ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.61.1
शृणु राजन्यथा वीरा भ्रातरः पञ्च पाण्डवाः ।
विरोधमन्वगच्छन्त धार्तराष्ट्रैर्दुरात्मभिः ॥ १.६१.१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੁਣੋ: ਵੀਰ ਪੰਜ ਪਾਂਡਵ ਭਰਾ ਦੁਸ਼ਟ-ਆਤਮਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ।
1.61.2
गुरवे प्राङ्नमस्कृत्य मनोबुद्धिसमाधिभिः ।
संपूज्य च द्विजान्सर्वांस्तथान्यान्विदुषो जनान् ॥ १.६१.२ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ।
1.61.3
महर्षेर्विश्रुतस्येह सर्वलोकेषु धीमतः ।
प्रवक्ष्यामि मतं कृत्स्नं व्यासस्यामिततेजसः ॥ १.६१.३ ॥
ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਵਿਆਸ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਮਤ ਮੈਂ ਕਹਾਂਗਾ।
1.61.4
श्रोतुं पात्रं च राजंस्त्वं प्राप्येमां भारतीं कथाम् ।
गुरोर्वक्त्रपरिस्पन्दो मनः प्रोत्साहतीव मे ॥ १.६१.४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਭਾਰਤ-ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਤੂੰ ਹੈਂ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਹਿਲਜੁਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
1.61.5
शृणु राजन्यथा भेदः कुरुपाण्डवयोरभूत् ।
राज्यार्थे द्यूतसंभूतो वनवासस्तथैव च ॥ १.६१.५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਕੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕਿਵੇਂ ਪਈ। ਰਾਜ ਲਈ ਜੂਏ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਬਨਵਾਸ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
1.61.6
यथा च युद्धमभवत्पृथिवीक्षयकारकम् ।
तत्तेऽहं कथयिष्यामि पृच्छते भरतर्षभ ॥ १.६१.६ ॥
ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਯੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
1.61.7
मृते पितरि ते वीरा वनादेत्य स्वमन्दिरम् ।
नचिरादेव विद्वांसो वेदे धनुषि चाभवन् ॥ १.६१.७ ॥
ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਵੀਰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਰਤ ਆਏ; ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਹ ਵੇਦ ਅਤੇ ਧਨੁਰਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨ ਬਣ ਗਏ।
1.61.8
तांस्तथा सत्ववीर्यौजःसंपन्नान्पौरसंमतान् ।
नामृष्यन्कुरवो दृष्ट्वा पाण्डवाञ्श्रीयशोभृतः ॥ १.६१.८ ॥
ਸੱਤਵ, ਵੀਰਜ ਅਤੇ ਓਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਸ਼੍ਰੀ ਤੇ ਯਸ਼ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕੌਰਵ ਇਹ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੇ।
1.61.9
ततो दुर्योधनः क्रूरः कर्णश्च सहसौबलः ।
तेषां निग्रहनिर्वासान्विविधांस्ते समारभन् ॥ १.६१.९ ॥
ਫਿਰ ਕਰੂਰ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਕਰਣ ਅਤੇ ਸੌਬਲ (ਸ਼ਕੁਨੀ) ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇਣ ਦੇ ਕਈ ਢੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ।
1.61.10
ततो दुर्योधनः क्रूरः कुलिङ्गस्य मते स्थितः ।
पाम्डवान्विविधोपायै राज्यहेतोरपीडयत् ॥ १.६१.१० ॥
ਫਿਰ ਕਰੂਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਕੁਲਿੰਗ (ਕਰਣ) ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਦਿਆਂ ਰਾਜ ਲਈ ਕਈ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇਣ ਲੱਗਾ।
1.61.11
ददावथ विषं पापो भीमाय धृतराष्ट्रजः ।
जरयामास तद्वीरः सहान्नेन वृकोदरः ॥ १.६१.११ ॥
ਫਿਰ ਪਾਪੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਵੀਰ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅੰਨ ਨਾਲ ਪਚਾ ਲਿਆ।
1.61.12
प्रमाणकोट्यां संसुप्तं पुनर्बद्ध्वा वृकोदरम् ।
तोयेषु भीमं गङ्गायाः प्रक्षिप्य पुरमाव्रजत् ॥ १.६१.१२ ॥
ਪ੍ਰਮਾਣਕੋਟੀ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਸੁੱਤੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਨੂੰ ਫਿਰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਕੇ ਉਹ ਨਗਰ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਿਆ।
