महाभारत · अध्याय 1.21
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.21.1
ततो रजन्यां व्युष्टायां प्रभातेऽभ्युदिते रवौ ।
कद्रूश्च विनता चैव भगिन्यौ ते तपोधन ॥ १.२१.१ ॥
नंतर रात्र सरल, प्रभातकाळी सूर्य उगवला तेव्हा कद्रू आणि विनता, त्या दोन बहिणी, हे तपोधन!
1.21.2
अमर्षिते सुसंरब्धे दास्ये कृतपणे तदा ।
स्मगरस्य परं पारं वेलावनविभूषितम्।
जग्मतुस्तुरगं द्रष्टुमुच्चैःश्रवसमन्तिकात् ॥ १.२१.२ ॥
रागाने आणि तीव्र अस्वस्थतेने भरलेल्या त्या दोघी, ज्यांनी दास्य पणाला लावले होते, किनाऱ्यावरील वनांनी सजलेल्या समुद्राच्या पलीकडच्या तीरावर, उच्चैःश्रवा नावाचा घोडा पाहण्यासाठी जवळून निघाल्या.
1.21.3
ददृशातेऽथ ते तत्र समुद्रं निधिमम्भसाम् ।
महान्तमुदकागाधं क्षोभ्यमाणं महास्वनम् ॥ १.२१.३ ॥
मग त्या दोघींनी तेथे जलाचे भांडार, विशाल, अथांग जल असलेला, मंथन होत असलेला, महानाद करणारा समुद्र पाहिला.
1.21.4
तिमिंगिलझषाकीर्णं मकरैरावृतं तथा ।
सत्वैश्च बहुसाहस्रैर्नानारूपैः समावृतम् ॥ १.२१.४ ॥
तिमिंगिल आणि माशांनी भरलेला, मकरांनी वेढलेला, आणि नाना रूपांच्या हजारो प्राण्यांनी व्यापलेला.
1.21.5
भीषणैर्विकृतैरन्यैर्घोरैर्जलचरैस्तथा ।
उग्रैर्नित्यमनाधृष्यं कूर्मग्राहसमाकुलम् ॥ १.२१.५ ॥
भयंकर, विकृत, इतर घोर जलचरांनी, आणि उग्र प्राण्यांनी, जो नेहमी अजिंक्य, कासव आणि मगरींनी भरलेला.
1.21.6
आकरं सर्वरत्नानामालयं वरुणस्य च ।
नागानामालयं रम्यमुत्तमं सरितां पतिम् ॥ १.२१.६ ॥
सर्व रत्नांची खाण, वरुणाचे निवासस्थान, नागांचे रमणीय व उत्तम वास्तव्य, नद्यांचा स्वामी.
1.21.7
पातालज्वलनावासमसुराणां च बान्धवम् ।
भयंकरं च सत्त्वानां पयसां निधिमर्णवम् ॥ १.२१.७ ॥
पाताळातील अग्नीचे निवासस्थान, असुरांचा बांधव, प्राण्यांना भयंकर, जलांचा निधी, समुद्र.
1.21.8
शुभं दिव्यममर्त्यानाममृतस्याकरं परम् ।
अप्रमेयमचिन्त्यं च सुपुण्यजलमद्भुतम् ॥ १.२१.८ ॥
शुभ, दिव्य, अमरांच्या अमृताचे परम उगमस्थान, अप्रमेय, अचिंत्य, अत्यंत पवित्र जल असलेला आणि अद्भुत.
1.21.9
घोरं जलचरारावरौद्रं भैरवनिःस्वनम् ।
गम्भीरावर्तकलिलं सर्वभूतभयंकरम् ॥ १.२१.९ ॥
भयंकर, जलचरांच्या गर्जनेने रौद्र, भैरव ध्वनी असलेला, खोल आवर्तांनी भरलेला आणि सर्व प्राण्यांना भयंकर.
1.21.10
वेलादोलानिलचलं क्षोभोद्वेगसमुच्छ्रितम् ।
वीचीहस्तैः प्रचलितैर्नृत्यन्तमिव सर्वतः ॥ १.२१.१० ॥
किनाऱ्याला झुलवणाऱ्या वाऱ्याने चंचल, क्षोभ आणि उद्वेगाने उंच उसळलेला, चालत्या लाटांच्या हातांनी जणू सर्वत्र नाचणारा.
1.21.11
चन्द्रवृद्धिक्षयवशादुद्वृत्तोर्मिसमाकुलम् ।
पाञ्चजन्यस्य जननं रत्नाकरमनुत्तमम् ॥ १.२१.११ ॥
चंद्राच्या वृद्धी व क्षयाच्या वशाने, उसळलेल्या लाटांनी व्याकूळ, पांचजन्य शंखाचे जन्मस्थान, रत्नांची खाण, अनुत्तम.
1.21.12
गां विन्दता भगवता गोविन्देनामितौजसा ।
वराहरूपिणा चान्तर्विक्षोभितजलाविलम् ॥ १.२१.१२ ॥
पृथ्वी परत मिळवताना, अमिततेजस्वी भगवान गोविंद वराहरूप धारण करून आतील जल क्षुब्ध करून गढूळ करतात तेव्हा.
1.21.13
ब्रह्मर्षिणा व्रतवता वर्षाणां शतमत्रिणा ।
अनासादितगाधं च पातालतलमव्ययम् ॥ १.२१.१३ ॥
व्रतस्थ ब्रह्मर्षी अत्रि शंभर वर्षे त्या अविनाशी महासागराची खोली, पाताळतळ, गाठू शकले नाहीत.
1.21.14
अध्यात्मयोगनिद्रां च पद्मनाभस्य सेवतः ।
युगादिकालशयनं विष्णोरमिततेजसः ॥ १.२१.१४ ॥
अमित तेजस्वी विष्णू, पद्मनाभ, युगारंभी अध्यात्मयोगनिद्रेत शयन करतो.
1.21.15
वज्रपातनसंत्रस्तमैनाकस्याभयप्रदम् ।
डिम्बाहवार्दितानां च असुराणां परायणम् ॥ १.२१.१५ ॥
वज्रपाताने घाबरलेल्या मैनाकाला अभय देणारे आणि डिंबाच्या युद्धाने पीडित असुरांचा आश्रय.
1.21.16
बडवामुखदीप्ताग्नेस्तोयहव्यप्रदं शिवम् ।
अगाधपारं विस्तीर्णमप्रमेयं सरित्पतिम् ॥ १.२१.१६ ॥
बडवामुखाच्या तेजस्वी अग्नीला जलहविर्द्रव्य देणारा, शुभंकर, अथांग व अपार, विस्तीर्ण, अप्रमेय सरितांचा पती.
1.21.17
महानदीभिर्बह्वीभिः स्पर्धयेव सहस्रशः ।
अभिसार्यमाणमनिशं ददृशाते महार्णवम्।
आपूर्यमाणमत्यर्थं नृत्यमानमिवोर्मिभिः ॥ १.२१.१७ ॥
जणू स्पर्धेने हजारो मोठ्या नद्या अखंड त्या महासागराकडे जात होत्या; तो अत्यंत भरलेला, लाटांनी नाचत असल्यासारखा होता — दोघांनी तो पाहिला.
1.21.18
गम्भीरं तिमिमकरोग्रसंकुलं तं ।
गर्जन्तं जलचररावरौद्रनादैः।
विस्तीर्णं ददृशतुरम्बरप्रकाशं ।
तेऽगाधं निधिमुरुमम्भसामनन्तम् ॥ १.२१.१८ ॥
खोल, तिमि व मकरांनी भयानक भरलेला, जलचरांच्या रौद्र नादांनी गर्जणारा, विस्तीर्ण, आकाशासारखा तेजस्वी — त्या दोघांनी त्या पाण्याच्या अथांग, विशाल, अनंत निधीला पाहिले.