మహాభారతం · అధ్యాయం 1.172
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.172.1
न सन्तापस्त्वया कार्यः प्राकृतेनेव कर्हिचित् ।
न हि सन्तापकालोऽयं वैद्यस्य तव विद्यते ॥ १.१७२.१ ॥
నీవు ఎప్పుడూ సామాన్య మనిషిలా దుఃఖించకూడదు. ఇది దుఃఖించే సమయం కాదు, ఎందుకంటే నీవు జ్ఞానివి.
1.172.2
अवश्यं निधनं सर्वैर्गन्तव्यमिह मानवैः ।
अवश्यभाविन्यर्थे वै संतापो नेह विद्यते ॥ १.१७२.२ ॥
ఈ లోకంలో మానవులందరూ తప్పకుండా మరణాన్ని పొందాలి. తప్పక జరిగేదానికై ఇక్కడ దుఃఖం ఉండదు.
1.172.3
भार्या पुत्रोऽथ दुहिता सर्वमात्मार्थमिष्यते ।
व्यथां जहि सुबुद्ध्या त्वं स्वयं यास्यामि तत्र च ॥ १.१७२.३ ॥
భార్య, కొడుకు, కూతురు — ఇవన్నీ తనకోసమే ప్రియమైనవిగా భావించబడతాయి. నీవు మంచి బుద్ధితో దుఃఖాన్ని విడిచిపెట్టు; నేనే అక్కడికి వెళ్తాను.
1.172.4
एतद्धि परमं नार्याः कार्यं लोके सनातनम् ।
प्राणानपि परित्यज्य यद्भर्तुर्हितमाचरेत् ॥ १.१७२.४ ॥
స్త్రీకి లోకంలో ఇది ఉత్కృష్టమైన, శాశ్వతమైన ధర్మం: ప్రాణాలను కూడా త్యజించి భర్త హితాన్ని ఆచరించడం.
1.172.5
तच्च तत्र कृतं कर्म तवापीदं सुखावहम् ।
भवत्यमुत्र चाक्षय्यं लोकेऽस्मिंश्च यशस्करम् ॥ १.१७२.५ ॥
అక్కడ చేసిన ఆ కర్మ నీకూ సుఖాన్ని కలిగిస్తుంది. అది పరలోకంలో నాశనం లేనిదిగా, ఈ లోకంలో కీర్తిని ఇచ్చేదిగా ఉంటుంది.
1.172.6
एष चैव गुरुर्धर्मो यं प्रवक्ष्याम्यहं तव ।
अर्थश्च तव धर्मश्च भूयानत्र प्रदृश्यते ॥ १.१७२.६ ॥
నేను నీకు చెప్పబోయే ఈ ధర్మమే గొప్పది. ఇక్కడ నీ అర్థం, నీ ధర్మం రెండూ ఎక్కువగా కనిపిస్తున్నాయి.
1.172.7
यदर्थमिष्यते भार्या प्राप्तः सोऽर्थस्त्वया मयि ।
कन्या चैका कुमारश्च कृताहमनृणा त्वया ॥ १.१७२.७ ॥
ఏ ప్రయోజనం కోసం భార్య కోరబడుతుందో, ఆ ప్రయోజనం నీ ద్వారా నాలో పొందబడింది. ఒక కుమార్తె, ఒక కుమారుడు ఉన్నారు; నీ వల్ల నేను ఋణవిముక్తుడనయ్యాను.
1.172.8
समर्थः पोषणे चासि सुतयो रक्षणे तथा ।
न त्वहं सुतयोः शक्ता तथा रक्षणपोषणे ॥ १.१७२.८ ॥
నీవు పోషణలోనూ, అలాగే ఇద్దరు సంతానాన్ని రక్షించడంలోనూ సమర్థుడవు; కానీ నేను ఆ ఇద్దరు సంతానాన్ని రక్షించి పోషించగల శక్తి కలదానిని కాను.
