Mahābhārata · Adhyāya 1.3

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

Leer con significados

1.3.1

सौतिरुवाच ।
जनमेजयः पारिक्षितः सह भ्रातृभिः कुरुक्षेत्रे दीर्घसत्रमुपास्ते।
तस्य भ्रातरस्त्रयः श्रुतसेन उग्रसेनो भीमसेन इति ।
तेषु तत्सत्रमुपासीनेष्वभ्यागच्छत्सारमेयः ॥ १.३.१ ॥

Sauti dijo: Janamejaya, hijo de Parikṣit, celebraba un largo sacrificio en Kurukṣetra junto con sus hermanos. Tenía tres hermanos: Śrutasena, Ugrasena y Bhīmasena. Mientras ellos estaban ocupados en aquel sacrificio, llegó un perro.

1.3.2

जनमेजयस्य भ्रातृभिरभिहतो रोरूयमाणो मातुः समीपमुपागच्छत् ॥ १.३.२ ॥

Herido por los hermanos de Janamejaya, fue llorando junto a su madre.

1.3.3

तं माता रोरूयमाणमुवाच ।
किं रोदिषि केनास्यभिहत इति ॥ १.३.३ ॥

Su madre le dijo mientras lloraba: "¿Por qué lloras? ¿Quién te ha golpeado?"

1.3.4

स एवमुक्तो मातरं प्रत्युवाच जनमेजयस्य भ्रातृभिरभिहतोऽस्मीति ॥ १.३.४ ॥

Así interpelado, respondió a su madre: "Me han golpeado los hermanos de Janamejaya."

1.3.5

तं माता प्रत्युवाच व्यक्तं त्वया तत्रापराद्धं येनास्यभिहत इति ॥ १.३.५ ॥

Su madre le respondió: "Claramente cometiste alguna falta allí, por la que fuiste golpeado."

1.3.6

स तां पुनरुवाच नापराध्यामि किंचिन्नावेक्षे हवींषि नावलिह इति ॥ १.३.६ ॥

Él volvió a decirle: "No he cometido ninguna falta. No miré las ofrendas, ni las lamí."

1.3.7

तच्छ्रुत्वा तस्य माता सरमा पुत्रदुःखार्ता तत्सत्रमुपागच्छद्यत्र स जनमेजयः सह भ्रातृभिर्दीर्घसत्रमुपास्ते ॥ १.३.७ ॥

Al oír esto, su madre Saramā, afligida por el dolor de su hijo, acudió a aquel sacrificio donde Janamejaya, junto a sus hermanos, participaba en el largo sacrificio (satra).

1.3.8

स तया क्रुद्धया तत्रोक्तोऽयं मे पुत्रो न किंचिदपराध्यति नावेक्षते हवींषि नावलेढि किमर्थमभिहत इति ॥ १.३.८ ॥

Entonces ella, airada, habló allí: «Mi hijo no ofende en nada; no mira las ofrendas ni las lame. ¿Por qué ha sido golpeado?»

1.3.9

न किंचिदुक्तवन्तस्ते सा तानुवाच यस्मादयमभिहतोऽनपकारी तस्माददृष्टं त्वां भयमागमिष्यतीति ॥ १.३.९ ॥

No dijeron nada. Entonces ella les habló: «Porque este inocente ha sido golpeado, un temor invisible vendrá sobre vosotros.»

1.3.10

जनमेजय एवमुक्तो देवशुन्या सरमया भृशं संभ्रान्तो विषण्णश्चासीत् ॥ १.३.१० ॥

Así hablado por la perra divina Saramā, Janamejaya quedó muy turbado y abatido.

1.3.11

स तस्मिन्सत्रे समाप्ते हास्तिनपुरं प्रत्येत्य पुरोहितमनुरूपमन्विच्छमानः परं यत्नमकरोद्यो मे पापकृत्यां शमयेदिति ॥ १.३.११ ॥

Terminado aquel satra, regresó a Hāstinapura y se esforzó grandemente en buscar un sacerdote adecuado que pudiera apaciguar esta mi acción pecaminosa.

1.3.12

स कदाचिन्मृगयां गतः पारिक्षितो जनमेजयः कस्मिंश्चित्स्वविषय आश्रममपश्यत् ॥ १.३.१२ ॥

Una vez Janamejaya, hijo de Parikṣit, salió de caza y en cierto lugar de su propio reino vio un ermita.

1.3.13

तत्र कश्चिदृपिरासाञ्चक्रे श्रुतश्रवा नाम ।
तस्य तपस्यभिरतः पुत्र आस्ते सोमश्रवा नाम ॥ १.३.१३ ॥

Allí un sabio llamado Śrutaśravas había establecido un ermitaño. Su hijo, llamado Somaśravas, está entregado a la austeridad.

1.3.14

तस्य तं पुत्रमभिगम्य जनमेजयः पारिक्षितः पौरोहित्याय वव्रे ॥ १.३.१४ ॥

Janamejaya, hijo de Parikṣit, se acercó a aquel hijo suyo y lo eligió para el cargo de sacerdote.

1.3.15

स नमस्कृत्य तमृषिमुवाच भगवन्नयं तव पुत्रो मम पुरोहितोऽस्त्विति ॥ १.३.१५ ॥

Inclinándose ante aquel sabio, dijo: "Venerable señor, que este hijo vuestro sea mi sacerdote."

1.3.16

स एवमुक्तः प्रत्युवाच जनमेजयं भो जनमेजय पुत्रोऽयं मम सर्प्यां जातो महातपस्वी स्वाध्यायसंपन्नो मत्तपोवीर्यसंभृतो मच्छुक्रं पीतवत्यास्तस्याः कुक्षौ जातः ॥ १.३.१६ ॥

Así interpelado, respondió a Janamejaya: "¡Oh Janamejaya! Este hijo mío nació de una serpiente hembra. Es de gran austeridad, dotado del estudio de los Vedas, producido por el poder de mi austeridad. Nació en el vientre de aquella hembra que bebió mi semen."

1.3.17

समर्थोऽयं भवतः सर्वाः पापकृत्याः शमयितुमन्तरेण महादेवकृत्याम् ॥ १.३.१७ ॥

Él es capaz de apaciguar todas vuestras acciones pecaminosas, incluso sin el rito de Mahādeva.

1.3.18

अस्य त्वेकमुपांशुव्रतं यदेनं कश्चिद्ब्राह्मणः कंचिदर्थमभियाचेत्तं तस्मै दद्यादयं यद्येतदुत्सहसे ततो नयस्वैनमिति ॥ १.३.१८ ॥

Pero él tiene un voto secreto: si algún brahmán le pide alguna cosa, debe dársela. Si estáis dispuesto a aceptar esto, entonces llevadlo con vos.

1.3.19

तेनैवमुक्तो जनमेजयस्तं प्रत्युवाच भगवंस्तत्तथा भविष्यतीति ॥ १.३.१९ ॥

Así interpelado, Janamejaya le respondió: «Venerable señor, así será».

1.3.20

स तं पुरोहितमुपादायोपावृत्तो भ्रातृनुवाच मयाऽयं वृत उपाध्यायो यदयं ब्रूयात्तत्कार्यमविचारयद्भिर्भवद्भिरिति ।
तेनैवमुक्ता भ्रातरस्तस्य तथा चक्रुः।
स तथा भ्रातॄन्संदिश्य तक्षशिलां प्रत्यभिप्रतस्थे तं च देशं वशे स्थापयामास ॥ १.३.२० ॥

Regresó llevando consigo a aquel sacerdote y dijo a sus hermanos: «He elegido a este como mi maestro; lo que él diga, debéis hacerlo sin deliberar.» Así instruidos por él, los hermanos lo hicieron. Tras encomendar así a sus hermanos, partió hacia Takṣaśilā y puso aquella tierra bajo su control.

1.3.21

एतस्मिन्नन्तरे कश्चिदृषिर्धौम्यो नामापोदस्तस्य शिष्यास्त्रयो बभूवुः ॥ १.३.२१ ॥

Entretanto hubo un sabio llamado Dhaumya, también conocido como Āpoda, y tenía tres discípulos.

