତୁମେ କେବେ ବି ସାଧାରଣ ମଣିଷ ପରି ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହା ଶୋକର ସମୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ତୁମେ ଜ୍ଞାନୀ।
1.172.2
अवश्यं निधनं सर्वैर्गन्तव्यमिह मानवैः ।
अवश्यभाविन्यर्थे वै संतापो नेह विद्यते ॥ १.१७२.२ ॥
ଏ ଜଗତରେ ସମସ୍ତ ମଣିଷଙ୍କୁ ଅବଶ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିବାକୁ ହୁଏ। ଯାହା ଅବଶ୍ୟ ଘଟିବ, ତା ପାଇଁ ଏଠାରେ ଶୋକ ନାହିଁ।
1.172.3
भार्या पुत्रोऽथ दुहिता सर्वमात्मार्थमिष्यते ।
व्यथां जहि सुबुद्ध्या त्वं स्वयं यास्यामि तत्र च ॥ १.१७२.३ ॥
ପତ୍ନୀ, ପୁତ୍ର ଏବଂ କନ୍ୟା — ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ପାଇଁ ହିଁ ପ୍ରିୟ ବୋଲି ମାନାଯାଆନ୍ତି। ତୁମେ ସୁବୁଦ୍ଧିରେ ବ୍ୟଥା ତ୍ୟାଗ କର; ମୁଁ ନିଜେ ସେଠାକୁ ଯିବି।
1.172.4
एतद्धि परमं नार्याः कार्यं लोके सनातनम् ।
प्राणानपि परित्यज्य यद्भर्तुर्हितमाचरेत् ॥ १.१७२.४ ॥
ନାରୀର ଏହି ହିଁ ପରମ ଓ ଜଗତରେ ଶାଶ୍ୱତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ — ପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ସ୍ୱାମୀର ହିତ ଆଚରଣ କରିବା।
1.172.5
तच्च तत्र कृतं कर्म तवापीदं सुखावहम् ।
भवत्यमुत्र चाक्षय्यं लोकेऽस्मिंश्च यशस्करम् ॥ १.१७२.५ ॥
ସେଠାରେ କରାଯାଇଥିବା ସେହି କର୍ମ ତୁମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସୁଖ ଆଣିବ। ତାହା ପରଲୋକରେ ଅକ୍ଷୟ ଏବଂ ଏ ଲୋକରେ ଯଶ ଦେବ।
1.172.6
एष चैव गुरुर्धर्मो यं प्रवक्ष्याम्यहं तव ।
अर्थश्च तव धर्मश्च भूयानत्र प्रदृश्यते ॥ १.१७२.६ ॥
ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବାକୁ ଯାଉଛି ଏହି ଧର୍ମ ହିଁ ଗୁରୁତର। ଏଠାରେ ତୁମ ଅର୍ଥ ଏବଂ ତୁମ ଧର୍ମ ଦୁହିଁ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ।
1.172.7
यदर्थमिष्यते भार्या प्राप्तः सोऽर्थस्त्वया मयि ।
कन्या चैका कुमारश्च कृताहमनृणा त्वया ॥ १.१७२.७ ॥
ଯେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଇଚ୍ଛାଯାଏ, ସେହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ତୁମେ ମୋ ଠାରେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ। ଗୋଟିଏ ଝିଅ ଓ ଗୋଟିଏ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି; ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଋଣମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।
1.172.8
समर्थः पोषणे चासि सुतयो रक्षणे तथा ।
न त्वहं सुतयोः शक्ता तथा रक्षणपोषणे ॥ १.१७२.८ ॥
ତୁମେ ପୋଷଣରେ ଓ ସେହିପରି ଦୁଇ ସନ୍ତାନଙ୍କ ରକ୍ଷଣରେ ସମର୍ଥ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଦୁଇ ସନ୍ତାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ଓ ପୋଷଣ କରିବାରେ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।
1.172.9
मम हि त्वद्विहीनायाः सर्वप्राणधनेश्वर ।
कथं स्यातां सुतौ बालौ भरेयं च कथं त्वहम् ॥ १.१७२.९ ॥
ମୋ ପ୍ରାଣ ଓ ଧନର ସ୍ୱାମୀ! ତୁମ ବିନା ମୋର ସେହି ଦୁଇ ଛୋଟ ପୁତ୍ର କେମିତି ରହିବେ? ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ କେମିତି ପୋଷିବି?