1.172.9
मम हि त्वद्विहीनायाः सर्वप्राणधनेश्वर ।
कथं स्यातां सुतौ बालौ भरेयं च कथं त्वहम् ॥ १.१७२.९ ॥
నా ప్రాణాలకు, ధనానికి ప్రభువైన నాథా! నీవు లేని నాకు ఆ ఇద్దరు చిన్న పిల్లలు ఎలా ఉంటారు? నేనెలా వారిని పోషించగలను?
1.172.10
कथं हि विधवाऽनाथा बालपुत्रा विना त्वया ।
मिथुनं जीवयिष्यामि स्थिता साधुगते पथि ॥ १.१७२.१० ॥
విధవగా, అనాథగా, నీవు లేకుండా, చిన్న కుమారులతో ఉన్న నేను, సాధువులు వెళ్ళిన మార్గంలో నిలిచి, ఆ జంటను ఎలా పోషించగలను?
1.172.11
अहं कृतावलेपैश्च प्रार्थ्यमानामिमां सुताम् ।
अयुक्तैस्तव संबन्धे कथं शक्ष्यामि रक्षितुम् ॥ १.१७२.११ ॥
గర్వంతో ఉన్నవారు, నీ బంధానికి అనర్హులైనవారు ఈ కుమార్తెను కోరుతుండగా, నేను ఎలా రక్షించగలను?
1.172.12
उत्सृष्टमामिषं भूमौ प्रार्थयन्ति यथा खगाः ।
प्रार्थयन्ति जनाः सर्वे पतिहीनां तथा स्त्रियम् ॥ १.१७२.१२ ॥
నేలపై పారవేసిన మాంసాన్ని పక్షులు ఆశించినట్లు, భర్తలేని స్త్రీని అందరూ కోరుకుంటారు.
1.172.13
साऽहं विचाल्यमाना वै प्रार्थ्यमाना दुरात्मभिः ।
स्थातुं पथि न शक्ष्यामि सज्जनेष्टे द्विजोत्तम ॥ १.१७२.१३ ॥
నేను చలింపజేయబడి, దుర్మార్గులచే కోరబడి, దారిలో స్థిరంగా నిలబడలేను, ఓ సజ్జనులకు ప్రియుడా, ద్విజులలో ఉత్తముడా.
1.172.14
स्त्रीजन्म गर्हितं नाथ लोके दुष्टजनाकुले ।
मातापित्रोर्वशे कन्या प्रौढा भर्तृवशे तथा ॥ १.१७२.१४ ॥
ఓ నాథా, దుష్టజనులతో నిండిన లోకంలో స్త్రీ జన్మ నిందనీయం. కన్య తల్లిదండ్రుల వశంలో, యౌవనవతి భర్త వశంలో ఉంటుంది.
1.172.15
अभावे चानयोः पुत्रे खतन्त्रा स्त्री विगर्हिता ॥ १.१७२.१५ ॥
వీరిద్దరూ లేనప్పుడు, కుమారుని వద్ద కూడా, స్వతంత్ర స్త్రీ నిందితురాలు.
1.172.16
अनाथत्वं स्त्रियो द्वारं दुष्टानां विवृतं हि तत् ।
वस्त्रखण्डं घृताक्तं हि यथा संकृष्यते श्वभिः ॥ १.१७२.१६ ॥
రక్షకులు లేకపోవడం స్త్రీకి దుష్టులకు తెరిచిన ద్వారం. నెయ్యి పూసిన గుడ్డముక్కను కుక్కలు లాగినట్లు.
1.172.17
कथं तव कुलस्यैकमिमं बालमनागसम् ।
पितृपैतामहे मार्गे नियोक्तुमहमुत्सहे ॥ १.१७२.१७ ॥
నీ కులానికి ఏకైక నిర్దోషి అయిన ఈ బాలుడిని పితృపితామహుల మార్గంలో ఎలా నిలపగలను?
