Mahābhārata · Adhyāya 1.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.61.1
शृणु राजन्यथा वीरा भ्रातरः पञ्च पाण्डवाः ।
विरोधमन्वगच्छन्त धार्तराष्ट्रैर्दुरात्मभिः ॥ १.६१.१ ॥
Oh rey, escucha cómo los cinco heroicos hermanos Pāṇḍava cayeron en la enemistad con los malvados hijos de Dhṛtarāṣṭra.
1.61.2
गुरवे प्राङ्नमस्कृत्य मनोबुद्धिसमाधिभिः ।
संपूज्य च द्विजान्सर्वांस्तथान्यान्विदुषो जनान् ॥ १.६१.२ ॥
Habiendo primero reverenciado al maestro con mente, intelecto y concentración, y habiendo honrado a todos los dvija y a otras personas doctas.
1.61.3
महर्षेर्विश्रुतस्येह सर्वलोकेषु धीमतः ।
प्रवक्ष्यामि मतं कृत्स्नं व्यासस्यामिततेजसः ॥ १.६१.३ ॥
Relataré la enseñanza completa del gran sabio Vyāsa, renombrado en este mundo y en todos los mundos, el sabio de esplendor inconmensurable.
1.61.4
श्रोतुं पात्रं च राजंस्त्वं प्राप्येमां भारतीं कथाम् ।
गुरोर्वक्त्रपरिस्पन्दो मनः प्रोत्साहतीव मे ॥ १.६१.४ ॥
Oh rey, eres un receptor digno de escuchar esta historia del Bhārata; el movimiento de los labios de mi maestro enciende mi mente con gran ánimo.
1.61.5
शृणु राजन्यथा भेदः कुरुपाण्डवयोरभूत् ।
राज्यार्थे द्यूतसंभूतो वनवासस्तथैव च ॥ १.६१.५ ॥
Escucha, oh rey, cómo surgió la división entre los Kuru y los Pāṇḍava, y cómo se produjo el exilio en el bosque nacido del juego de dados por el reino.
1.61.6
यथा च युद्धमभवत्पृथिवीक्षयकारकम् ।
तत्तेऽहं कथयिष्यामि पृच्छते भरतर्षभ ॥ १.६१.६ ॥
Y cómo se produjo la guerra que causó la destrucción de la tierra, te lo relataré a ti que preguntas, oh toro de los Bharata.
1.61.7
मृते पितरि ते वीरा वनादेत्य स्वमन्दिरम् ।
नचिरादेव विद्वांसो वेदे धनुषि चाभवन् ॥ १.६१.७ ॥
Muerto su padre, aquellos héroes regresaron del bosque a su propia morada, y en poco tiempo se hicieron doctos en el Veda y en el arte del arco.
1.61.8
तांस्तथा सत्ववीर्यौजःसंपन्नान्पौरसंमतान् ।
नामृष्यन्कुरवो दृष्ट्वा पाण्डवाञ्श्रीयशोभृतः ॥ १.६१.८ ॥
Al ver a los Pāṇḍavas dotados de vitalidad, valor y vigor, estimados por los ciudadanos y portadores de esplendor y fama, los Kurus no pudieron soportarlo.
1.61.9
ततो दुर्योधनः क्रूरः कर्णश्च सहसौबलः ।
तेषां निग्रहनिर्वासान्विविधांस्ते समारभन् ॥ १.६१.९ ॥
Entonces el cruel Duryodhana, junto con Karṇa y Saubala (Śakuni), emprendió diversos medios para someterlos y desterrarlos.
1.61.10
ततो दुर्योधनः क्रूरः कुलिङ्गस्य मते स्थितः ।
पाम्डवान्विविधोपायै राज्यहेतोरपीडयत् ॥ १.६१.१० ॥
Entonces el cruel Duryodhana, siguiendo el consejo de Kuliṅga (Karṇa), atormentó a los Pāṇḍavas por diversos medios por el reino.
1.61.11
ददावथ विषं पापो भीमाय धृतराष्ट्रजः ।
जरयामास तद्वीरः सहान्नेन वृकोदरः ॥ १.६१.११ ॥
Entonces el pecador hijo de Dhṛtarāṣṭra dio veneno a Bhīma; pero aquel héroe Vṛkodara lo digirió junto con el alimento.
1.61.12
प्रमाणकोट्यां संसुप्तं पुनर्बद्ध्वा वृकोदरम् ।
तोयेषु भीमं गङ्गायाः प्रक्षिप्य पुरमाव्रजत् ॥ १.६१.१२ ॥
Tras atar de nuevo a Vṛkodara (Bhīma), que dormía profundamente en Pramāṇakoṭi, y arrojar a Bhīma a las aguas del Gaṅgā, regresó a la ciudad.