1.172.10
कथं हि विधवाऽनाथा बालपुत्रा विना त्वया ।
मिथुनं जीवयिष्यामि स्थिता साधुगते पथि ॥ १.१७२.१० ॥
ବିଧବା ଓ ଅନାଥା ହୋଇ, ତୁମ ବିନା, ଛୋଟ ପୁତ୍ର ସହିତ ମୁଁ, ସାଧୁମାନଙ୍କ ପଥରେ ଯାଇଥିବା ତୁମ ପଥରେ ଠିଆ ହୋଇ, ସେହି ଯୋଡ଼ିକୁ କେମିତି ବଞ୍ଚାଇବି?
1.172.11
अहं कृतावलेपैश्च प्रार्थ्यमानामिमां सुताम् ।
अयुक्तैस्तव संबन्धे कथं शक्ष्यामि रक्षितुम् ॥ १.१७२.११ ॥
ଅହଙ୍କାରୀ ଓ ତୁମ ସମ୍ବନ୍ଧ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ ଲୋକେ ଏହି ଝିଅକୁ ମାଗୁଥିବା ବେଳେ, ମୁଁ ଏହାକୁ କିପରି ରକ୍ଷା କରିବି?
1.172.12
उत्सृष्टमामिषं भूमौ प्रार्थयन्ति यथा खगाः ।
प्रार्थयन्ति जनाः सर्वे पतिहीनां तथा स्त्रियम् ॥ १.१७२.१२ ॥
ଭୂମିରେ ଫିଙ୍ଗାଯାଇଥିବା ମାଂସ ପାଇଁ ପକ୍ଷୀମାନେ ଯେପରି ଲାଳାୟିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି ସ୍ୱାମୀହୀନା ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ସମସ୍ତେ ଲାଳାୟିତ ହୁଅନ୍ତି।
1.172.13
साऽहं विचाल्यमाना वै प्रार्थ्यमाना दुरात्मभिः ।
स्थातुं पथि न शक्ष्यामि सज्जनेष्टे द्विजोत्तम ॥ १.१७२.१३ ॥
ମୁଁ ବିଚଳିତ ହୋଇ, ଦୁରାତ୍ମାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କାମନା କରାଯାଇ, ପଥରେ ସ୍ଥିର ରହିପାରିବି ନାହିଁ, ହେ ସଜ୍ଜନପ୍ରିୟ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ।
1.172.14
स्त्रीजन्म गर्हितं नाथ लोके दुष्टजनाकुले ।
मातापित्रोर्वशे कन्या प्रौढा भर्तृवशे तथा ॥ १.१७२.१४ ॥
ହେ ନାଥ, ଦୁଷ୍ଟଜନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଗତରେ ସ୍ତ୍ରୀ ଜନ୍ମ ନିନ୍ଦନୀୟ। କନ୍ୟା ମାତାପିତାଙ୍କ ବଶରେ, ପ୍ରୌଢ଼ା ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ବଶରେ ରହେ।
1.172.15
अभावे चानयोः पुत्रे खतन्त्रा स्त्री विगर्हिता ॥ १.१७२.१५ ॥
ଏହି ଦୁହିଁଙ୍କ ଅଭାବରେ, ପୁତ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ତ୍ରୀ ନିନ୍ଦିତ।
1.172.16
अनाथत्वं स्त्रियो द्वारं दुष्टानां विवृतं हि तत् ।
वस्त्रखण्डं घृताक्तं हि यथा संकृष्यते श्वभिः ॥ १.१७२.१६ ॥
ଅନାଥତା ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲା ଦ୍ୱାର। ଘିଅ ଲାଗିଥିବା କପଡ଼ାର ଖଣ୍ଡକୁ କୁକୁରମାନେ ଟାଣନ୍ତି ପରି।
1.172.17
कथं तव कुलस्यैकमिमं बालमनागसम् ।
पितृपैतामहे मार्गे नियोक्तुमहमुत्सहे ॥ १.१७२.१७ ॥
ତୁମ କୁଳର ଏହି ଏକମାତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ବାଳକକୁ ପିତୃ-ପିତାମହଙ୍କ ପଥରେ କିପରି ନିଯୁକ୍ତ କରିବାକୁ ସାହସ କରିବି?