1.61.13
यदा विबुद्धः कौन्तेयस्तदा संछिद्य बन्धनम् ।
उदतिष्ठन्महाबाहुर्भीमसेनो गतव्यथः ॥ १.६१.१३ ॥
ਜਦੋਂ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਜਾਗਿਆ, ਤਦ ਬੰਧਨ ਕੱਟ ਕੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਮਸੇਨ ਪੀੜਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।
1.61.14
आशीविषैः कृष्णसर्पैः सुप्तं चैनमदंशयत् ।
सर्वेष्वेवाङ्गदेशेषु न ममार स शत्रुहा ॥ १.६१.१४ ॥
ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਕਾਲੇ ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਡੰਗਿਆ; ਪਰ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਨਾ ਮਰਿਆ।
1.61.15
तेषां तु विप्रकारेषु तेषु तेषु महामतिः ।
मोक्षणे प्रतिकारे च विदुरोऽवहितोऽभवत् ॥ १.६१.१५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰੇ ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਮਤੀ ਵਿਦੁਰ ਸੁਚੇਤ ਰਿਹਾ।
1.61.16
स्वर्गस्थो जीवलोकस्य यथा शक्रः सुखावहः ।
पाण्डवानां तथा नित्यं विदुरोऽपि सुखावहः ॥ १.६१.१६ ॥
ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਲੋਕ ਲਈ ਸੁਖਦਾਈ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਦੁਰ ਵੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਲਈ ਸਦਾ ਸੁਖਦਾਈ ਹੈ।
1.61.17
यदा तु विविधोपायैः संवृतैर्विवृतैरपि ।
नाशकद्विनिहन्तुं तान्दैवभाव्यर्थरक्षितान् ॥ १.६१.१७ ॥
ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅਨੇਕ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ ਸਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੈਵੀ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਏ ਸਨ।
1.61.18
ततः संमन्त्र्य सचिवैर्वृषदुःशासनादिभिः ।
धृतराष्ट्रमनुज्ञाप्य जातुषं गृहमादिशत् ॥ १.६१.१८ ॥
ਫਿਰ ਵ੍ਰਿਸ਼, ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਆਦਿ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਉਸਨੇ ਲਾਖ ਦਾ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
1.61.19
तत्र तान्वासयामास पाण्डवानमितौजसः ।
सुतप्रियैषी तान्राजा पाण्डवानम्बिकासुतः।
ततो विवासयामास राज्यभोगबुभुक्षया ॥ १.६१.१९ ॥
ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਵਸਾਇਆ। ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਰਾਜ-ਭੋਗ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
1.61.20
ते प्रातिष्ठन्त सहिता नगरान्नागसाह्वयात् ।
प्रस्थाने चाभवन्मन्त्री क्षत्ता तेषां महात्मनाम् ॥ १.६१.२० ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਨਾਗਸਾਹਵਯ ਨਗਰ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਕ੍ਸ਼ੱਤਾ (ਵਿਦੁਰ) ਸਨ।
1.61.21
तेन मुक्ता जतुगृहान्निशीथे प्राद्रवन्वनम् ।
ततः संप्राप्य कौन्तेया नगरं वारणावतम् ॥ १.६१.२१ ॥
ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡੇ ਜਾ ਕੇ ਲਾਖ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ। ਫਿਰ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਰਣਾਵਤ ਨਗਰ ਪਹੁੰਚੇ।
1.61.22
न्यवसन्त महात्मानो मात्रा सह परन्तपाः ।
धृतराष्ट्रेण चाज्ञप्ता उषिता जातुषे गृहे ॥ १.६१.२२ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਰਹੇ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਹ ਲਾਖ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
1.61.23
पुरोचनाद्रक्षमाणाः संवत्सरमतन्द्रिताः ।
सुरुङ्गां कारयित्वा तु विदुरेण प्रचोदिताः ॥ १.६१.२३ ॥
ਪੁਰੋਚਨ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਚੌਕਸ ਰਹੇ। ਵਿਦੁਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁਰੰਗ ਬਣਵਾਈ।
1.61.24
आदीप्य जातुषं वेश्म दग्ध्वा चैव पुरोचनम् ।
प्राद्रवन्भयसंविग्ना मात्रा सह पन्तपाः ॥ १.६१.२४ ॥
ਲਾਖ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਕੇ ਅਤੇ ਪੁਰੋਚਨ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ, ਡਰ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਭੱਜ ਗਏ; ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