1.61.13
यदा विबुद्धः कौन्तेयस्तदा संछिद्य बन्धनम् ।
उदतिष्ठन्महाबाहुर्भीमसेनो गतव्यथः ॥ १.६१.१३ ॥
Cuando el hijo de Kuntī despertó, habiendo cortado sus ataduras, el de poderosos brazos Bhīmasena se levantó, libre de dolor.
1.61.14
आशीविषैः कृष्णसर्पैः सुप्तं चैनमदंशयत् ।
सर्वेष्वेवाङ्गदेशेषु न ममार स शत्रुहा ॥ १.६१.१४ ॥
Mientras dormía, fue mordido por serpientes negras venenosas en todas las partes de su cuerpo, pero el matador de enemigos no murió.
1.61.15
तेषां तु विप्रकारेषु तेषु तेषु महामतिः ।
मोक्षणे प्रतिकारे च विदुरोऽवहितोऽभवत् ॥ १.६१.१५ ॥
Ante sus diversas ofensas, y en la liberación de ellas y su remedio, el de gran mente, Vidura, permaneció atento.
1.61.16
स्वर्गस्थो जीवलोकस्य यथा शक्रः सुखावहः ।
पाण्डवानां तथा नित्यं विदुरोऽपि सुखावहः ॥ १.६१.१६ ॥
Así como Indra, que habita en el cielo, es dador de felicidad para el mundo de los vivos, así también Vidura es siempre dador de felicidad para los Pāṇḍavas.
1.61.17
यदा तु विविधोपायैः संवृतैर्विवृतैरपि ।
नाशकद्विनिहन्तुं तान्दैवभाव्यर्थरक्षितान् ॥ १.६१.१७ ॥
Cuando, por diversos medios, tanto ocultos como abiertos, no pudieron matarlos, pues estaban protegidos por el propósito destinado por el destino.
1.61.18
ततः संमन्त्र्य सचिवैर्वृषदुःशासनादिभिः ।
धृतराष्ट्रमनुज्ञाप्य जातुषं गृहमादिशत् ॥ १.६१.१८ ॥
Entonces, tras deliberar con sus ministros, Vṛṣa, Duḥśāsana y otros, y obtener el permiso de Dhṛtarāṣṭra, ordenó construir una casa de laca.
1.61.19
तत्र तान्वासयामास पाण्डवानमितौजसः ।
सुतप्रियैषी तान्राजा पाण्डवानम्बिकासुतः।
ततो विवासयामास राज्यभोगबुभुक्षया ॥ १.६१.१९ ॥
Allí estableció a los Pāṇḍavas de vigor sin límites. Entonces el rey, hijo de Ambikā, que buscaba el favor de sus hijos, los desterró por deseo de disfrutar del reino.
1.61.20
ते प्रातिष्ठन्त सहिता नगरान्नागसाह्वयात् ।
प्रस्थाने चाभवन्मन्त्री क्षत्ता तेषां महात्मनाम् ॥ १.६१.२० ॥
Juntos partieron de la ciudad llamada Nāgasāhvaya, y en la partida de aquellos magnánimos, su consejero era el administrador (Vidura).
1.61.21
तेन मुक्ता जतुगृहान्निशीथे प्राद्रवन्वनम् ।
ततः संप्राप्य कौन्तेया नगरं वारणावतम् ॥ १.६१.२१ ॥
Liberados por él, huyeron de la casa de laca a medianoche hacia el bosque. Luego los hijos de Kuntī llegaron a la ciudad de Vāraṇāvata.
1.61.22
न्यवसन्त महात्मानो मात्रा सह परन्तपाः ।
धृतराष्ट्रेण चाज्ञप्ता उषिता जातुषे गृहे ॥ १.६१.२२ ॥
Aquellos magnánimos abrasadores de enemigos habitaron allí junto con su madre; habían sido puestos a vivir en la casa de laca por orden de Dhṛtarāṣṭra.
1.61.23
पुरोचनाद्रक्षमाणाः संवत्सरमतन्द्रिताः ।
सुरुङ्गां कारयित्वा तु विदुरेण प्रचोदिताः ॥ १.६१.२३ ॥
Protegiéndose de Purocana, permanecieron vigilantes durante un año, y, instados por Vidura, hicieron excavar un túnel.
1.61.24
आदीप्य जातुषं वेश्म दग्ध्वा चैव पुरोचनम् ।
प्राद्रवन्भयसंविग्ना मात्रा सह पन्तपाः ॥ १.६१.२४ ॥
Tras prender fuego a la casa de laca y quemar a Purocana, agitados por el miedo, huyeron junto con su madre; eran abrasadores de enemigos.
1.61.25
ददृशुर्दारुमं रक्षो हिडिम्बं वननिर्झरे ।
हत्वा च तं राक्षसेन्द्रं भीताः समवबोधनात् ॥ १.६१.२५ ॥
Vieron al cruel demonio Hiḍimba junto al arroyo del bosque. Tras matar a aquel señor de los demonios, se asustaron al despertar juntos.
1.61.26
निशि संप्राद्रवन्पार्था धार्तराष्ट्रभयार्दिताः ।
प्राप्ता हिडिम्बा भीमेन यत्र जातो घटोत्कचः ॥ १.६१.२६ ॥
De noche huyeron los hijos de Pṛthā, atormentados por el temor a los hijos de Dhṛtarāṣṭra. Hiḍimbā, junto a Bhīma, llegó al lugar donde había nacido Ghaṭotkaca.
1.61.27
एकचक्रां ततो हत्वा पाण्डवाः संशितव्रताः ।
वेदाध्ययनसंपन्नास्तेऽभवन्ब्रह्मचारिणः ॥ १.६१.२७ ॥
Entonces, tras matarlo en Ekacakrā, los Pāṇḍavas, firmes en sus votos y versados en el estudio de los Vedas, se hicieron brahmacārins.
1.61.28
ते तत्र नियताः कालं कंचिदूषुर्नरर्षभाः ।
मात्रा सहैकचक्रायां ब्राह्मणस्य निवेशने ॥ १.६१.२८ ॥
Aquellos mejores de los hombres, dominados en sí mismos, habitaron allí algún tiempo con su madre, en la casa de un brahmán de Ekacakrā.
1.61.29
तत्राससाद क्षुधितं पुरुषादं वृकोदरः ।
भीमसेनो महाबाहुर्बकं नाम महाबलम् ॥ १.६१.२९ ॥
Allí el de grandes brazos, Bhīmasena, el de vientre de lobo, se encontró con el hambriento devorador de hombres llamado Baka, de gran fuerza.
1.61.30
तं चापि पुरुषव्याघ्रो बाहुवीर्येण पाण्डवः ।
निहत्य तरसा वीरो नागरान्पर्यसान्त्वयत् ॥ १.६१.३० ॥
Aquel tigre entre los hombres, el héroe pāṇḍava, por el valor de sus brazos, también lo mató con rapidez y consoló por completo a los habitantes de la ciudad.
1.61.31
ततस्ते शुश्रुवुः कृष्णां पञ्चालेषु स्वयंवराम् ।
श्रुत्वा चैवाभ्यगच्छ्त गत्वा चैवालभन्त ताम् ॥ १.६१.३१ ॥
Entonces supieron que Kṛṣṇā iba a ser elegida por propia voluntad en el país de los Pañcālas. Tras oírlo, fueron allí y, al llegar, la obtuvieron.
1.61.32
ते तत्र द्रौपदीं लब्ध्वा परिसंवत्सरोषिताः ।
विदिता हास्तिनपुरं प्रत्याजग्मुररिन्दमाः ॥ १.६१.३२ ॥
Habiendo obtenido allí a Draupadī y residido un año entero, los domadores de enemigos, habiendo sido avisados, regresaron a Hāstinapura.
1.61.33
ते उक्ता धृतराष्ट्रेण राज्ञा शान्तनवेन च ।
भ्रातृभिर्विग्रहस्तात कथं वो न भवेदिति ॥ १.६१.३३ ॥
El rey Dhṛtarāṣṭra y el hijo de Śantanu (Bhīṣma) les dijeron: "Querido hijo, ¿cómo no habría conflicto entre vosotros y vuestros hermanos?"
1.61.34
अस्माभिः खाण्डवप्रस्थे युष्मद्वासोऽनुचिन्तितः ।
तस्माज्जनपदोपेतं सुविभक्तमहापथम् ॥ १.६१.३४ ॥
Hemos pensado en una morada para vosotros en Khāṇḍavaprastha, que está dotada de territorio y tiene grandes caminos bien distribuidos.
1.61.35
वासाय स्वाण्डवप्रस्थं व्रजध्वं गतमत्सराः ।
तयोस्ते वचनाज्जग्मुः सह सर्वैः सुहृज्जनैः ॥ १.६१.३५ ॥
"Id a Khāṇḍavaprastha para habitar, libres de envidia." Por las palabras de aquellos dos, marcharon con todos sus allegados benévolos.
1.61.36
नगरं खाण्डवप्रस्थं रत्नान्यादाय सर्वशः ।
तत्र ते न्यवसन्पार्थाः संवत्सरगणांन्बहून् ॥ १.६१.३६ ॥
Tomando todas sus joyas, los hijos de Pṛthā habitaron allí, en la ciudad de Khāṇḍavaprastha, durante muchos años.
1.61.37
वशे शस्त्रप्रतापेन कुर्वन्तोऽन्यान्महीभृतः ।
एवं धर्मप्रधानास्ते सत्यव्रतपरायणाः ॥ १.६१.३७ ॥
Sometiendo a otros reyes con el poder de sus armas, ellos, principalmente dedicados al dharma y firmes en el voto de verdad, así vivían.
1.61.38
अप्रमत्तोत्थिताः क्षान्ताः प्रतपन्तोऽहितान्बहून् ।
अजयद्भीमसेनस्तु दिशं प्राचीं महायशाः ॥ १.६१.३८ ॥
Vigilante, dispuesto y paciente, abrasando a muchos enemigos, el de gran fama Bhīmasena conquistó la dirección oriental.
1.61.39
उदीचीमर्जुनो वीरः प्रतीचीं नकुलस्तथा ।
दक्षिणां सहदेवस्तु विजिग्ये परवीरहा ॥ १.६१.३९ ॥
El héroe Arjuna conquistó la dirección norte, Nakula igualmente la occidental, y Sahadeva, matador de héroes enemigos, la meridional.
1.61.40
एवं चक्रुरिमां सर्वे वशे कृत्स्नां वसुन्धराम् ।
पञ्चभिः सूर्यसङ्काशैः सूर्येण च विराजता ॥ १.६१.४० ॥
Así todos ellos sometieron esta tierra entera: los cinco, resplandecientes como el sol, y el sol brillante.
1.61.41
षट्सूर्येवाभवत्पृथ्वी पाण्डवैः सत्यविक्रमैः ।
ततो निमित्ते कस्मिंश्चिद्धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ १.६१.४१ ॥
Por los Pāṇḍavas de verdadero valor, la tierra se volvió como seis soles. Entonces, en cierta ocasión, el rey Dharma Yudhiṣṭhira...
1.61.42
वनं प्रस्थापयामास तेजस्वी सत्यविक्रमः ।
प्राणेभ्योऽपि प्रियतरं भ्रातरं सव्यसाचिनम् ॥ १.६१.४२ ॥
El resplandeciente, de verdadero valor, envió al bosque a su hermano Savyasācin (Arjuna), más querido que la propia vida.
1.61.43
अर्जुनं पुरुषव्याघ्रं स्थिरात्मानं गुणैर्युतम् ।
स वै संवत्सरं पूर्णं मासं चैकं वने वसन् ॥ १.६१.४३ ॥
Arjuna, tigre entre los hombres, de ánimo firme y dotado de virtudes, habitó en el bosque un año completo y un mes.
1.61.44
तीर्थयात्रां च कृतवान्नागकन्यामवाप च ।
पाण्ड्यस्य तनयां लब्ध्वा तत्र ताभ्यांसहोषितः ॥ १.६१.४४ ॥
Emprendió una peregrinación y obtuvo a una doncella naga; allí obtuvo a la hija del rey Pāṇḍya y vivió con ambas.
1.61.45
ततोऽगच्छद्धृषीकेशं द्वारवत्यां कदाचन ।
लब्धवांस्तत्र बीभत्सुर्भार्यां राजीवलोचनाम् ॥ १.६१.४५ ॥
Luego, en cierta ocasión, fue a Hṛṣīkeśa (Kṛṣṇa) en Dvārakā, y allí Bībhatsu (Arjuna) obtuvo una esposa de ojos de loto.
1.61.46
अनुजां वासुदेवस्य सुभद्रां भद्रभाषिणीम् ।
सा शचीव महेन्द्रेण श्रीः कृष्णेनेव सङ्गता ॥ १.६१.४६ ॥
Subhadrā, hermana menor de Vāsudeva, de palabra auspiciosa, se unió como Śacī con Mahendra y como Śrī con Kṛṣṇa.
1.61.47
सुभद्रा युयुजे प्रीत्या पाण्डवेनार्जुनेन ह ।
अतर्पयच्च कौन्तेयः खाण्डवे हव्यवाहनम् ॥ १.६१.४७ ॥
Subhadrā, con amor, se unió al pāṇḍava Arjuna; y el hijo de Kuntī sació a Agni, portador de las ofrendas, en el bosque de Khāṇḍava.