1.172.18
कथं शक्ष्यामि बालेऽस्मिन्गुणानाधातुमीप्सितान् ।
अनाथे सर्वतो लुप्ते यथा त्वं धर्मदर्शिवान् ॥ १.१७२.१८ ॥
నీవు ధర్మదర్శివైనట్లు, అనాథనై అన్నివైపులా నశించిన నేను ఈ బాలునిలో కోరిన గుణాలను ఎలా నింపగలను?
1.172.19
इमामपि च ते बालामनाथां परिभूय माम् ।
अनर्हाः प्रार्थयिष्यन्ति शूद्रा वेदश्रुतिं यथा ॥ १.१७२.१९ ॥
నీ ఈ బాలికను కూడా, నన్ను తిరస్కరించి, అనర్హులైన శూద్రులు వేద శ్రవణాన్ని కోరినట్లు కోరుతారు.
1.172.20
तां चेदहं न दित्सेयं सद्गुणैरुपबृंहिताम् ।
प्रमथ्यैनां हरेयुस्ते हविर्ध्वाङ्क्षा इवाध्वरात् ॥ १.१७२.२० ॥
సద్గుణాలతో నిండిన ఆమెను నేను ఇవ్వకపోతే, యజ్ఞం నుండి హవిస్సును కాకులు ఎత్తుకుపోయినట్లు వారు ఆమెను బలవంతంగా అపహరిస్తారు.
1.172.21
संप्रेक्षमाणा पुत्रीं ते नानुरूपमिवात्मनः ।
अनर्हवशमापन्नामिमां चापि सुतां तव ॥ १.१७२.२१ ॥
నీ కుమార్తెను, ఆమెకు తగనిది అయినట్లు, అనర్హుల వశమైపోయినదిగా చూస్తూ, నీ ఈ కుమార్తెను కూడా.
1.172.22
अवज्ञाता च लोकेषु तथान्मानमजानती ।
अवलिप्तैरैर्ब्रह्मन्मरिष्यामि न संशयः ॥ १.१७२.२२ ॥
లోకాలలో అవమానింపబడి, నన్ను నేను తెలుసుకోలేక, బ్రాహ్మణా, గర్విష్ఠుల వల్ల నేను మరణిస్తాను, ఇందులో సందేహం లేదు.
1.172.23
तौ च हीनौ मया बालौ त्वया चैव तथात्मजौ ।
विनश्येतां न सन्देहो मत्स्याविव जलक्षये ॥ १.१७२.२३ ॥
నాచేత, నీచేత విడువబడిన ఆ ఇద్దరు బాలురు, నీటి క్షయంలో రెండు చేపల వలె నశిస్తారు, ఇందులో సందేహం లేదు.
1.172.24
त्रितयं सर्वथाप्येवं विनशिष्यत्यसंशयम् ।
त्वया विहीनं तस्मात्त्वं मां परित्यक्तुमर्हसि ॥ १.१७२.२४ ॥
ఈ ముగ్గురూ అన్ని విధాలుగా ఇలాగే నశిస్తారు, ఇందులో సందేహం లేదు. కావున నన్ను విడిచిపెట్టుటకు నీవు అర్హుడవు.
1.172.25
व्युष्टिरेषा परा स्त्रीणां पूर्वं भर्तुः परा गतिः ।
ननु ब्रह्मन्सपुत्राणामिति धर्मविदो विदुः ॥ १.१७२.२५ ॥
ఇదే స్త్రీలకు పరమ సౌభాగ్యం; భర్తే వారికి మొదటి, పరమ ఆశ్రయం. ఓ బ్రాహ్మణా, పుత్రులతో కూడినవారికి ఇది అని ధర్మజ్ఞులు తెలుసుకున్నారు.
1.172.26
अनिष्टमिह पुत्राणां विषये परिवर्तितुम् ।
हरिद्राञ्जनपुष्पादिसौमङ्गल्ययुता सती ॥ १.१७२.२६ ॥
ఇక్కడ పుత్రుల విషయంలో అశుభం జరగడం తగదు; పసుపు, కాటుక, పూలు మొదలైన మంగళ చిహ్నాలతో కూడిన సతి.
