ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 1.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.2.1
समन्तपञ्चकमिति यदुक्तं सूतनन्दन ।
एतत्सर्वं यथातत्त्वं श्रोतुमिच्छामहे वयम् ॥ १.२.१ ॥
ಸೂತನಂದನ, ನೀವು ಹೇಳಿದ ಸಮಂತಪಂಚಕದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಯಥಾತತ್ತ್ವವಾಗಿ ಕೇಳಲು ನಾವು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ.
1.2.2
शृणुध्वं मम भो विप्रा ब्रुवतश्च कथाः शुभाः ।
समन्तपञ्चकाख्यं च श्रोतुमर्हथ सत्तमाः ॥ १.२.२ ॥
ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ, ನಾನು ಹೇಳುವ ಶುಭ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ. ಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಸಮಂತಪಂಚಕ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಲು ನೀವು ಅರ್ಹರು.
1.2.3
त्रेताद्वापरयोः सन्धौ रामः शस्त्रभृतां वरः ।
असकृत्पार्थिवं क्षत्रं जघानामर्षचोदितः ॥ १.२.३ ॥
ತ್ರೇತಾ ಮತ್ತು ದ್ವಾಪರ ಯುಗಗಳ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ, ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಮನು ಕೋಪದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಪದೇ ಪದೇ ರಾಜಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.
1.2.4
स सर्वं क्षत्रमुत्साद्य स्ववीर्येणानलद्युतिः ।
समन्तपञ्चके पञ्च चकार रुधिरह्रदान् ॥ १.२.४ ॥
ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಅವನು, ತನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತು, ಸಮಂತಪಂಚಕದಲ್ಲಿ ಐದು ರಕ್ತದ ಕೊಳಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
1.2.5
स तेषु रुधिराम्भःसु ह्रदेषु क्रोधमूर्च्छितः ।
पितॄन्संतर्पयामास रुधिरेणेति नः श्रुतम् ॥ १.२.५ ॥
ಕೋಪದಿಂದ ಮೂರ್ಛಿತನಾದ ಅವನು ಆ ರಕ್ತಜಲದ ಕೊಳಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತದಿಂದ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.
1.2.6
अथर्चीकादयोऽभ्येत्य पितरो राममब्रुवन् ।
राम राम महाभाग प्रीताः स्म तव भार्गव ॥ १.२.६ ॥
ಆಗ ಋಚೀಕ ಮೊದಲಾದ ಪಿತೃಗಳು ರಾಮನ ಬಳಿ ಬಂದು ಹೇಳಿದರು: 'ರಾಮ, ರಾಮ! ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತನೇ, ಭಾರ್ಗವನೇ, ನಿನ್ನಿಂದ ನಾವು ಪ್ರೀತರಾಗಿದ್ದೇವೆ.'
1.2.7
अनया पितृभक्त्या च विक्रमेण तव प्रभो ।
वरं वृणीष्व भद्रं ते यमिच्छसि महाद्युते ॥ १.२.७ ॥
ಈ ಪಿತೃಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೂ ನಿನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದಲೂ, ಓ ಪ್ರಭುವೇ, ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ನೀನು ಬಯಸುವ ವರವನ್ನು ಕೇಳು, ಓ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯೇ.
1.2.8
यदि मे पितरः प्रीता यद्यनुग्राह्यता मयि ।
यच्च रोषाभिभूतेन क्षत्रमुत्सादितं मया ॥ १.२.८ ॥
ನನ್ನ ಪಿತೃಗಳು ಸಂತುಷ್ಟರಾಗಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಅರ್ಹತೆ ಇದ್ದರೆ, ಕೋಪದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ನಾನು ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದ್ದರೆ—
1.2.9
अतश्च पापान्मुच्येऽहमेष मे प्रार्थितो वरः ।
ह्रदाश्च तीर्थभूता मे भवेयुर्भुवि विश्रुताः ॥ १.२.९ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಬೇಕು—ಇದೇ ನಾನು ಕೇಳಿದ ವರ. ಈ ಕೊಳಗಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಲಿ.
1.2.10
एवं भविष्यतीत्येवं पितरस्तमथाब्रुवन् ।
तं क्षमस्वेति निषिषिधुस्ततः स विरराम ह ॥ १.२.१० ॥
"ಹಾಗೆಯೇ ಆಗುವುದು"—ಎಂದು ಪಿತೃಗಳು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು. "ಅವನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು"—ಎಂದು ಅವರು ತಡೆದರು; ಆಗ ಅವನು ನಿಂತುಬಿಟ್ಟನು.
1.2.11
तेषां समीपे यो देशो ह्रदानां रुधिराम्भसाम् ।
समन्तपञ्चकमिति पुण्यं तत्परिकीर्तितम् ॥ १.२.११ ॥
ಆ ಕೊಳಗಳ ಸಮೀಪದ ಪ್ರದೇಶ—ರಕ್ತದಂತಹ ನೀರಿರುವ ಕೊಳಗಳ ಪ್ರದೇಶ—"ಸಮಂತಪಂಚಕ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
1.2.12
येन लिङ्गेन यो देशो युक्तः समुपलक्ष्यते ।
तेनैव नाम्ना तं देशं वाच्यमाहुर्मनीषिणः ॥ १.२.१२ ॥
ಯಾವ ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಯಾವ ಪ್ರದೇಶವು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೋ, ಅದೇ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕರೆಯಬೇಕೆಂದು ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
1.2.13
अन्तरे चैव संप्राप्ते कलिद्वापरयोरभूत् ।
समन्तपञ्चके युद्धं कुरुपाण्डवसेनयोः ॥ १.२.१३ ॥
ಕಲಿ ಮತ್ತು ದ್ವಾಪರದ ನಡುವಿನ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ, ಸಮಂತಪಂಚಕದಲ್ಲಿ ಕುರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವ ಸೇನೆಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು.
1.2.14
तस्मिन्परमधर्मिष्ठे देशे भूदोषवर्जिते ।
अष्टादश समाजग्मुरक्षौहिण्यो युयुत्सया ॥ १.२.१४ ॥
ಆ ಅತ್ಯಂತ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠವಾದ, ಭೂದೋಷರಹಿತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಹದಿನೆಂಟು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ ಸೇನೆಗಳು ಸೇರಿದವು.
1.2.15
समेत्य तं द्विजास्ताश्च तत्रैव निधं गताः ।
एतन्नामाभिनिर्वृत्तं तस्य देशस्य वै द्विजाः ॥ १.२.१५ ॥
ದ್ವಿಜರೇ, ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನೇ ತಲುಪಿದರು; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂತು.
1.2.16
पुण्यश्च रमणीयश्च स देशो वः प्रकीर्तितः ।
तदेतत्कथितं सर्वं मया ब्राह्मणसत्तमाः
यथा देशः स विख्यातस्त्रिषु लोकेषु सुव्रताः ॥ १.२.१६ ॥
ಆ ದೇಶವು ಪುಣ್ಯವಾದುದು ಮತ್ತು ರಮಣೀಯವಾದುದು ಎಂದು ನಿಮಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ, ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಸುವ್ರತರೇ, ಆ ದೇಶವು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಖ್ಯಾತವಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನೂ.
1.2.17
अक्षौहिण्य इति प्रोक्तं यत्त्वया सूतनन्दन ।
एतदिच्छामहे श्रोतुं सर्वमेव यथातथम् ॥ १.२.१७ ॥
ಸೂತನಂದನನೇ, ನೀವು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಕೇಳಲು ನಾವು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ.
1.2.18
अक्षौहिण्याः परीमाणं नराश्वरथदन्तिनाम् ।
यथावच्चैव नो ब्रूहि सर्वं हि विदितं तव ॥ १.२.१८ ॥
ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು — ಮನುಷ್ಯರು, ಕುದುರೆಗಳು, ರಥಗಳು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು — ನಮಗೆ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಹೇಳಿ; ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿವೆ.
1.2.19
एको रथो गजश्चैको नराः पञ्च पदातयः ।
त्रयश्च तुरगास्तज्ज्ञैः पत्तिरित्यभिधीयते ॥ १.२.१९ ॥
ಒಂದು ರಥ, ಒಂದು ಆನೆ, ಐದು ಕಾಲಾಳುಗಳು, ಮೂರು ಕುದುರೆಗಳು — ಇದನ್ನು ಬಲ್ಲವರು 'ಪತ್ತಿ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
1.2.20
पत्तिं तु त्रिगुणामेतामाहुः सेनामुखं बुधाः ।
त्रीणि सेनामुखान्येको गुल्म इत्यभिधीयते ॥ १.२.२० ॥
ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಮೂರುಪಟ್ಟು 'ಪತ್ತಿ'ಯನ್ನು 'ಸೇನಾಮುಖ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಮೂರು ಸೇನಾಮುಖಗಳು ಒಂದು 'ಗುಲ್ಮ' ಎನಿಸುತ್ತವೆ.
1.2.21
त्रयो गुल्मा गणो नाम वाहिनी तु गणास्त्रयः ।
स्मृतास्तिस्रस्तु वाहिन्यः पृतनेति विचक्षणैः ॥ १.२.२१ ॥
ಮೂರು ಗುಲ್ಮಗಳು 'ಗಣ'; ಮೂರು ಗಣಗಳು 'ವಾಹಿನಿ'; ಮೂರು ವಾಹಿನಿಗಳನ್ನು ವಿದ್ವಾಂಸರು 'ಪೃತನಾ' ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ.
1.2.22
चमूस्तु पृतनास्तिस्रस्तिस्रश्चम्वस्त्वनीकिनी ।
अनीकिनीं दशगुणां प्राहुरक्षौहिणीं बुधाः ॥ १.२.२२ ॥
ಮೂರು ಪೃತನೆಗಳು ಒಂದು 'ಚಮೂ'; ಮೂರು ಚಮೂಗಳು ಒಂದು 'ಅನೀಕಿನೀ'; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಅನೀಕಿನಿಯನ್ನು 'ಅಕ್ಷೌಹಿಣೀ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
1.2.23
अक्षौहिण्याः प्रसंख्याता रथानां द्विजसत्तमाः ।
संख्यागणिततत्त्वज्ञैः सहस्राण्येकविंशतिः ॥ १.२.२३ ॥
ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ! ಸಂಖ್ಯಾಗಣಿತ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬಲ್ಲವರು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿಯಲ್ಲಿ ರಥಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ ಎಂದು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದ್ದಾರೆ.
1.2.24
शतान्युपरि चैवाष्टौ तथा भूयश्च सप्ततिः ।
गजानां च परीमाणमेतदेव विनिर्दिशेत् ॥ १.२.२४ ॥
ಮತ್ತೆ ಎಂಟು ನೂರು ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಎಪ್ಪತ್ತು — ಆನೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಇದೇ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು.
1.2.25
ज्ञेयं शतसहस्रं तु सहस्राणि नवैव तु ।
नराणामपि पञ्चाशच्छतानि त्रीणि चानघाः ॥ १.२.२५ ॥
ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಮತ್ತು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಮನುಷ್ಯರು ಮೂರು ನೂರ ಐವತ್ತು ಕೂಡ, ಓ ನಿಷ್ಪಾಪರೇ.
1.2.26
पञ्च षष्टिसहस्राणि तथाश्वानां शतानि च ।
दशोत्तराणि षट् प्राहुर्यथावदिह संख्यया ॥ १.२.२६ ॥
ಅರವತ್ತೈದು ಸಾವಿರ, ಕುದುರೆಗಳು ಆರು ನೂರ ಹತ್ತು; ಹೀಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಥಾವತ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
1.2.27
एतामक्षौहिणीं प्राहुः संख्यातत्त्वदितो जनाः ।
यां वः कथितवानस्मि विस्तरेण तपोधनाः ॥ १.२.२७ ॥
ಸಂಖ್ಯಾತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬಲ್ಲವರು ಇದನ್ನು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಇದನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ, ಓ ತಪೋಧನರೇ.
1.2.28
एतया संख्यया ह्यासन्कुरुपाण्डवसेनयोः ।
अक्षौहिण्यो द्विजश्रेष्ठाः पिण्डिताष्टादशैव तु ॥ १.२.२८ ॥
ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯಂತೆಯೇ ಕೌರವ ಮತ್ತು ಪಾಂಡವ ಸೇನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿಗಳಿದ್ದವು; ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಒಟ್ಟು ಹದಿನೆಂಟು.
1.2.29
समेतास्तत्र वै देशे तत्रैव निधं गताः ।
कौरवान्कारणं कृत्वा कालेनाद्भुतकर्मणा ॥ १.२.२९ ॥
ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸೇರಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ನಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದರು; ಕೌರವರನ್ನು ಕಾರಣವಾಗಿಸಿ, ಅದ್ಭುತ ಕರ್ಮದ ಕಾಲದಿಂದ.
1.2.30
अहानि युयुधे भीष्मो दशैव परमास्त्रवित् ।
अहानि पञ्च द्रोणस्तु ररक्ष कुरुवाहिनीम् ॥ १.२.३० ॥
ಪರಮಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲ ಭೀಷ್ಮರು ಹತ್ತೇ ದಿನ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರು; ದ್ರೋಣರು ಐದು ದಿನ ಕೌರವ ಸೇನೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು.
1.2.31
अहनी युयुधे द्वे तु कर्णः परबलार्दनः ।
शल्योऽर्धदिवसं चैव गदायुद्धमतः परम् ॥ १.२.३१ ॥
ಶತ್ರುಸೇನೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಕರ್ಣನು ಎರಡು ದಿನ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು, ಶಲ್ಯನು ಅರ್ಧ ದಿನ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು; ಅನಂತರ ಗದಾಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು.
1.2.32
तस्यैव दिवसस्यान्ते द्रौणिहार्दिक्यगौतमाः ।
प्रसुप्तं निशि विश्वस्तं जघ्नुर्यौधिष्ठिरं बलम् ॥ १.२.३२ ॥
ಆ ದಿನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದ್ರೌಣಿ, ಹಾರ್ದಿಕ್ಯ ಮತ್ತು ಗೌತಮರು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ನಿರ್ಭಯವಾಗಿದ್ದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕೊಂದರು.
1.2.33
यत्तु शौनक सत्रे ते भारताख्यानमुत्तमम् ।
जनमेजयस्य तत्सत्रे व्यासशिष्येण धीमता ॥ १.२.३३ ॥
ಓ ಶೌನಕ! ಜನಮೇಜಯನ ಸತ್ರದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ವ್ಯಾಸಶಿಷ್ಯನು ಹೇಳಿದ ಭಾರತಾಖ್ಯಾನವು ಉತ್ತಮವಾದದ್ದು.
1.2.34
कथितं विस्तरार्थं च यशो वीर्यं महीक्षिताम् ।
पौष्यं तत्र च पौलोममास्तीकं चादितः स्मृतम् ॥ १.२.३४ ॥
ಅದರಲ್ಲಿ ರಾಜರ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು; ಪೌಷ್ಯ, ಪೌಲೋಮ, ಆಸ್ತೀಕ ಕಥೆಗಳೂ ಆದಿಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
1.2.35
विचित्रार्थपदाख्यानमनेकसमयान्वितम् ।
प्रतिपन्नं नरैः प्राज्ञैर्वैराग्यमिव मोक्षिभिः ॥ १.२.३५ ॥
ವಿಚಿತ್ರ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಪದಗಳುಳ್ಳ, ಅನೇಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಆಖ್ಯಾನವನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥಿಗಳು ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.
1.2.36
आत्मेव वेदितव्येषु प्रियेष्विव हि जीवितम् ।
इतिहासः प्रधानार्थः श्रेष्ठः सर्वागमेष्वयम् ॥ १.२.३६ ॥
ತಿಳಿಯಬೇಕಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವೂ, ಪ್ರಿಯವಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವನವೂ ಹೇಗೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಆಗಮಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಧಾನ ಅರ್ಥವುಳ್ಳ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು.
1.2.37
अनाश्रित्येदमाख्यानं कथा भुवि न विद्यते ।
आहारमनपाश्रित्य शरीरस्येव धारणम् ॥ १.२.३७ ॥
ಈ ಆಖ್ಯಾನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸದೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಥೆಯೂ ಇಲ್ಲ; ಆಹಾರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸದೆ ದೇಹ ಉಳಿಯದಂತೆ.
1.2.38
तदेतद्भारतं नाम कविभिस्तूपजीव्यते ।
उदयतेप्सुभिर्भृत्यैरभिजात इवेश्वरः ॥ १.२.३८ ॥
ಆ ಈ 'ಭಾರತ' ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಕವಿಗಳು ಆಧಾರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ; ಏಳಿಗೆ ಬಯಸುವ ಸೇವಕರು ಕುಲೀನ ಒಡೆಯನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದಂತೆ.
1.2.39
इतिहासोत्तमे यस्मिन्नर्पिता बुद्धिरुत्तमा ।
स्वरव्यञ्जनयोः कृत्स्ना लोकवेदाश्रयेव वाक् ॥ १.२.३९ ॥
ಯಾವ ಉತ್ತಮ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಬುದ್ಧಿ ಅರ್ಪಿತವಾಗಿದೆಯೋ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ವರ-ವ್ಯಂಜನಗಳ ಸಮಸ್ತ ವಾಕ್ಕು ಲೋಕ ಮತ್ತು ವೇದಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದಂತಿದೆ.
1.2.40
तस्य प्रज्ञाभिपन्नस्य विचित्रपदपर्वणः ।
सूक्ष्मार्थन्याययुक्तस्य वेदार्थैर्भूषितस्य च ॥ १.२.४० ॥
ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ, ವಿಚಿತ್ರ ಪದ-ಪರ್ವಗಳನ್ನುಳ್ಳ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥ-ನ್ಯಾಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ವೇದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಅದರ...
1.2.41
भारतस्येतिहासस्य श्रूयतां पर्वसंग्रहः ।
पर्वानुक्रमणी पूर्वं द्वितीयः पर्वसंग्रहः
भारतस्येतिहासस्य श्रूयतां पर्वसंग्रहः ।
पर्वानुक्रमणी पूर्वं द्वितीयः पर्वसंग्रहः ॥ १.२.४१ ॥
ಭಾರತ ಇತಿಹಾಸದ ಪರ್ವ-ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಮೊದಲು ಪರ್ವಾನುಕ್ರಮಣಿ, ನಂತರ ಎರಡನೆಯ ಪರ್ವ-ಸಂಗ್ರಹ.
1.2.42
पौष्यं पौलोममास्तीकमादिरंशावतारणम् ।
ततः संभवपर्वोक्तमद्भुतं रोमहर्षणम् ॥ १.२.४२ ॥
ಪೌಷ್ಯ, ಪೌಲೋಮ, ಆಸ್ತೀಕ, ಆದಿ, ಅಂಶಾವತರಣ; ನಂತರ ಸಂಭವ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಅದ್ಭುತವೂ ರೋಮಾಂಚಕವೂ ಆದುದು.
1.2.43
दाहो जतुगृहस्यात्र हैडिम्बं पर्व चोच्यते ।
ततो बकवधः पर्व पर्व चैत्ररथं ततः ॥ १.२.४३ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಅರಗಿನ ಮನೆಯ ದಹನ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ಹೈಡಿಂಬ ಪರ್ವ ಎನ್ನಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಬಕವಧ ಪರ್ವ, ನಂತರ ಚೈತ್ರರಥ ಪರ್ವ.
1.2.44
ततः स्वयंवरो देव्याः पाञ्चाल्याः पर्व चोच्यते ।
क्षात्रधर्मेण निर्जित्य ततो वैवाहिकं स्मृतम् ॥ १.२.४४ ॥
ನಂತರ ಪಾಂಚಾಲಿ ರಾಣಿಯ ಸ್ವಯಂವರ ಪರ್ವ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮದಿಂದ ಗೆದ್ದು, ನಂತರ ವೈವಾಹಿಕ ಪರ್ವ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
1.2.45
विदुरागमनं पर्व राज्यलाभस्तथैव च ।
अर्जुनस्य वने वासः सुभद्राहरणं ततः ॥ १.२.४५ ॥
ವಿದುರನ ಆಗಮನ ಪರ್ವ, ರಾಜ್ಯಲಾಭ ಹಾಗೆಯೇ; ಅರ್ಜುನನ ಅರಣ್ಯವಾಸ, ನಂತರ ಸುಭದ್ರೆಯ ಅಪಹರಣ.
1.2.46
सुभद्राहरणादूर्ध्वं ज्ञेया हरणहारिका ।
ततः खाण्डवदाहाख्यं तत्रैव मयदर्शनम् ॥ १.२.४६ ॥
ಸುಭದ್ರೆಯ ಅಪಹರಣದ ನಂತರ ಹರಣಹಾರಿಕಾ ಪರ್ವ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ನಂತರ ಖಾಂಡವದಾಹ ಎಂಬ ಪರ್ವ; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮಯನ ದರ್ಶನ.
1.2.47
सभापर्व ततः प्रोक्तं मन्त्रपर्व ततः परम् ।
जरासन्धवधः पर्व पर्व दिग्विजयं तथा ॥ १.२.४७ ॥
ನಂತರ ಸಭಾಪರ್ವ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ನಂತರ ಮಂತ್ರಪರ್ವ. ಜರಾಸಂಧವಧ ಪರ್ವ, ದಿಗ್ವಿಜಯ ಪರ್ವವೂ.
1.2.48
पर्व दिग्विजयादूर्ध्वं राजसूयिकमुच्यते ।
ततश्चार्घाभिहरणं शिशुपालवधस्ततः ॥ १.२.४८ ॥
ದಿಗ್ವಿಜಯದ ನಂತರ ರಾಜಸೂಯ ಪರ್ವ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅರ್ಘ್ಯಾಭಿಹರಣ, ನಂತರ ಶಿಶುಪಾಲವಧ.
1.2.49
द्यूतपर्व ततः प्रोक्तमनुद्यूतमः परम् ।
तत आरण्यकं पर्व किर्मीरवध एवच ॥ १.२.४९ ॥
ನಂತರ ದ್ಯೂತಪರ್ವ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದರ ನಂತರ ಅನುದ್ಯೂತ ಉಪಪರ್ವ; ಬಳಿಕ ಆರಣ್ಯಕ ಪರ್ವ, ಮತ್ತು ಕಿರ್ಮೀರನ ವಧೆ.
1.2.50
अर्जुनस्याभिगमनं पर्व ज्ञेयमतः परम् ।
ईश्वरार्जुनयोर्युद्धं पर्व कैरातसंज्ञितम् ॥ १.२.५० ॥
ಅರ್ಜುನನ ಅಭಿಗಮನ ಎಂಬ ಪರ್ವವನ್ನು ಇದರ ನಂತರ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ನಂತರ ಈಶ್ವರ (ಶಿವ) ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನರ ಯುದ್ಧ, ಕೈರಾತ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪರ್ವ.
