มหาภารตะ · อัธยายะ 1.256
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.256.1
ततः प्रज्वलिते वह्नौ शार्ङ्गकास्ते सुदुःखिताः ।
व्यथिताः परमोद्विग्ना नाधिजग्मुः परायणम् ॥ १.२५६.१ ॥
จากนั้น เมื่อไฟลุกโพลงขึ้น นกศารงคกะเหล่านั้นทุกข์ระทมยิ่งนัก ปั่นป่วนและกระวนกระวายใจอย่างยิ่ง จึงไม่พบที่พึ่งใด ๆ
1.256.2
निशाम्य पुत्रकान्बालान्माता तेषां तपस्विनी ।
जरिता शोकदुःखार्ता विललाप सुदुःखिता ॥ १.२५६.२ ॥
เมื่อเห็นลูกน้อยของตน นางชริตา มารดาผู้เป็นดาบสินี ถูกความโศกและความทุกข์เบียดเบียน จึงคร่ำครวญด้วยความทุกข์ระทมยิ่ง
1.256.3
अयमग्निर्दहन्कक्षमित आयाति भीषणः ।
जगत्संदीपयन्भीमो मम दुःखविवर्धनः ॥ १.२५६.३ ॥
ไฟอันน่าสะพรึงกลัวนี้ กำลังเผาป่าทึบ กำลังลุกลามมาทางนี้ ไฟอันน่ากลัวนี้กำลังจุดโลกให้ลุกโชน และเพิ่มความทุกข์ของข้า
1.256.4
इमे च मां कर्षयन्ति शिशवो मन्दचेतसः ।
अबर्हाश्चरणैर्हीनाः पूर्वेषां नः परायणाः ॥ १.२५६.४ ॥
ลูกน้อยที่มีจิตใจอ่อนด้อยเหล่านี้กำลังลากข้าไป พวกเขายังไม่มีขนปีก ขาดเรี่ยวแรงของเท้า แต่กลับเป็นที่พึ่งของบรรพบุรุษของเรา
1.256.5
त्रासयंश्चायमायाति लेलिहानो महीरुहान् ।
अजातपक्षाश्च सुता न शक्ताः सरणे मम ॥ १.२५६.५ ॥
ไฟนี้กำลังเลียต้นไม้และแผ่ความหวาดกลัวไปทั่ว กำลังมาถึงแล้ว ลูกชายของข้ายังไม่มีขนปีก จึงไม่อาจหนีไปได้
1.256.6
आदाय च न शक्नोमि पुत्रांस्तरितुमात्मना ।
न च त्यक्तुमहं शक्ता हृदयं दूयतीव मे ॥ १.२५६.६ ॥
ข้าจะอุ้มลูกชายขึ้นข้ามไปด้วยตนเองก็ไม่ได้ และข้าก็ไม่อาจทิ้งพวกเขาได้ ใจข้าร้อนรุ่มราวกับกำลังถูกเผาไหม้
1.256.7
कं तु जह्यामहं पुत्रं कमादाय व्रजाम्यहम् ।
किंनु मे स्यात्कृतं कृत्वा मन्यध्वं पुत्रकाः कथम् ॥ १.२५६.७ ॥
ข้าจะทิ้งลูกคนไหน และจะพาลูกคนไหนไปด้วย ลูกเอ๋ย ข้าควรทำอย่างไรต่อไป ลองคิดดูว่าจะทำได้อย่างไร
1.256.8
चिन्तयाना विमोक्षं वो नाधिगच्छामि किंचन ।
छादयिष्यामि वो गात्रैः करिष्ये मरणं सह ॥ १.२५६.८ ॥
แม้ข้าจะคิดหนักเพียงใด ก็ไม่พบทางใดที่จะช่วยพวกเจ้าให้พ้นได้ ข้าจะเอากายของข้าบังพวกเจ้าไว้ และจะตายพร้อมกับพวกเจ้า
1.256.9
जरितारौ कुलं ह्येतज्ज्येष्ठत्वेन प्रतिष्ठितम् ।
सारिसृक्कः प्रजायेत पितॄणां कुलवर्धनः ॥ १.२५६.९ ॥
ในนางชริตา ตระกูลนี้ตั้งมั่นอยู่ด้วยบุตรคนโต ขอให้สารีสฤกกะเกิดมา ผู้จะเพิ่มพูนวงศ์ตระกูลของบรรพบุรุษ
1.256.10
स्तम्बमित्रस्तपः कुर्याद्द्रोणो ब्रह्मविदां वरः ।
इत्येवमुक्त्वा प्रययौ पिता वो निर्घृणः पुरा ॥ १.२५६.१० ॥
ขอให้สตัมพมิตรบำเพ็ญตบะ และขอให้โทรณะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้รู้พรหมัน กล่าวเช่นนี้แล้ว บิดาของพวกเจ้าผู้ไร้ความเมตตาได้จากไปนานแล้ว
1.256.11
कमुपादाय शक्येयं गन्तुं कष्टाऽऽपदुत्तमा ।
किं नु कृत्वा कृतं कार्यं भवेदिति च विह्वला।
नापश्यत्स्वधिया मोक्षं स्वसुतानां तदानलात् ॥ १.२५६.११ ॥
ข้าจะพาใครไปได้เล่า การเดินทางนี้ช่างเป็นภัยพิบัติอันเลวร้ายยิ่งนัก จะทำอะไรเล่า จึงจะทำให้งานสำเร็จลงได้ นางกระวนกระวายใจ มองไม่เห็นทางที่จะช่วยลูกทั้งหลายให้พ้นจากไฟนั้นด้วยปัญญาของตน
1.256.12
एवं ब्रुवाणां शार्ङ्गास्ते प्रत्यूचुरथ मातरम् ।
स्नेहमुत्सृज्य मातस्त्वं पत यत्र न हव्यवाट् ॥ १.२५६.१२ ॥
เมื่อนางกล่าวอย่างนั้น บุตรทั้งหลายของศารงคะจึงตอบมารดาว่า แม่เอ๋ย จงละความรักเสีย แล้วไปยังที่ที่ไฟเข้าไม่ถึงเถิด
1.256.13
अस्मास्विह विनष्टेषु भवितारः सुतास्तव ।
त्वयि मातर्विनष्टायां न नः स्यात्कुलसन्ततिः ॥ १.२५६.१३ ॥
หากพวกเราพินาศอยู่ที่นี่ ลูกของแม่ก็ยังคงอยู่ต่อไป แต่หากแม่พินาศ แม่เอ๋ย วงศ์ตระกูลของเราก็จะไม่สืบต่อไป
1.256.14
अन्ववेक्ष्यैतदुभयं क्षेमं स्याद्यत्कुलस्य नः ।
तद्वै कर्तुं परः कालो मातरेष भवेत्तव ॥ १.२५६.१४ ॥
จงพิจารณาทั้งสองทางนี้ สิ่งใดที่จะนำความเกษมมาสู่วงศ์ตระกูลของเรา สิ่งนั้นเท่านั้นที่ควรทำ แม่เอ๋ย นี่คือเวลาอันสูงสุดที่แม่จะทำมันได้
1.256.15
मा त्वं सर्वविनाशाय स्नेहं कार्षीः सुतेषु नः ।
न हीदं कर्म मोघं स्याल्लोककामस्य नः पितुः ॥ १.२५६.१५ ॥
อย่าเพราะความรักที่มีต่อพวกเรา ทำให้เกิดความพินาศแก่ทุกคนเลย การกระทำของบิดาของเรา ผู้ปรารถนาความเจริญของโลก จะไม่สูญเปล่าไปหรอก
1.256.16
इदमाखोर्बिलं भूमौ वृक्षस्यास्य समीपतः ।
तदाविशध्वं त्वरिता वह्नेरत्र न वो भयम् ॥ १.२५६.१६ ॥
ที่พื้นดินใกล้ต้นไม้นี้ มีโพรงของตัวตุ่น จงรีบเข้าไปในโพรงนั้นเถิด ที่นั่นพวกเจ้าจะไม่ต้องกลัวไฟ
1.256.17
ततोऽहं पांसुना छिद्रमपिधास्यामि पुत्रकाः ।
एवं प्रतिकृतं मन्ये ज्वलतः कृष्णवर्त्मनः ॥ १.२५६.१७ ॥
จากนั้น ลูกเอ๋ย แม่จะเอาดินกลบปากโพรงไว้ ข้าคิดว่าด้วยวิธีนี้ จะต้านไฟแห่งทางดำที่กำลังลุกโชนได้
1.256.18
तत एष्याम्यतीतेऽग्नौ विहन्तुं पांसुशंचयम् ।
रोचतामेष वो वादो मोक्षार्थं च हुताशनात् ॥ १.२५६.१८ ॥
เมื่อไฟผ่านไปแล้ว แม่จะมาเพื่อกำจัดกองดินนั้น ขอให้ข้อเสนอของพวกเจ้านี้ และวิธีหลบหนีจากไฟนี้ เป็นที่ถูกใจของพวกเจ้าเถิด
1.256.19
अबर्हान्मांसभूतान्नः क्रव्यादाखुर्विनाशयेत् ।
पश्यमाना भयमिदं प्रवेष्टुं नात्र शक्नुमः ॥ १.२५६.१९ ॥
พวกเรานั้นทำด้วยเนื้อและไม่คู่ควร หนูกินเนื้อจะทำลายพวกเราเสีย เมื่อเห็นความกลัวนี้ พวกเราจึงไม่สามารถเข้าไปในที่นี้ได้
1.256.20
कथमग्निर्न नो धक्ष्येत्कथमाखुर्न नाशयेत् ।
कथं न स्यात्पिता मोघः कथं माता ध्रियेत नः ॥ १.२५६.२० ॥
ไฟจะไม่เผาพวกเราได้อย่างไร หนูจะไม่ทำลายพวกเราได้อย่างไร บิดาของเราจะไม่สูญเปล่าได้อย่างไร และมารดาของเราจะดำรงชีวิตอยู่ได้อย่างไร
1.256.21
बिल आखोर्विनाशः स्यादग्नेराकाशचारिणाम् ।
अन्ववेक्ष्यैतदुभयं श्रेयान्दाहो न भक्षणम् ॥ १.२५६.२१ ॥
การตายในรูหนูนั้นจะเป็นความพินาศ และความพินาศด้วยไฟสำหรับผู้ที่เที่ยวไปในอากาศ เมื่อพิจารณาทั้งสองอย่างนี้แล้ว การเผาดีกว่าการถูกกิน
1.256.22
गर्हितं मरणं नः स्यादाखुना भक्षिते बिले ।
शिष्टादिष्टः परित्यागः शरीरस्य हुताशनात् ॥ १.२५६.२२ ॥
หากพวกเราถูกหนูกินในรูนั้น ความตายก็จะน่าตำหนิ การละทิ้งร่างกายตามที่ปราชญ์ชี้แนะ ย่อมทำได้ด้วยไฟ
1.256.23
अग्निदाहे तु नियतं ब्रह्मलोके ध्रुवा गतिः ॥ १.२५६.२३ ॥
แต่เมื่อเผาด้วยไฟ ย่อมแน่นอนว่าจะได้ไปสู่พรหมโลก ทางไปนั้นมั่นคงแน่นอน