1.172.27
मरणं याति या भर्तुस्तद्दत्तजलपायिनी ।
भर्तृपादार्पितमनाः सा याति गिरिजापदम् ॥ १.१७२.२७ ॥
భర్త మరణించగా అతడు ఇచ్చిన జలాన్ని త్రాగి, మనసును భర్త పాదాలకు అర్పించినది గిరిజ (పార్వతి) స్థానాన్ని చేరుతుంది.
1.172.28
गिराजायाः सखी भूत्वा मोदते नगकन्यया ।
मितं ददाति हि पिता मितं माता मितं सुतः ॥ १.१७२.२८ ॥
గిరిజకు సఖిగా అయి, ఆమె పర్వతకన్యతో ఆనందిస్తుంది. తండ్రి పరిమితంగానే ఇస్తాడు, తల్లి పరిమితంగానే ఇస్తుంది, కుమారుడు కూడా పరిమితంగానే ఇస్తాడు.
1.172.29
अमितस्य हि दातारं का पतिं नाभिनन्दति ।
आश्रमाश्चाग्निसंस्कारा जपहोमव्रतानि च ॥ १.१७२.२९ ॥
అపరిమితమైనదానిని ఇచ్చే భర్తను ఏ స్త్రీ అభినందించదు? ఆశ్రమాలు, అగ్నిసంస్కారాలు, జపం, హోమం, వ్రతాలు కూడా (భర్తతోనే సంపూర్ణమవుతాయి).
1.172.30
स्त्रीणां नैते विधातव्या विना पतिमनिन्दितम् ।
क्षमा शौचमनाहारमेतावद्विहितं स्त्रियाः ॥ १.१७२.३० ॥
నిర్దోషి అయిన భర్త లేకుండా స్త్రీలు వీటిని చేయకూడదు. ఓర్పు, శుచి, ఉపవాసం మాత్రమే స్త్రీకి ఇంతవరకు విధింపబడినవి.
1.172.31
परित्यक्तः सुतश्चायं दुहितेयं तथा मया ।
बान्धवाश्च परित्यक्तास्त्वदर्थं जीवितं च मे ॥ १.१७२.३१ ॥
నేను ఈ కొడుకును, ఈ కూతురిని కూడా విడిచిపెట్టాను; బంధువులను నీ కోసం విడిచిపెట్టాను, నా ప్రాణాన్ని కూడా.
1.172.32
यज्ञैस्तपोभिर्नियमैर्दानैश्च विविधैस्तथा ।
विशिष्यते स्त्रिया भर्तुर्नित्यं प्रियहिते स्थितिः ॥ १.१७२.३२ ॥
యజ్ఞాలు, తపస్సులు, నియమాలు, వివిధ దానాల కంటే కూడా భర్త ప్రియహితాలలో నిత్యం స్థిరంగా ఉండటమే స్త్రీకి అధికమైనది.
1.172.33
तदिदं यच्चिकीर्षामि धर्मं परमसंमतम् ।
इष्टं चैव हितं चैव तव चैव कुलस्य च ॥ १.१७२.३३ ॥
అందుకే నేను చేయాలనుకునేది అత్యంత సమ్మతమైన ధర్మం; అది నీకు, కులానికి ఇష్టమైనది, హితమైనది కూడా.
1.172.34
इष्टानि चाप्यपत्यानि द्रव्याणि सुहृदः प्रियाः ।
आपद्धर्मप्रमोक्षाय भार्या चापि सतां मतम् ॥ १.१७२.३४ ॥
ప్రియమైన సంతానం, ధనం, ప్రియమైన మిత్రులు; ఆపద్ధర్మం నుండి విముక్తికి భార్య కూడా సజ్జనుల అభిప్రాయం.