1.2.51
इन्द्रलोकाभिगमनं पर्व ज्ञेयमतः परम् ।
नलोपाख्यानमपि च धार्मिकं करुणोदयम् ॥ १.२.५१ ॥
ಇಂದ್ರಲೋಕ ಗಮನ ಎಂಬ ಪರ್ವವನ್ನು ಇದರ ನಂತರ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ನಂತರ ನಳೋಪಾಖ್ಯಾನ, ಧಾರ್ಮಿಕವಾದದ್ದು, ಕರುಣೆಯನ್ನು ಉದಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವದು.
1.2.52
तीर्थयात्रा ततः पर्व कुरुराजस्य धीमतः ।
जटासुरवधः पर्व यक्षयुद्धमतः परम् ॥ १.२.५२ ॥
ನಂತರ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಕುರುರಾಜನ (ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ) ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಪರ್ವ; ಜಟಾಸುರ ವಧೆ ಪರ್ವ; ಬಳಿಕ ಯಕ್ಷಯುದ್ಧ.
1.2.53
निवातकवचैर्युद्धं पर्व चाजगरं ततः ।
मार्कण्डेयसमास्या च पर्वानन्तरमुच्यते ॥ १.२.५३ ॥
ನಿವಾತಕವಚರೊಡನೆ ಯುದ್ಧ ಪರ್ವ, ಮತ್ತು ನಂತರ ಆಜಗರ ಪರ್ವ; ಬಳಿಕ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಸಮಾಸ್ಯ ಪರ್ವ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
1.2.54
संवादश्च ततः पर्व द्रौपदीसत्यभामयोः ।
घोषयात्रा ततः पर्व ततः प्रायोपवेशनेम्।
मन्त्रस्य निश्चयं चैव मृगस्वप्नोद्भवं ततः ॥ १.२.५४ ॥
ನಂತರ ದ್ರೌಪದಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಭಾಮೆಯ ಸಂವಾದ ಪರ್ವ; ಬಳಿಕ ಘೋಷಯಾತ್ರೆ ಪರ್ವ; ನಂತರ ಪ್ರಾಯೋಪವೇಶನ; ಮಂತ್ರ ನಿಶ್ಚಯ, ಮತ್ತು ಮೃಗಸ್ವಪ್ನದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಪರ್ವ.
1.2.55
व्रीहिद्रौणिकमाख्यानमैन्द्रद्युम्नं तथैव च ।
द्रौपदीहरणं पर्व जयद्रथविमोक्षणम् ॥ १.२.५५ ॥
ವ್ರೀಹಿದ್ರೌಣಿಕ ಆಖ್ಯಾನ, ಐಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಕೂಡ ಹಾಗೆಯೇ; ದ್ರೌಪದೀ ಹರಣ ಪರ್ವ, ಜಯದ್ರಥ ವಿಮೋಚನ ಪರ್ವ.
1.2.56
रामोपाख्यानमत्रैव पर्व ज्ञेयमतः परम् ।
पतिव्रताया माहात्म्यं सावित्र्याश्चैवमद्भुतम् ॥ १.२.५६ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೇ ರಾಮೋಪಾಖ್ಯಾನ ಪರ್ವ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅದರ ನಂತರ ಪತಿವ್ರತೆಯ ಮಹಿಮೆ, ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಅದ್ಭುತ ಚರಿತ್ರೆ.
1.2.57
कुण्डलाहरणं पर्व ततः परमिहोच्यते ।
आरणेयं ततः पर्व वैराटं तदनन्तरम्
पाण्डवानां प्रवेशश्च समयस्य च पालनम् ॥ १.२.५७ ॥
ಇದರ ನಂತರ ಕುಂಡಲಾಹರಣ ಪರ್ವ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಆರಣೇಯ ಪರ್ವ, ಅದರ ನಂತರ ವೈರಾಟ ಪರ್ವ; ಪಾಂಡವರ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದದ ಪಾಲನೆ.
1.2.58
कीचकानां वधः पर्व पर्व ग्रोग्रहणं ततः ।
अभिमन्योश्च वैराट्याः पर्व वैवाहिकं स्मृतम् ॥ १.२.५८ ॥
ಕೀಚಕರ ವಧ ಪರ್ವ, ಅನಂತರ ಗೋಗ್ರಹಣ ಪರ್ವ; ಅಭಿಮನ್ಯು ಮತ್ತು ವೈರಾಟಿ (ಉತ್ತರೆ) ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಪರ್ವ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
1.2.59
उद्योगपर्व विज्ञेयमत ऊर्ध्वं महाद्भुतम् ।
ततः संजययानाख्यं पर्व ज्ञेयमतः परम् ॥ १.२.५९ ॥
ಇದರ ನಂತರ ಮಹಾ ಅದ್ಭುತವಾದ ಉದ್ಯೋಗ ಪರ್ವ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ನಂತರ ಸಂಜಯಯಾನ ಪರ್ವ, ಅದರ ನಂತರ ಇದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
1.2.60
प्रजागरं तथा पर्व धृतराष्ट्रस्य चिन्तया ।
पर्व सानत्सुजातं वै गुह्यमध्यात्मदर्शनम् ॥ १.२.६० ॥
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರಜಾಗರ ಪರ್ವ ಹಾಗೆಯೇ; ಸನತ್ಸುಜಾತ ಪರ್ವ, ಇದು ರಹಸ್ಯವಾದ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ದರ್ಶನ.
1.2.61
यानसन्धिस्ततः पर्व भगवद्यानमेव च ।
मातलीयमुपाख्यानं चरितं गालवस्य च ॥ १.२.६१ ॥
ನಂತರ ಯಾನಸಂಧಿ ಪರ್ವ, ಭಗವಂತನ ಯಾನ, ಮಾತಲೀಯ ಉಪಾಖ್ಯಾನ, ಗಾಲವನ ಚರಿತ್ರೆ.
1.2.62
सावित्रं वामदेव्यं च वैन्योपाख्यानमेव च ।
जामदग्न्यमुपाख्यानं पर्व षोडशराजकम् ॥ १.२.६२ ॥
ಸಾವಿತ್ರಿ, ವಾಮದೇವ್ಯ, ವೈನ್ಯ ಉಪಾಖ್ಯಾನ, ಜಾಮದಗ್ನ್ಯ ಉಪಾಖ್ಯಾನ, ಷೋಡಶರಾಜಕ ಪರ್ವ.
1.2.63
सभाप्रवेशः कृष्णस्य विदुलापुत्रशासनम् ।
उद्योगः सैन्यनिर्याणं विश्वोपाख्यानमेव च ॥ १.२.६३ ॥
ಕೃಷ್ಣನ ಸಭಾಪ್ರವೇಶ, ವಿದುಲೆಯ ಮಗನ ಶಾಸನ, ಉದ್ಯೋಗ, ಸೇನಾ ನಿರ್ಯಾಣ, ವಿಶ್ವ ಉಪಾಖ್ಯಾನ.
1.2.64
ज्ञेयं विवादपर्वात्र कर्णस्यापि महात्मनः ।
मन्त्रस्य निश्चयं कृत्वा कार्यस्य समनन्तरम् ॥ १.२.६४ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಕರ್ಣನ ವಿವಾದ ಪರ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆಯ ನಿರ್ಧಾರದ ನಂತರ ಕಾರ್ಯ ತಕ್ಷಣ.
1.2.65
श्वेतस्य वासुदेवेन चित्रं बहुकथाश्रयम् ।
निर्याणं च ततः पर्व कुरुपाण्डवसेनयोः ॥ १.२.६५ ॥
ವಾಸುದೇವನೊಂದಿಗೆ ಶ್ವೇತನ ಅದ್ಭುತ, ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪರ್ವ; ನಂತರ ಕೌರವ ಪಾಂಡವ ಸೇನೆಗಳ ನಿರ್ಯಾಣ ಪರ್ವ.
1.2.66
रथातिरथसंख्या च पर्वोक्तं तदनन्तरम् ।
उलूकदूतागमनं पर्वामर्षविवर्धनम् ॥ १.२.६६ ॥
ರಥ-ಅತಿರಥ ಸಂಖ್ಯೆ, ನಂತರ ಹೇಳಿದ ಪರ್ವ; ನಂತರ ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ದೂತ ಉಲೂಕನ ಆಗಮನ ಪರ್ವ.
1.2.67
अम्बोपाख्यानमत्रैव पर्व ज्ञेयमतः परम् ।
भीष्माभिषेचनं पर्व ततश्चाद्भुतमुच्यते ॥ १.२.६७ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಅಂಬೋಪಾಖ್ಯಾನ ಪರ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅನಂತರ ಭೀಷ್ಮಾಭಿಷೇಕ ಪರ್ವ; ನಂತರ ಅದ್ಭುತ ಪರ್ವ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
1.2.68
जम्बूखम्डविनिर्माणं पर्वोक्तं तदनन्तरम् ।
भूमिपर्व ततः प्रोक्तं द्वीपविस्तारकीर्तनम् ॥ १.२.६८ ॥
ಜಂಬೂಖಂಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಪರ್ವ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ನಂತರ ಭೂಮಿ ಪರ್ವ; ಅನಂತರ ದ್ವೀಪಗಳ ವಿಸ್ತಾರದ ಕೀರ್ತನೆ.
1.2.69
दिव्यं चक्षुर्ददौ यत्र संजयाय महामुनिः ।
पर्वोक्तं भगवद्गीता पर्व भीष्मवधस्ततः।
द्रोणाभिषेचनं पर्व संशप्तकवधस्ततः ॥ १.२.६९ ॥
ಮಹಾಮುನಿ ಸಂಜಯನಿಗೆ ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ಪರ್ವ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ನಂತರ ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಪರ್ವ, ಭೀಷ್ಮವಧ, ದ್ರೋಣಾಭಿಷೇಕ ಪರ್ವ, ನಂತರ ಸಂಶಪ್ತಕವಧ.
1.2.70
अभिमन्युवधः पर्व प्रतिज्ञा पर्व चोच्यते ।
जयद्रथवधः पर्व घटोत्कचवधस्ततः ॥ १.२.७० ॥
ಅಭಿಮನ್ಯು ವಧ ಪರ್ವ; ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ಪರ್ವವೂ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಜಯದ್ರಥ ವಧ ಪರ್ವ; ನಂತರ ಘಟೋತ್ಕಚ ವಧ.
1.2.71
ततो द्रोणवधः पर्व विज्ञेयं लोमहर्षणम् ।
मोक्षो नारायणास्त्रस्य पर्वानन्तरमुच्यते ॥ १.२.७१ ॥
ನಂತರ ದ್ರೋಣ ವಧ ಪರ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಅದು ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ; ನಂತರ ನಾರಾಯಣಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮೋಕ್ಷದ ಪರ್ವ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
1.2.72
कर्णपर्व ततो ज्ञेयं शल्यपर्व ततः परम् ।
ह्रदप्रवेशनं पर्व गदायुद्धमतः परम् ॥ १.२.७२ ॥
ನಂತರ ಕರ್ಣ ಪರ್ವ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ನಂತರ ಶಲ್ಯ ಪರ್ವ; ನಂತರ ಹ್ರದ ಪ್ರವೇಶ ಪರ್ವ; ನಂತರ ಗದಾಯುದ್ಧ.
1.2.73
सारस्वतं ततः पर्व तीर्थवंशानुकीर्तनम् ।
अत ऊर्ध्वं सुबीभत्सं पर्व सौप्तिकमुच्यते ॥ १.२.७३ ॥
ನಂತರ ಸಾರಸ್ವತ ಪರ್ವ; ಅದು ತೀರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ವಂಶಗಳ ಕೀರ್ತನೆ. ಅದರ ನಂತರ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರವಾದ ಸೌಪ್ತಿಕ ಪರ್ವ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
1.2.74
ऐषीकं पर्व चोद्दिष्टमत ऊर्ध्वं सुदारुणम् ।
जलप्रदानिकं पर्व स्त्रीविलापस्ततः परम् ॥ १.२.७४ ॥
ಐಷೀಕ ಪರ್ವವನ್ನೂ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ಜಲಪ್ರದಾನಿಕ ಪರ್ವ; ನಂತರ ಸ್ತ್ರೀಯರ ವಿಲಾಪ.
1.2.75
श्राद्धपर्व ततो ज्ञेयं कुरूणामौर्ध्वदेहिकम् ।
चार्वाकनिग्रहः पर्व रक्षसो ब्रह्मरूपिणः ॥ १.२.७५ ॥
ನಂತರ ಶ್ರಾದ್ಧ ಪರ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅದು ಕುರುಗಳ ಔರ್ಧ್ವದೈಹಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು. ನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ರೂಪದ ರಾಕ್ಷಸ ಚಾರ್ವಾಕನ ನಿಗ್ರಹ ಪರ್ವ.
1.2.76
आभिषेचनिकं पर्व धर्मराजसर्य धीमतः ।
प्रविभागो गृहाणां च पर्वोक्तं तदनन्तरम् ॥ १.२.७६ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತ ಧರ್ಮರಾಜನ ಅಭಿಷೇಕ ಪರ್ವ; ನಂತರ ಮನೆಗಳ ವಿಭಾಗ ಪರ್ವ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
1.2.77
शान्तिपर्व ततो यत्र राजधर्मानुशासनम् ।
आपद्धर्मश्च पर्वोक्तं मोक्षधर्मस्ततः परम् ॥ १.२.७७ ॥
ನಂತರ ಶಾಂತಿ ಪರ್ವ; ಅಲ್ಲಿ ರಾಜಧರ್ಮದ ಉಪದೇಶ. ಆಪದ್ಧರ್ಮವೂ ಪರ್ವವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ನಂತರ ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮ.
1.2.78
शुकप्रश्नाभिगमनं ब्रह्मप्रश्नानुशासनम् ।
प्रादुर्भावश्च दुर्वासःसंवादश्चैव मायया ॥ १.२.७८ ॥
ಶುಕನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಗಮನ, ಬ್ರಹ್ಮಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಉಪದೇಶ; ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವ, ಮಾಯೆಯಿಂದ ದುರ್ವಾಸನೊಂದಿಗಿನ ಸಂವಾದ ಕೂಡ.
1.2.79
ततः पर्व परिज्ञेयमानुशासनिकं परम् ।
स्वर्गारोहणिकं चैव ततो भीष्मस्य धीमतः ॥ १.२.७९ ॥
ನಂತರ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ಆನುಶಾಸನಿಕ ಎಂಬ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಪರ್ವ; ಸ್ವರ್ಗಾರೋಹಣಿಕ ಕೂಡ; ನಂತರ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಭೀಷ್ಮನದು.
1.2.81
पर्व चाश्रमवासाख्यं पुत्रदर्शनमेव च ।
नारदागमनं पर्व ततः परमिहोच्यते ॥ १.२.८१ ॥
ಆಶ್ರಮವಾಸ ಎಂಬ ಪರ್ವ ಮತ್ತು ಪುತ್ರದರ್ಶನ; ನಾರದನ ಆಗಮನ; ನಂತರ ಇಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಪರ್ವ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
1.2.82
मौसलं पर्व चोद्दिष्टं ततो घोरं सुदारुणम् ।
महाप्रस्थानिकं पर्व स्वर्गारोहणिकं ततः ॥ १.२.८२ ॥
ಮೌಸಲ ಎಂಬ ಪರ್ವವೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ನಂತರ ಭಯಂಕರ, ಅತ್ಯಂತ ದಾರುಣ; ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನಿಕ; ನಂತರ ಸ್ವರ್ಗಾರೋಹಣಿಕ.
1.2.83
हरिवंशस्ततः पर्व पुराणं खिलसंज्ञितम् ।
विष्णुपर्व शिशोश्चर्या विष्णोः कंसवधस्तथा ॥ १.२.८३ ॥
ನಂತರ ಹರಿವಂಶ ಪರ್ವ, ಖಿಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪುರಾಣ; ವಿಷ್ಣು ಪರ್ವ; ಶಿಶು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕಾರ್ಯಗಳು; ಕಂಸವಧೆ ಕೂಡ.
1.2.84
भविष्यं पर्व चाप्युक्तं खिलेष्वेवाद्भुतं महत् ।
एतत्पर्वशतं पूर्णं व्यासेनोक्तं महात्मना ॥ १.२.८४ ॥
ಭವಿಷ್ಯ ಪರ್ವವೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಖಿಲಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವೂ ಮಹತ್ತೂ ಆದುದು; ಈ ನೂರು ಪರ್ವಗಳು ಪೂರ್ಣವಾದುವು; ಮಹಾತ್ಮ ವ್ಯಾಸರಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವು.
1.2.85
यथावत्सूतपुत्रेण रौमहर्षणिना ततः ।
उक्तानि नैमिशारण्ये पर्वाण्यष्टादशैव तु ॥ १.२.८५ ॥
ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ, ಸೂತಪುತ್ರ ರೌಮಹರ್ಷಣಿಯಿಂದ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹದಿನೆಂಟು ಪರ್ವಗಳೇ ಆಗ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವು.
1.2.86
समासो भारतस्यायमत्रोक्तः पर्वसंग्रहः ।
पौष्यं पौलोममास्तीकमादिरंशावतारणम् ॥ १.२.८६ ॥
ಇದು ಮಹಾಭಾರತದ ಸಾರಾಂಶ; ಇಲ್ಲಿ ಪರ್ವಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: ಪೌಷ್ಯ, ಪೌಲೋಮ, ಆಸ್ತೀಕ, ಆದಿ ಮತ್ತು ಅಂಶಾವತರಣ.
1.2.87
संभवो जतुवेश्माख्यं हिडिम्बबकयोर्वधः ।
तथा चैत्ररथं देव्याः पाञ्चाल्याश्च स्वयंवरः ॥ १.२.८७ ॥
ಸಂಭವ, ಅರಗಿನ ಮನೆಯ ಕಥೆ, ಹಿಡಿಂಬ ಮತ್ತು ಬಕರ ವಧೆ, ಚೈತ್ರರಥ ಮತ್ತು ಪಾಂಚಾಲಿಯ ಸ್ವಯಂವರ.
1.2.88
क्षात्रधर्मेण निर्जित्य ततो वैवाहिकं स्मृतम् ।
विदुरागमनं चैव राज्यलाभस्तथैव च ॥ १.२.८८ ॥
ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮದಿಂದ ಗೆದ್ದು, ನಂತರ ವಿವಾಹ ಸಂಬಂಧಿ ಪ್ರಸಂಗ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ವಿದುರನ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಪ್ರಾಪ್ತಿಯೂ.
1.2.89
वनवासोऽर्जुनस्यापि सुभद्राहरणं ततः ।
हरणाहरणं चैव दहनं खाण्डवस्य च ॥ १.२.८९ ॥
ಅರ್ಜುನನ ವನವಾಸ, ನಂತರ ಸುಭದ್ರೆಯ ಹರಣ, ಹರಣ-ಆಹರಣ, ಮತ್ತು ಖಾಂಡವ ದಹನ.
1.2.91
पौलोमे भृगुवंशस्य विस्तारः परिकीर्तितः ।
आस्तीके सर्वनागानां गरुडस्य च संभवः ॥ १.२.९१ ॥
ಪೌಲೋಮ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಭೃಗು ವಂಶದ ವಿಸ್ತಾರ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಆಸ್ತೀಕ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ನಾಗರ ಮತ್ತು ಗರುಡನ ಜನನ.
1.2.92
क्षीरोदमथं चैव जन्मोच्चैःश्रवसस्तथा ।
यजतः सर्पसत्रेण राज्ञः पारिक्षितस्य च ॥ १.२.९२ ॥
ಕ್ಷೀರಸಾಗರ ಮಥನ, ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಸ್ಸಿನ ಜನನವೂ; ಪರೀಕ್ಷಿತನ ಮಗನಾದ ರಾಜನ ಸರ್ಪಸತ್ರ ಯಾಗ.
1.2.93
कथेयमभिनिर्वृत्ता भारतानां महात्मनाम् ।
विविधाः संभवा राज्ञामुक्ताः संभवपर्वणि ॥ १.२.९३ ॥
ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಭರತವಂಶೀಯರ ಈ ಕಥೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಸಂಭವಪರ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಜರ ವಿವಿಧ ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
1.2.94
अन्येषां चैव शूराणामृषेर्द्वैपायनस्य च ।
अंशावतरणं चात्र देवानां परिकीर्तितम् ॥ १.२.९४ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಇತರ ವೀರರ ಮತ್ತು ಋಷಿ ದ್ವೈಪಾಯನರ ದೇವತೆಗಳ ಅಂಶಾವತರಣವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
1.2.95
दैत्यानां दानवानां च यक्षाणां च महौजसाम् ।
नागानामथ सर्पाणां गन्धर्वाणां पतत्त्रिणाम् ॥ १.२.९५ ॥
ದೈತ್ಯರು, ದಾನವರು, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಯಕ್ಷರು, ನಾಗರು, ಸರ್ಪಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಪಕ್ಷಿಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
1.2.96
अन्येषां चैव भूतानां विविधानां समुद्भवः ।
महर्षेराश्रमपदे कण्वस्य च तपस्विनः ॥ १.२.९६ ॥
ಇತರ ವಿವಿಧ ಜೀವಿಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಮಹರ್ಷಿ ತಪಸ್ವಿ ಕಣ್ವನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಡೆದದ್ದನ್ನೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
1.2.97
शकुन्तलायां दुष्यन्ताद्भरतश्चापि जज्ञिवान् ।
यस्य लोकेषु नाम्नेदं प्रथितं भारतं कुलम् ॥ १.२.९७ ॥
ದುಷ್ಯಂತನಿಂದ ಶಕುಂತಲೆಯಲ್ಲಿ ಭರತ ಜನಿಸಿದನು; ಅವನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಈ ಕುಲ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಭರತಕುಲವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.
1.2.98
वसूनां पुनरुत्पत्तिर्भागीरथ्यां महात्मनाम् ।
शन्तनोर्वेश्मनि पुनस्तेषां चारोहणं दिवि ॥ १.२.९८ ॥
ಭಾಗೀರಥಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ವಸುಗಳ ಪುನರ್ಜನ್ಮ, ಶಂತನುವಿನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪುನಃ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೇರಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
1.2.99
तेजोंशानां च संपातो भीष्मस्याप्यत्र संभवः ।
राज्यान्निवर्तनं तस्य ब्रह्मचर्यव्रते स्थितिः ॥ १.२.९९ ॥
ತೇಜೋಂಶಗಳ ಸಂಗಮ, ಇಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮನ ಜನ್ಮವೂ ನಡೆಯಿತು. ಅವನು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದನು.