1.3.22

उपमन्युरारुणिर्बैदश्चेति स एकं शिष्यंमारुणिं पाञ्चाल्यं प्रेषयामास गच्छ केदारखण्डं बधानेति ॥ १.३.२२ ॥

Upamanyu, Āruṇi y Baida eran esos. Envió a uno de sus discípulos, Āruṇi el pañcāla, diciendo: «Ve y repara el dique del campo.»

1.3.23

स उपाध्यायेन संदिष्ट आरुणिः पाञ्चाल्यस्तत्र गत्वा तत्केदारखण्डं बद्धुं नाशकत् ।
स क्लिश्यमानोऽपश्यदुपायं भवत्वेवं करिष्यामीति ॥ १.३.२३ ॥

Enviado por su maestro, Āruṇi el pañcāla fue allí, pero no pudo reparar el dique del campo. Afligido, vio un recurso y pensó: «Así será; lo haré de ese modo.»

1.3.24

स तत्र संविवेश केदारखण्डे शयाने व तथा तस्मिंस्तदुदकं तस्थौ ॥ १.३.२४ ॥

Se tendió allí, en aquel trozo de campo, y así el agua que había en él permaneció quieta.

1.3.25

ततः कदाचिदुपाध्याय आपोदो धौम्यः शिष्यावपृच्छत् क्व आरुणिः पाञ्चाल्यो गत इति ॥ १.३.२५ ॥

Entonces, en cierta ocasión, el maestro Dhaumya, hijo de Āpoda, preguntó a sus dos discípulos: «¿Adónde se ha ido Āruṇi el Pāñcāla?».

1.3.26

तौ तं प्रत्यूचतुर्भगवंस्त्वयैव प्रेषितो गच्छ केदारखण्डं बधानेति ।
स एवमुक्तस्तौ शिष्यौ प्रत्युवाच तस्मात्तत्र सर्वे गच्छामो यत्र स गत इति ॥ १.३.२६ ॥

Los dos le respondieron: «Venerable señor, fuiste tú quien lo envió, diciendo: "Ve y repara el trozo de campo".» Así interpelado, dijo a los dos discípulos: «Pues vayamos todos adonde ha ido.»

1.3.27

स तत्र गत्वा तस्याह्वानाय शब्दं चकारः ।
भो आरुणे पाञ्चाल्य क्वासि वत्सैहीति ॥ १.३.२७ ॥

Al llegar allí, gritó para llamarlo: «¡Oh Āruṇi el Pāñcāla, dónde estás? ¡Ven, hijo mío!»

1.3.28

स तच्छ्रुत्वा आरुणिरुपाध्यायवाक्यं तस्मात्केदारखण्डात्सहसोत्थायतमुपाध्यायमुपतस्थे ॥ १.३.२८ ॥

Āruṇi oyó las palabras del maestro y, al instante, se levantó de aquel trozo de campo y se presentó ante su maestro.

1.3.29

प्रोवाच चैनमयमस्म्यत्र केदारखण्डे निःसरमाणमुदकमवारणीयं संरोद्धुं संविष्टो भगवच्छब्दं श्रुत्वैव सहसा विदार्य केदारखण्डं भवन्तमुपस्थितः ।
तदभिवादये भगवन्तमाज्ञापयतु भवान्कमर्थं करवाणीति ॥ १.३.२९ ॥

Le dijo: "Estoy aquí, tendido en el dique del campo para detener el agua que sale sin poder contenerse. Al oír las palabras del venerable, de inmediato rompí el dique y me presento ante usted. Por eso, venerable señor, le saludo; ordene qué tarea debo cumplir."

1.3.31

स एवमुक्त उपाध्यायः प्रत्युवाच यस्माद्भवान्केदारखण्डं विदार्योत्थितस्तस्मादुद्दालक एवनाम्ना भवान्भविष्यतीत्युपाध्यायेनानुगृहीतः ॥ १.३.३१ ॥

Así interpelado, el maestro respondió: "Como te levantaste tras romper el dique del campo, tu nombre será Uddālaka." Así favorecido por el maestro...

1.3.32

यस्माच्च त्वया मद्वचनमनुष्ठितं तस्माच्छ्रेयोऽवाप्स्यसि ।
सर्वे च ते वेदाः प्रतिभास्यन्ति सर्वाणि च धर्मशास्त्राणीति ॥ १.३.३२ ॥

Y porque has cumplido mis palabras, alcanzarás la prosperidad. Todos los Vedas y todos los tratados de dharma se te harán claros.

1.3.33

स एवमुक्त उपाध्यायेनेष्टं देशं जगाम ॥ १.३.३३ ॥

Así dicho por el maestro, se marchó al país que deseaba.

1.3.34

अथापरः शिष्यस्तस्यैवापोदस्य धौम्यस्योपमन्युर्नाम ।
तं चोपाध्यायः प्रेषयामास वत्सोपमन्यो गा रक्षस्वेति ॥ १.३.३४ ॥

Entonces hubo otro discípulo de aquel mismo Āpoda Dhaumya, llamado Upamanyu. El maestro lo envió: "Querido Upamanyu, cuida las vacas."

1.3.35

स उपाध्यायवचनादरक्षद्गाः स चाहनि गा रक्षित्वा दिवसक्षये गुरुगृहमागम्योपाध्यायस्याग्रतः स्थित्वा नमश्चक्रे ॥ १.३.३५ ॥

Por orden del maestro cuidaba las vacas; y tras cuidarlas durante el día, al caer la tarde llegaba a la casa del maestro, se detenía ante él y le hacía reverencia.

1.3.36

तमुपाध्यायः पीवानमपश्यदुवाच चैनं वत्सोपमन्यो केन वृत्तिं कल्पयसि पीवानसि दृढमिति ॥ १.३.३६ ॥

El maestro lo vio robusto y lozano y le dijo: 'Querido Upamanyu, ¿cómo te procuras el sustento? Estás muy lozano.'

1.3.37

स उपाध्यायं प्रत्युवाच भो भैक्ष्येण वृत्तिं कल्पयामीति तमुपाध्यायः प्रत्युवाच ॥ १.३.३७ ॥

Él respondió al maestro: 'Señor, me procuro el sustento mendigando.' Entonces el maestro le respondió.

1.3.38

मय्यनिवेद्य भैक्ष्यं नोपयोक्तव्यमिति ।
स तथेत्युक्तो भैक्ष्यं चरित्वोपाध्यायाय न्यवेदयत् ॥ १.३.३८ ॥

'Sin ofrecérmelo, no debes comer el alimento de limosna.' Él dijo: 'Así sea', y tras mendigar lo presentó al maestro.

1.3.39

स तस्मादुपाध्यायः सर्वमेव भैक्ष्यमगृह्णात् ।
स तथेत्युक्तः पुनररक्षद्गा अहनि रक्षित्वा निशामुखे गुरुकुलमागम्य गुरोरग्रतः स्थित्वा नमश्चक्रे ॥ १.३.३९ ॥

Entonces el maestro le quitó todo el alimento de limosna. Cuando se le dijo: 'Así sea', volvió a cuidar las vacas; tras cuidarlas de día, al anochecer llegó a la casa del maestro, se detuvo ante él y le hizo reverencia.

1.3.40

तमुपाध्यायस्तथापि पीवानमेव दृष्ट्वोवाच ।
वत्सोपमन्यो सर्वमशेषतस्ते भैक्ष्यं गृह्णामि केनेदानीं वृत्तिं कल्पयसीति ॥ १.३.४० ॥

Viendo que seguía rollizo y bien alimentado, el maestro le dijo: "Querido Upamanyu, tomo para mí toda tu limosna; ¿con qué medios te procuras ahora el sustento?"

1.3.41

स एवमुक्त उपाध्यायं प्रत्युवाच ।
भगवते निवेद्य पूर्वमपरं चरामि तेन वृत्तिं कल्पयामीति तमुपाध्यायः प्रत्युवाच ॥ १.३.४१ ॥

Así interpelado, le respondió al maestro: "Tras ofrecer primero al venerable, pido lo demás y con eso me procuro el sustento." Entonces el maestro le habló.

1.3.42

नैषा न्याय्या गुरुवृत्तिरन्येषामपि भैक्ष्योपजीविनां वृत्त्युपरोधं करोषि इत्येवं वर्तमानो लुब्धोऽसीति ॥ १.३.४२ ॥

Esta no es una conducta apropiada hacia un maestro; también obstruyes el sustento de otros que viven de la limosna. Comportándote así, eres codicioso.

1.3.43

स तथेत्युक्त्वा गा अरक्षद्रक्षित्वा च पुनरुपाध्यायगृहमागम्योपाध्यायस्याग्रतः स्थित्वा नमश्चक्रे ॥ १.३.४३ ॥

Diciendo "Así sea", guardó las vacas; y tras guardarlas, regresó a la casa del maestro, se detuvo ante él e hizo reverencia.

1.3.44

तमुपाध्यायस्तथापि पीवानमेव दृष्ट्वा पुनरुवाच ।
वत्सोपमन्यो अहं ते सर्वं भैक्ष्यं गृह्णामि न चान्यच्चरसि पीवानसि भृशं केन वृत्तिं कल्पयसीति ॥ १.३.४४ ॥

Viendo que seguía muy rollizo, el maestro volvió a hablar: "Querido Upamanyu, tomo para mí toda tu limosna; no pides nada más, y aun así estás muy rollizo; ¿con qué medios te procuras el sustento?"

1.3.45

स एवमुक्तस्तमुपाध्यायं प्रत्युवाच ।
भो एतासां गवां पयसा वृत्तिं कल्पयामीति।
तमुवाचोपाध्यायो नैतन्न्याय्यं पय उपयोक्तुं भवतो मया नाभ्यनुज्ञातमिति ॥ १.३.४५ ॥

Así interpelado, respondió al maestro: "Señor, me sustentaré con la leche de estas vacas." El maestro le dijo: "No es correcto que bebas esa leche; no te lo he permitido."

1.3.46

स तथेति प्रतिज्ञाय गा रक्षित्वा पुनरुपाध्यायगृहमेत्य गुरोरग्रतः स्थित्वा नमश्चक्रे ॥ १.३.४६ ॥

Habiendo prometido, "Así sea", cuidó las vacas, luego regresó a la casa del maestro, se detuvo ante el maestro y le rindió homenaje.

1.3.47

तमुपाध्यायः पीवानमेव दृष्ट्वोवाच ।
वत्सोपमन्यो भैक्ष्यं नाश्नासि न चान्यच्चरसि पयो न पिबसि पीवानसि भृशं केनेदानीं वृत्तिं कल्पयसीति ॥ १.३.४७ ॥

Al verlo tan robusto, el maestro dijo: "Querido Upamanyu, no comes la comida de limosna, ni tomas nada más, ni bebes leche, y sin embargo estás muy robusto. ¿De qué te sustentas ahora?"

1.3.48

स एवमुक्त उपाध्यायं प्रत्युवाच ।
भोः फेनं पिबापि यमिमे वत्सा मातॄणां स्तनात्पिबन्त उद्गिरन्ति ॥ १.३.४८ ॥

Así interpelado, respondió al maestro: "Señor, bebed la espuma que estos terneros escupen tras mamar de las tetas de sus madres."

1.3.49

तमुपाध्यायः प्रत्युवाच ।
एते त्वदनुकम्पया गुणवन्तो वत्साः प्रभूततरं फेनमुद्गिरन्ति।
तदेषामपि वत्सानां वृत्त्युपरोधं करोष्येवं वर्तमानः ।
फेनमपि भवान्न पातुमर्हतीति स तथेति प्रतिश्रुत्य निराहारः पुनररक्षद्गाः ॥ १.३.४९ ॥

El maestro le respondió: «Por tu compasión, estos virtuosos terneros están expulsando mucha espuma. Por eso también obstruyes el sustento de los terneros, comportándote así. Ni siquiera la espuma debes beber». Él prometió: «Así será», y, en ayunas, volvió a proteger a las vacas.

1.3.50

तथा प्रतिषिद्धो भैक्ष्यं नाश्नाति न चान्यच्चरति पयो न पिबति फेनं नोपयुङ्क्ते स कदाचिदरण्ये क्षुधार्तोऽर्कपत्राण्यभक्षयत् ॥ १.३.५० ॥

Así prohibido, no comía la comida mendigada, no iba a otra parte, no bebía leche ni usaba la espuma. Una vez, en el bosque, atormentado por el hambre, comió hojas de arka.

1.3.51

स तैरर्कपत्रैर्भक्षितैः क्षारतिक्तकटुरूक्षैस्तीक्ष्णविपाकैश्चक्षुष्युपहतोऽन्धो बभूव ।
ततः सोऽन्धोऽपि चङ्क्रम्यमाणः कूपेऽपतत्
अथ तस्मिन्ननागच्छति सूर्ये चास्ताचलावलम्बिनि उपाध्यायः शिष्यानवोचत् ॥ १.३.५१ ॥

Aquellas hojas de arka, alcalinas, amargas, picantes y ásperas, de efecto agudo, al ser comidas le dañaron los ojos y se quedó ciego. Luego, aunque ciego, al caminar cayó en un pozo. Cuando el sol se inclinaba hacia la montaña occidental y él no había vuelto, el maestro dijo a los discípulos:

1.3.53

मयोपमन्युः सर्वतः प्रतिषिद्धः स नियतं कुपितस्ततो नागच्छति चिरगतस्त्विति ।
ततोऽन्वेष्य इत्येवमुक्त्वा शिष्यैः सार्धमरण्यं गत्वा तस्याह्वानाय शब्दं चकार भो उपमन्यो क्वासि वत्सैहीति ॥ १.३.५३ ॥

Le había prohibido a Upamanyu en todo, así que sin duda se ha ido enfadado y no regresa; ha pasado mucho tiempo. Diciendo: «Hay que buscarlo», fue al bosque con sus discípulos y lo llamó: «¡Oh Upamanyu, dónde estás? ¡Hijo, ven aquí!»

1.3.54

स उपाध्यायस्य आह्वानवचनं श्रुत्वा प्रत्युवाचोच्चैरयमस्मिन्कूपे पतितोऽहमिति ।
तमुपाध्यायः प्रत्युवाच कथं त्वमस्मिन्कूपे पतित इति ॥ १.३.५४ ॥

Al oír las palabras de llamada del maestro, respondió en voz alta: «He caído en este pozo.» Entonces el maestro le preguntó: «¿Cómo has caído en este pozo?»

1.3.55

स उपाध्यायं प्रत्युवाच अर्कपत्राणि भक्षयित्वान्धीभूतोस्म्यतश्चङ्क्रम्यमाणः कूपे पतित इति ।
तमुपाध्यायः प्रत्युवाच ॥ १.३.५५ ॥

Respondió al maestro: «Después de comer las hojas del arka me quedé ciego, y por eso, mientras caminaba, caí en el pozo.» Entonces el maestro le dijo:

1.3.56

अश्विनौ स्तुहि तौ देवभिषजौ त्वां चक्षुष्मन्तं कर्ताराविति ।
स एवमुक्त उपाध्यायेनोपमन्युः स्तोतुमुपचक्रमे देवावश्विनौ वाग्भिर्ऋग्भिः ॥ १.३.५६ ॥

«Alaba a los dos Aśvin, esos médicos divinos, que te devolverán la vista.» Cuando el maestro dijo esto, Upamanyu comenzó a alabar a los dioses, los Aśvin, con palabras y con versos ṛc.

1.3.57

प्रपूर्वगौ पूर्वजौ चित्रभानू ।
गिरा वां शंसामि तपसा ह्यनन्तौ।
दिव्यौ सुपर्णौ विरजौ विमाना-
वधिक्षिपन्तौ भुवनानि विश्वा ॥ १.३.५७ ॥

Con austeridad y con palabras os alabo a vosotros dos, que vais delante, los primogénitos, de radiancia maravillosa, los infinitos, divinos, de hermosas alas, sin mancha, sobre vehículos aéreos, que superáis a todos los mundos.

1.3.58

हिरण्मयौ शकुनी सांपरायौ ।
नासत्यदस्रौ सुनसौ वैजयन्तौ।
शुक्लं वयन्तौ तरसा सुवेमा-
वधिव्ययन्तावसितं विवस्वतः ॥ १.३.५८ ॥

Dorados, con forma de aves, guías hacia el otro mundo, los Nāsatya y Dasra, de hermosas narices, portadores de estandartes de victoria, que tejéis rápidamente el lienzo blanco y tejéis el hilo oscuro del sol.

1.3.59

ग्रस्तां सुपर्णस्य बलेन वर्तिका-
ममुञ्चतामश्विनौ सौभगाय।
तावत्सुवृत्तावनमं तमाय या-
वसत्तमा गा अरुणा उदावहत् ॥ १.३.५९ ॥

Los Aśvin liberaron, para la buena fortuna, la lámpara (el sol) apresada por la fuerza de Garuḍa. Ambos, de curso perfecto, inquebrantables frente a la oscuridad, los más excelentes moradores, elevaron las vacas rojizas.

1.3.60

षष्टिश्च गावस्त्रिशताश्च धेनव ।
एकं वत्सं सुवते तं दुहन्ति।
नानागोष्ठा विहिता एकदोहना-
स्तावश्विनौ दुहतो घर्ममुक्थ्यम् ॥ १.३.६० ॥

Sesenta y trescientas vacas lecheras paren un solo ternero, y lo ordeñan. De las vacas guardadas en muchos establos, cada una dando leche en un solo ordeño, esos dos Aśvin ordeñan la ofrenda caliente de leche (gharma), digna de alabanza.

1.3.61

एकां नाभिं सप्त सथा अराः श्रिताः ।
प्रधिष्वन्या विंशतिरर्पिता अराः।
अनेमि चक्रं परिवर्ततेऽजरं ।
मायाऽश्विनौ समनक्ति चर्षणी ॥ १.३.६१ ॥

Siete radios están unidos a un solo cubo, y otros veinte radios están fijados en la llanta. La rueda imperecedera, sin llanta, gira; por su poder mágico los Aśvin unen a los seres vivos.

1.3.62

एकं चक्रं वर्तते द्वादशारं ।
षण्णाभिमेकाक्षममृतस्य धारणम्।
यस्मिन्देवा अधि विश्वे विषक्ता-
स्तावश्विनौ मुञ्चतो मा विषीदतम् ॥ १.३.६२ ॥

Una rueda gira, con doce radios, seis cubos y un solo eje, sosteniendo la inmortalidad. En ella están fijos todos los dioses. Oh Aśvins, libradme, no permitáis que me desespere.

1.3.63

अश्विनाविन्दुममृतं वृत्तभूयौ ।
तिरोधत्तामश्विनौ दासपत्नी।
हित्वा गिरिमश्विनौ गामुदाचरन्तौ ।
तद्वृष्टिमह्नात्प्रस्थितौ बलस्य ॥ १.३.६३ ॥

Los Aśvins que giran ocultaron el soma inmortal. Como la esposa de un esclavo, dejando la montaña y avanzando hacia las vacas, los dos Aśvins partieron de día con la lluvia de Bala.

1.3.64

युवां दिशो जनयथो दशाग्रे ।
समानं मूर्ध्नि रथयानं वियन्ति।
तासां यातमृषयोऽनुप्रयान्ति ।
देवा मनुष्याः क्षितिमाचरन्ति ॥ १.३.६४ ॥

Vosotros dos hacéis surgir las direcciones más allá de la décima; sobre la cabeza hay un solo viaje en carro, y se separan. Id por sus caminos; los videntes les siguen; dioses y hombres se mueven sobre la tierra.

1.3.65

युवां वर्णान्विकुरुथो विश्वरूपां-
स्तेऽधिक्षियन्ते भुवनानि विश्वा।
ते भानवोऽप्यनुसृताश्चरन्ति ।
देवा मनुष्याः क्षितिमाचरन्ति ॥ १.३.६५ ॥

Vosotros dos creáis los colores de todas las formas; ellos reposan sobre todos los mundos. Aquellas luces también avanzan siguiéndolos; dioses y hombres se mueven sobre la tierra.

1.3.66

तौ नासत्यावश्विनौ वां महेऽहं ।
स्रजं च यां बिभृथः पुष्करस्य।
तौ नासत्वावमृतावृतावृधा-
वृते देवास्तत्प्रपदे न सूते ॥ १.३.६६ ॥

A esos dos Nāsatya Aśvin ofrezco alabanza, y a la guirnalda que ambos lleváis del loto. Esos dos Nāsatya son inmortales, acrecentadores de la verdad; sin verdad los dioses no brotan en ese camino.

1.3.67

मुखेन गर्भं लभतां युवानौ ।
गतासुरेतत्प्रपदेन सूते।
सद्यो जातो मातरमत्ति गर्भ-
स्तावश्विनौ मुञ्चथौ जीवसे गाम् ॥ १.३.६७ ॥

Que los jóvenes obtengan el embrión por la boca. Este niño sin vida nace primero por los pies y devora a su madre en cuanto nace. Aśvins, libradlo los dos, y a la vaca, para que vivan.

1.3.68

स्तोतुं न शक्नोमि गुणैर्भवन्तौ ।
चक्षुर्विहीनः पथि संप्रमोहः।
दुर्गेऽहमस्मिन्पतितोऽस्मि कूपे ।
युवां शरण्यौ शरणं प्रपद्ये ॥ १.३.६८ ॥

No soy capaz de alabar vuestras cualidades. Ciego en el camino, estoy completamente desconcertado; en esta dificultad he caído en un pozo. Solo vosotros dos sois dignos de refugio; me refugio en vosotros.

1.3.69

सौतिरुवाच ।
एवमृग्भिश्चान्यैरस्तुवत्।
इत्येवं तेनाभिष्टुतावश्विनावाजग्मतुराहतुश्चैं प्रीतौ स्व एष तेऽपूपोशानैनमिति ॥ १.३.६९ ॥

Sauti dijo: Así los alabó con los versos del Ṛg y con otros himnos. Alabados así por él, los Aśvins vinieron y, complacidos, dijeron: 'Aquí tienes tu pastel; cómelo.'

1.3.70

स एवमुक्तः प्रत्युवाच नानृतमूचतुर्भगवन्तौ नत्वहमेतमपूपमुपयोक्तुमुत्सहे गुरवेऽनिवेद्येति ॥ १.३.७० ॥

Así interpelado, respondió: 'Venerables, no habéis dicho falsedad; pero no me atrevo a comer este pastel sin ofrecerlo antes a mi maestro.'

1.3.71

ततस्तमश्विनावूचतुः ।
आवाभ्यां पुरस्ताद्भवत उपाध्यायेनैवमेवाभिष्टुताभ्यामपूपोदत्त उपयुक्तः स तेनानिवेद्य गुरवे त्वमपि तथैव कुरुष्व यथा कृतमुपाध्यायेनेति ॥ १.३.७१ ॥

Entonces los Aśvins le dijeron: 'Porque nos alabasteis a ambos, vuestro maestro recibió antes un pastel de esta misma manera; lo comió sin ofrecerlo a su maestro. Haz lo mismo que hizo tu maestro.'

1.3.72

स एवमुक्तः प्रत्युवाच एतत्प्रत्यनुनये भवन्तावश्विनौ नोत्सहेऽहमनिवेद्य गुरवेऽपूपमुपयोक्तुमिति ॥ १.३.७२ ॥

Así interpelado, respondió: "Rechazo esto, oh Aśvins. No estoy dispuesto a comer el pastel sin informar a mi maestro."

1.3.73

तमश्विनावाहतुः प्रीतौ स्वस्तवानया गुरुभक्त्या ।
उपाध्यायस्य ते कार्ष्णायसा दन्ता भवतोऽपि हिरण्मया भविष्यन्ति चक्षुष्मांश्च भविष्यसि श्रेयश्चावाप्स्यसीति ॥ १.३.७३ ॥

Complacidos, los Aśvins le dijeron: "Que estés bien. Por esta devoción a tu maestro, los dientes de hierro de tu maestro se volverán de oro, y también tus dientes serán de oro. Tendrás vista y alcanzarás la prosperidad."

1.3.74

स एवमुक्तोऽश्विभ्यां लब्धचक्षुरुपाध्यायसकाशमागम्याभ्यवादयत् ॥ १.३.७४ ॥

Así instruido por los Aśvins, recuperó la vista, se presentó ante su maestro y le rindió reverencia.

1.3.75

आचचक्षे च स चास्य प्रीतिमान्बभूव ॥ १.३.७५ ॥

Le relató todo, y el maestro quedó complacido con él.

1.3.76

आह चैनं यथाऽश्विनावाहतुस्तथा त्वं श्रेयोऽवाप्स्यसीति ॥ १.३.७६ ॥

Y le dijo: "Como dijeron los Aśvins, así también tú alcanzarás la prosperidad."

1.3.77

सर्वे च ते वेदाःप्रतिभास्यन्ति सर्वाणि च धर्मशास्त्राणीति ।
एषा तस्यापि परीक्षोपमन्न्योः ॥ १.३.७७ ॥

"Todos los Vedas y todos los tratados de dharma brillarán para ti." Esta fue también la prueba de Upamanyu.

1.3.78

अथापरः शिष्यस्तस्यैवापोदस्य धौम्यस्य बैदो नाम तमुपाध्यायः समादिदेश वत्स बैद इहास्यतां तावन्मम गृहे कंचित्कालं शुश्रूषुणा च भवितव्यं श्रेयस्ते भविष्यतीति ॥ १.३.७८ ॥

Entonces otro discípulo de ese mismo Āpoda Dhaumya, llamado Baida, fue instruido por su maestro: "Querido hijo Baida, quédate aquí en mi casa algún tiempo, dedicado al servicio; te será beneficioso."

1.3.79

स तथेत्युक्त्वा गुरुकुले दीर्घकालं गुरुशुश्रूषणपरोऽवसत् ।
गौरिव नित्यं गुरुणा धूर्षु नियोज्यमानः शीतोष्णक्षुत्तृष्णादुःखसहः सर्वत्राप्रतिकूलस्तस्य महतात्कालेन गुरुः परितोषं जगाम ॥ १.३.७९ ॥

Diciendo "Así sea", vivió en la casa del maestro durante mucho tiempo, dedicado a servir al maestro. Como un buey siempre uncido al yugo, era puesto a trabajar cada día por su maestro, soportando el sufrimiento del frío, el calor, el hambre y la sed, sin oponerse en ningún lugar. Tras mucho tiempo, el maestro quedó satisfecho.

1.3.80

तत्परितोषाच्च श्रेयः सर्वज्ञतां चावाप ।
एषा तस्यापि परीक्षा बैदस्य ॥ १.३.८० ॥

Por la satisfacción del maestro obtuvo bienestar y omnisciencia. Esta fue también la prueba de Baida.

1.3.81

स उपाध्यायेनानुज्ञातः समावृत्तस्तस्माद्गुरुकुलवासाद्गृहाश्रमं प्रत्यपद्यत ।
तस्यापि स्वगृहे वसतस्त्रयः शिष्या बभूवुः स शिष्यान्न किंचिदुवाच कर्म वा क्रियतां गुरुशुश्रूषा वेति।
दुःखाभिज्ञो हि गुरुकुलवासस्य शिष्यान्परिक्लेशेन योजयितुं नेयेष ॥ १.३.८१ ॥

Habiendo obtenido permiso de su maestro, regresó de su estancia en la casa del maestro y entró en la etapa de cabeza de familia. Mientras vivía en su propia casa tuvo tres discípulos, pero no les ordenaba tarea alguna ni el servicio al maestro, pues conocía la dureza de la vida en casa del maestro y no quería someterlos a esa aflicción.

1.3.82

अथ कस्मिंश्चित्काले बैदं ब्राह्मणं जनमेजयः पौष्यश्च क्षत्रियावुपेत्योपाध्यायं वरयाञ्चक्रतुः ॥ १.३.८२ ॥

Entonces, en cierta ocasión, los dos kṣatriyas Janamejaya y Pauṣya se acercaron al brahmán Baida y lo eligieron como su maestro (sacerdote).

1.3.83

स कदाचिद्याज्यकार्येणाभिप्रस्थित उत्तङ्कनामानं शिष्यं नियोजयामास ॥ १.३.८३ ॥

En cierta ocasión, al partir para un asunto de sacrificio, nombró a su discípulo llamado Uttaṅka (para cuidar de su casa).

1.3.84

भोयत्किंचिदस्मद्गृहे परिहीयते तदिच्छाम्यहमपरिहीयमानं भवता क्रियमाणमिति स एवं प्रतिसंदिश्योत्तङ्कं बैदः प्रवासं जगाम ॥ १.३.८४ ॥

"¡Oh (Uttaṅka)! Cualquier cosa que falte en nuestra casa, deseo que tú lo hagas sin que falte nada." Tras instruir así a Uttaṅka, el brahmán Baida partió de viaje.

1.3.85

अथोत्तङ्कः शुश्रूषुर्गुरुनियोगमनुतिष्ठमानो गुरुकुले वसति स्म ।
स तत्र वसमान उपाध्यायस्त्रीभिः सहिताभिराहूयोक्तः ॥ १.३.८५ ॥

Entonces Uttaṅka, deseoso de servir, vivía en la casa del maestro cumpliendo las órdenes del guru. Mientras vivía allí, el preceptor, junto con sus esposas, lo llamó y le habló.

1.3.86

उपाध्यायानी ते ऋतुमती उपाध्यायश्च प्रोषितोऽस्या यथाऽयमृतुर्वन्ध्यो न भवति तथा क्रियतामेषा विषीदतीति ॥ १.३.८६ ॥

"La esposa del preceptor está en su época fértil, y el preceptor ha partido. Haz que esta estación no sea estéril; ella está angustiada."

1.3.87

एवमुक्तस्ताः स्त्रियः प्रत्युवाच ।
न मया स्त्रीणां वचनादिदमकार्यं करणीयम्।
न ह्यहमुपाध्यायेन संदिष्टोऽकार्यमपि त्वया कार्यमिति ॥ १.३.८७ ॥

Así interpelado, respondió a aquellas mujeres: "Por las palabras de mujeres no haré este acto indebido. El preceptor no me ha ordenado que haga incluso un acto indebido por ti."

1.3.88

तस्य पुनरुपाध्यायः कालान्तरेण गृहमाजगाम तस्मात्प्रवासात् ।
स तु तद्वृत्तं तस्याशेषमुपलभ्य प्रीतिमानभूत् ॥ १.३.८८ ॥

Luego, después de algún tiempo, el preceptor regresó a casa de aquel viaje. Al conocer toda su conducta, quedó complacido.

1.3.89

उवाच चैनं वत्सोत्तङ्कं किं ते प्रियं करवाणीति ।
धर्मतो हि शुश्रूषितोऽस्मि भवता तेन प्रीतिः परस्परेण नौ संवृद्धा तदनुजाने भवन्तं सर्वानेव कामानवाप्स्यसि गम्यतामिति ॥ १.३.८९ ॥

Le dijo a Vatsottaṅka: «¿Qué cosa querida haré por ti? Me has servido conforme al dharma, y por ello ha crecido entre nosotros un afecto mutuo. Por tanto, te concedo permiso; obtendrás todos tus deseos. Ahora vete.»

1.3.90

स एवमुक्तः प्रत्युवाच किं ते प्रियं करवाणीति एवं ह्याहुः ॥ १.३.९० ॥

Así interpelado, respondió: «¿Qué cosa querida haré por ti?» Pues así dicen los hombres.

1.3.91

यश्चाधर्मेण वै ब्रूयाद्यश्चाधर्मेण पृच्छति ।
तयोरन्यतरः प्रैति विद्वेषं चाधिगच्छति ॥ १.३.९१ ॥

Quien habla con injusticia y quien pregunta con injusticia: de esos dos, uno perece e incurre en enemistad.

1.3.92

सोहमनुज्ञातो भवता इच्छामीष्टं गुर्वर्थमुपहर्तुमिति ।
तेनैवमुक्त उपाध्यायः प्रत्युवाच वत्सोत्तङ्क उष्यतां तावदिति ॥ १.३.९२ ॥

«Con tu permiso, deseo traer una cosa anhelada para el maestro.» Así interpelado, el preceptor respondió: «Querido Uttaṅka, quédate por ahora.»

1.3.93

स कदाचित्तमुपाध्यायमाहोत्तङ्क आज्ञापयतु भवान्किं ते प्रियमुपाहरामि गुर्वर्थमिति ॥ १.३.९३ ॥

Una vez, Uttaṅka dijo a aquel preceptor: «Ordene usted: ¿qué cosa querida para usted traeré para el maestro?»

1.3.94

तमुपाध्यायः प्रत्युवाच वत्सोत्तङ्क बहुशो मां चोदयसि गुर्वर्थमुपाहरामीति तद्गच्छैनां प्रविश्योपाध्यायानीं पृच्छ किमुपाहरामीति एषा यद्ब्रवीति तदुपाहरस्वेति ॥ १.३.९४ ॥

El maestro le respondió: 'Querido Uttaṅka, me urges muchas veces diciendo que traerás algo para el maestro. Ve, entra y pregunta a la esposa del maestro qué debo traer. Trae lo que ella diga.'

1.3.95

स एवमुक्त उपाध्यायेनोपाध्यायानीमपृच्छद्भवत्युपाध्यायेनास्म्यनुज्ञातो गृहं गन्तुमिच्छामीष्टं ते गुर्वर्थमुपहृत्यानृणो गन्तुं तदाज्ञापयतु भवती किमुपाहरामि गुर्वर्थमिति ॥ १.३.९५ ॥

Cuando el maestro así lo dijo, él preguntó a la esposa del maestro: 'Señora, el maestro me ha concedido permiso y deseo ir a casa. Habiendo traído lo que os es grato para el maestro, deseo marcharme libre de deuda. Ordenadme, pues, qué debo traer para el maestro.'

1.3.96

सैवमुक्तोपाध्यायानी तमुत्तङ्कं प्रत्युवाच गच्छ पौष्यं प्रति राजानं कुण्डले भिक्षितुं तस्य क्षत्रियया पिनद्धे ॥ १.३.९६ ॥

Así interpelada, la esposa del maestro respondió a Uttaṅka: 'Ve y pide al rey Pauṣya sus pendientes, que lleva su reina kṣatriya.'

1.3.97

आनयस्वेतश्चतुर्थेऽहनि पुण्यकर्म भविता ताभ्यामाबद्धाभ्यां शोभमाना ब्राह्मणान्परिवेष्टुमिच्छामि ।
तत्संपादयस्व एवं हि कुर्वतः श्रेयो भविताऽन्यथा कुतः श्रेय इति ॥ १.३.९७ ॥

Tráelos de aquí dentro de cuatro días, y será un rito sagrado. Cuando estén colocados, deseo servir a los brahmanes resplandeciente con ellos. Cumple esto, pues la buena fortuna llega a quien así obra; de otro modo, ¿de dónde vendría la buena fortuna?

1.3.98

स एवमुक्तस्तयोपाध्यायान्या प्रातिष्ठतोत्तङ्कः स पथि गच्छन्नपश्यदृषभमतिप्रमाणं तमधिरूढं च पुरुषमतिप्रमाणमेव स पुरुष उत्तङ्कमभ्यभाषत ॥ १.३.९८ ॥

Así instruido por la esposa del maestro, Uttaṅka partió. Yendo por el camino vio un toro de tamaño inmenso y, montado sobre él, un hombre de tamaño inmenso. Aquel hombre se dirigió a Uttaṅka.

1.3.99

भोउत्तङ्कैतत्पुरीषमस्य ऋषभस्य भक्षयस्वेति स एवमुक्तो नैच्छत् ॥ १.३.९९ ॥

«¡Oh Uttaṅka, come este excremento de este toro!». Así exhortado, no quiso hacerlo.

1.3.100

तमाह पुरुषो भूयो भक्षयस्वोत्तङ्क मा विचारयोपाध्यायेनापि ते भक्षितं पूर्वमिति ।
स एवमुक्तो बाढमित्युक्त्वा तदा तद्वृपभस्य मूत्रं पुरीषं च भक्षयित्वोत्तङ्कः संभ्रमाढुत्थित एवापोऽनुस्पृश्य प्रतस्थे ॥ १.३.१०० ॥

Aquel hombre le dijo de nuevo: «Uttaṅka, come, no vaciles; también el maestro comió lo que antes había sido comido por ti». Así exhortado, dijo «Muy bien», y luego, habiendo comido la orina y el excremento de aquel toro, Uttaṅka se levantó apresuradamente, tocó el agua y partió.

1.3.102

यत्र स क्षत्रियः पौष्यस्तमुपेत्यासीनमपश्यदुत्तङ्कः ।
स उत्तङ्कस्तमुपेत्याशीर्भिरभिनन्द्योवाच ॥ १.३.१०२ ॥

Donde estaba aquel guerrero Pauṣya, Uttaṅka lo encontró sentado. Entonces Uttaṅka se acercó a él, lo saludó con bendiciones y habló.

1.3.103

अर्थी भवन्तमुपागतोऽस्मीति स एनमभिवाद्योवाच ।
भगवन्पौष्यः खल्वहं किं करवाणीति ॥ १.३.१०३ ॥

«He venido a ti como quien busca un favor». Luego, saludándolo, dijo: «Venerable señor, yo soy en verdad Pauṣya. ¿Qué debo hacer?».

1.3.104

स तमुवाच गुर्वर्थं कुण्डलयोरर्थेनाभ्यागतोऽस्मि ।
ये वै ते क्षत्रिया पिनद्धे कुण्डले ते भवान्दातुमर्हतीति ॥ १.३.१०४ ॥

Le dijo: "He venido por el bien de mi maestro, por causa de los pendientes. Usted es digno de darme los pendientes que lleva puestos."

1.3.105

तं प्रत्युवाच पौष्यः प्रविश्यान्तःपुरं क्षत्रिया याच्यतामिति ।
स तेनैवमुक्तः प्रविश्यान्तःपुरं क्षत्रियां नापश्यत् ॥ १.३.१०५ ॥

Pauṣya le respondió: "Entra en los aposentos interiores y pide a las mujeres kṣatriyas." Así instruido por él, entró en los aposentos interiores, pero no vio a ninguna mujer kṣatriya.

1.3.106

स पौष्यं पुनरुवाच न युक्तं भवताऽहमनृतेनोपचरितुं न हि तेऽन्तःपुरे क्षत्रिया सन्निहिता नैनां पश्यामि ॥ १.३.१०६ ॥

Volvió a hablar a Pauṣya: "No te conviene tratarme con falsedad. No hay mujeres kṣatriyas presentes en tus aposentos interiores; no la veo."

1.3.107

स एवमुक्तः पौष्यः क्षणमात्रं विमृश्योत्तङ्कं प्रत्युवाच ।
नियतं भवानुच्छिष्टः स्मर तावन्न हि सा क्षत्रिया उच्छिष्टेनाशुचिना शक्या द्रष्टुं पतिव्रतात्वात्सैषा नाशुचेर्दर्शनमुपैतीति ॥ १.३.१०७ ॥

Así interpelado, Pauṣya reflexionó un momento y respondió a Uttaṅka: "Seguramente eres impuro, pues has comido sobras; recuérdalo. Una mujer kṣatriya no puede ser vista por quien es impuro por haber comido sobras; ella es devota de su esposo y no recibe la vista de los impuros."

1.3.108

अथैवमुक्त उत्तङ्कः स्मृत्वोवाचास्ति खलु मया तु भक्षितं नोपस्पृष्टमागच्छतेति ।
तं पौष्यः प्रत्युवाच एष ते व्यतिक्रमो नोत्थितेनोपस्पृष्टं भवति शीघ्रमागच्छतेति ॥ १.३.१०८ ॥

Así interpelado, Uttaṅka recordó y dijo: "En verdad he comido algo y no me he purificado con agua; ven." Pauṣya le respondió: "Esta es tu transgresión; la purificación no se completa para quien se ha levantado. Ven pronto."

1.3.109

अथोत्तङ्कस्तं तथेत्युक्त्वा प्राङ्मुख उपावेश्य सुप्रक्षालितपाणिपादवदनो निःशब्दाभिरफेनाभिरनुष्णाभिर्हृद्गताभिरद्भिस्त्रिः पीत्वा द्विः परिमृज्य खान्यद्भिरुपस्पृश्य चान्तःपुरं प्रविवेश ॥ १.३.१०९ ॥

Entonces Uttaṅka, diciendo «así sea», se sentó mirando al este, tras lavarse bien manos, pies y rostro; bebió agua tres veces, silenciosa, sin espuma, no caliente, que llegara al corazón, se secó dos veces, tocó los orificios con agua y entró en los aposentos interiores.

1.3.110

ततस्तां क्षत्रियामपश्यत्सा च दृष्ट्वैवोत्तङ्कं प्रत्युत्थायाभिवाद्योवाच स्वागतं ते भगवन्नाज्ञापय किं करवाणीति ॥ १.३.११० ॥

Entonces vio a la dama real. Al ver a Uttaṅka, ella se levantó, lo saludó con reverencia y dijo: "Bienvenido, venerable señor. Ordenad: ¿qué debo hacer?"

1.3.111

स तामुवाचैते कुण्डले गुर्वर्थं मे भिक्षिते दातुमर्हसीति ।
सा प्रीता तेन तस्य सद्भावेन पात्रमयमनतिक्रमणीयश्चेति मत्वा ते कुण्डले अवमुच्यास्मै प्रायच्छदाह चैनमेते कुण्डले तक्षको नागराजः सुभृशं प्रार्थयत्यप्रमत्तो नेतुमर्हसीति ॥ १.३.१११ ॥

Él le dijo: 'Pido estos dos pendientes como limosna para mi maestro; deberías dármelos.' Complacida por su buena disposición, y pensando que era un receptor digno que no debía ser desatendido, ella se quitó los pendientes y se los dio, y dijo: 'El rey de los nāgas, Takṣaka, los desea mucho; llévatelos con cuidado.'

1.3.112

स एवमुक्तस्तां क्षत्रियां प्रत्युवाच भवती सुनिर्वृता भवतु ।
न मां शक्तस्तक्षको नागराजो धर्षयितुमिति ॥ १.३.११२ ॥

Así interpelado, él respondió a aquella mujer kṣatriya: 'Que estés muy tranquila. El rey de los nāgas, Takṣaka, no es capaz de dañarme.'

1.3.113

स एवमुक्त्वा तां क्षत्रियामामन्त्र्य पौष्यसकाशमागच्छत् ।
आह चैनं भोः पौष्य प्रीतोऽस्मीति तमुत्तङ्कं पौष्यः प्रत्युवाच ॥ १.३.११३ ॥

Habiendo dicho esto y despedido a aquella mujer kṣatriya, volvió a la presencia de Pauṣya. Le dijo: '¡Oh Pauṣya, estoy complacido!' Entonces Pauṣya respondió a Uttaṅka.

1.3.114

भगवंश्चिरेण पात्रमासाद्यते भवाश्च गुणवानतिथिस्तदिच्छे श्राद्धं कर्तुं क्रियतां क्षण इति ॥ १.३.११४ ॥

'Venerable, un receptor digno se encuentra solo tras mucho tiempo, y tú eres un huésped virtuoso; por eso deseo realizar un śrāddha. Espera un momento.'

1.3.115

तमुत्तङ्कः प्रत्युवाच कृतक्षण एवास्मि शीघ्रमिच्छामि यथोपपन्नमन्नमुपस्कृतं भवतेति स तथेत्युक्त्वा यथोपपन्नेनान्नेनैनं भोजयामास ॥ १.३.११५ ॥

Uttaṅka respondió: "He llegado a tiempo; deseo que se prepare pronto la comida que esté disponible." Él dijo "Así sea" y lo alimentó con la comida que había a mano.

1.3.116

अथोत्तङ्कः सकेशं शीतमन्नं दृष्ट्वा अशुच्येतदिति मत्वा तं पौष्यमुवाच ।
यस्मान्मे अशुच्यन्नं ददासि तस्मादन्धो भविष्यसीति ॥ १.३.११६ ॥

Entonces Uttaṅka, viendo la comida fría con un cabello y pensando "Esto es impuro", le dijo a Pauṣya: "Porque me das comida impura, quedarás ciego."

1.3.117

तं पौष्यः प्रत्युवाच ।
यस्मात्त्वमदुष्टमन्नंदूषयसि तस्मादनपत्यो भविष्यसीति तमुत्तङ्कः प्रत्युवाच ॥ १.३.११७ ॥

Pauṣya le respondió: "Porque profanas la comida pura, quedarás sin descendencia." Entonces Uttaṅka le respondió.

1.3.118

न युक्तं भवताऽन्नमशुचि दत्त्वा प्रतिशापं दातुं तस्मादन्नमेव प्रत्यक्षीकुरु ।
ततः पौष्यस्तदन्नमशुचि दृष्ट्वा तस्याशुचिभावमपरोक्षयामास ॥ १.३.११८ ॥

Uttaṅka dijo: "No es propio de ti, habiendo dado comida impura, dar una maldición en respuesta; por tanto, muestra la comida misma." Entonces Pauṣya, al ver esa comida impura, hizo evidente su impureza.

1.3.119

अथ तदन्नं मुक्तकेश्या स्त्रियोपहृतमनुष्णं सकेशं चाशुच्येतदिति मत्वा तमृषिमुत्तङ्कं प्रसादयामास ॥ १.३.११९ ॥

Entonces, viendo que la comida traída por una mujer de cabello suelto estaba fría y tenía un cabello, y pensando "Esto es impuro", procuró apaciguar al sabio Uttaṅka.

1.3.120

भघवन्नेतदज्ञानादन्नं सकेशमुपाहृतं शीतं च ।
तत्क्षामये भवन्तं न भवेयमन्ध इति।
तमुत्तङ्कः प्रत्युवाच ॥ १.३.१२० ॥

Venerable señor, por ignorancia este alimento fue traído con cabellos y frío. Por eso te pido perdón, para no quedar ciego. Así respondió Uttaṅka.

1.3.121

न मृषा ब्रवीमि भूत्वा त्वमन्धो नचिरादनन्धो भविष्यसीति ।
ममापि शापो भवता दत्तो न भवेदिति ॥ १.३.१२१ ॥

No hablo en falso: te quedarás ciego, pero no mucho después dejarás de estarlo. Y la maldición que me has impuesto no debe ser en vano.

1.3.122

तं पौष्यः प्रत्युवाच न चाहं शक्तः शापं प्रत्यादातुं न हि मे मन्युरद्याप्युपशमं गच्छति किं चैतद्भवता न ज्ञायते ।
यथा ॥ १.३.१२२ ॥

Pauṣya le respondió: No puedo retirar la maldición, pues mi ira aún no se ha calmado. ¿Acaso no lo sabes? Como…

1.3.123

नवनीतं हृदयं ब्राह्मणस्य ।
वाचि क्षुरो निहितस्तीक्ष्णधारः।
तदुभयमेतद्विपरीतं क्षत्रियस्य ।
वाङ्नवनीतं हृदयं तीक्ष्णधारम्॥ इति ॥ १.३.१२३ ॥

El corazón de un brahmán es mantequilla, y en su habla se coloca una navaja de filo afilado. Estos dos se invierten para un kṣatriya: el habla del kṣatriya es mantequilla, su corazón una hoja de filo afilado.

1.3.124

तदेवंगते न शक्तोऽहं तीक्ष्णहृदयत्वात्तं शापमन्यथाकर्तुं गम्यतामिति ।
तमुत्तङ्कः प्रत्युवाच ॥ १.३.१२४ ॥

Por tanto, en este estado, no puedo deshacer esa maldición a causa de mi corazón afilado. Ahora vete. Así le respondió Uttaṅka.

1.3.125

भवताऽहमन्नस्याशुचिभावमालक्ष्य प्रत्यनुनीतः ।
प्राक् च तेऽभिहितं यस्माददुष्टमन्नं दूषयसि तस्मादनपत्यो भविष्यसीति।
दुष्टे चान्ने नैष मम शापो भविष्यतीति ॥ १.३.१२५ ॥

Me calmé al ver la impureza de la comida por obra tuya. Antes se te dijo: porque contaminas comida que no está contaminada, serás sin descendencia. Y en comida contaminada esta no será mi maldición.

1.3.126

साधयामस्तावदित्युक्त्वा प्रातिष्ठतोत्तङ्कस्ते कुण्डले गृहीत्वा ।
सोऽपश्यदथ पथि नग्नं क्षपणकमागच्छन्तं मुहुर्मुहुर्दृश्यमानमदृश्यमानं च ॥ १.३.१२६ ॥

Diciendo: «Realicemos esto por ahora», Uttaṅka partió llevando aquellos pendientes. Entonces vio en el camino a un asceta jaina desnudo que venía, visible una y otra vez e invisible.

1.3.127

अथोत्तङ्कस्ते कुण्डले संन्यस्य भूमावुदकार्थं प्रचक्रमे ।
एतस्मिन्नन्तरे स क्षपणकस्त्वरमाण उपसृत्य ते कुण्डले गृहीत्वा प्राद्रवत् ॥ १.३.१२७ ॥

Entonces Uttaṅka dejó aquellos pendientes en el suelo y comenzó la ablución con agua. Mientras tanto, aquel asceta, apresurándose, se acercó, tomó los pendientes y huyó.

1.3.128

तमुत्तङ्कोऽभिसृत्य कृतोदककार्यः शुचिः प्रयतो नमो देवेभ्यो गुरुभ्यश्च कृत्वा महता जवेन तमन्वयात् ॥ १.३.१२८ ॥

Uttaṅka, habiendo completado el rito del agua, puro y dominado, rindió homenaje a los dioses y a los maestros, y lo persiguió con gran velocidad.

1.3.129

तस्य तक्षको दृढमासन्नः सतं जग्राह ।
गृहीतमात्रः स तद्रूपं विहाय तक्षकस्वरूपं कृत्वा सहसा धरण्यां विवृतं महाबिलं प्रविवेश ॥ १.३.१२९ ॥

Takṣaka lo sujetó firmemente. En cuanto fue sujetado, abandonó su propia forma, adoptó la forma de Takṣaka y, de repente, entró en el gran agujero que se había abierto en la tierra.

1.3.130

प्रविश्य च नागलोकं स्वभवनमगच्छत् ।
अथोत्तङ्कस्तस्याः क्षत्रियाया वचः स्मृत्वा तं तक्षकमन्वगच्छत् ॥ १.३.१३० ॥

Tras entrar en el mundo de las serpientes, se fue a su propia morada. Entonces Uttaṅka, recordando las palabras de aquella mujer kṣatriya, siguió a Takṣaka.

1.3.131

स तद्बिलं दण्डकाष्ठेन चखान न चाशकत् ।
तं क्लिश्यमानमिन्द्रोऽपश्यत्स वज्रं प्रेषयामास।
गच्छास्य ब्राह्मणस्य साहाय्यं कुरुष्वेति ॥ १.३.१३१ ॥

Intentó excavar aquel agujero con una vara de madera, pero no lo logró. Al verlo afligido, Indra envió el rayo: 'Ve, presta ayuda a este brahmán.'

1.3.132

अथ वज्रं दण्डकाष्ठमनुप्रविश्य तद्बिलमदारयत् ॥ १.३.१३२ ॥

Entonces el rayo, entrando en la vara de madera, abrió aquel agujero.

1.3.133

तमुत्तङ्कोऽनुविवेश तेनैव बिलेन प्रविश्य च तं नागलोकमपर्यन्तमनेकविधप्रासादहर्म्यवलभीनिर्यूहशतसंकुलमुच्चावचक्रीडाश्चर्यस्थानावकीर्णमपश्यत् ॥ १.३.१३३ ॥

Uttaṅka entró por el mismo agujero tras él. Al entrar en el mundo de las serpientes, lo vio: sin límites, abarrotado de palacios y mansiones de muchas clases, terrazas y cientos de balcones salientes, esparcido de maravillosos lugares de recreo, altos y bajos.

1.3.134

स तत्र नागांस्तानस्तुवदेभिः श्लोकैः ।
य ऐरावतराजानः सर्पाः समितिशोभाः।
क्षरन्त इव जीमूताः सविद्युत्पवनेरिताः ॥ १.३.१३४ ॥

Allí los alabó con estos versos: los reyes serpientes descendientes de Airāvata, gloriosos en la batalla, que fluían como nubes impulsadas por el rayo y el viento.

1.3.135

सुरूपा बहुरूपाश्च तथा कल्माषकुण्डलाः ।
आदित्यवन्नाकपृष्ठे रेजुरैरावतोद्भवाः ॥ १.३.१३५ ॥

Hermosos, de muchas formas, con pendientes moteados, nacidos de Airāvata, los nāgas brillaban en el dorso del cielo como el sol.

1.3.136

बहूनि नागवेश्मानि गङ्गायास्तीर उत्तरे ।
तत्रस्थानपि संस्तौमि महतः पन्नगानहम् ॥ १.३.१३६ ॥

En la orilla norte del Gaṅgā hay muchas moradas de nāgas; también alabo a las grandes serpientes que allí habitan.

1.3.137

इच्छेत्कोऽर्कांशुसेनायां चर्तुमैरावतं विना ।
शतान्यशीतिरष्टौ च सहस्राणि च विंशतिः ॥ १.३.१३७ ॥

¿Quién desearía moverse en el ejército de los rayos del sol sin Airāvata? (Son) cientos, ochenta, ocho y veinte mil.

1.3.138

सर्पाणां प्रग्रहा यान्ति धृतराष्ट्रो यदैजति ।
ये चैनमुपसर्पन्ति ये च दूरपथं गताः ॥ १.३.१३८ ॥

Cuando Dhṛtarāṣṭra se mueve, avanzan las riendas de las serpientes; tanto los que se acercan a él como los que han tomado caminos lejanos.

1.3.139

अहमैरावतज्येष्ठभ्रातृभ्योऽकरवं नमः ।
यस्य वासः कुरुक्षेत्रे खाण्डवे चाभवत्पुरा ॥ १.३.१३९ ॥

Rendí homenaje a los hermanos mayores de Airāvata, cuya morada en otro tiempo estuvo en Kurukṣetra y en Khāṇḍava.

1.3.140

तं नागराजमस्तौषं कुण्डलार्थाय तक्षकम् ।
तक्षकश्चाश्वसेनश्च नित्यं सहचरावुभौ ॥ १.३.१४० ॥

Por causa de los pendientes alabé a aquel rey de las serpientes, Takṣaka; Takṣaka y Aśvasena, los dos, son siempre compañeros.

1.3.141

कुरुक्षेत्रं च वसतां नदीमिक्षुमतीमनु ।
जघन्यजस्तक्षकस्य श्रुतसेनेति यः सुतः ॥ १.३.१४१ ॥

Entre los que habitan en Kurukṣetra y a lo largo del río Ikṣumatī, el hijo menor de Takṣaka, llamado Śrutasena.

1.3.142

अवसद्यो महद्द्युम्नि प्रार्थयन्नागमुख्यताम् ।
करवाणि सदा चाहं नमस्तस्मै महात्मने ॥ १.३.१४२ ॥

Aquel que habita, de gran brillo y deseando el primer puesto entre las serpientes: siempre cumpliré su encargo. Homenaje a ese magnánimo.

1.3.143

सौतिरुवाच ।
एवं स्तुत्वा स विप्रर्षिरुत्तङ्को भुजगोत्तमान्।
नैव ते कुण्डले लेभे ततश्चिन्तामुपागमत् ॥ १.३.१४३ ॥

Sauti dijo: Habiendo alabado así a los mejores de las serpientes, el sabio brahmán Uttanka no obtuvo aquellos pendientes, y entonces cayó en la preocupación.

1.3.144

एवं स्तुवन्नपि नागान्यदा ते कुण्डले नालभत्तदाऽपश्यत्स्त्रियौ तन्त्रे अधिरोप्य सुवेमे पटं वयन्त्यौ ।
तस्मिंस्तन्त्रे कृष्णाः सिताश्च तन्तवश्चक्रं चापश्यद्द्वादशारं षड्भिः कुमारैः परिवर्त्यमानं पुरुषं चापश्यदश्वं च दर्शनीयम् ॥ १.३.१४४ ॥

Aunque alabó así a las serpientes y aún no obtuvo aquellos pendientes, entonces vio a dos mujeres tejiendo tela, colocada sobre un telar. En aquel telar había hilos negros y blancos. Vio una rueda de doce radios que seis jóvenes hacían girar, y vio a un hombre y a un caballo hermoso.