1.61.25
ददृशुर्दारुमं रक्षो हिडिम्बं वननिर्झरे ।
हत्वा च तं राक्षसेन्द्रं भीताः समवबोधनात् ॥ १.६१.२५ ॥
ਜੰਗਲ ਦੇ ਝਰਨੇ ਕੋਲ ਕਰੂਰ ਰਾਖਸ਼ ਹਿਡਿੰਬ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਰਾਖਸ਼ਰਾਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਇਕੱਠੇ ਜਾਗਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਡਰ ਗਏ।
1.61.26
निशि संप्राद्रवन्पार्था धार्तराष्ट्रभयार्दिताः ।
प्राप्ता हिडिम्बा भीमेन यत्र जातो घटोत्कचः ॥ १.६१.२६ ॥
ਰਾਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਹਿਡਿੰਬਾ ਭੀਮ ਨਾਲ ਉਸ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚੀ ਜਿੱਥੇ ਘਟੋਤਕਚ ਜਨਮਿਆ ਸੀ।
1.61.27
एकचक्रां ततो हत्वा पाण्डवाः संशितव्रताः ।
वेदाध्ययनसंपन्नास्तेऽभवन्ब्रह्मचारिणः ॥ १.६१.२७ ॥
ਫਿਰ ਏਕਚੱਕਰਾ ਵਿੱਚ (ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ) ਮਾਰ ਕੇ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਰਤਧਾਰੀ ਪਾਂਡਵ ਵੇਦ-ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਬਣ ਗਏ।
1.61.28
ते तत्र नियताः कालं कंचिदूषुर्नरर्षभाः ।
मात्रा सहैकचक्रायां ब्राह्मणस्य निवेशने ॥ १.६१.२८ ॥
ਉਹ ਸੰਜਮੀ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਏਕਚੱਕਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਰਹੇ।
1.61.29
तत्राससाद क्षुधितं पुरुषादं वृकोदरः ।
भीमसेनो महाबाहुर्बकं नाम महाबलम् ॥ १.६१.२९ ॥
ਉੱਥੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਭੀਮਸੇਨ ਭੁੱਖੇ ਨਰਭਕਸ਼ੀ ਬਕ ਨਾਮ ਦੇ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਖਸ਼ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ।
1.61.30
तं चापि पुरुषव्याघ्रो बाहुवीर्येण पाण्डवः ।
निहत्य तरसा वीरो नागरान्पर्यसान्त्वयत् ॥ १.६१.३० ॥
ਉਸ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ ਪਾਂਡਵ ਵੀਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਹਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਮਾਰ ਕੇ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ।
1.61.31
ततस्ते शुश्रुवुः कृष्णां पञ्चालेषु स्वयंवराम् ।
श्रुत्वा चैवाभ्यगच्छ्त गत्वा चैवालभन्त ताम् ॥ १.६१.३१ ॥
ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਂਚਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਵੈਂਵਰ ਲਈ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ (ਦ੍ਰੌਪਦੀ) ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ। ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਗਏ ਅਤੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
1.61.32
ते तत्र द्रौपदीं लब्ध्वा परिसंवत्सरोषिताः ।
विदिता हास्तिनपुरं प्रत्याजग्मुररिन्दमाः ॥ १.६१.३२ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ। ਫਿਰ ਸੂਚਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਅਰਿੰਦਮੋ, ਉਹ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਾਪਸ ਆਏ।
1.61.33
ते उक्ता धृतराष्ट्रेण राज्ञा शान्तनवेन च ।
भ्रातृभिर्विग्रहस्तात कथं वो न भवेदिति ॥ १.६१.३३ ॥
"ਹੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਹੋਵੇ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਭੀਸ਼ਮ) ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.61.34
अस्माभिः खाण्डवप्रस्थे युष्मद्वासोऽनुचिन्तितः ।
तस्माज्जनपदोपेतं सुविभक्तमहापथम् ॥ १.६१.३४ ॥
ਅਸੀਂ ਖਾਂਡਵਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਨਿਵਾਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਜਨਪਦਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੰਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
1.61.35
वासाय स्वाण्डवप्रस्थं व्रजध्वं गतमत्सराः ।
तयोस्ते वचनाज्जग्मुः सह सर्वैः सुहृज्जनैः ॥ १.६१.३५ ॥
"ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਖਾਂਡਵਪ੍ਰਸਥ ਜਾਓ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਚਲੇ ਗਏ।
1.61.36
नगरं खाण्डवप्रस्थं रत्नान्यादाय सर्वशः ।
तत्र ते न्यवसन्पार्थाः संवत्सरगणांन्बहून् ॥ १.६१.३६ ॥
ਖਾਂਡਵਪ੍ਰਸਥ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਹੇ।
1.61.37
वशे शस्त्रप्रतापेन कुर्वन्तोऽन्यान्महीभृतः ।
एवं धर्मप्रधानास्ते सत्यव्रतपरायणाः ॥ १.६१.३७ ॥
ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨਾਲ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਧਰਮ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਸੱਤਿਅਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ।
1.61.38
अप्रमत्तोत्थिताः क्षान्ताः प्रतपन्तोऽहितान्बहून् ।
अजयद्भीमसेनस्तु दिशं प्राचीं महायशाः ॥ १.६१.३८ ॥
ਸੁਚੇਤ, ਤਿਆਰ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹੋ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਜਿੱਤੀ।
1.61.39
उदीचीमर्जुनो वीरः प्रतीचीं नकुलस्तथा ।
दक्षिणां सहदेवस्तु विजिग्ये परवीरहा ॥ १.६१.३९ ॥
ਵੀਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ, ਨਕੁਲ ਨੇ ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵੈਰੀ-ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਜਿੱਤੀ।
1.61.40
एवं चक्रुरिमां सर्वे वशे कृत्स्नां वसुन्धराम् ।
पञ्चभिः सूर्यसङ्काशैः सूर्येण च विराजता ॥ १.६१.४० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ। ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਪੰਜਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਇਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
1.61.41
षट्सूर्येवाभवत्पृथ्वी पाण्डवैः सत्यविक्रमैः ।
ततो निमित्ते कस्मिंश्चिद्धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ १.६१.४१ ॥
ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਧਰਤੀ ਛੇ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ...
1.61.42
वनं प्रस्थापयामास तेजस्वी सत्यविक्रमः ।
प्राणेभ्योऽपि प्रियतरं भ्रातरं सव्यसाचिनम् ॥ १.६१.४२ ॥
ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ ਸਵਿਅਸਾਚੀ (ਅਰਜੁਨ) ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
1.61.43
अर्जुनं पुरुषव्याघ्रं स्थिरात्मानं गुणैर्युतम् ।
स वै संवत्सरं पूर्णं मासं चैकं वने वसन् ॥ १.६१.४३ ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਘ ਵਰਗੇ, ਸਥਿਰ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਰਜੁਨ — ਉਹ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹੇ।
1.61.44
तीर्थयात्रां च कृतवान्नागकन्यामवाप च ।
पाण्ड्यस्य तनयां लब्ध्वा तत्र ताभ्यांसहोषितः ॥ १.६१.४४ ॥
ਉਸ ਨੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਾਗ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਉੱਥੇ ਪਾਂਡਿਆ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰਿਹਾ।
1.61.45
ततोऽगच्छद्धृषीकेशं द्वारवत्यां कदाचन ।
लब्धवांस्तत्र बीभत्सुर्भार्यां राजीवलोचनाम् ॥ १.६१.४५ ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਦੁਆਰਕਾ ਵਿੱਚ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਕੋਲ ਗਿਆ; ਉੱਥੇ ਬੀਭਤਸੂ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਕਮਲ-ਨੈਣੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
1.61.46
अनुजां वासुदेवस्य सुभद्रां भद्रभाषिणीम् ।
सा शचीव महेन्द्रेण श्रीः कृष्णेनेव सङ्गता ॥ १.६१.४६ ॥
ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਸੁਭਦਰਾ, ਸ਼ੁਭ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ; ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਸ਼ਚੀ ਵਾਂਗ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਂਗ ਜੁੜ ਗਈ।
1.61.47
सुभद्रा युयुजे प्रीत्या पाण्डवेनार्जुनेन ह ।
अतर्पयच्च कौन्तेयः खाण्डवे हव्यवाहनम् ॥ १.६१.४७ ॥
ਸੁਭਦਰਾ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪਾਂਡਵ ਅਰਜੁਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ; ਕੌਂਤੇਯ ਨੇ ਖਾਂਡਵ ਵਣ ਵਿੱਚ ਹਵਿਆਵਾਹਨ (ਅਗਨੀ) ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ।