1.61.48
बीभत्सुर्वासुदेवेन सहितो नृपस्तम ।
नातिभारो हि पार्थस्य केशवेन सहाभवत् ॥ १.६१.४८ ॥
Oh, mejor de los reyes, Bībhatsu (Arjuna), acompañado de Vāsudeva, no llevaba carga excesiva; pues para Pārtha estar con Keśava no fue ninguna carga.
1.61.49
व्यवसायसहायस्य विष्णोः शत्रुवधेष्विव ।
पार्थायाग्निर्ददौ चापि गाण्डीवं धनुरुत्तमम् ॥ १.६१.४९ ॥
Así como Viṣṇu prestó ayuda en el empeño de matar enemigos, Agni también entregó a Pārtha el mejor arco, el Gāṇḍīva.
1.61.50
इषुधी चाक्षयैर्बाणै रथं च कपिलक्षणम् ।
मोक्षयामास बीभत्सुर्मयं यत्र महासुरम् ॥ १.६१.५० ॥
Bībhatsu (Arjuna) hizo liberar dos carcajes, flechas inagotables y el carro con insignia de mono, del lugar donde estaba el gran asura Maya.
1.61.51
स चकार सभां दिव्यां सर्वरत्नसमाचिताम् ।
तस्यां दुर्योधनो मन्दो लोभं चक्रे सुदुर्मतिः ॥ १.६१.५१ ॥
Él construyó una asamblea divina llena de toda clase de joyas, y en ella el necio y malintencionado Duryodhana concibió codicia.
1.61.52
ततोऽक्षैर्वञ्चयित्वा च सौबलेन युधिष्ठिरम् ।
वनं प्रस्थापयामास सप्तवर्षाणि पञ्च च ॥ १.६१.५२ ॥
Luego, habiendo engañado a Yudhiṣṭhira con los dados por medio del hijo de Subala (Śakuni), los envió al bosque por siete años y cinco.
1.61.53
अज्ञातमेकं राष्ट्रे च ततो वर्षं त्रयोदशम् ।
ततश्चतुर्दशे वर्षे याचमानाः स्वकं वसु ॥ १.६१.५३ ॥
Luego debían permanecer desconocidos en el reino durante un año, y luego el decimotercer año; y en el decimocuarto año pedían su propia riqueza.
1.61.54
नालभन्त महाराज ततो युद्धमवर्तत ।
ततस्ते क्षत्रमुत्साद्य हत्वा दुर्योधनं नृपम् ॥ १.६१.५४ ॥
Oh gran rey, no lo obtuvieron, y entonces sobrevino la guerra; luego, habiendo desarraigado a la casta guerrera, dieron muerte al rey Duryodhana.
1.61.55
राज्यं विहतभूयिष्ठं प्रत्यपद्यन्त पाण्डवाः ।
इष्ट्वा क्रतूंश्च विविधानश्वमेधादिकान्बहून् ॥ १.६१.५५ ॥
Los Pāṇḍavas recuperaron el reino, en gran parte arruinado, y realizaron muchos sacrificios de diversas clases, comenzando por el sacrificio del caballo (Aśvamedha).
1.61.56
धृतराष्ट्रे गते स्वर्गं विदुरे पञ्चतां गते ।
गमयित्वा क्रियां स्वर्ग्यां राज्ञाममिततेजसाम् ॥ १.६१.५६ ॥
Habiendo partido Dhṛtarāṣṭra al cielo y habiendo alcanzado Vidura la disolución en los cinco elementos, y tras hacer celebrar los ritos que conducen al cielo por aquellos reyes de esplendor inconmensurable.
1.61.57
स्वं धाम याते वार्ष्णेये कृष्णदारान्प्ररक्ष्य च ।
महाप्रस्थानिकं कृत्वा गताः स्वर्गमनुत्तमम् ॥ १.६१.५७ ॥
Cuando el Vārṣṇeya (Kṛṣṇa) se fue a su propia morada, y tras proteger a Kṛṣṇā (Draupadī) y a las demás mujeres, emprendieron la gran partida y fueron al cielo supremo.
1.61.58
एवमेतत्पुरावृत्तं तेषामक्लिष्टकर्मणाम् ।
भेदो राज्यविनाशश्च जयश्च जयतांवर ॥ १.६१.५८ ॥
Así es esta historia antigua de aquellos de acciones sin esfuerzo: división, la ruina del reino y la victoria, oh el mejor de los vencedores.