1.172.35
आपदर्थे धनं रक्षेद्दारान्रक्षेद्धनैरपि ।
आत्मानं सततं रक्षेद्दारैरपि धनैरपि ॥ १.१७२.३५ ॥
ఆపద కోసం ధనాన్ని రక్షించాలి; భార్యలను ధనంతోనైనా రక్షించాలి; తనను ఎల్లప్పుడూ భార్యలతోనూ ధనంతోనూ రక్షించుకోవాలి.
1.172.36
दृष्टादृष्टफलार्थं हि भार्या पुत्रो धनं गृहम् ।
सर्वमेतद्विधातव्यं बुधानामेष निश्चयः ॥ १.१७२.३६ ॥
కనిపించే, కనిపించని ఫలాల కోసమే భార్య, కొడుకు, ధనం, ఇల్లు—ఇవన్నీ పోషించబడాలి; ఇది జ్ఞానుల నిశ్చయం.
1.172.37
एकतो वा कुलं कृत्स्नमात्मा वा कुलवर्धनः ।
उभयोः कोधिको विद्वन्नात्मा चैवाधिकः कुलात् ॥ १.१७२.३७ ॥
ఒకవైపు మొత్తం కులం, మరొకవైపు కులాన్ని వృద్ధి చేసే ఆత్మ. విద్వాంసుడా, ఈ రెండింటిలో ఆత్మయే కులం కంటే అధికమైనది.
1.172.38
आत्मनो विद्यमानत्वाद्भुवनानि चतुर्दश ।
विद्यन्ते द्विजशार्दूल आतमा रक्ष्यस्ततस्त्वया ॥ १.१७२.३८ ॥
ఆత్మ ఉండటం వల్లనే పద్నాలుగు లోకాలూ ఉన్నాయి. ద్విజశార్దూలా, కాబట్టి నువ్వు ఆత్మను రక్షించాలి.
1.172.39
आत्मन्यविद्यमाने चेदस्य नास्तीह किंचन ।
एतज्जगदिदं सर्वमात्मना न समं किल ॥ १.१७२.३९ ॥
ఆత్మ లేకపోతే ఇక్కడ ఇతనికి ఏదీ ఉండదు. ఈ సమస్త జగత్తు నిజానికి ఆత్మతో సమానం కాదు.
1.172.40
स कुरुष्व मया कार्यं तारयात्मानमात्मना ।
अनुजानीही मामार्य सुतौ मे परिपालय ॥ १.१७२.४० ॥
కాబట్టి నా ద్వారా నీ కర్తవ్యాన్ని నిర్వర్తించు. నిన్ను నువ్వే రక్షించుకో. ఆర్యా, నాకు అనుమతి ఇచ్చి నా ఇద్దరు కుమారులను కాపాడు.
1.172.41
अवध्याः स्त्रिय इत्याहुर्धर्मज्ञा धर्मनिश्चये ।
धर्मज्ञान्राक्षसानाहुर्न हन्यात्स च मामपि ॥ १.१७२.४१ ॥
ధర్మం తెలిసినవారు ధర్మనిర్ణయంలో స్త్రీలు వధింపదగనివారని అంటారు. ధర్మం తెలిసిన రాక్షసులను గురించి కూడా, అతడు నన్నూ చంపకూడదని అంటారు.
1.172.42
निःसंशयं वधः पुंसां स्त्रीणां संशयितो वधः ।
अतो मामेव धर्मज्ञ प्रस्थापयितुमर्हसि ॥ १.१७२.४२ ॥
పురుషుల వధ నిస్సందేహమైనది; స్త్రీల వధ సందేహాస్పదమైనది. కాబట్టి ధర్మజ్ఞా, నన్నే పంపడం నీకు తగినది.
1.172.43
भुक्तं प्रियाण्यवाप्तानि धर्मश्च चरितो मया ।
त्वच्छुश्रूषणसंभूता कीर्तिश्चाप्यतुला मम।
त्वत्प्रसूतिः प्रिया प्राप्ता न मां तप्स्यत्यजीवितं ॥ १.१७२.४३ ॥
నేను ప్రియమైన సుఖాలను అనుభవించాను, ధర్మాన్ని ఆచరించాను; మీకు సేవ చేయడం వల్ల సాటిలేని కీర్తిని పొందాను. మీ నుండి పుట్టిన ప్రియమైన సంతానాన్ని పొందాను; మీరు లేకుండా జీవించడం నన్ను బాధించదు.
1.172.44
जातपुत्रा च वृद्धा च प्रियकामा च ते सदा ।
समीक्ष्यैतदहं सर्वं व्यवसायं करोम्यतः ॥ १.१७२.४४ ॥
పిల్లలు పుట్టారు, నేను వృద్ధురాలినయ్యాను, ఎల్లప్పుడూ మీ సంతోషాన్నే కోరుకున్నాను. ఇవన్నీ బాగా ఆలోచించి ఈ నిర్ణయం తీసుకుంటున్నాను.
1.172.45
उत्सृज्यापि हि मामार्य प्राप्स्यस्यन्यामपि स्त्रियम् ।
ततः प्रतिष्ठितो धर्मो भविष्यति पुनस्तव ॥ १.१७२.४५ ॥
ఆర్యా, నన్ను విడిచిపెట్టినా మీరు మరొక భార్యను పొందుతారు. అప్పుడు మీ ధర్మం మళ్లీ స్థిరపడుతుంది.
1.172.46
न चाप्यधर्मः कल्याण बहुपत्नीकता नृणाम् ।
स्त्रीणामधर्मः सुमहान्भर्तुः पूर्वस्य लङ्घने ॥ १.१७२.४६ ॥
కల్యాణా, పురుషులకు అనేక భార్యలు ఉండటం అధర్మం కాదు. కానీ స్త్రీలు మొదటి భర్తను అతిక్రమించడం గొప్ప అధర్మం.
1.172.47
एतत्सर्वं समीक्ष्य त्वमात्मत्यागं च गर्हितम् ।
आत्मानं तारयाद्याशु कुलं चेमौ च दारकौ ॥ १.१७२.४७ ॥
ఇవన్నీ బాగా ఆలోచించి, నిందితమైన ఆత్మత్యాగాన్ని మానుకోండి. ఇప్పుడే మిమ్మల్ని, మీ కులాన్ని, ఈ ఇద్దరు కొడుకులను రక్షించుకోండి.
1.172.48
एवमुक्तस्तया भर्ता तां समालिङ्ग्य भारत ।
मुमोच बाष्पं शनकैः सभार्यो भृशदुःखितः ॥ १.१७२.४८ ॥
ఆమె ఇలా చెప్పగా, భారతా, భర్త ఆమెను కౌగిలించుకుని, అత్యంత దుఃఖంతో నెమ్మదిగా కన్నీరు విడిచాడు.
1.172.49
मैवं वद त्वं कल्याणि तिष्ठ चेह सुमध्यमे ।
न तु भार्यां त्यजेत्प्राज्ञः पुत्रान्वापि कदाचन ॥ १.१७२.४९ ॥
కల్యాణీ, అలా అనకు; సుమధ్యమా, ఇక్కడే ఉండు. జ్ఞాని భార్యను గానీ పుత్రులను గానీ ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టడు.
1.172.50
विशेषतः स्त्रियं रक्षेत्पुरुषो बुद्धिमानिह ।
त्यक्त्वा तु पुरुषो जीवेन्न हातव्यानिमान्सदा।
न वेत्ति कामं धर्मं च अर्थं मोक्षं च तत्त्वतः ॥ १.१७२.५० ॥
బుద్ధిమంతుడైన పురుషుడు ముఖ్యంగా భార్యను రక్షించాలి. వారిని విడిచి జీవించే పురుషుడు వారిని ఎప్పుడూ విడువకూడదు. కామం, ధర్మం, అర్థం, మోక్షం అనేవాటిని యథార్థంగా తెలియనివాడు (మోహంలో ఉంటాడు).