1.2.100
प्रतिज्ञापालनं चैव रक्षा चित्राङ्गदस्य च ।
हते चित्राङ्गदे चैव रक्षा भ्रातुर्यवीयसः ॥ १.२.१०० ॥
ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯ ಪಾಲನೆ, ಚಿತ್ರಾಂಗದನ ರಕ್ಷಣೆ; ಚಿತ್ರಾಂಗದ ಹತನಾದ ಮೇಲೆ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನ ರಕ್ಷಣೆ.
1.2.101
विचित्रवीर्यस्य तथा राज्ये संप्रतिपादनम् ।
धर्मस्य नृषु संभूतिरणीमाण्डव्यशापजा ॥ १.२.१०१ ॥
ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕವೂ ನಡೆಯಿತು; ಅಣೀಮಾಂಡವ್ಯನ ಶಾಪದಿಂದ ಧರ್ಮನು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು.
1.2.102
कृष्णद्वैपायनाच्चैव प्रसूतिर्वरदानजा ।
धृतराष्ट्रस्य पाण्डोश्च पाण्डवानां च संभवः ॥ १.२.१०२ ॥
ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನನಿಂದ ವರದಾನದಿಂದ ಸಂತಾನ ಉಂಟಾಯಿತು; ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ, ಪಾಂಡು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರ ಜನನವೂ ಆಯಿತು.
1.2.103
वारणावतयात्रा च मन्त्रो दुर्योधनस्य च ।
कूटस्य धार्तराष्ट्रेण प्रेषणं पाण्डवान्प्रति ॥ १.२.१०३ ॥
ವಾರಣಾವತ ಪ್ರಯಾಣ, ದುರ್ಯೋಧನನ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ; ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಪುತ್ರನು ಪಾಂಡವರನ್ನು ಕಪಟದಿಂದ ಕಳುಹಿಸಿದುದು.
1.2.104
हितोपदेशश्च पथि धर्मराजस्य धीमतः ।
विदुरेण कृतो यत्र हितार्थं म्लेच्छभाषया ॥ १.२.१०४ ॥
ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಧರ್ಮರಾಜನಿಗೆ ವಿದುರನು ಹಿತೋಪದೇಶ ಮಾಡಿದನು; ಅಲ್ಲಿ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮ್ಲೇಚ್ಛ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
1.2.105
विदुरस्य च वाक्येन सुरुङ्गोपक्रमक्रिया ।
निषाद्याः पञ्चपुत्रायाः सुप्ताया जतुवेश्मनि ॥ १.२.१०५ ॥
ವಿದುರನ ಮಾತಿನಿಂದ ಸುರಂಗ ತೋಡುವ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು; ಐವರು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗಿದ್ದ ನಿಷಾದ ಸ್ತ್ರೀ ಲಾಕ್ಷಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದಾಗ.
1.2.106
पुरोचनस्य चात्रैव दहनं संप्रकीर्तितम् ।
पाण्डवानां वने घोरे हिडिम्बायाश्च दर्शनम् ॥ १.२.१०६ ॥
ಇಲ್ಲೇ ಪುರೋಚನನ ದಹನವೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಭಯಂಕರ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಹಿಡಿಂಬೆಯನ್ನು ಕಂಡದ್ದೂ.
1.2.107
तत्रैव च हिडिम्बस्य वधो भीमान्महाबलात् ।
घटोत्कचस्य चोत्पत्तिंरत्रैव परिकीर्तिता ॥ १.२.१०७ ॥
ಅಲ್ಲೇ ಮಹಾಬಲಿ ಭೀಮನಿಂದ ಹಿಡಿಂಬನ ವಧೆ; ಇಲ್ಲೇ ಘಟೋತ್ಕಚನ ಉತ್ಪತ್ತಿಯೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
1.2.108
महर्षेर्दर्शनं चैव व्यासस्यामिततेजसः ।
तदाज्ञयैकचक्रायां ब्राह्मणस्य निवेशने ॥ १.२.१०८ ॥
ಮಹರ್ಷಿ ಮತ್ತು ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ವಿ ವ್ಯಾಸರ ದರ್ಶನವೂ; ಅವರ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಏಕಚಕ್ರಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ.
1.2.109
अज्ञातचर्यया वासो यत्र तेषां प्रकीर्तितः ।
बकस्य निधनं चैव नागराणां च विस्मयः ॥ १.२.१०९ ॥
ಅವರು ಅಜ್ಞಾತರಾಗಿ ವಾಸಿಸಿದ ಸ್ಥಳ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಬಕನ ಮರಣವೂ ನಾಗರಿಕರ ವಿಸ್ಮಯವೂ.
1.2.110
संभवश्चैव कृष्णाया धृष्टद्युम्नस्य चैव ह ।
ब्राह्मणात्समुपश्रुत्य व्यासवाक्यप्रचोदिताः ॥ १.२.११० ॥
ಕೃಷ್ಣೆ ಮತ್ತು ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನರ ಜನ್ಮವೂ; ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಂದ ಕೇಳಿ, ವ್ಯಾಸರ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ.
1.2.111
द्रौपदीं प्रार्थयन्तस्ते स्वयंवरदिदृक्षया ।
पञ्चालानभितो जग्मुर्यत्र कौतूहलान्विताः ॥ १.२.१११ ॥
ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ಬಯಸಿ, ಸ್ವಯಂವರವನ್ನು ನೋಡುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಕುತೂಹಲದಿಂದ ತುಂಬಿದವರಾಗಿ ಅವರು ಪಾಂಚಾಲರ ನಾಡಿನ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟರು.
1.2.112
अङ्गारपर्णं निर्जित्य गङ्गाकूलेऽर्जुनस्तदा ।
सख्यं कृत्वा ततस्तेन तस्मादेव च शुश्रुवे ॥ १.२.११२ ॥
ಆಗ ಗಂಗಾ ತೀರದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನು ಅಂಗಾರಪರ್ಣನನ್ನು ಗೆದ್ದು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸಿದನು; ಅವನಿಂದಲೇ ಅದು ಕೇಳಿಬಂತು.
1.2.113
तापत्यमथ वासिष्ठमौर्वं चाख्यानमुत्तमम् ।
भ्रातृभिः सहितः सर्वैः पञ्चालानभितो ययौ ॥ १.२.११३ ॥
ತಾಪತ್ಯ, ವಸಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಔರ್ವ ಎಂಬ ಉತ್ತಮ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಪಾಂಚಾಲರ ನಾಡಿನ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು.
1.2.114
पाञ्चालनगरे चापि लक्ष्यं भित्त्वा धनञ्जयः ।
द्रौपदीं लब्धवानत्र मध्ये सर्वमहीक्षिताम् ॥ १.२.११४ ॥
ಪಾಂಚಾಲ ನಗರದಲ್ಲೂ ಧನಂಜಯನು ಗುರಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ಭೂಮಿಯ ಎಲ್ಲ ರಾಜರ ನಡುವೆ ಇಲ್ಲಿ ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.
1.2.115
भीमसेनार्जुनौ यत्र संरब्धान्पृथिवीपतीन् ।
शल्यकर्णौ च तरसा जितवन्तौ महामृधे ॥ १.२.११५ ॥
ಭೀಮಸೇನ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನರು ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದ ರಾಜರನ್ನು, ಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಕರ್ಣರನ್ನು ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಜಯಿಸಿದರು.
1.2.116
दृष्ट्वा तयोश्च तद्वीर्यमप्रमेयममानुषम् ।
शङ्कमानौ पाण्डवांस्तान् रामकृष्णौ महामती ॥ १.२.११६ ॥
ಅವರಿಬ್ಬರ ಅಳತೆಗೆ ಮೀರಿದ, ಮಾನವಾತೀತವಾದ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಕಂಡು, ಆ ಪಾಂಡವರ ಮೇಲೆ ಸಂದೇಹಪಟ್ಟ ಮಹಾಮತಿಗಳಾದ ರಾಮ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣರು.
1.2.117
जग्मतुस्तैः समागन्तुं शालां भार्गववेश्मनि ।
पञ्चानामेकपत्नीत्वे विमर्शो द्रुपदस्य च ॥ १.२.११७ ॥
ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಭಾರ್ಗವನ ಮನೆಯ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋದರು. ಐವರಿಗೂ ಒಬ್ಬಳೇ ಪತ್ನಿ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ದ್ರುಪದನ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು.
1.2.118
पञ्चेन्द्राणामुपाख्यानमत्रैवाद्भुतमुच्यते ।
द्रौपद्या देवविहीतो विवाहश्चाप्यमानुषः ॥ १.२.११८ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಐವರು ಇಂದ್ರರ ಅದ್ಭುತ ಕಥೆ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ದೇವತೆಗಳಿಂದ ನಿಶ್ಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದ್ರೌಪದಿಯ ಅಮಾನುಷ ವಿವಾಹವೂ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
1.2.119
क्षत्तुश्च धार्तराष्ट्रेण प्रेषणं पाण्डवान्प्रति ।
विदुरस्य च संप्राप्तिर्दर्शनं केशवस्य च ॥ १.२.११९ ॥
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಗ ಪಾಂಡವರ ಬಳಿಗೆ ವಿದುರನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದು, ವಿದುರನ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ಕೇಶವನ ದರ್ಶನ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
1.2.120
खाण्डवप्रस्थवासश्च तथा राज्यार्धसर्जनम् ।
नारदस्याज्ञया चैव द्रौपद्याः समयक्रिया ॥ १.२.१२० ॥
ಖಾಂಡವಪ್ರಸ್ಥದಲ್ಲಿ ವಾಸ, ರಾಜ್ಯದ ಅರ್ಧ ಭಾಗ ಕೊಡುವುದು, ನಾರದನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ದ್ರೌಪದಿಗಾಗಿ ಸಮಯ ನಿಯಮ ರಚನೆ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
1.2.121
सुन्दोपसुन्दयोस्तद्वदाख्यानं परिकीर्तितम् ।
अनन्तरं च द्रौपद्या सहासीनं युधिष्ठिरम् ॥ १.२.१२१ ॥
ಸುಂದ-ಉಪಸುಂದರ ಕಥೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ನಂತರ ದ್ರೌಪದಿಯೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಬಗ್ಗೆ (ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ).
1.2.122
अनु प्रविश्य विप्रार्थे फाल्गुनो गृह्य चायुधम् ।
मोक्षयित्वा गृहं गत्वा विप्रार्थं कृतनिश्चयः ॥ १.२.१२२ ॥
ನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜುನನು ಒಳಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಆಯುಧವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಮನೆಯಿಂದ (ಗೋವುಗಳನ್ನು) ಬಿಡಿಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಹೋದನು.
1.2.123
समयं पालयन्वीरो वनं यत्र जगाम ह ।
पार्थस्य वनवासे च उलूप्या पथि सङ्गमः ॥ १.२.१२३ ॥
ವೀರನು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದನು; ಪಾರ್ಥನ ವನವಾಸದಲ್ಲಿ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಉಲೂಪಿಯೊಡನೆ ಭೇಟಿಯಾಯಿತು.
1.2.124
पुण्यतीर्थानुसंयानं बभ्रुवाहनजन्म च ।
तत्रैव मोक्षयामास पञ्च सोऽप्सरसः शुभाः ॥ १.२.१२४ ॥
ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥಗಳ ಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಬಭ್ರುವಾಹನನ ಜನನ; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವನು ಐದು ಶುಭ ಅಪ್ಸರೆಯರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು.
1.2.125
शापाद्ग्राहत्वमापन्ना ब्राह्मणस्य तपस्विनः ।
प्रभासतीर्थे पार्थेन कृष्णस्य च समागमः ॥ १.२.१२५ ॥
ತಪಸ್ವಿಯಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಶಾಪದಿಂದ ಅವರು ಮೊಸಳೆಗಳಾದರು; ಪ್ರಭಾಸ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥನಿಂದಲೂ ಕೃಷ್ಣನೊಡನೆ ಭೇಟಿಯಿಂದಲೂ ಅವರು ಮುಕ್ತರಾದರು.
1.2.126
द्वारकायां सुभद्रा च कामयानेन कामिनी ।
वासुदेवस्यानुमते प्राप्ता चैव किरीटिना ॥ १.२.१२६ ॥
ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಭದ್ರೆ, ಅವಳನ್ನು ಬಯಸಿದವನಿಂದ ಬಯಸಲ್ಪಟ್ಟವಳು, ವಾಸುದೇವನ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಕಿರೀಟಿಯಿಂದ (ಅರ್ಜುನನಿಂದ) ಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಳು.
1.2.127
गृहीत्वा हरणं प्राप्ते कृष्णे देवकिनन्दने ।
अभिमन्योः सुभद्रायां जन्म चोत्तमतेजसः ॥ १.२.१२७ ॥
ಅಪಹರಿಸಿ ಕರೆದೊಯ್ದ ನಂತರ, ದೇವಕಿಯ ಮಗ ಕೃಷ್ಣನು ಬಂದಾಗ, ಸುಭದ್ರೆಯಿಂದ ಉತ್ತಮ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಅಭಿಮನ್ಯುವಿನ ಜನನವಾಯಿತು.
1.2.128
द्रौपद्यास्तनयानां च संभवोऽनुप्रकीर्तितः ।
विहारार्थं च गतयोः कृष्णयोर्यमुनामनु ॥ १.२.१२८ ॥
ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಕ್ಕಳ ಜನನವನ್ನೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ವಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಯಮುನೆಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಹೋದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಕೃಷ್ಣರ ಬಗ್ಗೆಯೂ.
1.2.129
संप्राप्तिश्चक्रधनुषोः खाण्डवस्य च दाहनम् ।
मयस्य मोक्षो ज्वलनाद्भुजङ्गस्य च मोक्षणम् ॥ १.२.१२९ ॥
ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಧನುಸ್ಸುಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಖಾಂಡವ ದಹನ, ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಮಯನ ಮೋಕ್ಷ, ಸರ್ಪದ ಮೋಕ್ಷಣ.
1.2.130
महर्षेर्मन्दपालस्य शार्ङ्ग्या तनयसंभवः ।
इत्येतदादिपर्वोक्तं प्रथमं बहु विस्तरम् ॥ १.२.१३० ॥
ಮಹರ್ಷಿ ಮಂದಪಾಲನಿಗೆ ಶಾರ್ಙ್ಗಿಯಿಂದ ಪುತ್ರರ ಜನನ — ಹೀಗೆ ಆದಿಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಇದು ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
1.2.131
अध्यायानां शते द्वे तु संख्याते परमर्षिणा ।
सप्तविंशतिरध्याया व्यासेनोत्तमतेजसा ॥ १.२.१३१ ॥
ಪರಮ ಋಷಿಯಿಂದ ಎಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡು ನೂರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳು; ಉತ್ತಮ ತೇಜಸ್ಸಿನ ವ್ಯಾಸನಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಅಧ್ಯಾಯಗಳು.
1.2.132
अष्टौ श्लोकसहस्राणि अष्टौ श्लोकशतानि च ।
श्लोकाश्च चतुराशीतिर्मुनिनोक्ता महात्मना ॥ १.२.१३२ ॥
ಮಹಾತ್ಮ ಮುನಿಯಿಂದ ಎಂಟು ಸಾವಿರ ಎಂಟು ನೂರ ಎಂಬತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವು.
1.2.133
द्वितीयं तु सभापर्व बहुवृत्तान्तमुच्यते ।
सभाक्रिया पाण्डवानां किङ्कराणां च दर्शनम्। ॥ १.२.१३३ ॥
ಎರಡನೆಯದು ಸಭಾಪರ್ವ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅದು ಅನೇಕ ವೃತ್ತಾಂತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ — ಪಾಂಡವರ ಸಭಾ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಸೇವಕರ ದರ್ಶನ.
1.2.134
लोकपालसभाख्यानं नारदाद्देवदर्शिनः ।
राजसूयस्य चारम्भो जरासन्धवधस्तथा ॥ १.२.१३४ ॥
ದೇವದರ್ಶಿ ನಾರದನಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಲೋಕಪಾಲರ ಸಭಾ ವರ್ಣನೆ, ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞದ ಆರಂಭ, ಜರಾಸಂಧನ ವಧೆ.
1.2.135
गिरिव्रजे निरुद्धानां राज्ञां कृष्णेन मोक्षणम् ।
तथा दिग्विजयोऽत्रैव पाम्डवानां प्रकीर्तितः ॥ १.२.१३५ ॥
ಗಿರಿವ್ರಜದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತರಾಗಿದ್ದ ರಾಜರನ್ನು ಕೃಷ್ಣನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದುದು, ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಪಾಂಡವರ ದಿಗ್ವಿಜಯವೂ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ.
1.2.136
राज्ञामागमनं चैव सार्हणानां महक्रतौ ।
राजसूयेऽर्घसंवादे शिशुपालवधस्तथा ॥ १.२.१३६ ॥
ಮಹಾಯಜ್ಞ ರಾಜಸೂಯದಲ್ಲಿ ರಾಜರ ಆಗಮನ, ಅರ್ಘ್ಯದ ಕುರಿತಾದ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಶಿಶುಪಾಲನ ವಧೆ ಕೂಡ ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ.
1.2.137
यज्ञे विभूतिं तां दृष्ट्वा दुःखामर्षान्वितस्य च ।
दुर्योधनस्यावहासो भीमेन च सभातले ॥ १.२.१३७ ॥
ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಆ ವೈಭವವನ್ನು ಕಂಡು ದುಃಖ-ಅಸಹನೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ದುರ್ಯೋಧನನ ಅಪಹಾಸ್ಯ, ಸಭಾತಳದಲ್ಲಿ ಭೀಮನಿಂದ (ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅಪಹಾಸ್ಯ) ಕೂಡ ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ.
1.2.138
यत्रास्य मन्युरुद्भूतो येन द्यूतमकारयत् ।
यत्र धर्मसुतं द्यूते शकुनिः कितवोऽजयत् ॥ १.२.१३८ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಕ್ರೋಧ ಹುಟ್ಟಿತು, ಅದರಿಂದ ಅವನು ದ್ಯೂತವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದನು; ಅಲ್ಲಿ ಮೋಸಗಾರ ಶಕುನಿ ದ್ಯೂತದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಪುತ್ರನನ್ನು ಗೆದ್ದನು.
1.2.139
यत्र द्यूतार्णवे मग्नां द्रौपदीं नौरिवार्णवात् ।
धृतराष्ट्रो महाप्राज्ञः स्नुषां परमदुःखिताम् ॥ १.२.१३९ ॥
ದ್ಯೂತವೆಂಬ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು, ಸಾಗರದಿಂದ ದೋಣಿಯಂತೆ, ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತಳಾದ ಸೊಸೆಯನ್ನು (ದಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದನು).
1.2.140
तारयामास तांस्तीर्णाञ्ज्ञात्वा दुर्योधनो नृपः ।
पुनरेव ततो द्यूते समाह्वयत पाण्डवान् ॥ १.२.१४० ॥
ಅವರು ದಡ ಸೇರಿದರೆಂದು ತಿಳಿದು, ರಾಜ ದುರ್ಯೋಧನನು ಮತ್ತೆ ದ್ಯೂತದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಕರೆದನು.
1.2.141
जित्वा स वनवासाय प्रेषयामास तांस्ततः ।
एतत्सर्वं सभापर्व समाख्यातं महात्मना ॥ १.२.१४१ ॥
ಅವನು ಗೆದ್ದು ಅವರನ್ನು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಸಭಾಪರ್ವವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಹೇಳಿದನು.
1.2.142
अध्यायाः सप्ततिर्ज्ञेयास्तथा चाष्टौ प्रसंख्यया ।
श्लोकानां द्वे सहस्रे तु पञ्च श्लोकशतानि च ॥ १.२.१४२ ॥
ಎಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಎಣಿಕೆಯಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಎರಡು ಸಾವಿರ ಐನೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳೂ.
1.2.143
श्लोकाश्चैकादश ज्ञेयाः पर्वण्यस्मिन्द्विजोत्तमाः ।
अतः परं तृतीयं तु ज्ञेयमारण्यकं महत् ॥ १.२.१४३ ॥
ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಈ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಇದರ ನಂತರ ಮೂರನೆಯದಾದ ಮಹಾ ಆರಣ್ಯಕ ಪರ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
1.2.144
वनवासं प्रयातेषु पाण्डवेषु महात्मसु ।
पौरानुगमनं चैव धर्मपुत्रस्य धीमतः ॥ १.२.१४४ ॥
ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಹೊರಟ ಮಹಾತ್ಮ ಪಾಂಡವರ ಹಿಂದೆ ಪುರಜನರು ಹೋದುದು, ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತ ಧರ್ಮಪುತ್ರನ (ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ) ಹಿಂದೆ ಹೋದುದು.
1.2.145
अन्नौषधीनां च कृते पाण्डवेन महात्मना ।
द्विजानां भरणार्थं च कृतमाराधनं रवेः ॥ १.२.१४५ ॥
ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳಿಗಾಗಿ, ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪೋಷಣೆಗಾಗಿ ಮಹಾತ್ಮ ಪಾಂಡವನು ಸೂರ್ಯನ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡಿದನು.
1.2.146
धौम्योपदेशात्तिग्मांशुप्रसादादन्नसंभः ।
हितं च ब्रुवतः क्षत्तुः परित्यागोऽम्बिकासुतात् ॥ १.२.१४६ ॥
ಧೌಮ್ಯನ ಉಪದೇಶದಿಂದ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅನ್ನ ದೊರೆಯಿತು. ಹಿತವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ವಿದುರನನ್ನು ಅಂಬಿಕೆಯ ಮಗ (ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ) ತ್ಯಜಿಸಿದನು.
1.2.147
त्यक्तस्य पाण्डुपुत्राणां समीपगमनं तथा ।
पुनरागमनं चैव धृतराष्ट्रस्य शासनात् ॥ १.२.१४७ ॥
ಪಾಂಡುಪುತ್ರರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದು, ಮತ್ತು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಮರಳಿ ಬರುವುದು.
1.2.148
कर्णप्रोत्साहनाच्चैव धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेः ।
वनस्थान्पाण्डवान्हन्तुं मन्त्रो दुर्योधनस्यच ॥ १.२.१४८ ॥
ಕರ್ಣನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದ, ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಪುತ್ರ ದುರ್ಯೋಧನನ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಯೋಜನೆ.
1.2.149
तं दुष्टभावं विज्ञाय व्यासस्यागमनं द्रुतम् ।
निर्याणप्रतिषेधश्च सुरभ्याख्यानमेव च ॥ १.२.१४९ ॥
ಆ ದುಷ್ಟ ಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿದು ವ್ಯಾಸರ ತ್ವರಿತ ಆಗಮನ, ಹೊರಡುವುದರ ನಿಷೇಧ, ಮತ್ತು ಸುರಭಿಯ ಕಥೆ.
1.2.150
मैत्रेयागमनं चात्र राज्ञश्चैवानुशासनम् ।
शापोत्सर्गश्च तेनैव राज्ञो दुर्योधनस्य च ॥ १.२.१५० ॥
ಇಲ್ಲಿ ಮೈತ್ರೇಯರ ಆಗಮನ, ರಾಜನಿಗೆ ಬೋಧನೆ, ಮತ್ತು ಅವರಿಂದಲೇ ರಾಜ ದುರ್ಯೋಧನನಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಶಾಪ.
1.2.151
किर्मीरस्य वधश्चात्र भीमसेनेन संयुगे ।
वृष्णीनामागमश्चात्र पाञ्चालानां च सर्वशः ॥ १.२.१५१ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೀಮಸೇನನಿಂದ ಕಿರ್ಮೀರನ ವಧೆ, ವೃಷ್ಣಿಗಳ ಆಗಮನ, ಮತ್ತು ಪಾಂಚಾಲರ ಆಗಮನ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ.
1.2.152
श्रुत्वा शकुनिना द्यूते निकृत्या निर्जितांश्च तान् ।
क्रुद्धस्यानुप्रशमनं हरेश्चैव किरीटिना ॥ १.२.१५२ ॥
ಶಕುನಿಯಿಂದ ದ್ಯೂತದಲ್ಲಿ ಮೋಸದಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿ ಕೋಪಗೊಂಡ ಹರಿಯನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಕಿರೀಟಿಯಿಂದಲೂ (ಅರ್ಜುನನಿಂದಲೂ) ಹಾಗೆಯೇ.
1.2.153
परिदेवनं च पाञ्चाल्या वासुदेवस्य सन्निधौ ।
आश्वासनं च कृष्णेन दुःखार्तायाः प्रकीर्तितम् ॥ १.२.१५३ ॥
ವಾಸುದೇವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಂಚಾಲಿಯ ಪರಿದೇವನೆಯೂ, ದುಃಖಾರ್ತಳಾದ ಆಕೆಗೆ ಕೃಷ್ಣನು ನೀಡಿದ ಸಾಂತ್ವನವೂ ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ.
1.2.154
तथा सौभवधाख्यानमत्रैवोक्तं महर्षिणा ।
सुभद्रायाः सपुत्रायाः कृष्णेन द्वारकां पुरीम् ॥ १.२.१५४ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಮಹರ್ಷಿಯು ಇಲ್ಲೇ ಸೌಭವಧೆಯ ಕಥೆಯನ್ನೂ, ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಸುಭದ್ರೆಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣನು ದ್ವಾರಕಾ ನಗರಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
1.2.155
नयनं द्रौपदेयानां धृष्टद्युम्नेन चैव ह ।
प्रवेशः पाण्डवेयानां रम्ये द्वैतवने ततः ॥ १.२.१५५ ॥
ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಕರೆದೊಯ್ದದ್ದೂ, ನಂತರ ರಮಣೀಯ ದ್ವೈತವನದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದೂ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ.
1.2.156
धर्मराजस्य चात्रैव संवादः कृष्णया सह ।
संवादश्च तथा राज्ञा भीमस्यापि प्रकीर्तितः ॥ १.२.१५६ ॥
ಇಲ್ಲೇ ಧರ್ಮರಾಜನ (ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ) ಕೃಷ್ಣೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂವಾದವೂ, ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಭೀಮನ ಸಂವಾದವೂ ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ.
1.2.157
समीपं पाण्डुपुत्राणां व्यासस्यागमनं तथा ।
प्रतिश्रुत्याथ विद्याया दानं राज्ञो महर्षिणा ॥ १.२.१५७ ॥
ಪಾಂಡುವಿನ ಮಕ್ಕಳ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಸರ ಆಗಮನವೂ, ನಂತರ ಮಹರ್ಷಿಯು ರಾಜನಿಗೆ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ವಾಗ್ದಾನಮಾಡಿ ದಾನಮಾಡಿದುದೂ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ.
1.2.158
गमनं काम्यके चापि व्यासे प्रतिगते ततः ।
अस्त्रहेतोर्विवासश्च पार्थस्यामिततेजसः ॥ १.२.१५८ ॥
ವ್ಯಾಸರು ಹೊರಟ ನಂತರ ಕಾಮ್ಯಕ ವನಕ್ಕೆ ಹೋದದ್ದೂ, ನಂತರ ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಪಾರ್ಥನ (ಅರ್ಜುನನ) ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ವನವಾಸವೂ ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ.
1.2.159
महादेवेन युद्धं च किरातवपुषा सह ।
दर्शनं लोकपालानामस्त्रप्राप्तिस्तथैव च ॥ १.२.१५९ ॥
ಕಿರಾತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ, ಲೋಕಪಾಲರ ದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಕೂಡ.
1.2.160
महेन्द्रलोकगमनमस्त्रार्थे च किरीटिनः ।
यत्र चिन्ता समुत्पन्ना धृतराष्ट्रस्य भूयसी ॥ १.२.१६० ॥
ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಕಿರೀಟಿಯ (ಅರ್ಜುನನ) ಇಂದ್ರಲೋಕ ಗಮನ; ಅದರಿಂದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಗೆ ಬಹಳ ಚಿಂತೆ ಉಂಟಾಯಿತು.
1.2.161
दर्शनं बृहदश्वस्य महर्षेर्भावितात्मनः ।
युधिष्ठिरस्य चार्तस्य व्यसने परिदेवनम् ॥ १.२.१६१ ॥
ಭಾವಿತಾತ್ಮ ಮಹರ್ಷಿ ಬೃಹದಶ್ವನ ದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ನೊಂದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಪರಿದೇವನೆ.
1.2.162
नलोपाख्यानमत्रैव धर्मिष्ठं करुणोदयम् ।
दमयन्त्याः स्थितिर्यत्र नलस्य चरितं तथा ॥ १.२.१६२ ॥
ಇಲ್ಲೇ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠವಾದ, ಕರುಣೆಯನ್ನು ಉದ್ದೀಪಿಸುವ ನಳೋಪಾಖ್ಯಾನವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ದಮಯಂತಿಯ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ನಳನ ಚರಿತ್ರೆ ಇವೆ.
1.2.163
तथाक्षहृदयप्राप्तिस्तस्मादेव महर्षितः ।
लोमशस्यागमस्तत्र स्वर्गात्पाण्डुसुतान्प्रति ॥ १.२.१६३ ॥
ಅಂತೆಯೇ ಅದೇ ಮಹರ್ಷಿಯಿಂದ ಅಕ್ಷಹೃದಯ (ದಾಳದ ವಿದ್ಯೆ) ಪ್ರಾಪ್ತಿ; ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಪಾಂಡುಪುತ್ರರ ಬಳಿಗೆ ಲೋಮಶನ ಆಗಮನ.
1.2.164
वनवासगतानां च पाण्डवानां महात्मनाम् ।
स्वर्गे प्रवृत्तिराख्याता लोमशेनार्जुनस्य वै ॥ १.२.१६४ ॥
ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮಹಾತ್ಮ ಪಾಂಡವರ ಬಗ್ಗೆ, ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನ ಬಗ್ಗೆ ಲೋಮಶನು ತಿಳಿಸಿದ ವೃತ್ತಾಂತ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
1.2.165
संदेशादर्जुनस्यात्र तीर्थाभिगमनक्रिया ।
तीर्थानां च फलप्राप्तिः पुण्यत्वं चापि कीर्तितम् ॥ १.२.१६५ ॥
ಅರ್ಜುನನ ಸಂದೇಶದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಕ್ರಿಯೆ, ತೀರ್ಥಗಳ ಫಲಪ್ರಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪುಣ್ಯತ್ವ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ.
1.2.166
पुलस्त्यतीर्थयात्रा च नारदेन महर्षिणा ।
तीर्थयात्रा च तत्रैव पाण्डवानां महात्मनां ॥ १.२.१६६ ॥
ಮಹರ್ಷಿ ನಾರದರಿಂದ ಪುಲಸ್ತ್ಯ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲೇ ಮಹಾತ್ಮ ಪಾಂಡವರ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ (ವರ್ಣಿತ).
1.2.167
तथा यज्ञविभूतिश्च गयस्यात्र प्रकीर्तिता ॥ १.२.१६७ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಗಯನ ಯಜ್ಞವೈಭವವೂ ಕೀರ್ತಿತವಾಗಿದೆ.
1.2.168
आगस्त्यमपि चाख्यानं यत्र वातापिभक्षणम् ।
लोपामुद्राभिपमनमपत्यार्थमृषेस्तथा ॥ १.२.१६८ ॥
ಅಗಸ್ತ್ಯನ ಆಖ್ಯಾನವೂ (ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ); ಅಲ್ಲಿ ವಾತಾಪಿಯ ಭಕ್ಷಣೆ, ಋಷಿಯ ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಲೋಪಾಮುದ್ರೆಯ ಸಮೀಪನೆ (ವರ್ಣಿತ).
1.2.169
ऋश्यशृङ्गस्य चरितं कौमारब्रह्मचारिणः ।
जामदग्न्यस्य रामस्य चरितं भूरितेजसः ॥ १.२.१६९ ॥
ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾದ ಋಶ್ಯಶೃಂಗನ ಚರಿತ್ರೆ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಜಮದಗ್ನಿ ಪುತ್ರ ರಾಮನ ಚರಿತ್ರೆ (ವರ್ಣಿತ).
1.2.170
कार्तवीर्यवधो यत्र हैहयानां च वर्ण्यते ।
प्रभासतीर्थे पाण्डूनां वृष्णिभिश्च समागमः ॥ १.२.१७० ॥
ಕಾರ್ತವೀರ್ಯನ ವಧೆ ಮತ್ತು ಹೈಹಯರ ವಧೆ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ; ಪ್ರಭಾಸ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ವೃಷ್ಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಗಮವಾದುದೂ (ವರ್ಣಿತ).
1.2.171
सौकन्यमपि चाख्यानं च्यवनो यत्र भार्गवः ।
शर्यातियज्ञे नासत्यौ कृतवान्सोमपीथिनौ ॥ १.२.१७१ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಸೌಕನ್ಯೆಯ ಕಥೆಯೂ ಇದೆ; ಭೃಗುವಂಶದ ಚ್ಯವನನು ಶರ್ಯಾತಿಯ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡುವ ನಾಸತ್ಯರನ್ನು (ಅಶ್ವಿನಿಗಳನ್ನು) ಮಾಡಿದ ಕಥೆಯೂ ಇದೆ.
1.2.172
ताभ्यां च यत्र स मुनिर्यौवनं प्रतिपादितः ।
मान्धातुश्चाप्युपाख्यानं राज्ञोऽत्रैवप्रकीर्तितं ॥ १.२.१७२ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಅವರಿಂದ ಆ ಮುನಿಗೆ (ಚ್ಯವನನಿಗೆ) ಯೌವನ ಮರಳಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಇಲ್ಲಿಯೇ ರಾಜ ಮಾಂಧಾತೃವಿನ ಉಪಾಖ್ಯಾನವೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
1.2.173
जन्तूपाख्यानमत्रैव यत्र पुत्रेण सोमकः ।
पुत्रार्थमयजद्राजा लेभे पुत्रशतं च सः ॥ १.२.१७३ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಜಂತುವಿನ ಉಪಾಖ್ಯಾನವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ರಾಜ ಸೋಮಕನು ಪುತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿ ನೂರು ಪುತ್ರರನ್ನು ಪಡೆದನು.
1.2.174
ततः श्येनकपोतीयमुपाख्यानमनुत्तमम् ।
इन्द्राग्नी यत्र धर्मश्चाप्यजिज्ञासञ्शिबिं नृपम् ॥ १.२.१७४ ॥
ನಂತರ ಇದು ಶ್ಯೇನ-ಕಪೋತದ ಅನುಪಮ ಉಪಾಖ್ಯಾನ; ಅಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮರು ರಾಜ ಶಿಬಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದರು.
1.2.175
अष्टावक्रीयमत्रैव विवादो यत्र बन्दिना ।
अष्टावक्रस्य विप्रर्षेर्जनकस्याध्वरेऽभवत् ॥ १.२.१७५ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನ ಉಪಾಖ್ಯಾನವಿದೆ; ಜನಕನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ವಿಪ್ರ ಋಷಿ ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನಿಗೂ ಬಂದಿಗೂ ವಾದವಾಯಿತು.
1.2.176
नैयायिकानां मुख्येन वरुणस्यात्मजेन च ।
पराजितो यत्र बन्दी विवादेन महात्मना ॥ १.२.१७६ ॥
ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ವರುಣನ ಮಗನೂ ಆದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಜೊತೆ ವಾದದಲ್ಲಿ ಬಂದಿ ಸೋತನು.
1.2.177
विजित्य सागरं प्राप्तं पितरं लब्धवानृषिः ।
यवक्रीतस्य चाख्यानं रैभ्यस्य च महात्मनः।
गन्धमादनयात्रा च वासो नारायणाश्रमे ॥ १.२.१७७ ॥
ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಗೆದ್ದು ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಋಷಿ; ಯವಕ್ರೀತನ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ರೈಭ್ಯನ ಕಥೆ; ಗಂಧಮಾದನ ಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸ.
1.2.178
नियुक्तो भीमसेनश्च द्रौपद्या गन्धमादने ।
व्रजन्पथि महाबाहुर्दृष्टवान्पवनात्मजम् ॥ १.२.१७८ ॥
ದ್ರೌಪದಿಯಿಂದ ಗಂಧಮಾದನಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭೀಮಸೇನನು, ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತ, ಮಹಾಬಾಹುವಾದ ಅವನು ವಾಯುಪುತ್ರನನ್ನು ಕಂಡನು.
1.2.179
कदलीषण्डमध्यस्थं हनूमन्तं महाबलम् ।
यत्र मन्दारपुष्पार्थे नलिनीं तामधर्षयत् ॥ १.२.१७९ ॥
ಬಾಳೆ ತೋಪಿನ ಮಧ್ಯೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಹನುಮಂತನನ್ನು; ಮಂದಾರ ಪುಷ್ಪಗಳಿಗಾಗಿ ಆ ಕಮಲ ಸರೋವರವನ್ನು ಅವನು ಕಲಕಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ.
1.2.180
यत्रास्य युद्धमभवत्सुमहद्राक्षसैः सह ।
यक्षैश्चैव महावीर्यैर्मणिमत्प्रमुखैस्तथा ॥ १.२.१८० ॥
ಅಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ರಾಕ್ಷಸರೊಂದಿಗೆ ಮಹಾ ಯುದ್ಧವಾಯಿತು; ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾದ ಯಕ್ಷರೊಂದಿಗೆ, ಮಣಿಮತ್ ಮುಖ್ಯರಾದವರೊಂದಿಗೆ ಕೂಡ.
1.2.181
जटासुरस्य च वधो राक्षसस्य वृकोदरात् ।
वृषपर्वणो राजर्षेस्ततोऽभिगमनं स्मृतम् ॥ १.२.१८१ ॥
ರಾಕ್ಷಸ ಜಟಾಸುರನನ್ನು ವೃಕೋದರ (ಭೀಮ) ವಧಿಸಿದ್ದು; ಅನಂತರ ರಾಜರ್ಷಿ ವೃಷಪರ್ವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದದ್ದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
1.2.182
आर्ष्टिषेणाश्रमे चैषां गमनं वास एव च ।
प्रोत्साहनं च पाञ्चाल्या भीमस्यात्र महात्मनः ॥ १.२.१८२ ॥
ಆರ್ಷ್ಟಿಷೇಣನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಇವರ ಹೋಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಾಸ; ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಭೀಮನಿಗೆ ಪಾಂಚಾಲಿಯ (ದ್ರೌಪದಿಯ) ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ.
1.2.183
कैलासारोहणं प्रोक्तं यत्र यक्षैर्बलोत्कटैः ।
युद्धमासीन्महाघोरं मणिमत्प्रमुखैः सह ॥ १.२.१८३ ॥
ಬಲಿಷ್ಠ ಯಕ್ಷರೊಂದಿಗೆ ಕೈಲಾಸಾರೋಹಣ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಮಣಿಮತ್ ಮೊದಲಾದವರೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು.
1.2.184
समागमश्च पाण्डूनां यत्र वैश्रवणेन च ।
समागमश्चार्जुनस्य तत्रैव भ्रातृभिः सह ॥ १.२.१८४ ॥
ಪಾಂಡವರು ವೈಶ್ರವಣನನ್ನು (ಕುಬೇರನನ್ನು) ಭೇಟಿಯಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅರ್ಜುನನು ತನ್ನ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಭೇಟಿಯಾದನು.
1.2.185
अवाप्य दिव्यान्यस्त्राणि गुर्वर्थं सव्यसाचिना ।
निवातकवचैर्युद्धं हिरण्यपुरवासिभिः ॥ १.२.१८५ ॥
ಗುರುವಿಗಾಗಿ ದಿವ್ಯ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಸವ್ಯಸಾಚಿ (ಅರ್ಜುನ) ಹಿರಣ್ಯಪುರದ ನಿವಾತಕವಚರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದನು.
1.2.186
निवातकवचैर्घोरैर्दानवैः सुरशत्रुभिः ।
पौलोमैः कालकेयैश्च यत्र युद्धं किरीटिनः ॥ १.२.१८६ ॥
ಕಿರೀಟಧಾರಿ (ಅರ್ಜುನ) ನಿವಾತಕವಚರು, ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳಾದ ಭಯಂಕರ ದಾನವರು, ಪೌಲೋಮರು ಮತ್ತು ಕಾಲಕೇಯರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳವಿದು.
1.2.187
वधश्चैषां समाख्यातो राज्ञस्तेनैव धीमता ।
अस्त्रसंदर्शनारम्भो धर्मराजस्य सन्निधौ ॥ १.२.१८७ ॥
ಅವರ ವಧೆಯನ್ನೂ ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತ ರಾಜನೇ ಹೇಳಿದನು. ಧರ್ಮರಾಜನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
1.2.188
पार्थस्य प्रतिषेधश्छ नारदेन सुरर्षिणा ।
अवरोहणं पुनश्चैव पाण्डूनां गन्धमादनात् ॥ १.२.१८८ ॥
ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದನು ಪಾರ್ಥನನ್ನು (ಅರ್ಜುನನನ್ನು) ತಡೆದನು; ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತೆ ಗಂಧಮಾದನದಿಂದ ಇಳಿದರು.
1.2.189
भीमस्य ग्रहणं चात्र पर्वताभोगवर्ष्मणा ।
भुजगेन्द्रेण बलिना तस्मिन्सुगहने वने ॥ १.२.१८९ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಆ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ, ಪರ್ವತದ ವಿಸ್ತಾರದಂತಹ ದೇಹವುಳ್ಳ ಬಲಶಾಲಿ ನಾಗರಾಜನಿಂದ ಭೀಮನು ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು (ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ).
1.2.190
अमोक्षयद्यत्र चैनं प्रश्नानुक्त्वा युधिष्ठिरः ।
काम्यकागमनं चैव पुनस्तेषां महात्मनाम् ॥ १.२.१९० ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದ ಸ್ಥಳ, ಮತ್ತು ಆ ಮಹಾತ್ಮರು ಮತ್ತೆ ಕಾಮ್ಯಕ ವನಕ್ಕೆ ಹೋದದ್ದು (ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ).
1.2.191
तत्रस्थांश्च पुनर्द्रष्टुं पाण्डवान्परुषर्षभान् ।
वासुदेवस्यागमनमत्रैव परिकीर्तितम् ॥ १.२.१९१ ॥
ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೋಡಲು ವಾಸುದೇವನ ಆಗಮನವೂ ಇಲ್ಲೇ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ.
1.2.192
मार्कण्डेयसमास्यायामुपाख्यानानि सर्वशः ।
पृथोर्वैन्यस्य यत्रोक्तमाख्यानं परमर्षिणा ॥ १.२.१९२ ॥
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ-ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಉಪಾಖ್ಯಾನಗಳಿವೆ; ಅಲ್ಲಿ ಪರಮ ಋಷಿ ವೇನನ ಮಗ ಪೃಥುವಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
1.2.193
संवादश्च सरस्वत्यास्तार्क्ष्यर्षेः सुमहात्मनः ।
मत्स्योपाख्यानमत्रैव प्रोच्यते तदनन्तरम् ॥ १.२.१९३ ॥
ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ ಋಷಿಯ ಸಂವಾದವೂ, ಅದರ ನಂತರ ಇಲ್ಲೇ ಮತ್ಸ್ಯೋಪಾಖ್ಯಾನವೂ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
1.2.194
मार्कण्डेयसमास्या च पुराणं परिकीर्त्यते ।
ऐन्द्रद्युम्नामुपाख्यानं तथैवाङ्गिरसं स्मृतम् ॥ १.२.१९४ ॥
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ-ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪುರಾಣವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಐಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಉಪಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಆಂಗಿರಸ ಉಪಾಖ್ಯಾನವೂ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
1.2.195
पतिव्रतायाश्चाख्यानं तथैवाङ्गिरसं स्मृतम् ।
द्रौपद्याः कीर्तितश्चात्र संवादः सत्यभामया ॥ १.२.१९५ ॥
ಪತಿವ್ರತೆಯ ಕಥೆಯನ್ನೂ, ಆಂಗಿರಸ ಕಥೆಯನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದ್ರೌಪದಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಭಾಮೆಯ ಸಂವಾದವೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
1.2.196
पुनर्द्वैतवनं चैव पाण्डवाः समुपागताः ।
घोषयात्रा च गन्धर्वैर्यत्र बद्धः सुयोधनः ॥ १.२.१९६ ॥
ಪುನಃ ಪಾಂಡವರು ದ್ವೈತವನಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಅಲ್ಲಿ ಘೋಷಯಾತ್ರೆ ನಡೆಯಿತು, ಗಂಧರ್ವರು ಸುಯೋಧನನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದರು.
1.2.197
ह्रियमाणस्तु मन्दात्मा मोक्षितोऽसौ किरीटिना ।
धर्मराजस्य चात्रैव मृगस्वप्ननिदर्शनात् ॥ १.२.१९७ ॥
ಮಂದಬುದ್ಧಿಯವನು ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕಿರೀಟಿ (ಅರ್ಜುನ) ಅವನನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದನು. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಧರ್ಮರಾಜನ ಮೃಗಸ್ವಪ್ನದ ದರ್ಶನವೂ ಆಯಿತು.
1.2.198
काम्यके काननश्रेष्ठे पुनर्गमनमुच्यते ।
व्रीहिद्रौणिकमाख्यानमत्रैव बहुविस्तरम् ॥ १.२.१९८ ॥
ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಕಾಮ್ಯಕ ವನಕ್ಕೆ ಪುನರಾಗಮನ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೇ ವ್ರೀಹಿ-ದ್ರೌಣಿಕ ಆಖ್ಯಾನವೂ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ.
1.2.199
दुर्वाससोऽप्युपाख्यानमत्रैव परिकीर्तितम् ।
जयद्रथेनापहारो द्रौपद्याश्चाश्रमान्तरात् ॥ १.२.१९९ ॥
ದುರ್ವಾಸನ ಉಪಾಖ್ಯಾನವೂ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆಶ್ರಮದೊಳಗಿಂದ ಜಯದ್ರಥನು ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ್ದೂ ಇಲ್ಲಿದೆ.
1.2.200
यत्रैनमन्वयाद्भीमो वायुवेगसमो जवे ।
चक्रे चैनं पञ्चशिखं यत्र भीमो महाबलः ॥ १.२.२०० ॥
ವಾಯುವೇಗದ ಸಮನಾದ ಭೀಮನು ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದ ಸ್ಥಳ, ಮಹಾಬಲ ಭೀಮನು ಅವನನ್ನು ಪಂಚಶಿಖನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳ ಇದು.
1.2.201
रामायणमुपाख्यानमत्रैव बहुविस्तरम् ।
यत्र रामेण विक्रम्य निहतो रावणो युधि ॥ १.२.२०१ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ರಾಮಾಯಣ ಉಪಾಖ್ಯಾನವೂ ಇದೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.
1.2.202
सावित्र्याश्चाप्युपाख्यानमत्रैव परिकीर्तितम् ।
कर्णस्य परिमोक्षोऽत्र कुण्डलाभ्यां पुरंदरात् ॥ १.२.२०२ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಉಪಾಖ್ಯಾನವೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕರ್ಣನು ಇಂದ್ರನಿಂದ ಕುಂಡಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವ ಪ್ರಸಂಗವೂ ಇದೆ.
1.2.203
यत्रास्य शक्तिं तुष्टोऽसावदादेकवधाय च ।
आरणेयमुपाख्यानं यत्र धर्मोऽन्वशात्सुतम् ॥ १.२.२०३ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ಒಂದೇ ವಧೆಗಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು; ಇಲ್ಲಿಯೇ ಆರಣೇಯ ಉಪಾಖ್ಯಾನವಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಧರ್ಮನು ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು.
1.2.204
जग्मुर्लब्धवरा यत्र पाण्डवाः पश्चिमां दिशम् ।
एतदारण्यकं पर्व तृतीयं परिकीर्तितम् ॥ १.२.२०४ ॥
ವರಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಪಾಂಡವರು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋದ ಸ್ಥಳ ಇದು; ಈ ಆರಣ್ಯಕ ಪರ್ವವನ್ನು ಮೂರನೆಯದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
1.2.205
अत्राध्यायशते द्वे तु संख्यया परिकीर्तिते ।
एकोनसप्ततिश्चैव तथाऽध्यायाः प्रकीर्तिताः ॥ १.२.२०५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅರವತ್ತೊಂಬತ್ತು ಅಧ್ಯಾಯಗಳೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
1.2.206
एकादश सहस्राणि श्लोकानां षट् शतानि च ।
चतुःषष्टिस्तथा श्लोकाः पर्वण्यस्मिन्प्रकीर्तिताः ॥ १.२.२०६ ॥
ಈ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದು ಸಾವಿರದ ಆರು ನೂರ ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
1.2.207
अतः परं निबोधेदं वैराटं पर्व विस्तरम् ।
विराटनगरे गत्वा श्मशाने विपुलां शमीम् ॥ १.२.२०७ ॥
ಈಗ ವಿರಾಟ ಪರ್ವವನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಕೇಳು. ವಿರಾಟ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶಾಲ ಶಮೀ ವೃಕ್ಷದ ಬಳಿ...
1.2.208
दृष्ट्वा संनिदधुस्तत्र पाण्डवा ह्यायुधान्युत ।
यत्र प्रविश्य नगरं छद्मना न्यवसंस्तु ते ॥ १.२.२०८ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರಿಸಿದರು; ನಗರ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅವರು ವೇಷ ಮರೆಸಿಕೊಂಡು ವಾಸಿಸಿದರು.
1.2.209
पाञ्चालीं प्रार्थयानस्य कामोपहतचेतसः ।
दुष्टात्मनो वधो यत्र कीचकस्य वृकोदरात् ॥ १.२.२०९ ॥
ಕಾಮದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಕಲಕಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ದುಷ್ಟಾತ್ಮ ಕೀಚಕನು ಪಾಂಚಾಲಿಯನ್ನು ಬೇಡಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ, ವೃಕೋದರನಿಂದ ಕೀಚಕನ ವಧೆಯಾಯಿತು.
1.2.210
पाण्डवान्वेषणार्थं च राज्ञो दुर्योधनस्य च ।
चाराः प्रस्थापिताश्चात्र निपुणाः सर्वतोदिशं ॥ १.२.२१० ॥
ಪಾಂಡವರನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಮತ್ತು ರಾಜ ದುರ್ಯೋಧನನಿಗಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿ ನಿಪುಣ ಗೂಢಚಾರರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.
1.2.211
न च प्रवृत्तिस्तैर्लब्धा पाण्डवानां महात्मनाम् ।
गोग्रहश्च विराटस्य त्रिगर्तैः प्रथमं कृतः ॥ १.२.२११ ॥
ಆದರೆ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಪಾಂಡವರ ಸುದ್ದಿ ಅವರಿಗೆ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲು ತ್ರಿಗರ್ತರು ವಿರಾಟನ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದರು.
1.2.212
यत्रास्य युद्धं सुमहत्तैरासील्लोमहर्षणम् ।
ह्रियमाणश्च यत्रासौ भीमसेनेन मोक्षितः ॥ १.२.२१२ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೂ ಅವರಿಗೂ ಮೈ ನಡುಗಿಸುವ ಮಹಾ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಭೀಮಸೇನನು ಬಿಡಿಸಿದನು.
1.2.213
गोधनं च विराटस्य मोक्षितं यत्र पाण्डवैः ।
अनन्तरं च कुरुभिस्तस्य गोग्रहणं कृतम् ॥ १.२.२१३ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ವಿರಾಟನ ಗೋಧನವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದರು; ಅನಂತರ ಕುರುಗಳು ಆ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದರು.
1.2.214
समस्ता यत्र पार्थेन निर्जिताः कुरवो युधि ।
प्रत्याहृतं गोधनं च विक्रमेण किरीटिना ॥ १.२.२१४ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಕುರುಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದನು; ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಕಿರೀಟಿ ಗೋಧನವನ್ನು ಮರಳಿ ತಂದನು.
1.2.215
विराटेनोत्तरा दत्ता स्नुषा यत्र किरीटिनः ।
अभिमन्युं समुद्दिश्य सौभद्रमरिघातिनम् ॥ १.२.२१५ ॥
ಅಲ್ಲಿ ವಿರಾಟನು ಉತ್ತರೆಯನ್ನು ಕಿರೀಟಿಯ ಸೊಸೆಯಾಗಿ ಕೊಟ್ಟನು; ಸೌಭದ್ರನೂ ಶತ್ರುಘಾತಕನೂ ಆದ ಅಭಿಮನ್ಯುವಿಗಾಗಿ.
1.2.216
चतुर्थमेतद्विपुलं वैराटं पर्व वर्णितम् ।
अत्रापि परिसंख्याता अध्यायाः परमर्षिणा ॥ १.२.२१६ ॥
ಇದು ನಾಲ್ಕನೆಯ, ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವೈರಾಟ ಪರ್ವ ಎಂದು ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ; ಇಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮ ಋಷಿಯಿಂದ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
1.2.217
सप्तषष्टिरथो पूर्णाः श्लोकानामपि मे शृणु ।
श्लोकानां द्वे सहस्रे तु श्लोकाः पञ्चाशदेव तु ॥ १.२.२१७ ॥
ಅರವತ್ತೇಳು ಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು; ನನ್ನಿಂದ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನೂ ಕೇಳು. ಎರಡು ಸಾವಿರದ ಐವತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳು.
1.2.218
उक्तानि वेदविदुषा पर्वण्यस्मिन्महर्षिणा ।
उद्योगपर्व विज्ञेयं पञ्चमं शृण्वतः परम् ॥ १.२.२१८ ॥
ವೇದಜ್ಞ ಮಹರ್ಷಿ ಈ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಕೇಳು; ಐದನೆಯದು ಉದ್ಯೋಗ ಪರ್ವ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
1.2.219
उपप्लाव्ये निविष्टेषु पाण्डवेषु जिगीषया ।
दुर्योधनोऽर्जुनश्चैव वासुदेवमुपस्थितौ ॥ १.२.२१९ ॥
ಪಾಂಡವರು ಉಪಪ್ಲಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದಾಗ, ಜಯದ ಆಶೆಯಿಂದ ದುರ್ಯೋಧನ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ ವಾಸುದೇವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು.
1.2.220
साहाय्यमस्मिन्समरे भवान्नौ कर्तुमर्हति ।
इत्युक्ते वचने कृष्णो यत्रोवाच महामतिः ॥ १.२.२२० ॥
"ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೀವು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕು" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಲು, ಮಹಾಮತಿ ಕೃಷ್ಣ ಹೇಳಿದನು.
1.2.221
अयुध्यमानमात्मानं मन्त्रिणं पुरुषर्षभौ ।
अक्षौहिणीं वा सैन्यस्य कस्य किं वा ददाम्यहम् ॥ १.२.२२१ ॥
"ನಾನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿರುತ್ತೇನೆ, ಅಥವಾ ಸೇನೆಯ ಒಂದು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ಓ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಯಾರಿಗೆ ಏನನ್ನು ಕೊಡಲಿ?"
1.2.222
वव्रे दुर्योधनः सैन्यं मन्दात्मा यत्र दुर्मतिः ।
अयुध्यभानं सचिवं वव्रे कृष्मं धनंजयः ॥ १.२.२२२ ॥
ಮಂದಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ದುರ್ಮತಿಯ ದುರ್ಯೋಧನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡನು; ಧನಂಜಯ ಅರ್ಜುನನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡದ ಸಚಿವ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡನು.
1.2.223
मद्रराजं व राजानमायान्तं पाण्डवान्प्रति ।
उपहारैर्वञ्चायत्वा वर्त्मन्येव सुयोधनः ॥ १.२.२२३ ॥
ಪಾಂಡವರ ಕಡೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಮದ್ರರಾಜನನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಜನನ್ನು, ಉಡುಗೊರೆಗಳಿಂದ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ವಂಚಿಸಿ ಸುಯೋಧನ...
1.2.224
वरदं तं वरं वव्रे साहाय्यं क्रियतां मम ।
शल्यस्तस्मै प्रतिश्रुत्य जगामोद्दिश्य पाण्डवान् ॥ १.२.२२४ ॥
ವರದಾತನಿಗೆ ಒಂದು ವರವನ್ನು ಕೇಳಿದನು: "ನನಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಿ." ಶಲ್ಯನು ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ ಪಾಂಡವರ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು.
1.2.225
शान्तिपूर्वं चाकथयद्यत्रेन्द्रविजयं नृपः ।
पुरोहितप्रेषणं च पाण्डवैः कौरवान्प्रति ॥ १.२.२२५ ॥
ರಾಜನು ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಇಂದ್ರವಿಜಯವನ್ನು ಹೇಳಿದನು, ಪಾಂಡವರು ಕೌರವರ ಬಳಿಗೆ ಪುರೋಹಿತನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದುದನ್ನೂ ಹೇಳಿದನು.
1.2.226
वैचित्रवीर्यस्य वचः समादाय पुरोधसः ।
तथेन्द्रविजयं चापि यानं चैव पुरोधसः ॥ १.२.२२६ ॥
ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ಮಗನ (ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ) ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪುರೋಹಿತನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಅದೇ ರೀತಿ ಇಂದ್ರವಿಜಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಪುರೋಹಿತನ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನೂ ಹೇಳಿದನು.
1.2.227
संजयं प्रेषयामास शमार्थी पाण्डवान्प्रति ।
यत्र दूतं महाराजो धृतराष्ट्रः प्रतापवान् ॥ १.२.२२७ ॥
ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಬಯಸಿದ ಪ್ರತಾಪವಂತ ಮಹಾರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಪಾಂಡವರ ಬಳಿಗೆ ದೂತನಾಗಿ ಸಂಜಯನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.
1.2.228
श्रुत्वा च पाण्डवान्यत्र वासुदेवपुरोगमान् ।
प्रजागरः संप्रजज्ञे धृतराष्ट्रस्य चिन्तया ॥ १.२.२२८ ॥
ವಾಸುದೇವನನ್ನು (ಕೃಷ್ಣ) ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಪಾಂಡವರ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಗೆ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ನಿದ್ರೆ ಕೆಟ್ಟಿತು.
1.2.229
विदुरो यत्र वाक्यानि विचित्राणि हितानि च ।
श्रावयामास राजानं धृतराष्ट्रं मनीषिणम् ॥ १.२.२२९ ॥
ವಿದುರನು ಬುದ್ಧಿವಂತ ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಗೆ ವಿಚಿತ್ರವೂ ಹಿತಕರವೂ ಆದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಸಿದನು.
1.2.230
तथा सनत्सुजातेन यत्राध्यात्ममनुत्तमम् ।
मनस्तापान्वितो राजा श्रावितः शोकलालसः ॥ १.२.२३० ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಸನತ್ಸುಜಾತನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಧ್ಯಾತ್ಮವನ್ನು ಕೇಳಿಸಿದನು; ಮನಸ್ತಾಪದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ರಾಜನಿಗೆ ಅದನ್ನು ಕೇಳಿಸಲಾಯಿತು.
1.2.231
प्रभाते राजसमितौ संजयो यत्र वा विभो ।
ऐकात्म्यं वासुदेवस्य प्रोक्तवानर्जुनस्य च ॥ १.२.२३१ ॥
ಓ ವಿಭೋ, ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ರಾಜಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಸಂಜಯನು ವಾಸುದೇವ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನರ ಐಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ.
1.2.232
यत्र कृष्णो दयापन्नः सन्धिमिच्छन्महामतिः ।
स्वयमागाच्छणं कर्तुं नगरं नागसाह्वयम् ॥ १.२.२३२ ॥
ಮಹಾಮತಿ ಕೃಷ್ಣನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ಸಂಧಿಯನ್ನು ಬಯಸಿ, ಶಾಂತಿ ಮಾಡಲು ತಾನೇ ನಾಗಸಾಹ್ವಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದನು.
1.2.233
प्रत्याख्यानं च कृष्णस्य राज्ञा दुर्योधनेन वै ।
शमार्थे याचमानस्य पक्षयोरुभयोर्हितम् ॥ १.२.२३३ ॥
ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ರಾಜ ದುರ್ಯೋಧನನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದುದು, ಅದು ಉಭಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿತ್ತು.
1.2.234
दम्भोद्भवस्य चाख्यानमत्रैव परिकीर्तितम् ।
वरान्वेषणमत्रैव मातलेश्च महात्मनः ॥ १.२.२३४ ॥
ಇಲ್ಲೇ ದಂಭೋದ್ಭವನ ಕಥೆಯೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಇಲ್ಲೇ ಮಹಾತ್ಮ ಮಾತಲಿಯ ವರಾನ್ವೇಷಣೆಯೂ.
1.2.235
महर्षेश्चापि चरितं कथितं गालवस्य वै ।
विदुलायाश्च पुत्रस्य प्रोक्तं चाप्यनुशासनम् ॥ १.२.२३५ ॥
ಮಹರ್ಷಿ ಗಾಲವನ ಚರಿತ್ರೆಯೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ವಿದುಲೆಯ ಮಗನಿಗೆ ನೀಡಿದ ಉಪದೇಶವೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
1.2.236
कर्णदुर्योधनादीनां दुष्टं विज्ञाय मन्त्रितम् ।
योगेश्वरत्पं कृष्णेन यत्र राज्ञां प्रदर्शितम् ॥ १.२.२३६ ॥
ಕರ್ಣ, ದುರ್ಯೋಧನ ಮುಂತಾದವರ ದುಷ್ಟ ಮಂತ್ರಣೆಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ಕೃಷ್ಣನು ರಾಜರಿಗೆ ತನ್ನ ಯೋಗೇಶ್ವರ ರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು.
1.2.237
रथमारोप्य कृष्णेन यत्र कर्णोऽनुमन्त्रितः ।
उपायपूर्वं शौटीर्यात्प्रत्याख्यातश्च तेन सः ॥ १.२.२३७ ॥
ಕೃಷ್ಣನು ಕರ್ಣನನ್ನು ರಥದಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿ ಉಪಾಯದಿಂದ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದಾಗ, ಅವನು ಶೌರ್ಯದ ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದನು.
1.2.238
आगम्य हास्तिनपुरादुपप्लाव्यमरिंदमः ।
पाण्डवानां यथावृत्तं सर्वमाख्यातवान्हरिः ॥ १.२.२३८ ॥
ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಮಿಸುವ ಹರಿ (ಕೃಷ್ಣ) ಹಸ್ತಿನಾಪುರದಿಂದ ಉಪಪ್ಲಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಪಾಂಡವರಿಗೆ ನಡೆದದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಿದನು.
1.2.239
ते तस्य वचनं श्रुत्वा मन्त्रयित्वा च यद्धितम् ।
साङ्ग्रामिकं ततः सर्वं सञ्जं चक्रुः परंतपाः ॥ १.२.२३९ ॥
ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವ ಪಾಂಡವರು ಅವನ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ಹಿತಕರವಾದುದನ್ನು ಆಲೋಚಿಸಿ, ಬಳಿಕ ಯುದ್ಧದ ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು.
1.2.240
ततो युद्धाय निर्याता नराश्वरथदन्तिनः ।
नगराद्धास्तिनपुराद्वलसंख्यानमेवच ॥ १.२.२४० ॥
ನಂತರ ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರು, ಕುದುರೆಗಳು, ರಥಗಳು, ಆನೆಗಳು ಹಸ್ತಿನಾಪುರ ನಗರದಿಂದ ಹೊರಟವು; ಸೇನೆಯ ಲೆಕ್ಕವೂ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
1.2.241
यत्र राज्ञा ह्युलूकस्य प्रेषणं पाम्डवान्प्रति ।
श्वोभाविनि महायुद्धे दौत्येन कृतवान्प्रभुः ॥ १.२.२४१ ॥
ಅರಸನು (ದುರ್ಯೋಧನ) ನಾಳೆ ನಡೆಯಲಿರುವ ಮಹಾಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಪಾಂಡವರ ಬಳಿಗೆ ಉಲೂಕನನ್ನು ದೂತನನ್ನಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದನು.
1.2.242
रथातिरथसंख्यानमम्बोपाख्यानमेव च ।
एतत्सुबहुवृत्तान्तं पञ्चमं पर्व भारते ॥ १.२.२४२ ॥
ರಥಿಕರು ಮತ್ತು ಅತಿರಥರ ಲೆಕ್ಕ, ಅಂಬೋಪಾಖ್ಯಾನ — ಇದು ಮಹಾಭಾರತದ ಐದನೆಯ ಪರ್ವ; ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ವೃತ್ತಾಂತಗಳಿವೆ.
1.2.243
उद्योगपर्व निर्दिष्टं सन्धिविग्रहमिश्रितम् ।
अध्यायानां शतं प्रोक्तं षडशीतिर्महर्षिणा ॥ १.२.२४३ ॥
ಸಂಧಿ ಮತ್ತು ವಿಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಉದ್ಯೋಗಪರ್ವವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಮಹರ್ಷಿಯು ಅದರಲ್ಲಿ ನೂರಾ ಎಂಬತ್ತಾರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
1.2.244
श्लोकानां षट् सहस्राणि तावन्त्येव शतानि च ।
श्लोकाश्च नवतिः प्रोक्तास्तथैवाष्टौ महात्मना ॥ १.२.२४४ ॥
ಆರು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಅಷ್ಟೇ ನೂರುಗಳು, ತೊಂಬತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಮಹಾತ್ಮರು ಎಂಟನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳಿದರು.
1.2.245
व्यासेनोदारमतिना पर्वण्यस्मिंस्तपोधनाः ।
अतः परं विचित्रार्थं भीष्मपर्व प्रचक्षते ॥ १.२.२४५ ॥
ತಪೋಧನರೇ, ಉದಾರ ಬುದ್ಧಿಯ ವ್ಯಾಸರು ಈ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ (ಹೇಳಿದರು). ಇದರ ನಂತರ ವೈವಿಧ್ಯಾರ್ಥದ ಭೀಷ್ಮಪರ್ವ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
1.2.246
जम्बूखण्डविनिर्माणं यत्रोक्तं संजयेन ह ।
यत्र यौधिष्ठिरं सैन्यं विषादमगमत्परम् ॥ १.२.२४६ ॥
ಸಂಜಯನು ಜಂಬೂಖಂಡದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಹೇಳಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಸೇನೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಷಾದಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ (ಇದು).
1.2.247
यत्र युद्धमभूद्धोरं दसाहानि सुदारुणम् ।
कश्मलं यत्र पार्थस्य वासुदेवो महामतिः ॥ १.२.२४७ ॥
ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಭಯಂಕರ, ಅತ್ಯಂತ ದಾರುಣ ಯುದ್ಧ ನಡೆದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಥನ ಕಶ್ಮಲವಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಮಹಾಮತಿ ವಾಸುದೇವ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ (ಇದು).
1.2.248
मोहजं नाशयामास हेतुभिर्मोक्षदर्शिभिः ।
समीक्ष्यादोक्षजः क्षिप्रं युधिष्ठिरहिते रतः ॥ १.२.२४८ ॥
ಮೋಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಶ್ಮಲವನ್ನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ತೋರುವ ಹೇತುಗಳಿಂದ ಅವರು ನಾಶಮಾಡಿದರು; ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ಅಧೋಕ್ಷಜನು (ಕೃಷ್ಣನು) ವಿಚಾರಿಸಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ (ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದನು).
1.2.249
रथादाप्लुत्य वेगेन स्वयं कृष्ण उदारधीः ।
प्रतोदपाणिराधावद्भीष्मं हन्तुं व्यपेतभीः ॥ १.२.२४९ ॥
ಉದಾರಬುದ್ಧಿ ಕೃಷ್ಣನು ತಾನೇ ರಥದಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಹಾರಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚಾಬುಕು ಹಿಡಿದು, ನಿರ್ಭಯನಾಗಿ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಧಾವಿಸಿದನು.
1.2.250
वाक्यप्रतोदाभिहतो यत्र कृष्णेन पाण्डवः ।
गाण्डीवधन्वा समरे सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ १.२.२५० ॥
ಕೃಷ್ಣನ ಮಾತಿನ ಚಾಬುಕಿನಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಗಾಂಡೀವ ಧನುರ್ಧಾರಿ ಪಾಂಡವನು (ಮುಂದೆ ನುಗ್ಗಿದನು).
1.2.251
शिखण्डिनं पुरस्कृत्य यत्र पार्थो महाधनुः ।
विनिघ्नन्निशितैर्बाणै रथाद्भीष्ममपातयत् ॥ १.२.२५१ ॥
ಪೃಥೆಯ ಮಗ ಅರ್ಜುನನು, ಮಹಾಧನುರ್ಧಾರಿಯು, ಶಿಖಂಡಿಯನ್ನು ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟು, ಹರಿತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ರಥದಿಂದ ಉರುಳಿಸಿದನು.
1.2.252
शरतल्पगतश्चैव भीष्मो यत्र बभूव ह ।
षष्ठमेतत्समाख्यातं भारते पर्व विस्तृतम् ॥ १.२.२५२ ॥
ಬಾಣದ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಭೀಷ್ಮನು ಮಲಗಿದ ಸ್ಥಳವಿದು. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದು ಆರನೇ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪರ್ವವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
1.2.253
अध्यायानां शतं प्रोक्तं तथा सप्तदशापरे ।
पञ्च श्लोकसहस्राणि संख्ययाष्टौ शतानि च ॥ १.२.२५३ ॥
ಇದರಲ್ಲಿ ನೂರ ಹದಿನೇಳು ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ಸಾವಿರದ ಎಂಟು ನೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ.
1.2.254
श्लोकाश्च चतुराशीतिरस्मिन्पर्वणि कीर्तिताः ।
व्यासेन वेदविदुषा संख्याता भीष्मपर्वणि ॥ १.२.२५४ ॥
ಈ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಎಂಬತ್ತನಾಲ್ಕು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ವೇದವಿದರಾದ ವ್ಯಾಸರು ಭೀಷ್ಮಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಿದರು.
1.2.255
द्रोणपर्व ततश्चित्रं बहुवृत्तान्तमुच्यते ।
सैनापत्येऽभिषिक्तोऽथ यत्राचार्यः प्रतापवान् ॥ १.२.२५५ ॥
ನಂತರ ದ್ರೋಣಪರ್ವವು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅದು ವಿಚಿತ್ರವಾದುದು, ಅನೇಕ ವೃತ್ತಾಂತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದುದು. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿ ಆಚಾರ್ಯರು ಸೇನಾಪತಿಯಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿತರಾದರು.
1.2.256
दुर्योधनस्य प्रीत्यर्थं प्रतिजज्ञे महास्त्रवित् ।
ग्रहणं धर्मराजस्य पाण्डुपुत्रस्य धीमतः ॥ १.२.२५६ ॥
ಮಹಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲ ಆ ದ್ರೋಣರು ದುರ್ಯೋಧನನ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ, ಪಾಂಡುವಿನ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಪುತ್ರ ಧರ್ಮರಾಜನನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವೆನೆಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದರು.
1.2.257
यत्र संशप्तकाः पार्थमपनिन्यू रणाजिरात् ।
भगदत्तो महाराजो यत्र शक्रसमो युधि ॥ १.२.२५७ ॥
ಸಂಶಪ್ತಕರು ಪಾರ್ಥನನ್ನು ರಣರಂಗದಿಂದ ದೂರ ಕೊಂಡೊಯ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನನಾದ ಮಹಾರಾಜ ಭಗದತ್ತನಿದ್ದನು.
1.2.258
सुप्रतीकेन नागेन स हि शान्तः किरीटिना ।
यत्राभिमन्युं बहवो जघ्नुरेकं महारथाः ॥ १.२.२५८ ॥
ಸುಪ್ರತೀಕ ಎಂಬ ಆನೆಯನ್ನು ಅವನು ಕಿರೀಟಿಯಾದ ಅರ್ಜುನನಿಂದ ಶಾಂತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಹಾರಥರು ಒಬ್ಬನೇ ಆದ ಅಭಿಮನ್ಯುವನ್ನು ಕೊಂದರು.
1.2.259
जयद्रथमुखा बालं शूरमप्राप्तयौवनम् ।
हतेऽभिमन्यौ क्रुद्धेन यत्र पार्थेन संयुगे ॥ १.२.२५९ ॥
ಜಯದ್ರಥನನ್ನು ಮುಂದಾಳಾಗಿಸಿಕೊಂಡವರು ಯೌವನ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗದ ಶೂರ ಬಾಲಕ ಅಭಿಮನ್ಯುವನ್ನು (ಸುತ್ತುವರಿದು ಕೊಂದರು); ಅಭಿಮನ್ಯು ಹತನಾದಾಗ ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಪಾರ್ಥನು (ಅರ್ಜುನನು) ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕಾರ ತೀರಿಸಿದನು.
1.2.260
अक्षौहिणीः सप्त हत्वा हतो राजा जयद्रथः ।
यत्र भीमो महाबाहुः सात्यकिश्च महारथः ॥ १.२.२६० ॥
ಏಳು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಕೊಂದು ರಾಜ ಜಯದ್ರಥನು ಹತನಾದನು; ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಾಹು ಭೀಮನೂ ಮಹಾರಥ ಸಾತ್ಯಕಿಯೂ ಇದ್ದರು.
1.2.261
अन्वेषणार्थं पार्थस्य युधिष्ठिरनृपाज्ञया ।
प्रविष्टौ भारतीं सेनामप्रधृष्यां सुरैरपि ॥ १.२.२६१ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಪಾರ್ಥನನ್ನು (ಅರ್ಜುನನನ್ನು) ಹುಡುಕಲು, ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅಜೇಯವಾದ ಭಾರತ ಸೇನೆಯನ್ನು ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
1.2.262
संशप्तकावशेषं च कृतं निःशेषमाहवे ।
संशप्तकानां वीराणां कोट्यो नव महात्मनाम् ॥ १.२.२६२ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಸಂಶಪ್ತಕರನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಸಂಶಪ್ತಕ ವೀರರು ಒಂಬತ್ತು ಕೋಟಿ ಮಂದಿ.
1.2.263
किरीटिनाभिनिष्क्रम्य प्रापिता यमसादनम् ।
धृतराष्ट्रस्य पुत्राश्च तथा पाषाणयोधिनः ॥ १.२.२६३ ॥
ಕಿರೀಟಧಾರಿ (ಅರ್ಜುನ) ಮುನ್ನುಗ್ಗಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರರನ್ನೂ ಕಲ್ಲಿನ ಯೋಧರನ್ನೂ ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು.
1.2.264
नारायणाश्च गोपालाः समरे चित्रयोधिनः ।
अलम्बुषः श्रुतायुश्च जलसन्धश्च वीर्यवान् ॥ १.२.२६४ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣರು, ಗೋಪಾಲರು, ವಿಚಿತ್ರ ಯುದ್ಧಕೌಶಲದ ವೀರರು; ಅಲಂಬುಷ, ಶ್ರುತಾಯು ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮಿ ಜಲಸಂಧ.
1.2.265
सौमदत्तिर्विराटश्च द्रुपदश्च महारथः ।
घटोत्कचादयश्चान्ये निहता द्रोणपर्वणि ॥ १.२.२६५ ॥
ಸೋಮದತ್ತನ ಪುತ್ರ (ಭೂರಿಶ್ರವ), ವಿರಾಟ, ಮಹಾರಥ ದ್ರುಪದ, ಘಟೋತ್ಕಚ ಮೊದಲಾದವರು ಮತ್ತು ಇತರರು ದ್ರೋಣಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಹತರಾದರು.
1.2.266
अश्वत्थामापि चात्रैव द्रोणे युधि निपातिते ।
अस्त्रं प्रादुश्चकारोग्रं नारायणममर्षितः ॥ १.२.२६६ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣ ಬಿದ್ದಾಗ, ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನೂ ಸಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಇಲ್ಲೇ ಭೀಕರ ನಾರಾಯಣಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.
1.2.267
आग्नेयं कीर्त्यते यत्र रुद्रमाहात्म्यमुत्तमम् ।
व्यासस्य चाप्यागमनं माहात्म्यं कृष्णपार्थयोः ॥ १.२.२६७ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೇಯಾಸ್ತ್ರದ ವರ್ಣನೆ ಇದೆ, ರುದ್ರನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಿಮೆ, ವ್ಯಾಸರ ಆಗಮನ, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಥರ (ಅರ್ಜುನನ) ಮಹಿಮೆಯೂ ಇದೆ.
1.2.268
सप्तमं भारते पर्व महदेतदुदाहृतम् ।
यत्र ते पृथिवीपालाः प्रायशो निधनं गताः ॥ १.२.२६८ ॥
ಭಾರತದ ಈ ಏಳನೇ ಮಹಾಪರ್ವವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಭೂಪಾಲಕರಾದ ಅರಸರು ಬಹುತೇಕ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು.
1.2.269
द्रोणपर्वणि ये शऊरा निर्दिष्टाः पुरुषर्षभाः ।
अत्राध्यायशतं प्रोक्तं तथाध्यायाश्च सप्ततिः ॥ १.२.२६९ ॥
ದ್ರೋಣಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶೂರರು, ನರಶ್ರೇಷ್ಠರು ಇಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ; ಇಲ್ಲಿ ನೂರೆಪ್ಪತ್ತು ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
1.2.270
अष्टौ श्लोकसहस्राणि तथा नव शतानि च ।
श्लोका नव तथैवात्र संख्यातास्तत्त्वदर्शिना ॥ १.२.२७० ॥
ಇಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿಯಿಂದ ಎಂಟು ಸಾವಿರದ ಒಂಬೈನೂರ ಒಂಬತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಎಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
1.2.271
पाराशर्येण मुनिनां संचिन्त्य द्रोणपर्वणि ।
अतः परं कर्णपर्व प्रोच्यते परमाद्भुतम् ॥ १.२.२७१ ॥
ಪರಾಶರನ ಪುತ್ರ ಮುನಿ (ವ್ಯಾಸ) ದ್ರೋಣಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿ ಹೇಳಿದರು: ಇದರ ನಂತರ ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತವಾದ ಕರ್ಣಪರ್ವ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
1.2.272
सारथ्ये विनियोगश्च मद्रराजस्य धीमतः ।
आख्यातं यत्र पौरामं त्रिपुरस्य निपातनम् ॥ १.२.२७२ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮದ್ರರಾಜನನ್ನು (ಶಲ್ಯನನ್ನು) ಸಾರಥಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರನ (ತ್ರಿಪುರಾಸುರನ) ವಧೆಯ ಪೌರಮ ಕಥೆ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
1.2.273
प्रयाणे परुषश्चात्र संवादः कर्णशल्ययोः ।
हंसकाकीयमाख्यानं तत्रैवाक्षेपसंहितम् ॥ १.२.२७३ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣ ಮತ್ತು ಶಲ್ಯರ ನಡುವಿನ ಕಠಿಣ ಸಂವಾದವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂದೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹಂಸ-ಕಾಕೀಯ ಆಖ್ಯಾನವಿದೆ.
1.2.274
वधः पाण्ड्यस्य च तथा अश्वत्थाम्ना महात्मना ।
दण्डसेनस्य च ततो दण्डस्य च वधस्तथा ॥ १.२.२७४ ॥
ಪಾಂಡ್ಯನ ವಧ, ಮಹಾತ್ಮ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನಿಂದ; ನಂತರ ದಂಡಸೇನ ಮತ್ತು ದಂಡನ ವಧೆಯೂ ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ.
1.2.275
द्वैरथे यत्र कर्णेन धर्मराजो युधिष्टिरः ।
संशयं गमितो युद्धे मिषतां सर्वधन्विनाम् ॥ १.२.२७५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣನು ಧರ್ಮರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಿದನು; ಎಲ್ಲ ಬಿಲ್ಲುಗಾರರೂ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ.
1.2.276
अन्योन्यं प्रति च क्रोधो युधिष्ठिरकिरीटिनोः ।
यत्रैवानुनयः प्रोक्तो माधवेनार्जुनस्य हि ॥ १.२.२७६ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಮತ್ತು ಕಿರೀಟಿ (ಅರ್ಜುನ) ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಕೋಪವುಂಟಾಯಿತು; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮಾಧವ (ಕೃಷ್ಣ) ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಸಮಾಧಾನದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
1.2.277
प्रतिज्ञापूर्वकं चापि वक्षो दुःशासनस्य च ।
भित्त्वा वृकोदरो रक्तं पीतवान्यत्र संयुगे ॥ १.२.२७७ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಂತೆ ವೃಕೋದರ (ಭೀಮ) ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದುಃಶಾಸನನ ಎದೆಯನ್ನು ಸೀಳಿ ಅವನ ರಕ್ತವನ್ನು ಕುಡಿದನು.
1.2.278
द्वैरथे यत्र पार्थेन हतः कर्णो महारथः ।
अष्टमं पर्व निर्दिष्टमेतद्भारतचिन्तकैः ॥ १.२.२७८ ॥
ಇಲ್ಲಿ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥನಿಂದ (ಅರ್ಜುನನಿಂದ) ಮಹಾರಥ ಕರ್ಣ ಹತನಾದನು; ಭಾರತ ವಿಚಾರಕರು ಇದನ್ನು ಎಂಟನೆಯ ಪರ್ವವೆಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.
1.2.279
एकोनसप्ततिः प्रोक्ता अध्यायाः कर्णपर्वणि ।
चत्वार्येव सहस्राणि नव श्लोकशतानि च ॥ १.२.२७९ ॥
ಕರ್ಣಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಒಂಬೈನೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳೂ.
1.2.280
चतुःषष्टिस्तथा श्लोकाः पर्वण्यस्मिन्प्रकीर्तिताः ।
अतः परं विचित्रार्थं शल्यपर्व प्रकीर्तितम् ॥ १.२.२८० ॥
ಈ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಅರವತ್ನಾಲ್ಕು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇದರ ನಂತರ ವಿವಿಧಾರ್ಥದ ಶಲ್ಯಪರ್ವ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
1.2.281
हतप्रवीरे सैन्ये तु नेता मद्रेश्वरोऽभवत् ।
यत्र कौमारमाख्यानमभिषेकस्य कर्म च ॥ १.२.२८१ ॥
ವೀರರು ಹತರಾದ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಮದ್ರರ ಒಡೆಯನು ನಾಯಕನಾದನು. ಅಲ್ಲಿ ಕುಮಾರನ ಕಥೆಯೂ ಅಭಿಷೇಕ ಕಾರ್ಯವೂ ಇದೆ.
1.2.282
वृत्तानि चाथ युद्धानि कीर्त्यन्ते यत्र भागशः ।
विनाशः कुरुमुख्यानां शल्यपर्वणि कीर्त्यते ॥ १.२.२८२ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಘಟನೆಗಳೂ ಯುದ್ಧಗಳೂ ಭಾಗಶಃ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಶಲ್ಯಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠರ ವಿನಾಶ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
1.2.283
शल्यस्य निधनं चात्र धर्मराजान्महात्मनः ।
शकुनेश्च वधोऽत्रैव सहदेवेन संयुगे ॥ १.२.२८३ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಧರ್ಮರಾಜನಿಂದ ಶಲ್ಯನ ಮರಣ, ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಹದೇವನಿಂದ ಶಕುನಿಯ ವಧೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
1.2.284
सैन्ये च हतभूयिष्ठे किंचिच्छिष्टे सुयोधनः ।
ह्रदं प्रविश्य यत्रासौ संस्तभ्यापोव्यवस्थितः ॥ १.२.२८४ ॥
ಸೈನ್ಯದ ಬಹುಭಾಗ ಹತವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಉಳಿದಾಗ, ಸುಯೋಧನನು ಒಂದು ಸರೋವರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ನೀರನ್ನು ತಡೆದು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತನು.
1.2.285
प्रवृत्तिस्तत्र चाख्याता यत्र भीमस्य लुब्धकैः ।
क्षेपयुक्तैर्वचोभिश्च धर्मराजस्य धीमतः ॥ १.२.२८५ ॥
ಅಲ್ಲಿಯೇ ಭೀಮನ ಕುರಿತು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತ ಧರ್ಮರಾಜನ ಕುರಿತು ಬೇಟೆಗಾರರ ನಿಂದಾ ವಚನಗಳಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ವೃತ್ತಾಂತ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
1.2.286
ह्रदात्समुत्थितो यत्र धार्तराष्ट्रोऽत्यमर्षणः ।
भीमेन गदया युद्धं यत्रासौ कृतवान्सह ॥ १.२.२८६ ॥
ಸರೋವರದಿಂದ ಎದ್ದು ಬಂದ ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಿಷ್ಠನಾದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಗನು ಭೀಮನೊಡನೆ ಗದೆಯಿಂದ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳವಿದು.
1.2.287
समवाये च युद्धस्य रामस्यागमनं स्मृतम् ।
सरस्वत्याश्च तीर्थानां पुण्यता परिकीर्तिता ॥ १.२.२८७ ॥
ಯುದ್ಧದ ಸಮಾಗಮದಲ್ಲಿ ರಾಮನ (ಬಲರಾಮನ) ಆಗಮನವು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ತೀರ್ಥಗಳ ಪವಿತ್ರತೆ ಕೊಂಡಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
1.2.288
गदायुद्धं च तुमुलमत्रैव परिकीर्तितम् ।
दुर्योधनस्य राज्ञोऽथ यत्र भीमेन संयुगे ॥ १.२.२८८ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೀಮನೊಡನೆ ರಾಜ ದುರ್ಯೋಧನನ ಭಯಂಕರ ಗದಾಯುದ್ಧ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ.
1.2.289
ऊरू भग्नौ प्रसह्याजौ गदया भीमवेगया ।
नवमं पर्व निर्दिष्टमेतदद्भुतमर्थवत् ॥ १.२.२८९ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೀಮನ ವೇಗದ ಗದೆಯಿಂದ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಎರಡೂ ತೊಡೆಗಳು ಮುರಿದವು; ಇದು ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಪರ್ವ ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ — ಇದು ಅದ್ಭುತವೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವೂ ಆಗಿದೆ.
1.2.290
एकोनपष्टिरध्यायाः पर्वण्यत्र प्रकीर्तिताः ।
संख्याता बहुवृत्तान्ताः श्लोकसंख्याऽत्र कथ्यते ॥ १.२.२९० ॥
ಈ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಐವತ್ತೊಂಬತ್ತು ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೃತ್ತಾಂತಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
1.2.291
त्रीणि श्लोकसहस्राणि द्वे शते विंशतिस्तथा ।
मुनिना संप्रणीतानि कौरवाणां यशोभृता ॥ १.२.२९१ ॥
ಮುನಿಯಿಂದ ರಚಿತವಾದ, ಕೌರವರ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹೊತ್ತ ಮೂರು ಸಾವಿರ ಎರಡು ನೂರ ಇಪ್ಪತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳು.
1.2.292
अतः परं प्रवक्ष्यामि सौप्तिकं पर्व दारुणम् ।
भग्नोरुं यत्र राजानं दुर्योधनममर्षणम् ॥ १.२.२९२ ॥
ಇನ್ನು ಭಯಂಕರವಾದ ಸೌಪ್ತಿಕ ಪರ್ವವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಅಲ್ಲಿ ಮುರಿದ ತೊಡೆಯ, ಸಹಿಸದ ರಾಜ ದುರ್ಯೋಧನನಿದ್ದಾನೆ.
1.2.293
अपयातेषु पार्थेषु त्रयस्तेऽभ्याययू रथाः ।
कृतवर्मा कृपो द्रौणिः सायाह्ने रुधिरोक्षितम् ॥ १.२.२९३ ॥
ಪಾಂಡವರು ಹೊರಟುಹೋದ ಬಳಿಕ ಆ ಮೂವರು ರಥಿಗಳು — ಕೃತವರ್ಮ, ಕೃಪ, ದ್ರೋಣಪುತ್ರ — ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆಗೆ ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದರು.
1.2.294
समेत्य ददृशुर्भूमौ पतितं रणमूर्धनि ।
प्रतिजज्ञे दृढक्रोधो द्रौणिर्यत्र महारथः ॥ १.२.२९४ ॥
ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಂದು, ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದವನನ್ನು ಕಂಡರು; ಅಲ್ಲಿ ದೃಢಕ್ರೋಧಿ ಮಹಾರಥಿ ದ್ರೋಣಪುತ್ರ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು.
1.2.295
अहत्वा सर्वपाञ्चालान्धृष्टद्युम्नपुरोगमान् ।
पाण्डवांश्च सहामात्यान्न विमोक्ष्यामि दंशनं ॥ १.२.२९५ ॥
ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ಮುಂದಿರಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಂಚಾಲರನ್ನೂ, ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗಿರುವ ಪಾಂಡವರನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲದೆ ನಾನು ಕವಚವನ್ನು ಬಿಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ.
1.2.296
यत्रैवमुक्त्वा राजानमपक्रम्य त्रयो रथाः ।
सूर्यास्तमनवेलायामासेदुस्ते महद्वनम् ॥ १.२.२९६ ॥
ಅಲ್ಲಿ ರಾಜನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ದೂರ ಸರಿದು ಆ ಮೂವರು ರಥಿಗಳು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ವೇಳೆಗೆ ಒಂದು ಮಹಾ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿದರು.
1.2.297
न्यग्रोधस्याथ महतो यत्राधस्ताद्व्यवस्थिताः ।
ततः काकान्बहून्रात्रौ दृष्ट्वोलूकेन हिंसितान् ॥ १.२.२९७ ॥
ಆಗ ಅವರು ನಿಂತಿದ್ದ ಆ ದೊಡ್ಡ ಆಲದ ಮರದ ಕೆಳಗೆ, ರಾತ್ರಿ ಒಂದು ಗೂಬೆ ಕೊಂದ ಅನೇಕ ಕಾಗೆಗಳನ್ನು ಕಂಡರು.
1.2.298
द्रौणिः क्रोधसमाविष्टः पितुर्वधमनुस्मरन् ।
पाञ्चालानां प्रसुप्तानां वधं प्रति मनो दधे ॥ १.२.२९८ ॥
ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ದ್ರೋಣನ ಮಗನು, ತಂದೆಯ ವಧೆಯನ್ನು ನೆನೆದು, ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪಾಂಚಾಲರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.
1.2.299
गत्वा च शिबिरद्वारि दुर्दर्शं तत्र राक्षसम् ।
घोररूपमपश्यत्स दिवामावृत्य धिष्ठिरम् ॥ १.२.२९९ ॥
ಶಿಬಿರದ ದ್ವಾರದ ಬಳಿ ಹೋದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಕಷ್ಟಕರವಾದ, ಭಯಂಕರ ರೂಪದ ಒಬ್ಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು; ಅವನು ಆಕಾಶವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ನಿಂತಿದ್ದನು.
1.2.300
तेन व्याघातमस्त्राणां क्रियमाणमवेक्ष्य च ।
द्रौणिर्यत्र विरूपाक्षं रुद्रमाराध्य सत्वरः ॥ १.२.३०० ॥
ಅವನಿಂದ ಅಸ್ತ್ರಗಳು ತಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ದ್ರೋಣನ ಮಗನು ತಕ್ಷಣ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ರುದ್ರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು.
1.2.301
प्रसुप्तान्निशि विश्वस्तान्धृष्टद्युम्नपुरोगमान् ।
पाञ्चालान्सपरीवारान्द्रौपदेयांश्च सर्वशः ॥ १.२.३०१ ॥
ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ನಿಶ್ಚಿಂತರಾಗಿದ್ದ, ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನ ನಾಯಕತ್ವದ ಪಾಂಚಾಲರನ್ನು, ಅವರ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ, ಹಾಗೂ ದ್ರೌಪದಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳನ್ನು.
1.2.302
कृतवर्मणा च सहितः कृपेण च निजघ्निवान् ।
यत्रामुच्यन्त ते पार्थाः पञ्च कृष्णबलाश्रयात् ॥ १.२.३०२ ॥
ಕೃತವರ್ಮ ಮತ್ತು ಕೃಪರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅವನು ಕೊಂದನು; ಅಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಬಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಐವರು ಪಾರ್ಥರು (ಪಾಂಡವರು) ಪಾರಾದರು.
1.2.303
सात्यकिश्च महेष्वासः शेषाश्च निधनं गताः ।
पाञ्चालानां प्रसुप्तानां यत्र द्रोणसुताद्वधः ॥ १.२.३०३ ॥
ಮಹಾ ಬಿಲ್ಲುಗಾರ ಸಾತ್ಯಕಿ ಮತ್ತು ಉಳಿದವರು ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಂಚಾಲರು ದ್ರೋಣಪುತ್ರನಿಂದ ವಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.
1.2.304
धृष्टद्युम्नस्य सूतेन पाण्डवेषु निवेदितः ।
द्रौपदी पुत्रशोकार्ता पितृभ्रातृवधार्दिता ॥ १.२.३०४ ॥
ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನ ಸಾರಥಿ ಪಾಂಡವರಿಗೆ ಈ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು. ಮಕ್ಕಳ ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾದ ದ್ರೌಪದಿ, ತಂದೆ ಮತ್ತು ಸಹೋದರರ ವಧೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾದಳು.
1.2.305
कृतानशनसंकल्पा यत्र भर्तृनुपाविशत् ।
द्रौपदीवचनाद्यत्र भीमो भीमपराक्रमः ॥ १.२.३०५ ॥
ಅಲ್ಲಿ ದ್ರೌಪದಿ ಉಪವಾಸ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ತನ್ನ ಪತಿಗಳ ಬಳಿ ಕುಳಿತಳು. ಅಲ್ಲಿ ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಾತಿನಂತೆ ಭೀಮ, ಭೀಕರ ಪರಾಕ್ರಮಿ, (ಮುಂದುವರಿದನು).
1.2.306
प्रियं तस्याश्चिकीर्षन्वै गदामादाय वीर्यवान् ।
अन्वधावत्सुसंक्रुद्धो भारद्वाजं गुरोः सुतम् ॥ १.२.३०६ ॥
ಆಕೆಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಯಸಿ ವೀರ್ಯವಂತ ಭೀಮನು ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪದಿಂದ ಗುರುಪುತ್ರ ಭಾರದ್ವಾಜನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು.
1.2.307
भीमसेनभयाद्यत्र दैवेनाभिप्रचोदितः ।
अपाण्डवायेति रुषा द्रौणिरस्त्रमवासडदत् ॥ १.२.३०७ ॥
ಭೀಮಸೇನನ ಭಯದಿಂದ, ದೈವದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ, 'ಪಾಂಡವರಿಲ್ಲದಂತಾಗಲಿ' ಎಂದು ಕೋಪದಿಂದ ದ್ರೋಣಪುತ್ರನು ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು.
1.2.308
मैवमित्यब्रवीत्कृष्णः शमयंस्तस्य तद्वचः ।
यत्रास्त्रमस्त्रेण च तच्छमयामास फाल्गुनः ॥ १.२.३०८ ॥
'ಹೀಗೆ ಮಾಡಬೇಡ' ಎಂದು ಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿ, ಅವನ ಮಾತನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಫಾಲ್ಗುನ (ಅರ್ಜುನ) ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ಆ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿದನು.
1.2.309
द्रौणेश्च द्रोहबुद्धित्वं वीक्ष्य पापात्मनस्तदा ।
द्रौणिद्वैपायनादीनां शापाश्चान्योन्यकारिताः ॥ १.२.३०९ ॥
ದ್ರೋಣಪುತ್ರನ ದ್ರೋಹಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ದ್ರೌಣಿ, ದ್ವೈಪಾಯನ ಮೊದಲಾದವರು ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಕೊಟ್ಟ ಶಾಪಗಳು.
1.2.310
मणिं तथा समादाय द्रोणपुत्रान्महारथात् ।
पाण्डवाः प्रददुर्हृष्टा द्रौपद्यै जितकाशिनः ॥ १.२.३१० ॥
ದ್ರೋಣಪುತ್ರ ಮಹಾರಥನಿಂದ ಮಣಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಜಯದಿಂದ ಹೆಮ್ಮೆಪಟ್ಟ ಪಾಂಡವರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ದ್ರೌಪದಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರು.
1.2.311
एतद्वै दशमं पर्व सौप्तिकं समुदाहृतम् ।
अष्टादशास्मिन्नद्यायाः पर्वम्युक्ता महात्मना ॥ १.२.३११ ॥
ಇದು ಹತ್ತನೆಯ ಪರ್ವ, ಸೌಪ್ತಿಕ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಮಹಾತ್ಮರು ರಚಿಸಿದ ಇದರಲ್ಲಿ ಹದಿನೆಂಟು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿವೆ.
1.2.312
श्लोकानां कथितान्यत्र शतान्यष्टौ प्रसंख्यया ।
श्लोकाश्च सप्ततिः प्रोक्ता मुनिना ब्रह्मवादिना ॥ १.२.३१२ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿ ಮುನಿಯಿಂದ ಲೆಕ್ಕದ ಪ್ರಕಾರ ಎಂಟುನೂರು ಮತ್ತು ಎಪ್ಪತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
1.2.313
सौप्तिकैषीकसंबन्धे पर्वण्युत्तमतेजसी ।
अत ऊर्ध्वमिदं प्राहुः स्त्रीपर्व करुणोदयम् ॥ १.२.३१३ ॥
ಸೌಪ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಐಷೀಕ ಸಂಬಂಧದ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ, ಉತ್ತಮ ತೇಜಸ್ವಿಗಳು ಇದರ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಉದಯಿಸುವ ಸ್ತ್ರೀ ಪರ್ವ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
1.2.314
पुत्रशोकाभिसंतप्तः प्रज्ञाचक्षुर्नराधिपः ।
कृष्णोपनीतां यत्रासावायसीं प्रतिमां दृढां ॥ १.२.३१४ ॥
ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ಸಂತಪ್ತರಾದ, ಪ್ರಜ್ಞಾಚಕ್ಷುವಾದ ನರಾಧಿಪ (ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ), ಕೃಷ್ಣನು ತಂದ ದೃಢವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಪ್ರತಿಮೆ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ.
1.2.315
भीमसेनद्रोहबुद्धिर्धृतराष्ट्रो बभञ्जह ।
तथा शोकाभितप्तस्य धृतराष्ट्रस्य धीमतः ॥ १.२.३१५ ॥
ಭೀಮಸೇನನ ಮೇಲೆ ದ್ರೋಹಬುದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಅದನ್ನು ಮುರಿದನು; ಶೋಕದಿಂದ ಸಂತಪ್ತನಾದ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದನು.
1.2.316
संसारदहनं बुद्ध्या हेतुभिर्मोक्षदर्शनैः ।
विदुरेण च यत्रास्य राज्ञ आश्वासनं कृतम् ॥ १.२.३१६ ॥
ಅಲ್ಲಿ ವಿದುರನು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ, ಹೇತುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷದ ಉಪದೇಶಗಳಿಂದ ಸಂಸಾರದ ದಹನವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ನೀಡಿದನು.
1.2.317
धृतराष्ट्रस्य चात्रैव कौरवायोधनं तथा ।
सान्तःपुरस्य गमनं शोकार्तस्य प्रकीर्तितम् ॥ १.२.३१७ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಕೌರವರ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಗೆ ಅಂತಃಪುರದೊಂದಿಗೆ ಹೋದದ್ದು, ಶೋಕಪೀಡಿತನ ಪ್ರಯಾಣವೂ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
1.2.318
विलापो वीरपत्नीनां यत्रातिकरुणः स्मृतः ।
क्रोधावेशः प्रमोहश्च गान्धारीधृतराष्ट्रयोः ॥ १.२.३१८ ॥
ಅಲ್ಲಿ ವೀರರ ಪತ್ನಿಯರ ಅತ್ಯಂತ ಕರುಣಾಜನಕ ಗೋಳಾಟವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಗಾಂಧಾರಿ ಮತ್ತು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರರ ಕ್ರೋಧಾವೇಶ ಮತ್ತು ಮೋಹವೂ ಇದೆ.
1.2.319
यत्र तान्क्षत्रियाः शूरान्सङ्ग्रामेष्वनिवर्तिनः ।
पुत्रान्भ्रातृन्पितॄंश्चैव ददृशुर्निहतान्रणे ॥ १.२.३१९ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯದ ಶೂರ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ರಣದಲ್ಲಿ ಹತರಾದ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು, ಸಹೋದರರನ್ನು, ತಂದೆಗಳನ್ನು ಕಂಡರು.
1.2.320
पुत्रपौत्रवधार्तायास्तथात्रैव प्रकीर्तिता ।
गान्धार्याश्चापि कृष्णेन क्रोधोपशमनक्रिया ॥ १.२.३२० ॥
ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳ ವಧೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾದ ಗಾಂಧಾರಿಯ ವರ್ಣನೆಯೂ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ; ಕೃಷ್ಣನು ಗಾಂಧಾರಿಯ ಕೋಪವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿದ ಕ್ರಿಯೆಯೂ.
1.2.321
यत्र राजा महाप्राज्ञः सर्वधर्मभृतां वरः ।
राज्ञांतानि शरीराणि दाहयामास शास्त्रतः ॥ १.२.३२१ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೂ, ಸರ್ವಧರ್ಮಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಆದ ರಾಜನು ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರ ರಾಜರ ಆ ಶರೀರಗಳನ್ನು ದಹಿಸಿದನು.
1.2.322
तोयकर्मणि चारब्धे राज्ञामुदकदानिके ।
गूढोत्पन्नस्य चाख्यानं कर्णस्य पृथयात्मनः ॥ १.२.३२२ ॥
ರಾಜರಿಗೆ ಉದಕದಾನ ಕರ್ಮ ಆರಂಭವಾದಾಗ, ಪೃಥೆಯು ತನ್ನ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ಮಗ ಕರ್ಣನ ಕಥೆಯೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
1.2.323
सुतस्यैतदिह प्रोक्तं व्यासेन परमर्षिणा ।
एतदेकादशं पर्व शोकवैक्लव्यकारणम् ॥ १.२.३२३ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಪರಮರ್ಷಿ ವ್ಯಾಸರು ಸೂತನಿಗೆ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ಇದು ಶೋಕ ಮತ್ತು ವಿಕಲತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಹನ್ನೊಂದನೇ ಪರ್ವ.
1.2.324
प्रणीतं सज्जनमनोवैक्लव्याश्रुप्रवर्तकम् ।
सप्तविंशतिरध्यायाः पर्वण्यस्मिन्प्रकीर्तिताः ॥ १.२.३२४ ॥
ಇದು ಸಜ್ಜನರ ಮನದಲ್ಲಿ ವಿಕಲತೆಯನ್ನೂ ಕಣ್ಣೀರನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುವಂತೆ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
1.2.325
श्लोकसप्तशती चापि पञ्चसप्ततिसंयुता ।
संख्यया भारताख्यानमुक्तं व्यासेन धीमता ॥ १.२.३२५ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತರಾದ ವ್ಯಾಸರು ಭಾರತ ಆಖ್ಯಾನವನ್ನು ಏಳುನೂರಾ ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು.
1.2.326
अतः परं शान्तिपर्व द्वादशं बुद्धिवर्धनम् ।
यत्र निर्वेदमापन्नो धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ १.२.३२६ ॥
ಇದರ ನಂತರ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸುವ ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶಾಂತಿ ಪರ್ವ. ಅಲ್ಲಿ ಧರ್ಮರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
1.2.327
घातयित्वा पितॄन्भ्रातॄन्पुत्रान्संबन्धिमातुलान् ।
शान्तिपर्वणि धर्माश्च व्याख्याताःशारतल्पिकाः ॥ १.२.३२७ ॥
ತಂದೆಯರು, ಸಹೋದರರು, ಮಕ್ಕಳು, ಬಂಧುಗಳು ಮತ್ತು ಮಾವಂದಿರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಶಾಂತಿ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಗಳು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಬಾಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದವರ ಉಪದೇಶಗಳೂ.
1.2.328
राजभिर्वेदितव्यास्ते सम्यग्ज्ञानबुभुत्सुभिः ।
आपद्धर्माश्च तत्रैव कालहेतुप्रदर्शिनः ॥ १.२.३२८ ॥
ಸಮ್ಯಕ್ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಯಸುವ ರಾಜರು ಅವುಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಆಪದ್ಧರ್ಮಗಳೂ, ಕಾಲದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವವೂ ಇವೆ.
1.2.329
यान्बुद्ध्वा पुरुषः सम्यक्सर्वज्ञत्वमवाप्नुयात् ।
मोक्षधर्माश्च कथिता विचित्रा बहुविस्तराः ॥ १.२.३२९ ॥
ಅವುಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು ಮನುಷ್ಯನು ಸಮ್ಯಕ್ ಆಗಿ ಸರ್ವಜ್ಞತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು; ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ, ಬಹು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮಗಳೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
1.2.330
द्वादशं पर्व निर्दिष्टमेतत्प्राज्ञजनप्रियम् ।
अत्र पर्वणि विज्ञेयमध्यायानां शतत्रयम् ॥ १.२.३३० ॥
ಇದು ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಪರ್ವ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದು; ಈ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನೂರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
1.2.331
विंशच्चैव तथाध्याया नव चैव तपोधाः ।
चतुर्दशसहस्राणि तथा सप्तशतानि च ॥ १.२.३३१ ॥
ಇಪ್ಪತ್ತು ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತು ಅಧ್ಯಾಯಗಳು, ತಪೋಧನರೇ; ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಮತ್ತು ಏಳು ನೂರು (ಶ್ಲೋಕಗಳು) ಸಹ.
1.2.332
सप्तश्लोकास्तथैवात्र पञ्चविंशतिसंख्यया ।
अत ऊर्ध्वं च विज्ञेयमनुशासनमुत्तमम् ॥ १.२.३३२ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಏಳು ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಸಂಖ್ಯೆಯೂ; ಇದರ ನಂತರ ಉತ್ತಮ ಅನುಶಾಸನ ಪರ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
1.2.333
यत्र प्रकृतिमापन्नः श्रुत्वा धर्मविनिश्चयम् ।
भीष्माद्भागीरथीपुत्रात्कुरुराजो युधिष्ठिरः ॥ १.२.३३३ ॥
ಕುರುರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಗಂಗಾಪುತ್ರ ಭೀಷ್ಮನಿಂದ ಧರ್ಮನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದಲ್ಲಿ.
1.2.334
व्यवहारोऽत्र कार्त्स्न्येन धर्मार्थीयः प्रकीर्तितः ।
विविधानां च दानानां फलयोगाः प्रकीर्तिताः ॥ १.२.३३४ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಡೆವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ವಿವಿಧ ದಾನಗಳ ಫಲಸಂಬಂಧಗಳೂ ತಿಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
1.2.335
तथा पात्रविशेषाश्च दानानां च परो विधिः ।
आचारविधियोगश्च सत्यस्य च परा गतिः ॥ १.२.३३५ ॥
ಹಾಗೆಯೇ, ಪಾತ್ರರ ವಿಶೇಷ ಗುಣಗಳು, ದಾನಗಳ ಉತ್ತಮ ವಿಧಿ, ಆಚಾರ ವಿಧಿಯ ಸಂಯೋಗ, ಸತ್ಯದ ಪರಮ ಗತಿ ಕೂಡ ತಿಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
1.2.336
महाभाग्यं गवां चैव ब्राह्मणानां तथैव च ।
रहस्यं चैव धर्माणां देशकालोपसंहितम् ॥ १.२.३३६ ॥
ಗೋವುಗಳ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮಹಾ ಪುಣ್ಯ, ಹಾಗೆಯೇ ದೇಶಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧರ್ಮಗಳ ರಹಸ್ಯವೂ.
1.2.337
एतत्सुबहुवृत्तान्तमुत्तमं चानुशासनम् ।
भीष्मस्यात्रैव संप्राप्तिः स्वर्गस्य परिकीर्तिता ॥ १.२.३३७ ॥
ಇದು ಬಹಳ ವೃತ್ತಾಂತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಉತ್ತಮ ಅನುಶಾಸನ; ಇಲ್ಲಿಯೇ ಭೀಷ್ಮನ ಸ್ವರ್ಗಪ್ರಾಪ್ತಿಯೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
1.2.338
एतत्त्रयोदशं पर्व धर्मनिश्चयकारकम् ।
अध्यायानां शतं त्वत्र षट्चत्वारिंशदेव तु ॥ १.२.३३८ ॥
ಇದು ಧರ್ಮನಿಶ್ಚಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಹದಿಮೂರನೆಯ ಪರ್ವ; ಇದರಲ್ಲಿ ನೂರ ನಲವತ್ತಾರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿವೆ.
1.2.339
श्लोकानां तु सहस्राणि प्रोक्तान्यष्टौ प्रसंख्यया ।
ततोऽश्वमेधिकं नाम पर्व प्रोक्तं चतुर्दशम् ॥ १.२.३३९ ॥
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಂಟು ಸಾವಿರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಅಶ್ವಮೇಧಿಕ ಎಂಬ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಪರ್ವ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
1.2.340
तत्संवर्तमरुत्तीयं यत्राख्यानमनुत्तमम् ।
सुवर्णकोशसंप्राप्तिर्जन्म चोक्तं परीक्षितः ॥ १.२.३४० ॥
ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂವರ್ತ-ಮರುತ್ತೀಯ ಎಂಬ ಉತ್ತಮ ಆಖ್ಯಾನವಿದೆ; ಸುವರ್ಣ ನಿಧಿಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಿತನ ಜನ್ಮವೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
1.2.341
दग्धस्यास्त्राग्निना पूर्वं कृष्णात्संजीवनं पुनः ।
चर्यायां हयमुत्सृष्टं पाण्डवस्यानुगच्छतः ॥ १.२.३४१ ॥
ಹಿಂದೆ ಅಸ್ತ್ರಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಸುಟ್ಟುಹೋದವನು ಕೃಷ್ಣನಿಂದ ಮತ್ತೆ ಜೀವ ಪಡೆದದ್ದು, ಪಾಂಡವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾ ಬಿಟ್ಟ ಕುದುರೆಯೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
1.2.342
तत्र तत्र च युद्धानि राजपुत्रैरमर्षणैः ।
चित्राङ्गदायाः पुत्रेण स्वपुत्रेण धनंजयः ॥ १.२.३४२ ॥
ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸಹಿಸದ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆದವು; ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಯ ಮಗನೊಡನೆ, ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಗನೊಡನೆ ಧನಂಜಯ ಹೋರಾಡಿದನು.
1.2.343
सङ्ग्रामे बभ्रुवाहेन संशयं चात्र जग्मिवान् ।
सुदर्शनं तथाऽऽख्यानं वैष्णवं धर्ममेव च।
अश्वमेधे महायज्ञे नकुलाख्यानमेव च ॥ १.२.३४३ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಭ್ರುವಾಹನನೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಸಂಶಯದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದನು; ಇಲ್ಲಿ ಸುದರ್ಶನ ಆಖ್ಯಾನ, ವೈಷ್ಣವ ಧರ್ಮ, ಮಹಾಯಜ್ಞ ಅಶ್ವಮೇಧದಲ್ಲಿ ನಕುಲನ ಆಖ್ಯಾನವೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
1.2.344
इत्याश्वमेधिकं पर्व प्रोक्तमेतन्महाद्भुतम् ।
अध्यायानां शतं चैव त्रयोऽध्यायाश्च कीर्तिताः ॥ १.२.३४४ ॥
ಹೀಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತವಾದ ಅಶ್ವಮೇಧಿಕ ಪರ್ವ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನೂರ ಮೂರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
1.2.345
त्रीणि श्लोकसहस्राणि तावन्त्येव शतानि च ।
विंशतिश्च तथा श्लोकाः संख्यातास्तत्त्वदर्शिना ॥ १.२.३४५ ॥
ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿಗಳಿಂದ ಮೂರು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಅಷ್ಟೇ ನೂರಾರು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಎಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
1.2.346
ततस्त्वाश्रमवासाख्यं पर्व पञ्चदशं स्मृतम् ।
यत्र राज्यं समुत्सृज्य गान्धार्या सहितो नृपः ॥ १.२.३४६ ॥
ನಂತರ ಹದಿನೈದನೆಯ ಪರ್ವವನ್ನು ಆಶ್ರಮವಾಸ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ರಾಜನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಗಾಂಧಾರಿಯೊಡನೆ ಹೋದನು.
1.2.347
धृतराष्ट्रोश्रमपदं विदुरश्च जगाम ह ।
यं दृष्ट्वा प्रस्थितं साध्वी पृथाप्यनुययौ तदा ॥ १.२.३४७ ॥
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು, ವಿದುರನೂ ಹೋದನು. ಅವರು ಹೊರಟುದನ್ನು ನೋಡಿ ಸಾಧ್ವಿ ಪೃಥೆ (ಕುಂತಿ) ಆಗ ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದಳು.
