મહાભારત · અધ્યાય 1.256
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.256.1
ततः प्रज्वलिते वह्नौ शार्ङ्गकास्ते सुदुःखिताः ।
व्यथिताः परमोद्विग्ना नाधिजग्मुः परायणम् ॥ १.२५६.१ ॥
ત્યારે સળગતી અગ્નિમાં શાર્ઙ્ગક પક્ષીઓ અત્યંત દુઃખી, વ્યથિત અને અતિ વ્યાકુળ થયાં, તેમને કોઈ આશ્રય મળ્યો નહીં.
1.256.2
निशाम्य पुत्रकान्बालान्माता तेषां तपस्विनी ।
जरिता शोकदुःखार्ता विललाप सुदुःखिता ॥ १.२५६.२ ॥
પોતાના નાના પુત્રોને જોઈને તપસ્વિની માતા જરિતા શોક અને દુઃખથી પીડાઈને અત્યંત દુઃખી થઈ વિલાપ કરવા લાગી.
1.256.3
अयमग्निर्दहन्कक्षमित आयाति भीषणः ।
जगत्संदीपयन्भीमो मम दुःखविवर्धनः ॥ १.२५६.३ ॥
જંગલને બાળતો આ ભયંકર અગ્નિ અહીં આવી રહ્યો છે. જગતને સળગાવતો આ ભીષણ અગ્નિ મારું દુઃખ વધારી રહ્યો છે.
1.256.4
इमे च मां कर्षयन्ति शिशवो मन्दचेतसः ।
अबर्हाश्चरणैर्हीनाः पूर्वेषां नः परायणाः ॥ १.२५६.४ ॥
આ મંદબુદ્ધિ નાના બાળકો મને ખેંચી રહ્યા છે. તેમને પાંખો નથી, પગમાં પણ શક્તિ નથી; આપણા પૂર્વજોના આધાર આ જ છે.
1.256.5
त्रासयंश्चायमायाति लेलिहानो महीरुहान् ।
अजातपक्षाश्च सुता न शक्ताः सरणे मम ॥ १.२५६.५ ॥
વૃક્ષોને ચાટતો, ભય ઉત્પન્ન કરતો આ અગ્નિ આવી રહ્યો છે. જેમને હજી પાંખો ફૂટી નથી એવા મારા પુત્રો ભાગી શકે તેમ નથી.
1.256.6
आदाय च न शक्नोमि पुत्रांस्तरितुमात्मना ।
न च त्यक्तुमहं शक्ता हृदयं दूयतीव मे ॥ १.२५६.६ ॥
પુત્રોને ઉપાડીને હું પોતે તેમને પાર લઈ જઈ શકતી નથી, અને તેમને છોડી પણ શકતી નથી. મારું હૃદય જાણે બળી રહ્યું છે.
1.256.7
कं तु जह्यामहं पुत्रं कमादाय व्रजाम्यहम् ।
किंनु मे स्यात्कृतं कृत्वा मन्यध्वं पुत्रकाः कथम् ॥ १.२५६.७ ॥
હું કયા પુત્રને છોડું, અને કોને લઈને જાઉં? મારા પુત્રો, મારે શું કરવું જોઈએ? કેવી રીતે તે વિચારો.
1.256.8
चिन्तयाना विमोक्षं वो नाधिगच्छामि किंचन ।
छादयिष्यामि वो गात्रैः करिष्ये मरणं सह ॥ १.२५६.८ ॥
તમને છોડાવવાનો કોઈ ઉપાય હું શોધી શકતી નથી. મારા શરીરથી હું તમને ઢાંકીશ, અને તમારી સાથે જ મરીશ.
1.256.9
जरितारौ कुलं ह्येतज्ज्येष्ठत्वेन प्रतिष्ठितम् ।
सारिसृक्कः प्रजायेत पितॄणां कुलवर्धनः ॥ १.२५६.९ ॥
જરિતાનો આ વંશ જ્યેષ્ઠ પુત્રથી જ સ્થાપિત છે. પિતૃઓના કુળને વધારનાર સારિસૃક્ક જન્મે.
1.256.10
स्तम्बमित्रस्तपः कुर्याद्द्रोणो ब्रह्मविदां वरः ।
इत्येवमुक्त्वा प्रययौ पिता वो निर्घृणः पुरा ॥ १.२५६.१० ॥
સ્તંબમિત્ર તપ કરે; બ્રહ્મજ્ઞાનીઓમાં શ્રેષ્ઠ દ્રોણ પણ તપ કરે. આમ કહીને તમારા નિર્દય પિતા પહેલાં ચાલ્યા ગયા.
1.256.11
कमुपादाय शक्येयं गन्तुं कष्टाऽऽपदुत्तमा ।
किं नु कृत्वा कृतं कार्यं भवेदिति च विह्वला।
नापश्यत्स्वधिया मोक्षं स्वसुतानां तदानलात् ॥ १.२५६.११ ॥
કોને લઈને હું જઈ શકીશ? આ કેવી કઠિન, પરમ આપત્તિ છે! શું કરવાથી કાર્ય સિદ્ધ થશે?
1.256.12
एवं ब्रुवाणां शार्ङ्गास्ते प्रत्यूचुरथ मातरम् ।
स्नेहमुत्सृज्य मातस्त्वं पत यत्र न हव्यवाट् ॥ १.२५६.१२ ॥
માતા આમ બોલી ત્યારે શાર્ઙ્ગ પુત્રોએ તેને જવાબ આપ્યો: 'માતા, સ્નેહ છોડીને તું ત્યાં જા જ્યાં અગ્નિ પહોંચતો નથી.'
1.256.13
अस्मास्विह विनष्टेषु भवितारः सुतास्तव ।
त्वयि मातर्विनष्टायां न नः स्यात्कुलसन्ततिः ॥ १.२५६.१३ ॥
અહીં અમે નષ્ટ થઈએ તોપણ તારા પુત્રો રહેશે; હે માતા, તું નષ્ટ થઈશ તો અમારી કુળપરંપરા નહીં રહે.
1.256.14
अन्ववेक्ष्यैतदुभयं क्षेमं स्याद्यत्कुलस्य नः ।
तद्वै कर्तुं परः कालो मातरेष भवेत्तव ॥ १.२५६.१४ ॥
આ બંને બાબતો વિચારીને, જે અમારા કુળનું કલ્યાણ કરે તે જ કરવું યોગ્ય છે; હે માતા, તે કરવાનો આ જ તારો શ્રેષ્ઠ સમય છે.
1.256.15
मा त्वं सर्वविनाशाय स्नेहं कार्षीः सुतेषु नः ।
न हीदं कर्म मोघं स्याल्लोककामस्य नः पितुः ॥ १.२५६.१५ ॥
અમારા પ્રત્યેના સ્નેહને કારણે સર્વના વિનાશનું કારણ ન બન; લોકકલ્યાણ ઇચ્છતા અમારા પિતાનું આ કર્મ વ્યર્થ નહીં જાય.
1.256.16
इदमाखोर्बिलं भूमौ वृक्षस्यास्य समीपतः ।
तदाविशध्वं त्वरिता वह्नेरत्र न वो भयम् ॥ १.२५६.१६ ॥
આ વૃક્ષની નજીક જમીનમાં ઉંદરનું દર છે; ત્યાં ઝડપથી પ્રવેશો, અહીં અગ્નિથી તમને ભય નથી.
1.256.17
ततोऽहं पांसुना छिद्रमपिधास्यामि पुत्रकाः ।
एवं प्रतिकृतं मन्ये ज्वलतः कृष्णवर्त्मनः ॥ १.२५६.१७ ॥
પછી હું ધૂળથી છિદ્ર બંધ કરીશ, હે પુત્રો; આ રીતે બળતા કાળા માર્ગવાળા અગ્નિનો હું પ્રતિકાર કરીશ એમ માનું છું.
1.256.18
तत एष्याम्यतीतेऽग्नौ विहन्तुं पांसुशंचयम् ।
रोचतामेष वो वादो मोक्षार्थं च हुताशनात् ॥ १.२५६.१८ ॥
પછી અગ્નિ બળી ગયા પછી હું ધૂળનો ઢગલો દૂર કરવા આવીશ; તમને આ વાત અને અગ્નિથી મુક્તિનો આ ઉપાય ગમે.
1.256.19
अबर्हान्मांसभूतान्नः क्रव्यादाखुर्विनाशयेत् ।
पश्यमाना भयमिदं प्रवेष्टुं नात्र शक्नुमः ॥ १.२५६.१९ ॥
અમે માંસરૂપ, અયોગ્ય છીએ; માંસભક્ષી ઉંદર અમારો નાશ કરશે. આ ભય જોઈને અમે અહીં પ્રવેશી શકતા નથી.
1.256.20
कथमग्निर्न नो धक्ष्येत्कथमाखुर्न नाशयेत् ।
कथं न स्यात्पिता मोघः कथं माता ध्रियेत नः ॥ १.२५६.२० ॥
અગ્નિ અમને કેવી રીતે નહીં બાળે? ઉંદર અમારો કેવી રીતે નાશ નહીં કરે? અમારા પિતા કેવી રીતે વ્યર્થ નહીં થાય, અને અમારી માતા કેવી રીતે પોષાશે?
1.256.21
बिल आखोर्विनाशः स्यादग्नेराकाशचारिणाम् ।
अन्ववेक्ष्यैतदुभयं श्रेयान्दाहो न भक्षणम् ॥ १.२५६.२१ ॥
ઉંદરના દરમાં વિનાશ થશે; આકાશચારીઓનો વિનાશ અગ્નિથી થશે. આ બંનેનો વિચાર કરતાં, બળવું શ્રેષ્ઠ છે, ખવાવું નહીં.
1.256.22
गर्हितं मरणं नः स्यादाखुना भक्षिते बिले ।
शिष्टादिष्टः परित्यागः शरीरस्य हुताशनात् ॥ १.२५६.२२ ॥
ઉંદરે દરમાં ખાધા પછી અમારું મૃત્યુ નિંદનીય થશે. શિષ્ટોએ કહેલો દેહત્યાગ અગ્નિ દ્વારા થાય છે.
1.256.23
अग्निदाहे तु नियतं ब्रह्मलोके ध्रुवा गतिः ॥ १.२५६.२३ ॥
અગ્નિમાં દહન થતાં નિશ્ચિતપણે બ્રહ્મલોકમાં સ્થિર ગતિ મળે છે.