1.172.18
कथं शक्ष्यामि बालेऽस्मिन्गुणानाधातुमीप्सितान् ।
अनाथे सर्वतो लुप्ते यथा त्वं धर्मदर्शिवान् ॥ १.१७२.१८ ॥
ତୁମେ ଧର୍ମଦର୍ଶୀ ଥିବା ପରି, ଅନାଥା ଓ ସର୍ବତ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ମୁଁ ଏହି ବାଳକରେ ଇଚ୍ଛିତ ଗୁଣ କିପରି ସ୍ଥାପନ କରିପାରିବି?
1.172.19
इमामपि च ते बालामनाथां परिभूय माम् ।
अनर्हाः प्रार्थयिष्यन्ति शूद्रा वेदश्रुतिं यथा ॥ १.१७२.१९ ॥
ତୁମ ଏହି ବାଳିକାକୁ ମଧ୍ୟ, ମୋତେ ଅବଜ୍ଞା କରି, ଅଯୋଗ୍ୟ ଶୂଦ୍ରମାନେ ବେଦଶ୍ରବଣ ପରି ଇଚ୍ଛା କରିବେ।
1.172.20
तां चेदहं न दित्सेयं सद्गुणैरुपबृंहिताम् ।
प्रमथ्यैनां हरेयुस्ते हविर्ध्वाङ्क्षा इवाध्वरात् ॥ १.१७२.२० ॥
ସଦ୍ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣା ତାକୁ ଯଦି ମୁଁ ନ ଦେବି, ତେବେ ଯଜ୍ଞରୁ ହବିଷ୍ୟ କାଉମାନେ ହରଣ କରନ୍ତି ପରି ସେମାନେ ବଳରେ ତାକୁ ହରଣ କରିବେ।
1.172.21
संप्रेक्षमाणा पुत्रीं ते नानुरूपमिवात्मनः ।
अनर्हवशमापन्नामिमां चापि सुतां तव ॥ १.१७२.२१ ॥
ତୁମ କନ୍ୟାକୁ, ଯେ ତା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ, ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କ ବଶରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ଏବଂ ତୁମ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ।
1.172.22
अवज्ञाता च लोकेषु तथान्मानमजानती ।
अवलिप्तैरैर्ब्रह्मन्मरिष्यामि न संशयः ॥ १.१७२.२२ ॥
ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବଜ୍ଞାତ ହୋଇ, ନିଜକୁ ନ ଜାଣି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗର୍ବୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ମରିବି, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
1.172.23
तौ च हीनौ मया बालौ त्वया चैव तथात्मजौ ।
विनश्येतां न सन्देहो मत्स्याविव जलक्षये ॥ १.१७२.२३ ॥
ମୋ ଦ୍ୱାରା ଓ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ବଞ୍ଚିତ ସେହି ଦୁଇ ବାଳକ, ଜଳ ଶୁଖିଲେ ଦୁଇ ମାଛ ପରି ବିନଷ୍ଟ ହେବେ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
1.172.24
त्रितयं सर्वथाप्येवं विनशिष्यत्यसंशयम् ।
त्वया विहीनं तस्मात्त्वं मां परित्यक्तुमर्हसि ॥ १.१७२.२४ ॥
ଏହି ତିନିଜଣ ସର୍ବଥା ଏହିପରି ବିନଷ୍ଟ ହେବେ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତେଣୁ ମୋତେ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ।
1.172.25
व्युष्टिरेषा परा स्त्रीणां पूर्वं भर्तुः परा गतिः ।
ननु ब्रह्मन्सपुत्राणामिति धर्मविदो विदुः ॥ १.१७२.२५ ॥
ଏହା ହିଁ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ପରମ ସୌଭାଗ୍ୟ; ସ୍ୱାମୀ ହିଁ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଓ ପରମ ଆଶ୍ରୟ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଧର୍ମଜ୍ଞମାନେ ପୁତ୍ରସହିତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
1.172.26
अनिष्टमिह पुत्राणां विषये परिवर्तितुम् ।
हरिद्राञ्जनपुष्पादिसौमङ्गल्ययुता सती ॥ १.१७२.२६ ॥
ଏଠାରେ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଅନିଷ୍ଟ ଘଟିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ହଳଦୀ, କଜଳ, ଫୁଲ ଆଦି ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନଯୁକ୍ତା ସତୀ।
1.172.27
मरणं याति या भर्तुस्तद्दत्तजलपायिनी ।
भर्तृपादार्पितमनाः सा याति गिरिजापदम् ॥ १.१७२.२७ ॥
ସ୍ୱାମୀ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ଦିଆ ଜଳ ପିଏ ଏବଂ ମନକୁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଦରେ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ଗିରିଜାଙ୍କ (ପାର୍ବତୀଙ୍କ) ଧାମକୁ ଯାଏ।
1.172.28
गिराजायाः सखी भूत्वा मोदते नगकन्यया ।
मितं ददाति हि पिता मितं माता मितं सुतः ॥ १.१७२.२८ ॥
ଗିରିଜାଙ୍କ ସଖୀ ହୋଇ ସେ ପର୍ବତକନ୍ୟା ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରେ। ପିତା ସୀମିତ ହିଁ ଦିଅନ୍ତି, ମାତା ସୀମିତ ହିଁ ଦିଅନ୍ତି, ପୁତ୍ରମଧ୍ୟ ସୀମିତ ହିଁ ଦିଏ।
1.172.29
अमितस्य हि दातारं का पतिं नाभिनन्दति ।
आश्रमाश्चाग्निसंस्कारा जपहोमव्रतानि च ॥ १.१७२.२९ ॥
ଅପରିମିତ ଦେଉଥିବା ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀ ଅଭିନନ୍ଦନ ନ କରିବ? ଆଶ୍ରମ, ଅଗ୍ନିସଂସ୍କାର, ଜପ, ହୋମ ଏବଂ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟ (ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ)।
1.172.30
स्त्रीणां नैते विधातव्या विना पतिमनिन्दितम् ।
क्षमा शौचमनाहारमेतावद्विहितं स्त्रियाः ॥ १.१७२.३० ॥
ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ସ୍ୱାମୀ ବିନା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏସବୁ କରିବେ ନାହିଁ। କ୍ଷମା, ଶୌଚ ଓ ଉପବାସ ହିଁ ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ଏତିକି ବିହିତ।
1.172.31
परित्यक्तः सुतश्चायं दुहितेयं तथा मया ।
बान्धवाश्च परित्यक्तास्त्वदर्थं जीवितं च मे ॥ १.१७२.३१ ॥
ମୁଁ ଏହି ପୁତ୍ର ଓ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଛି; ତୁମ ପାଇଁ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଓ ମୋ ଜୀବନକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଛି।
1.172.32
यज्ञैस्तपोभिर्नियमैर्दानैश्च विविधैस्तथा ।
विशिष्यते स्त्रिया भर्तुर्नित्यं प्रियहिते स्थितिः ॥ १.१७२.३२ ॥
ଯଜ୍ଞ, ତପ, ନିୟମ ଓ ବିବିଧ ଦାନଠାରୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାମୀର ପ୍ରିୟ ଓ ହିତରେ ସଦା ସ୍ଥିର ରହିବା ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
1.172.33
तदिदं यच्चिकीर्षामि धर्मं परमसंमतम् ।
इष्टं चैव हितं चैव तव चैव कुलस्य च ॥ १.१७२.३३ ॥
ତେଣୁ ମୁଁ ଯାହା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି ତାହା ପରମ ସମ୍ମତ ଧର୍ମ; ତାହା ତୁମ ଓ କୁଳ ପାଇଁ ଇଷ୍ଟ ଓ ହିତକର।
1.172.34
इष्टानि चाप्यपत्यानि द्रव्याणि सुहृदः प्रियाः ।
आपद्धर्मप्रमोक्षाय भार्या चापि सतां मतम् ॥ १.१७२.३४ ॥
ପ୍ରିୟ ସନ୍ତାନ, ଧନ ଓ ପ୍ରିୟ ସୁହୃଦ; ଆପଦ୍ଧର୍ମରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ ସଜ୍ଜନମାନେ ଗ୍ରହଣୀୟ ମାନନ୍ତି।
1.172.35
आपदर्थे धनं रक्षेद्दारान्रक्षेद्धनैरपि ।
आत्मानं सततं रक्षेद्दारैरपि धनैरपि ॥ १.१७२.३५ ॥
ଆପଦ ପାଇଁ ଧନ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଧନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ନିଜକୁ ସଦା ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ଧନ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
1.172.36
दृष्टादृष्टफलार्थं हि भार्या पुत्रो धनं गृहम् ।
सर्वमेतद्विधातव्यं बुधानामेष निश्चयः ॥ १.१७२.३६ ॥
ଦୃଷ୍ଟ ଓ ଅଦୃଷ୍ଟ ଫଳ ପାଇଁ ହିଁ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପୁତ୍ର, ଧନ, ଗୃହ—ଏସବୁ ରକ୍ଷଣୀୟ; ଏହା ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ନିଶ୍ଚୟ।
1.172.37
एकतो वा कुलं कृत्स्नमात्मा वा कुलवर्धनः ।
उभयोः कोधिको विद्वन्नात्मा चैवाधिकः कुलात् ॥ १.१७२.३७ ॥
ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସମଗ୍ର କୁଳ, ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ କୁଳ ବଢ଼ାଉଥିବା ଆତ୍ମା। ହେ ବିଦ୍ୱାନ, ଏ ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରୁ ଆତ୍ମା କୁଳଠାରୁ ଅଧିକ।
1.172.38
आत्मनो विद्यमानत्वाद्भुवनानि चतुर्दश ।
विद्यन्ते द्विजशार्दूल आतमा रक्ष्यस्ततस्त्वया ॥ १.१७२.३८ ॥
ଆତ୍ମା ବିଦ୍ୟମାନ ଥିବାରୁ ଚଉଦ ଭୁବନ ବିଦ୍ୟମାନ। ହେ ଦ୍ୱିଜଶାର୍ଦୂଳ, ତେଣୁ ତୁମେ ଆତ୍ମାକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
1.172.39
आत्मन्यविद्यमाने चेदस्य नास्तीह किंचन ।
एतज्जगदिदं सर्वमात्मना न समं किल ॥ १.१७२.३९ ॥
ଆତ୍ମା ଯଦି ନ ଥାଏ, ତେବେ ଏଠାରେ ଏହାର କିଛି ରହେ ନାହିଁ। ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ ପ୍ରକୃତରେ ଆତ୍ମା ସହ ସମାନ ନୁହେଁ।
1.172.40
स कुरुष्व मया कार्यं तारयात्मानमात्मना ।
अनुजानीही मामार्य सुतौ मे परिपालय ॥ १.१७२.४० ॥
ତେଣୁ ମୋ ଦ୍ୱାରା ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କର। ନିଜ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଉଦ୍ଧାର କର। ହେ ଆର୍ଯ୍ୟ, ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ ଏବଂ ମୋ ଦୁଇ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।
1.172.41
अवध्याः स्त्रिय इत्याहुर्धर्मज्ञा धर्मनिश्चये ।
धर्मज्ञान्राक्षसानाहुर्न हन्यात्स च मामपि ॥ १.१७२.४१ ॥
ଧର୍ମଜ୍ଞମାନେ ଧର୍ମନିର୍ଣ୍ଣୟରେ କହନ୍ତି ଯେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅବଧ୍ୟ। ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ଯେ ସେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା ନକରୁ।
1.172.42
निःसंशयं वधः पुंसां स्त्रीणां संशयितो वधः ।
अतो मामेव धर्मज्ञ प्रस्थापयितुमर्हसि ॥ १.१७२.४२ ॥
ପୁରୁଷଙ୍କ ବଧ ନିଃସନ୍ଦେହ; ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ବଧ ସନ୍ଦେହଜନକ। ତେଣୁ ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ତୁମେ ମୋତେ ହିଁ ପଠାଇବା ଉଚିତ।
1.172.43
भुक्तं प्रियाण्यवाप्तानि धर्मश्च चरितो मया ।
त्वच्छुश्रूषणसंभूता कीर्तिश्चाप्यतुला मम।
त्वत्प्रसूतिः प्रिया प्राप्ता न मां तप्स्यत्यजीवितं ॥ १.१७२.४३ ॥
ମୁଁ ପ୍ରିୟ ସୁଖ ଭୋଗ କରିଛି, ଧର୍ମ ଆଚରଣ କରିଛି; ଆପଣଙ୍କ ସେବାରୁ ଜାତ ଅତୁଳନୀୟ କୀର୍ତ୍ତି ମଧ୍ୟ ପାଇଛି। ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ପ୍ରିୟ ସନ୍ତାନ ମୁଁ ପାଇଛି; ଆପଣ ବିନା ବଞ୍ଚିବା ମୋତେ ଦୁଃଖ ଦେବ ନାହିଁ।
1.172.44
जातपुत्रा च वृद्धा च प्रियकामा च ते सदा ।
समीक्ष्यैतदहं सर्वं व्यवसायं करोम्यतः ॥ १.१७२.४४ ॥
ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଛନ୍ତି, ମୁଁ ବୃଦ୍ଧା ହୋଇଛି, ସଦା ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଇଚ୍ଛା କରିଛି। ଏ ସବୁ ଭଲ ଭାବେ ବିଚାରି ମୁଁ ଏହି ସଂକଳ୍ପ କରୁଛି।
1.172.45
उत्सृज्यापि हि मामार्य प्राप्स्यस्यन्यामपि स्त्रियम् ।
ततः प्रतिष्ठितो धर्मो भविष्यति पुनस्तव ॥ १.१७२.४५ ॥
ହେ ଆର୍ଯ୍ୟ, ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କଲେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇବେ। ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ଧର୍ମ ପୁନର୍ବାର ସ୍ଥାପିତ ହେବ।
1.172.46
न चाप्यधर्मः कल्याण बहुपत्नीकता नृणाम् ।
स्त्रीणामधर्मः सुमहान्भर्तुः पूर्वस्य लङ्घने ॥ १.१७२.४६ ॥
ହେ କଲ୍ୟାଣ, ପୁରୁଷଙ୍କର ଅନେକ ପତ୍ନୀ ରଖିବା ଅଧର୍ମ ନୁହେଁ। ମାତ୍ର ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୂର୍ବ ସ୍ୱାମୀର ଲଙ୍ଘନ ମହା ଅଧର୍ମ।
1.172.47
एतत्सर्वं समीक्ष्य त्वमात्मत्यागं च गर्हितम् ।
आत्मानं तारयाद्याशु कुलं चेमौ च दारकौ ॥ १.१७२.४७ ॥
ଏ ସବୁ ଭଲ ଭାବେ ବିଚାରି ନିନ୍ଦନୀୟ ଆତ୍ମତ୍ୟାଗ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ। ଏବେ ଆପଣଙ୍କୁ, କୁଳକୁ ଓ ଏହି ଦୁଇ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
1.172.48
एवमुक्तस्तया भर्ता तां समालिङ्ग्य भारत ।
मुमोच बाष्पं शनकैः सभार्यो भृशदुःखितः ॥ १.१७२.४८ ॥
ସେ ଏହିପରି କହିବାରୁ, ହେ ଭାରତ, ସ୍ୱାମୀ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଧୀରେ ଧୀରେ ଲୁହ ବୁହାଇଲେ।
1.172.49
मैवं वद त्वं कल्याणि तिष्ठ चेह सुमध्यमे ।
न तु भार्यां त्यजेत्प्राज्ञः पुत्रान्वापि कदाचन ॥ १.१७२.४९ ॥
ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ଏପରି କୁହ ନାହିଁ; ହେ ସୁମଧ୍ୟମା, ଏଠାରେ ରୁହ। ପ୍ରାଜ୍ଞ ପୁରୁଷ କେବେ ବି ଭାର୍ଯ୍ୟା କିମ୍ବା ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
1.172.50
विशेषतः स्त्रियं रक्षेत्पुरुषो बुद्धिमानिह ।
त्यक्त्वा तु पुरुषो जीवेन्न हातव्यानिमान्सदा।
न वेत्ति कामं धर्मं च अर्थं मोक्षं च तत्त्वतः ॥ १.१७२.५० ॥
ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁରୁଷ ବିଶେଷ ଭାବେ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ଯେ ପୁରୁଷ ସେମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି ବଞ୍ଚେ, ସେ ଏମାନଙ୍କୁ କେବେ ବି ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। କାମ, ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ ମୋକ୍ଷକୁ ଯେ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଜାଣେ ନାହିଁ (ସେ ମୋହରେ ଅଛି)।