1.61.48
बीभत्सुर्वासुदेवेन सहितो नृपस्तम ।
नातिभारो हि पार्थस्य केशवेन सहाभवत् ॥ १.६१.४८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਵਾਸੁਦੇਵ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਬੀਭਤਸੂ (ਅਰਜੁਨ) ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਕੇਸ਼ਵ ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਪਾਰਥ ਲਈ ਭਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
1.61.49
व्यवसायसहायस्य विष्णोः शत्रुवधेष्विव ।
पार्थायाग्निर्ददौ चापि गाण्डीवं धनुरुत्तमम् ॥ १.६१.४९ ॥
ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦੇ ਵਧ ਵਿੱਚ ਉੱਦਮ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਾਂਗ, ਅਗਨੀ ਨੇ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਨੂੰ ਗਾਂਡੀਵ ਨਾਮਕ ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।
1.61.50
इषुधी चाक्षयैर्बाणै रथं च कपिलक्षणम् ।
मोक्षयामास बीभत्सुर्मयं यत्र महासुरम् ॥ १.६१.५० ॥
ਬੀਭਤਸੂ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਸੁਰ ਮਯ ਸੀ, ਉੱਥੋਂ ਦੋ ਤਰਕਸ਼, ਅਕਸ਼ਯ ਬਾਣ ਅਤੇ ਕਪੀ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ ਰਥ ਛੁਡਵਾ ਲਏ।
1.61.51
स चकार सभां दिव्यां सर्वरत्नसमाचिताम् ।
तस्यां दुर्योधनो मन्दो लोभं चक्रे सुदुर्मतिः ॥ १.६१.५१ ॥
ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਦਿਵਿਆ ਸਭਾ ਬਣਾਈ। ਉਸ ਸਭਾ ਉੱਤੇ ਮੂਰਖ ਅਤੇ ਅਤਿ ਦੁਰਮਤੀ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਲਾਲਚ ਕੀਤਾ।
1.61.52
ततोऽक्षैर्वञ्चयित्वा च सौबलेन युधिष्ठिरम् ।
वनं प्रस्थापयामास सप्तवर्षाणि पञ्च च ॥ १.६१.५२ ॥
ਫਿਰ ਸੌਬਲ (ਸ਼ਕੁਨੀ) ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
1.61.53
अज्ञातमेकं राष्ट्रे च ततो वर्षं त्रयोदशम् ।
ततश्चतुर्दशे वर्षे याचमानाः स्वकं वसु ॥ १.६१.५३ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿਣਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਸਾਲ ਵੀ। ਫਿਰ ਚੌਦ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣਾ ਧਨ ਮੰਗ ਰਹੇ ਸਨ।
1.61.54
नालभन्त महाराज ततो युद्धमवर्तत ।
ततस्ते क्षत्रमुत्साद्य हत्वा दुर्योधनं नृपम् ॥ १.६१.५४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ (ਧਨ) ਨਾ ਮਿਲਿਆ, ਤਦ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖੱਤਰੀ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹੋਂ ਪੁੱਟ ਕੇ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
1.61.55
राज्यं विहतभूयिष्ठं प्रत्यपद्यन्त पाण्डवाः ।
इष्ट्वा क्रतूंश्च विविधानश्वमेधादिकान्बहून् ॥ १.६१.५५ ॥
ਬਹੁਤ ਹਿੱਸਾ ਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਰਾਜ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਯਗ ਕੀਤੇ।
1.61.56
धृतराष्ट्रे गते स्वर्गं विदुरे पञ्चतां गते ।
गमयित्वा क्रियां स्वर्ग्यां राज्ञाममिततेजसाम् ॥ १.६१.५६ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੇ ਅਤੇ ਵਿਦੁਰ ਪੰਚਤਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਅਮਿਤ ਤੇਜਸਵੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਵਰਗ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਾਲੀ ਕਿਰਿਆ ਕਰਵਾ ਕੇ।
1.61.57
स्वं धाम याते वार्ष्णेये कृष्णदारान्प्ररक्ष्य च ।
महाप्रस्थानिकं कृत्वा गताः स्वर्गमनुत्तमम् ॥ १.६१.५७ ॥
ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਆਪਣੇ ਧਾਮ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ (ਦ੍ਰੌਪਦੀ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਗਏ।
1.61.58
एवमेतत्पुरावृत्तं तेषामक्लिष्टकर्मणाम् ।
भेदो राज्यविनाशश्च जयश्च जयतांवर ॥ १.६१.५८ ॥
ਹੇ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹਨਾਂ ਸਹਿਜ-ਕਰਮੀਆਂ ਦਾ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਰਤਾਂਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ: ਫੁੱਟ, ਰਾਜ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਜਿੱਤ।