ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.256
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.256.1
ततः प्रज्वलिते वह्नौ शार्ङ्गकास्ते सुदुःखिताः ।
व्यथिताः परमोद्विग्ना नाधिजग्मुः परायणम् ॥ १.२५६.१ ॥
ਫਿਰ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰੰਗਕ ਪੰਛੀ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ, ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਅਤਿ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ਰਨ ਨਾ ਮਿਲੀ।
1.256.2
निशाम्य पुत्रकान्बालान्माता तेषां तपस्विनी ।
जरिता शोकदुःखार्ता विललाप सुदुःखिता ॥ १.२५६.२ ॥
ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤਪਸਵਣੀ ਮਾਤਾ ਜਰਿਤਾ ਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
1.256.3
अयमग्निर्दहन्कक्षमित आयाति भीषणः ।
जगत्संदीपयन्भीमो मम दुःखविवर्धनः ॥ १.२५६.३ ॥
ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਇੱਧਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਬਾਲਦੀ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਵਧਾ ਰਹੀ ਹੈ।
1.256.4
इमे च मां कर्षयन्ति शिशवो मन्दचेतसः ।
अबर्हाश्चरणैर्हीनाः पूर्वेषां नः परायणाः ॥ १.२५६.४ ॥
ਇਹ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਮੈਨੂੰ ਖਿੱਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੰਭ ਨਹੀਂ, ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ; ਇਹੀ ਸਾਡੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹਨ।
1.256.5
त्रासयंश्चायमायाति लेलिहानो महीरुहान् ।
अजातपक्षाश्च सुता न शक्ताः सरणे मम ॥ १.२५६.५ ॥
ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚੱਟਦੀ, ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਇਹ ਅੱਗ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੰਭ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲੇ ਐਸੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਭੱਜਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
1.256.6
आदाय च न शक्नोमि पुत्रांस्तरितुमात्मना ।
न च त्यक्तुमहं शक्ता हृदयं दूयतीव मे ॥ १.२५६.६ ॥
ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਲਿਜਾ ਸਕਦੀ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਸਕਦੀ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਜਿਵੇਂ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
1.256.7
कं तु जह्यामहं पुत्रं कमादाय व्रजाम्यहम् ।
किंनु मे स्यात्कृतं कृत्वा मन्यध्वं पुत्रकाः कथम् ॥ १.२५६.७ ॥
ਮੈਂ ਕਿਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡਾਂ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵਾਂ? ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਕਿਵੇਂ, ਇਹ ਸੋਚੋ।
1.256.8
चिन्तयाना विमोक्षं वो नाधिगच्छामि किंचन ।
छादयिष्यामि वो गात्रैः करिष्ये मरणं सह ॥ १.२५६.८ ॥
ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਰਾਹ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਰਿਹਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਢਕ ਲਵਾਂਗੀ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਰਾਂਗੀ।
1.256.9
जरितारौ कुलं ह्येतज्ज्येष्ठत्वेन प्रतिष्ठितम् ।
सारिसृक्कः प्रजायेत पितॄणां कुलवर्धनः ॥ १.२५६.९ ॥
ਜਰਿਤਾ ਦਾ ਇਹ ਕੁਲ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਾਰਿਸ੍ਰੁੱਕ ਜਨਮ ਲਵੇ।
1.256.10
स्तम्बमित्रस्तपः कुर्याद्द्रोणो ब्रह्मविदां वरः ।
इत्येवमुक्त्वा प्रययौ पिता वो निर्घृणः पुरा ॥ १.२५६.१० ॥
ਸਤੰਭਮਿੱਤਰ ਤਪ ਕਰੇ; ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਰੋਣ ਵੀ ਤਪ ਕਰੇ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਤੁਹਾਡਾ ਨਿਰਦਈ ਪਿਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ।
1.256.11
कमुपादाय शक्येयं गन्तुं कष्टाऽऽपदुत्तमा ।
किं नु कृत्वा कृतं कार्यं भवेदिति च विह्वला।
नापश्यत्स्वधिया मोक्षं स्वसुतानां तदानलात् ॥ १.२५६.११ ॥
ਕਿਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮੈਂ ਜਾ ਸਕਾਂਗੀ? ਇਹ ਕਿੰਨੀ ਕਠਿਨ, ਵੱਡੀ ਬਿਪਤਾ ਹੈ! ਕੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ?
1.256.12
एवं ब्रुवाणां शार्ङ्गास्ते प्रत्यूचुरथ मातरम् ।
स्नेहमुत्सृज्य मातस्त्वं पत यत्र न हव्यवाट् ॥ १.२५६.१२ ॥
ਮਾਤਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲੀ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਰਙ੍ਗ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਮਾਂ, ਮੋਹ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਉੱਥੇ ਜਾ ਜਿੱਥੇ ਅੱਗ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ।'
1.256.13
अस्मास्विह विनष्टेषु भवितारः सुतास्तव ।
त्वयि मातर्विनष्टायां न नः स्यात्कुलसन्ततिः ॥ १.२५६.१३ ॥
ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਈਏ ਤਾਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਰਹਿਣਗੇ; ਹੇ ਮਾਤਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਕੁਲ ਦੀ ਲੜੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ।
1.256.14
अन्ववेक्ष्यैतदुभयं क्षेमं स्याद्यत्कुलस्य नः ।
तद्वै कर्तुं परः कालो मातरेष भवेत्तव ॥ १.२५६.१४ ॥
ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਕੁਲ ਲਈ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਹੋਵੇ ਉਹੀ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਹੈ; ਹੇ ਮਾਤਾ, ਉਸਨੂੰ ਕਰਨ ਦਾ ਇਹੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉੱਤਮ ਸਮਾਂ ਹੈ।
1.256.15
मा त्वं सर्वविनाशाय स्नेहं कार्षीः सुतेषु नः ।
न हीदं कर्म मोघं स्याल्लोककामस्य नः पितुः ॥ १.२५६.१५ ॥
ਸਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਮੋਹ ਕਰਕੇ ਸਭ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਾ ਬਣ; ਲੋਕ-ਭਲਾਈ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਇਹ ਕਰਮ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ।
1.256.16
इदमाखोर्बिलं भूमौ वृक्षस्यास्य समीपतः ।
तदाविशध्वं त्वरिता वह्नेरत्र न वो भयम् ॥ १.२५६.१६ ॥
ਇਸ ਰੁੱਖ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਚੂਹੇ ਦਾ ਬਿਲ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਜਲਦੀ ਵੜ ਜਾਓ, ਇੱਥੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
1.256.17
ततोऽहं पांसुना छिद्रमपिधास्यामि पुत्रकाः ।
एवं प्रतिकृतं मन्ये ज्वलतः कृष्णवर्त्मनः ॥ १.२५६.१७ ॥
ਫਿਰ ਮੈਂ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਮੋਰੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਪੁੱਤਰੋ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਕਾਲੇ ਰਾਹ ਵਾਲੀ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਾਂਗਾ ਐਸਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।
1.256.18
तत एष्याम्यतीतेऽग्नौ विहन्तुं पांसुशंचयम् ।
रोचतामेष वो वादो मोक्षार्थं च हुताशनात् ॥ १.२५६.१८ ॥
ਫਿਰ ਅੱਗ ਲੰਘ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਢੇਰ ਹਟਾਉਣ ਆਵਾਂਗਾ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਅਤੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦਾ ਇਹ ਉਪਾਅ ਪਸੰਦ ਆਵੇ।
1.256.19
अबर्हान्मांसभूतान्नः क्रव्यादाखुर्विनाशयेत् ।
पश्यमाना भयमिदं प्रवेष्टुं नात्र शक्नुमः ॥ १.२५६.१९ ॥
ਅਸੀਂ ਮਾਸ-ਰੂਪ, ਅਯੋਗ ਹਾਂ; ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਚੂਹਾ ਸਾਡਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਹ ਡਰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਦਾਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।
1.256.20
कथमग्निर्न नो धक्ष्येत्कथमाखुर्न नाशयेत् ।
कथं न स्यात्पिता मोघः कथं माता ध्रियेत नः ॥ १.२५६.२० ॥
ਅੱਗ ਸਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਸਾੜੇਗੀ? ਚੂਹਾ ਸਾਡਾ ਕਿਵੇਂ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ? ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਕਿਵੇਂ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ, ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਮਾਤਾ ਕਿਵੇਂ ਪਾਲੀ ਜਾਵੇਗੀ?
1.256.21
बिल आखोर्विनाशः स्यादग्नेराकाशचारिणाम् ।
अन्ववेक्ष्यैतदुभयं श्रेयान्दाहो न भक्षणम् ॥ १.२५६.२१ ॥
ਚੂਹੇ ਦੇ ਬਿਲ ਵਿੱਚ ਨਾਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ; ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਅੱਗ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਸੜਨਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਖਾਧਾ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ।
1.256.22
गर्हितं मरणं नः स्यादाखुना भक्षिते बिले ।
शिष्टादिष्टः परित्यागः शरीरस्य हुताशनात् ॥ १.२५६.२२ ॥
ਚੂਹੇ ਵੱਲੋਂ ਬਿਲ ਵਿੱਚ ਖਾਧੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਮੌਤ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੋਵੇਗੀ। ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸਿਆ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਿਆਗ ਅੱਗ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
1.256.23
अग्निदाहे तु नियतं ब्रह्मलोके ध्रुवा गतिः ॥ १.२५६.२३ ॥
ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਨ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਗਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।