1.2.348
पुत्रराज्यं परित्यज्य गुरुशुश्रूषणे रता ।
यत्र राजा हतान्पुत्रान्पौत्रानन्यांश्च पार्थिवान् ॥ १.२.३४८ ॥
ಮಕ್ಕಳ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಹಿರಿಯರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತಳಾಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಹತರಾದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜರನ್ನು (ನೆನೆದನು).
1.2.349
लाकान्तरगतान्वीरानपश्यत्पुनरागतान् ।
ऋषेः प्रसादात्कृष्णस्य दृष्ट्वाश्चर्यमनुत्तमम् ॥ १.२.३४९ ॥
ಋಷಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ಕೃಷ್ಣನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ, ಪರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದ ವೀರರು ಮತ್ತೆ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡನು.
1.2.350
त्यक्त्वा शोकं सदारश्च सिद्धिं परमिकां गतः ।
यत्र धर्मं समाश्रित्य विदुरः सुगतिं गतः ॥ १.२.३५० ॥
ಶೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪತ್ನಿಯರೊಡನೆ ಅವನು ಪರಮ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು; ಅಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ವಿದುರನು ಸುಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.
1.2.351
संजयश्च सहामात्यो विद्वान्गावल्गणिर्वशी ।
ददर्श नारदं यत्र धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ १.२.३५१ ॥
ಮಂತ್ರಿಗಳೊಡನೆ ಇದ್ದ ವಿದ್ವಾಂಸನೂ ಜಿತೇಂದ್ರಿಯನೂ ಆದ ಗಾವಲ್ಗಣಿ ಸಂಜಯನು, ಧರ್ಮರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಾರದನನ್ನು ಕಂಡನು.
1.2.352
नारदाच्चैव शुश्राव वृष्णीनां कदनं महत् ।
एतदाश्रमवासाख्यं पर्वोक्तं महदद्भुतम् ॥ १.२.३५२ ॥
ನಾರದನಿಂದ ವೃಷ್ಣಿಗಳ ಮಹಾ ಸಂಹಾರವನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ಇದು 'ಆಶ್ರಮವಾಸ' ಎಂಬ ಪರ್ವ, ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
1.2.353
द्विचत्वारिंशदध्यायाः पर्वैतदभिसङ्ख्यया ।
सहस्रमेकं श्लोकानां पञ्चश्लोकशतानि च ॥ १.२.३५३ ॥
ಈ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತೆರಡು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿವೆ; ಶ್ಲೋಕಗಳು ಒಂದು ಸಾವಿರದ ಐನೂರು.
1.2.354
षडेव च तथा श्लोकाः संख्यातास्तत्त्वदर्शिना ।
अतः परं निबोधेदं मौसलं पर्व दारुणम् ॥ १.२.३५४ ॥
ತತ್ವದರ್ಶಿಯು ಆರು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಹೀಗೆಯೇ ಎಣಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಈ ಭಯಾನಕ ಮೌಸಲ ಪರ್ವವನ್ನು ತಿಳಿ.
1.2.355
यत्र ते पुरुषव्याघ्राः शस्त्रस्पर्शहता युधि ।
ब्रह्मदण्डविनिष्पिष्टाः समीपे लवणाम्भसः ॥ १.२.३५५ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಆ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಹತರಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮದಂಡದಿಂದ ಪುಡಿಯಾಗಿ, ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸಾಗರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ (ಬಿದ್ದರು).
1.2.356
आपाने पानकलिता दैवेनाभिप्रचोदिताः ।
एरकारूपिभिर्वज्रैर्निजघ्नुरितरेतरम् ॥ १.२.३५६ ॥
ಮದ್ಯಪಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ, ದೈವದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ, ಏರಕ ರೂಪದ ವಜ್ರಗಳಿಂದ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಕೊಂದುಕೊಂಡರು.
1.2.357
यत्र सर्वक्षयं कृत्वा तावुभौ रामकेशवौ ।
नातिचक्रामतुः कालं प्राप्तं सर्वहरं महत् ॥ १.२.३५७ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡಿದ ನಂತರವೂ ಆ ಇಬ್ಬರು ರಾಮ ಮತ್ತು ಕೇಶವರು ಬಂದ ಸರ್ವಸಂಹಾರಕ ಮಹಾಕಾಲವನ್ನು ಮೀರಲಿಲ್ಲ.
1.2.358
यत्रार्जुनो द्वारवतीमेत्य वृष्णिविनाकृताम् ।
दृष्ट्वा विपादमगमत्परां चार्तिं नरर्षभः ॥ १.२.३५८ ॥
ಅಲ್ಲಿ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಅರ್ಜುನನು ದ್ವಾರವತಿಗೆ ಬಂದು, ವೃಷ್ಣಿಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದುದನ್ನು ಕಂಡು ತೀವ್ರ ವಿಷಾದ ಮತ್ತು ಮಹಾ ವ್ಯಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದನು.
1.2.359
स संस्कृत्य नरश्रेष्ठं मातुलं शौरिमात्मनः ।
ददर्श यदुवीराणामापाने वैशसं महत् ॥ १.२.३५९ ॥
ಅವನು ನರಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ತನ್ನ ಮಾವ ಶೌರಿ (ಕೃಷ್ಣ)ನಿಗೆ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿ, ಯಾದವ ವೀರರ ಪಾನಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಹಾ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಕಂಡನು.
1.2.360
शरीरं वासुदेवस्य रामस्य च महात्मनः ।
संस्कारं लम्भयामास वृष्णीनां च प्रधानतः ॥ १.२.३६० ॥
ಅವನು ವಾಸುದೇವ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ರಾಮರ ದೇಹಗಳಿಗೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೃಷ್ಣಿಗಳ ದೇಹಗಳಿಗೆ ಸಂಸ್ಕಾರ ನಡೆಸಿದನು.
1.2.361
सवृद्धबालमादाय द्वारवत्यास्ततो जनम् ।
ददर्शापदि कष्टायां गाण्डीवस्य पराभवम् ॥ १.२.३६१ ॥
ಆಮೇಲೆ ವೃದ್ಧರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ದ್ವಾರವತಿಯ ಜನರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ದು, ಕಷ್ಟಕರ ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಗಾಂಡೀವದ ಸೋಲನ್ನು ಕಂಡನು.
1.2.362
सर्वेषां चैव दिव्यानामस्त्राणामप्रसन्नताम् ।
नाशं वृष्णिकलत्राणां प्रभावानामनित्यताम् ॥ १.२.३६२ ॥
ಎಲ್ಲಾ ದಿವ್ಯ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಅಪ್ರಸನ್ನತೆಯನ್ನು, ವೃಷ್ಣಿಗಳ ಪತ್ನಿಯರ ನಾಶವನ್ನು, ಶಕ್ತಿಗಳ ಅನಿತ್ಯತೆಯನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು.
1.2.363
दृष्ट्वा निर्वेदमापन्नो व्यासवाक्यप्रचोदितः ।
धर्मराजं समासाद्य संन्यासं समरोचयत् ॥ १.२.३६३ ॥
ಇದನ್ನು ನೋಡಿ, ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿ, ವ್ಯಾಸರ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ, ಧರ್ಮರಾಜನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ, ಸಂನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದನು.
1.2.364
इत्येतन्मौसलं पर्व षोडशं परिकीर्तितम् ।
अध्यायाष्टौ समाख्याताः श्लोकानां च शतत्रयम् ॥ १.२.३६४ ॥
ಹೀಗೆ ಇದು ಹದಿನಾರನೆಯ ಮೌಸಲ ಪರ್ವವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಮುನ್ನೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ.
1.2.365
श्लोकानां विंशतिश्चव संख्याता तत्त्वदर्शिना ।
महाप्रस्थानिकं तस्मादूर्ध्वं सप्तदशं स्मृतम् ॥ १.२.३६५ ॥
ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿಯಿಂದ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತೆಂದು ಲೆಕ್ಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅದರ ನಂತರ ಹದಿನೇಳನೆಯ ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನಿಕ ಪರ್ವ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
1.2.366
यत्र राज्यं परित्यज्य पाण्डवाः पुरुषर्षभाः ।
द्रौपद्या सहिता देव्या महाप्रस्थानमास्थिताः ॥ १.२.३६६ ॥
ಎಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಪಾಂಡವರು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ದೇವಿ ದ್ರೌಪದಿಯೊಡನೆ ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೊರಟರೋ.
1.2.367
यत्र तेऽग्निं ददृशिरे लौहित्यं प्राप्य सागरम् ।
यत्राग्निना चोदितश्च पार्थस्तस्मै महात्मने ॥ १.२.३६७ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಲೌಹಿತ್ಯ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಕಂಡರು; ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ಪಾರ್ಥನು ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ.
1.2.368
ददौ संपूज्य तद्दिव्यं गाण्डीवं धनुरुत्तमम् ।
यत्र भ्रातृन्निपतितान्द्रौपदीं च युधिष्ठिरः ॥ १.२.३६८ ॥
ಆ ದಿವ್ಯವಾದ, ಉತ್ತಮ ಧನುಸ್ಸಾದ ಗಾಂಡೀವವನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಕೊಟ್ಟನು; ಅಲ್ಲಿ ಸಹೋದರರು ಮತ್ತು ದ್ರೌಪದಿ ಬಿದ್ದಾಗ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು.
1.2.369
दृष्ट्वा हित्वा जगामैव सर्वाननवलोकयन् ।
एतत्सप्तदशं पर्व महाप्रस्थानिकं स्मृतम् ॥ १.२.३६९ ॥
ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ನೋಡಿ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡದೆ ಅವರು ಹೊರಟರು. ಇದು ಹದಿನೇಳನೇ ಪರ್ವ, ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನಿಕ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
1.2.370
यत्राध्यायास्त्रयः प्रोक्ताः श्लोकानां च शतत्रयम् ।
विंशतिश्च तथा श्लोकाः संख्यातास्तत्त्वदर्शिना ॥ १.२.३७० ॥
ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಮುನ್ನೂರ ಇಪ್ಪತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಎಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.
1.2.371
स्वर्गपर्व ततो ज्ञेयं दिव्यं यत्तदमानुषम् ।
प्राप्तं दैवरथं स्वर्गान्नेष्टवान्यत्र धर्मराट् ॥ १.२.३७१ ॥
ನಂತರ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದದ್ದು ಸ್ವರ್ಗ ಪರ್ವ; ಅದು ದಿವ್ಯವೂ ಅಮಾನುಷವೂ ಆಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಧರ್ಮರಾಜನು ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಬಂದ ದೈವರಥವನ್ನು ಪಡೆದನು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ.
1.2.372
आरोदुं सुमहाप्राज्ञ आनृशंस्याच्छुना विना ।
तामस्याविचलां ज्ञात्वा स्थितिं धर्मे महात्मनः ॥ १.२.३७२ ॥
ಅತಿ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಅವನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ನಾಯಿಯಿಲ್ಲದೆ ಏರಲು ಇಚ್ಛಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ಅಚಲ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು (ಇದು ನಡೆಯಿತು).
1.2.373
श्वरूपं यत्र तत्त्यक्त्वा धर्मेणासौ समन्वितः ।
स्वर्गं प्राप्तःसच तथा यातनाविपुला भृशम् ॥ १.२.३७३ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ನಾಯಿಯ ರೂಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಧರ್ಮದಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಅಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಯಾತನೆಗಳೂ (ಇದ್ದವು).
1.2.374
देवदूतेन नरकं यत्र व्याजेन दर्शितम् ।
शुश्राव यत्र धर्मात्मा भ्रातॄणां करुणागिरः ॥ १.२.३७४ ॥
ಅಲ್ಲಿ ದೇವದೂತನು ವಂಚನೆಯಿಂದ ನರಕವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು; ಅಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ಸಹೋದರರ ಕರುಣಾಜನಕ ಕೂಗನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
1.2.375
निदेशे वर्तमानानां देशे तत्रैव वर्तताम् ।
अनुदर्शितश्च धर्मेण देवराज्ञा च पाण्डवः ॥ १.२.३७५ ॥
ಆಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದವರೊಂದಿಗೆ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ದೇವರಾಜನಿಂದ ಪಾಂಡವನಿಗೆ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.
1.2.376
आप्लुत्याकाशगङ्गायां देहं त्यक्त्वा स मानुषम् ।
स्वधर्मनिर्जितं स्थानं स्वर्गे प्राप्य स धर्मराट् ॥ १.२.३७६ ॥
ಆಕಾಶಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಮಾನವ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ತನ್ನ ಧರ್ಮದಿಂದ ಗೆದ್ದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪಡೆದು, ಆ ಧರ್ಮರಾಜ.
1.2.377
मुमुदे पूजितः सर्वैः सेन्द्रैः सुरगणैः सह ।
एतदष्टादशं पर्व प्रोक्तं व्यासेन धीमता ॥ १.२.३७७ ॥
ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲ ದೇವಗಣಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತನಾಗಿ ಅವನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು. ಇದು ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಪರ್ವ; ಬುದ್ಧಿವಂತ ವ್ಯಾಸರಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
1.2.378
अध्यायाः पञ्च संख्याताः पर्वम्यस्मिन्महात्मना ।
श्लोकानां द्वे शते चैव प्रसंख्याते तपोधाः ॥ १.२.३७८ ॥
ಈ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮರು ಐದು ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಿದರು; ಓ ತಪೋಧನರೇ, ಇನ್ನೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
1.2.379
नव श्लोकास्तथैवान्ये संख्याताः परमर्षिणा ।
अष्टादशैवमेतानि पर्वाण्येतान्यशेषतः ॥ १.२.३७९ ॥
ಪರಮ ಋಷಿಯಿಂದ ಒಂಭತ್ತು ಮತ್ತು ಇತರ ಶ್ಲೋಕಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಎಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಹೀಗೆ ಈ ಹದಿನೆಂಟು ಪರ್ವಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿವೆ.
1.2.380
खिलेषु हरिवंशश्च भविष्यं च प्रकीर्तितम् ।
दश श्लोकसहस्राणि विंशच्छ्लोकशतानि च ॥ १.२.३८० ॥
ಖಿಲಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿವಂಶ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯವೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ: ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳು.
1.2.381
खिलेषु हरिवंशे च संख्यातानि महर्षिणा ।
एतत्सर्वं समाख्यातं भारते पर्वसंग्रहः ॥ १.२.३८१ ॥
ಖಿಲಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹರಿವಂಶದಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಯು ಎಣಿಸಿದ ಎಲ್ಲವೂ, ಭಾರತದ ಪರ್ವಸಂಗ್ರಹವೆಂದು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
1.2.382
अष्टादश समाजग्मुरक्षौहिण्यो ययुत्सया ।
तन्महादारुणं युद्धमहान्यष्टादशाभवत् ॥ १.२.३८२ ॥
ಯುದ್ಧದ ಆಸೆಯಿಂದ ಹದಿನೆಂಟು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ ಸೇನೆಗಳು ಸೇರಿದವು; ಆ ಅತಿ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧ ಹದಿನೆಂಟು ದಿನಗಳು ನಡೆಯಿತು.
1.2.383
यो विद्याच्चतुरो वेदान्साङ्गोपनिषदो द्विजः ।
न चाख्यानमिदं विद्यान्नैव स स्याद्विचक्षणः ॥ १.२.३८३ ॥
ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳನ್ನು ತಿಳಿದ ದ್ವಿಜನಾದರೂ, ಈ ಆಖ್ಯಾನವನ್ನು ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೆ ಅವನು ವಿಚಕ್ಷಣನಲ್ಲ.
1.2.384
अर्थशास्त्रमिदं प्रोक्तं धर्मशास्त्रमिदं महत् ।
कामशास्त्रमिदं प्रोक्तं व्यासेनामितबुद्धिना ॥ १.२.३८४ ॥
ಇದು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಇದು ಮಹಾ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ; ಇದು ಕಾಮಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ—ಅಮಿತ ಬುದ್ಧಿಯ ವ್ಯಾಸರಿಂದ.
1.2.385
श्रुत्वा त्विदमुपाख्यानं श्राव्यमन्यन्न रोचते ।
पुंस्कोकिलगिरं श्रुत्वा रूक्षा ध्वाङ्क्षस्य वागिव ॥ १.२.३८५ ॥
ಈ ಉಪಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಬಳಿಕ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಕೇಳಲು ಇಷ್ಟವಾಗದು—ಗಂಡು ಕೋಗಿಲೆಯ ಸ್ವರವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಬಳಿಕ ಕಾಗೆಯ ಕರ್ಕಶ ಧ್ವನಿ ಇಷ್ಟವಾಗದಂತೆ.
1.2.386
इतिहासोत्तमादस्माञ्जायन्ते कविबुद्धयः ।
पञ्चभ्य इव् भूतेभ्यो लोकसंविधयस्त्रयः ॥ १.२.३८६ ॥
ಈ ಉತ್ತಮ ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ಕವಿಗಳ ಬುದ್ಧಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ—ಪಂಚಭೂತಗಳಿಂದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ರಚನೆಗಳು ಹುಟ್ಟುವಂತೆ.
1.2.387
अस्याख्यानस्य विषये पुराणं वर्तते द्विजाः ।
अन्तरिक्षस्य विषये प्रजा इव चतुर्विधाः ॥ १.२.३८७ ॥
ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಈ ಆಖ್ಯಾನದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪುರಾಣವಿದೆ; ಆಕಾಶದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿರುವಂತೆ.
1.2.388
क्रियागुणानां सर्वेषामिदमाख्यानमाश्रयः ।
इन्द्रियाणां समस्तानां चित्रा इव मनः क्रियाः ॥ १.२.३८८ ॥
ಈ ಆಖ್ಯಾನವು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೂ ಗುಣಗಳಿಗೂ ಆಶ್ರಯ; ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಿವಿಧ ಮನೋಕ್ರಿಯೆಗಳಂತೆ.
1.2.389
अनाश्रित्यैतदाख्यानं कथा भुवि न विद्यते ।
आहारमनपाश्रित्य शरीरस्येव धारणम् ॥ १.२.३८९ ॥
ಈ ಆಖ್ಯಾನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸದೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಥೆಯೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆಹಾರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸದೆ ದೇಹ ಉಳಿಯದಂತೆ.
1.2.390
इदं कविवरैः सर्वैराख्यानमुपजीव्यते ।
उदयप्रेप्सुभिर्भृत्यैरभिजात इवेश्वरः ॥ १.२.३९० ॥
ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿಗಳು ಈ ಆಖ್ಯಾನವನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ; ಏಳಿಗೆ ಬಯಸುವ ಸೇವಕರು ಕುಲೀನ ಒಡೆಯನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವಂತೆ.
1.2.391
अस्य काव्यस्य कवयो न समर्था विशेषणे ।
साधोरिव गृहस्थस्य शेषास्त्रय इवाश्रमाः ॥ १.२.३९१ ॥
ಈ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲು ಕವಿಗಳು ಸಮರ್ಥರಲ್ಲ; ಸಾಧು ಗೃಹಸ್ಥನು ಉಳಿದ ಮೂರು ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾರದಂತೆ.
1.2.392
धर्मे मतिर्भवतु वः सततोत्थितानां ।
स ह्येक एव परलोकगतस्य बन्धुः।
अर्थाः स्त्रियश्च निपुणैरपि सेव्यमाना ।
नैवाप्तभावमुपयान्ति न च स्थिरत्वम् ॥ १.२.३९२ ॥
ಸದಾ ಉದ್ಯಮಶೀಲರಾದ ನಿಮ್ಮ ಮತಿ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲಿ. ಪರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದವನಿಗೆ ಅವನೊಬ್ಬನೇ ಬಂಧು. ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರು ನಿಪುಣರಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ.
1.2.393
द्वैपायनौष्ठपुटनिःसृतमप्रमेयं ।
पुण्यं पवित्रमथ पापहरं शिवं च।
यो भारतं समधिगच्छति वाच्यमानं ।
किं तस्य पुष्करजलैरभिषेचनेन ॥ १.२.३९३ ॥
ದ್ವೈಪಾಯನನ ಓಷ್ಠಪುಟದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಇದು ಅಪ್ರಮೇಯ, ಪುಣ್ಯ, ಪವಿತ್ರ, ಪಾಪಹರ, ಶಿವಕರ. ಭಾರತವನ್ನು ಪಠಿಸುವಾಗ ಕೇಳುವವನಿಗೆ ಪುಷ್ಕರ ಜಲದ ಅಭಿಷೇಕ ಏಕೆ?
1.2.394
यदह्ना कुरुते पाप ब्राह्मणस्त्विन्द्रियैश्चरन् ।
महाभारतमाख्याय सन्ध्यां मुच्यति पश्चिमाम् ॥ १.२.३९४ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ತಿರುಗಾಡುತ್ತ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವನ್ನು, ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ಪಠಿಸಿ ಸಾಯಂ ಸಂಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
1.2.395
यद्रात्रौ कुरुते पापं कर्मणा मनसा गिरा ।
महाभारतमाख्याय पूर्वां सन्ध्यां प्रमुच्यते ॥ १.२.३९५ ॥
ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ಮದಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಮಾತಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವನ್ನು, ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ಪಠಿಸಿ ಪ್ರಾತಃ ಸಂಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
1.2.396
यो गोशतं कनकशृङ्गमयं ददाति ।
विप्राय वेदविदुषे च बहुश्रुताय।
पुण्यां च भारतकथां शृणुयाच्च नित्यं ।
तुल्यं फलं भवति तस्य च तस्य चैव ॥ १.२.३९६ ॥
ವೇದವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು ಬಹುಶ್ರುತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಕೊಂಬಿನ ನೂರು ಹಸುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವವನು, ಮತ್ತು ನಿತ್ಯವೂ ಪುಣ್ಯ ಭಾರತಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳುವವನು - ಇವರಿಬ್ಬರ ಫಲ ಸಮಾನ.
1.2.397
आख्यानं तदिदमनुत्तमं महार्थं ।
विज्ञेयं महदिह पर्वसंग्रहेण।
श्रुत्वादौ भवति नृणां सुखावगाहं ।
विस्तीर्णं लवणजलं यथा प्लवेन ॥ १.२.३९७ ॥
ಈ ಆಖ್ಯಾನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಮಹಾರ್ಥವುಳ್ಳದ್ದು. ಇಲ್ಲಿ ಪರ್ವಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಮಹತ್ತನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಕೇಳಿದ ಕೂಡಲೇ ಇದು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದದ್ದಾಗುತ್ತದೆ, ದೋಣಿಯಿಂದ ವಿಶಾಲ ಉಪ್ಪುಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟುವಂತೆ.