మహాభారతం · అధ్యాయం 1.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.61.1
शृणु राजन्यथा वीरा भ्रातरः पञ्च पाण्डवाः ।
विरोधमन्वगच्छन्त धार्तराष्ट्रैर्दुरात्मभिः ॥ १.६१.१ ॥
ఓ రాజా, విను: వీరులైన ఐదుగురు పాండవ సోదరులు దుష్టాత్ములైన ధృతరాష్ట్ర పుత్రులతో ఎలా విరోధంలో చిక్కుకున్నారో.
1.61.2
गुरवे प्राङ्नमस्कृत्य मनोबुद्धिसमाधिभिः ।
संपूज्य च द्विजान्सर्वांस्तथान्यान्विदुषो जनान् ॥ १.६१.२ ॥
ముందుగా గురువుకు మనస్సు, బుద్ధి, ఏకాగ్రతతో నమస్కరించి, సమస్త ద్విజులను మరియు ఇతర విద్వాంసులను పూజించి.
1.61.3
महर्षेर्विश्रुतस्येह सर्वलोकेषु धीमतः ।
प्रवक्ष्यामि मतं कृत्स्नं व्यासस्यामिततेजसः ॥ १.६१.३ ॥
ఈ లోకంలో, సర్వలోకాలలో ప్రసిద్ధుడైన, బుద్ధిమంతుడైన మహర్షి, అపరిమిత తేజస్సు గల వ్యాసుని సంపూర్ణ అభిప్రాయాన్ని నేను చెబుతాను.
1.61.4
श्रोतुं पात्रं च राजंस्त्वं प्राप्येमां भारतीं कथाम् ।
गुरोर्वक्त्रपरिस्पन्दो मनः प्रोत्साहतीव मे ॥ १.६१.४ ॥
ఓ రాజా, ఈ భారత కథను వినడానికి నీవు అర్హుడవు. గురువు నోటి కదలిక నా మనసును ఎంతో ఉత్సాహపరుస్తోంది.
1.61.5
शृणु राजन्यथा भेदः कुरुपाण्डवयोरभूत् ।
राज्यार्थे द्यूतसंभूतो वनवासस्तथैव च ॥ १.६१.५ ॥
ఓ రాజా, కురులకు పాండవులకు మధ్య ఎలా భేదం కలిగిందో విను. రాజ్యం కోసం జూదం వల్ల కలిగిన వనవాసం కూడా అలాగే.
1.61.6
यथा च युद्धमभवत्पृथिवीक्षयकारकम् ।
तत्तेऽहं कथयिष्यामि पृच्छते भरतर्षभ ॥ १.६१.६ ॥
భూమిని నాశనం చేసే యుద్ధం ఎలా జరిగిందో, ఓ భరతశ్రేష్ఠా, అడుగుతున్న నీకు నేను చెబుతాను.
1.61.7
मृते पितरि ते वीरा वनादेत्य स्वमन्दिरम् ।
नचिरादेव विद्वांसो वेदे धनुषि चाभवन् ॥ १.६१.७ ॥
తండ్రి మరణించిన తరువాత ఆ వీరులు అడవి నుండి తమ ఇంటికి తిరిగి వచ్చారు; కొద్దికాలంలోనే వారు వేదంలోనూ ధనుర్విద్యలోనూ పండితులయ్యారు.
1.61.8
तांस्तथा सत्ववीर्यौजःसंपन्नान्पौरसंमतान् ।
नामृष्यन्कुरवो दृष्ट्वा पाण्डवाञ्श्रीयशोभृतः ॥ १.६१.८ ॥
పాండవులు సత్త్వం, వీర్యం, ఓజస్సులతో కూడినవారై పౌరులచేత గౌరవించబడుతూ, శ్రీ యశస్సులతో ప్రకాశించడం చూసి కౌరవులు దానిని సహించలేకపోయారు.
1.61.9
ततो दुर्योधनः क्रूरः कर्णश्च सहसौबलः ।
तेषां निग्रहनिर्वासान्विविधांस्ते समारभन् ॥ १.६१.९ ॥
అప్పుడు క్రూరుడైన దుర్యోధనుడు, కర్ణుడు, సౌబలుడితో (శకునితో) కలిసి వారిని అణచడానికి, బహిష్కరించడానికి అనేక ఉపాయాలు ప్రారంభించారు.
1.61.10
ततो दुर्योधनः क्रूरः कुलिङ्गस्य मते स्थितः ।
पाम्डवान्विविधोपायै राज्यहेतोरपीडयत् ॥ १.६१.१० ॥
అప్పుడు క్రూరుడైన దుర్యోధనుడు కులింగుని (కర్ణుని) అభిప్రాయాన్ని అనుసరించి, రాజ్యం కోసం అనేక ఉపాయాలతో పాండవులను బాధించాడు.
1.61.11
ददावथ विषं पापो भीमाय धृतराष्ट्रजः ।
जरयामास तद्वीरः सहान्नेन वृकोदरः ॥ १.६१.११ ॥
అప్పుడు పాపి అయిన ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు భీమునికి విషం ఇచ్చాడు; కాని వీరుడైన వృకోదరుడు (భీముడు) దానిని అన్నంతో కలిపి జీర్ణం చేసుకున్నాడు.
1.61.12
प्रमाणकोट्यां संसुप्तं पुनर्बद्ध्वा वृकोदरम् ।
तोयेषु भीमं गङ्गायाः प्रक्षिप्य पुरमाव्रजत् ॥ १.६१.१२ ॥
ప్రమాణకోటి వద్ద గాఢనిద్రలో ఉన్న వృకోదరుని (భీముని) మళ్ళీ బంధించి, గంగా జలాలలో పడవేసి అతడు నగరానికి తిరిగి వెళ్ళాడు.
1.61.13
यदा विबुद्धः कौन्तेयस्तदा संछिद्य बन्धनम् ।
उदतिष्ठन्महाबाहुर्भीमसेनो गतव्यथः ॥ १.६१.१३ ॥
కుంతీపుత్రుడు మేల్కొన్నప్పుడు, బంధనాలను తెంచి, మహాబాహువైన భీమసేనుడు బాధ లేకుండా లేచాడు.
1.61.14
आशीविषैः कृष्णसर्पैः सुप्तं चैनमदंशयत् ।
सर्वेष्वेवाङ्गदेशेषु न ममार स शत्रुहा ॥ १.६१.१४ ॥
నిద్రిస్తున్న అతడిని విషసర్పాలు శరీరంలోని అన్ని అవయవాలపై కరిచాయి; శత్రువులను సంహరించే అతడు మరణించలేదు.
1.61.15
तेषां तु विप्रकारेषु तेषु तेषु महामतिः ।
मोक्षणे प्रतिकारे च विदुरोऽवहितोऽभवत् ॥ १.६१.१५ ॥
వారు చేసిన అనేక రకాల హానులలో, వాటి నుండి విముక్తి కలిగించడంలో, ప్రతీకారంలో మహామతి విదురుడు జాగ్రత్తగా ఉన్నాడు.
1.61.16
स्वर्गस्थो जीवलोकस्य यथा शक्रः सुखावहः ।
पाण्डवानां तथा नित्यं विदुरोऽपि सुखावहः ॥ १.६१.१६ ॥
స్వర్గంలో నివసించే ఇంద్రుడు జీవలోకానికి సుఖాన్ని ఇచ్చేవాడైనట్లు, విదురుడు కూడా పాండవులకు ఎల్లప్పుడూ సుఖాన్నిస్తాడు.
1.61.17
यदा तु विविधोपायैः संवृतैर्विवृतैरपि ।
नाशकद्विनिहन्तुं तान्दैवभाव्यर्थरक्षितान् ॥ १.६१.१७ ॥
రహస్యంగా, బహిరంగంగా అనేక ఉపాయాలతో ప్రయత్నించినా, దైవ నిర్ణయం చేత రక్షించబడిన వారిని వారు చంపలేకపోయారు.
1.61.18
ततः संमन्त्र्य सचिवैर्वृषदुःशासनादिभिः ।
धृतराष्ट्रमनुज्ञाप्य जातुषं गृहमादिशत् ॥ १.६१.१८ ॥
అప్పుడు వృష, దుఃశాసనుడు మొదలైన మంత్రులతో ఆలోచించి, ధృతరాష్ట్రుని అనుమతి పొంది, అరగిల్లు భవనాన్ని నిర్మించమని ఆజ్ఞాపించాడు.
1.61.19
तत्र तान्वासयामास पाण्डवानमितौजसः ।
सुतप्रियैषी तान्राजा पाण्डवानम्बिकासुतः।
ततो विवासयामास राज्यभोगबुभुक्षया ॥ १.६१.१९ ॥
అక్కడ అపార తేజస్సు గల పాండవులను అతడు నివసింపజేశాడు. కుమారుల ప్రియాన్ని కోరిన అంబిక కుమారుడైన రాజు, రాజ్యభోగ కాంక్షతో ఆ పాండవులను తరువాత బహిష్కరించాడు.
1.61.20
ते प्रातिष्ठन्त सहिता नगरान्नागसाह्वयात् ।
प्रस्थाने चाभवन्मन्त्री क्षत्ता तेषां महात्मनाम् ॥ १.६१.२० ॥
వారందరూ కలిసి నాగసాహ్వయ నగరం నుండి బయలుదేరారు. ఆ మహాత్ముల ప్రయాణంలో వారి మంత్రి క్షత్త (విదురుడు) ఉన్నాడు.
1.61.21
तेन मुक्ता जतुगृहान्निशीथे प्राद्रवन्वनम् ।
ततः संप्राप्य कौन्तेया नगरं वारणावतम् ॥ १.६१.२१ ॥
అతని అనుమతితో లక్కగృహం నుండి అర్ధరాత్రి వారు అడవి వైపు పరుగెత్తారు. తరువాత కుంతీ కుమారులు వారణావత నగరాన్ని చేరుకున్నారు.
1.61.22
न्यवसन्त महात्मानो मात्रा सह परन्तपाः ।
धृतराष्ट्रेण चाज्ञप्ता उषिता जातुषे गृहे ॥ १.६१.२२ ॥
శత్రువులను దహించే ఆ మహాత్ములు తల్లితో కలిసి అక్కడ నివసించారు. ధృతరాష్ట్రుని ఆజ్ఞతో వారు లక్కగృహంలో నివసించారు.
1.61.23
पुरोचनाद्रक्षमाणाः संवत्सरमतन्द्रिताः ।
सुरुङ्गां कारयित्वा तु विदुरेण प्रचोदिताः ॥ १.६१.२३ ॥
పురోచనుని నుండి తమను రక్షించుకుంటూ వారు ఒక సంవత్సరం అలసట లేకుండా జాగ్రత్తగా ఉన్నారు. విదురుని ప్రేరణతో వారు ఒక సొరంగాన్ని నిర్మింపజేశారు.
1.61.24
आदीप्य जातुषं वेश्म दग्ध्वा चैव पुरोचनम् ।
प्राद्रवन्भयसंविग्ना मात्रा सह पन्तपाः ॥ १.६१.२४ ॥
లక్కగృహానికి నిప్పుపెట్టి, పురోచనుని దహించి, భయంతో కలవరపడి వారు తల్లితో కలిసి పారిపోయారు; వారు శత్రువులను తపింపజేసేవారు.
1.61.25
ददृशुर्दारुमं रक्षो हिडिम्बं वननिर्झरे ।
हत्वा च तं राक्षसेन्द्रं भीताः समवबोधनात् ॥ १.६१.२५ ॥
అడవి ఝరి వద్ద క్రూరుడైన రాక్షసుడు హిడింబుడిని వారు చూశారు. ఆ రాక్షసరాజును చంపి, కలిసి మేల్కొన్నందున వారు భయపడ్డారు.
1.61.26
निशि संप्राद्रवन्पार्था धार्तराष्ट्रभयार्दिताः ।
प्राप्ता हिडिम्बा भीमेन यत्र जातो घटोत्कचः ॥ १.६१.२६ ॥
రాత్రివేళ పృథ కుమారులు ధృతరాష్ట్ర పుత్రుల భయంతో పీడితులై పారిపోయారు. హిడింబ భీమునితో కలిసి ఘటోత్కచుడు జన్మించిన చోటికి చేరింది.
1.61.27
एकचक्रां ततो हत्वा पाण्डवाः संशितव्रताः ।
वेदाध्ययनसंपन्नास्तेऽभवन्ब्रह्मचारिणः ॥ १.६१.२७ ॥
తరువాత ఏకచక్రలో (రాక్షసుని) చంపి, దృఢవ్రతులైన పాండవులు వేదాధ్యయనంలో నిపుణులై బ్రహ్మచారులయ్యారు.
1.61.28
ते तत्र नियताः कालं कंचिदूषुर्नरर्षभाः ।
मात्रा सहैकचक्रायां ब्राह्मणस्य निवेशने ॥ १.६१.२८ ॥
ఆ నియతాత్ములైన నరశ్రేష్ఠులు తల్లితో కలిసి ఏకచక్రలో ఒక బ్రాహ్మణుని ఇంట్లో కొంతకాలం నివసించారు.
1.61.29
तत्राससाद क्षुधितं पुरुषादं वृकोदरः ।
भीमसेनो महाबाहुर्बकं नाम महाबलम् ॥ १.६१.२९ ॥
అక్కడ మహాబాహువు, వృకోదరుడైన భీమసేనుడు ఆకలితో ఉన్న నరభక్షకుడు, మహాబలుడైన బకుడనే రాక్షసుని ఎదుర్కొన్నాడు.
1.61.30
तं चापि पुरुषव्याघ्रो बाहुवीर्येण पाण्डवः ।
निहत्य तरसा वीरो नागरान्पर्यसान्त्वयत् ॥ १.६१.३० ॥
ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడైన పాండవ వీరుడు తన బాహుబలంతో అతడిని కూడా వెంటనే చంపి, పట్టణవాసులను పూర్తిగా ఓదార్చాడు.
1.61.31
ततस्ते शुश्रुवुः कृष्णां पञ्चालेषु स्वयंवराम् ।
श्रुत्वा चैवाभ्यगच्छ्त गत्वा चैवालभन्त ताम् ॥ १.६१.३१ ॥
అప్పుడు వారు పాంచాలదేశంలో స్వయంవరంగా జరగనున్న కృష్ణను గురించి విన్నారు. విని అక్కడికి వెళ్లి ఆమెను పొందారు.
1.61.32
ते तत्र द्रौपदीं लब्ध्वा परिसंवत्सरोषिताः ।
विदिता हास्तिनपुरं प्रत्याजग्मुररिन्दमाः ॥ १.६१.३२ ॥
వారు అక్కడ ద్రౌపదిని పొంది ఒక సంవత్సరం పూర్తిగా అక్కడే నివసించారు. తరువాత తెలియజేయబడి, శత్రుసంహారకులారా, హస్తినాపురానికి తిరిగి వచ్చారు.
1.61.33
ते उक्ता धृतराष्ट्रेण राज्ञा शान्तनवेन च ।
भ्रातृभिर्विग्रहस्तात कथं वो न भवेदिति ॥ १.६१.३३ ॥
"అయ్యా, మీకు సోదరులతో కలహం ఎందుకు కలగకుండా ఉంటుంది?" అని ధృతరాష్ట్ర రాజు, శాంతనుని కుమారుడు (భీష్ముడు) వారితో అన్నారు.
1.61.34
अस्माभिः खाण्डवप्रस्थे युष्मद्वासोऽनुचिन्तितः ।
तस्माज्जनपदोपेतं सुविभक्तमहापथम् ॥ १.६१.३४ ॥
మేము ఖాండవప్రస్థంలో మీ నివాసం గురించి ఆలోచించాము. కాబట్టి అది జనపదాలతో కూడినది, చక్కగా విభజించబడిన గొప్ప మార్గాలు కలది.
1.61.35
वासाय स्वाण्डवप्रस्थं व्रजध्वं गतमत्सराः ।
तयोस्ते वचनाज्जग्मुः सह सर्वैः सुहृज्जनैः ॥ १.६१.३५ ॥
"అసూయలేనివారై నివసించుటకు ఖాండవప్రస్థానికి వెళ్లండి." ఆ ఇద్దరి మాటలతో వారు హితులైన జనులందరితో కలిసి వెళ్లారు.
1.61.36
नगरं खाण्डवप्रस्थं रत्नान्यादाय सर्वशः ।
तत्र ते न्यवसन्पार्थाः संवत्सरगणांन्बहून् ॥ १.६१.३६ ॥
ఖాండవప్రస్థం అనే నగరంలో అన్ని రత్నాలను తీసుకొని పృథ కుమారులు అక్కడ అనేక సంవత్సరాలు నివసించారు.
1.61.37
वशे शस्त्रप्रतापेन कुर्वन्तोऽन्यान्महीभृतः ।
एवं धर्मप्रधानास्ते सत्यव्रतपरायणाः ॥ १.६१.३७ ॥
ఆయుధ ప్రతాపంతో ఇతర రాజులను వశపరచుకుంటూ, ఈ విధంగా వారు ధర్మప్రధానులై సత్యవ్రతంలో నిలిచారు.
1.61.38
अप्रमत्तोत्थिताः क्षान्ताः प्रतपन्तोऽहितान्बहून् ।
अजयद्भीमसेनस्तु दिशं प्राचीं महायशाः ॥ १.६१.३८ ॥
అప్రమత్తులై, సిద్ధంగా, సహనంతో, అనేక శత్రువులను తపింపజేస్తూ, మహాయశస్వి భీమసేనుడు తూర్పు దిక్కును జయించాడు.
1.61.39
उदीचीमर्जुनो वीरः प्रतीचीं नकुलस्तथा ।
दक्षिणां सहदेवस्तु विजिग्ये परवीरहा ॥ १.६१.३९ ॥
వీరుడైన అర్జునుడు ఉత్తర దిక్కును, నకులుడు పశ్చిమ దిక్కును, శత్రువీరులను సంహరించే సహదేవుడు దక్షిణ దిక్కును జయించారు.
1.61.40
एवं चक्रुरिमां सर्वे वशे कृत्स्नां वसुन्धराम् ।
पञ्चभिः सूर्यसङ्काशैः सूर्येण च विराजता ॥ १.६१.४० ॥
ఈ విధంగా వారందరూ ఈ సమస్త భూమిని వశపరచుకున్నారు. సూర్యతుల్యులైన ఐదుగురితో, ప్రకాశించే సూర్యునితో కలిసి వారు ఇలా చేశారు.
1.61.41
षट्सूर्येवाभवत्पृथ्वी पाण्डवैः सत्यविक्रमैः ।
ततो निमित्ते कस्मिंश्चिद्धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ १.६१.४१ ॥
సత్యపరాక్రమ పాండవుల వల్ల భూమి ఆరు సూర్యులవలె అయింది. తరువాత ఏదో కారణంగా ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు...
1.61.42
वनं प्रस्थापयामास तेजस्वी सत्यविक्रमः ।
प्राणेभ्योऽपि प्रियतरं भ्रातरं सव्यसाचिनम् ॥ १.६१.४२ ॥
తేజోవంతుడు, సత్యపరాక్రముడు అయిన అతడు, ప్రాణాలకంటే ప్రియమైన సోదరుడు సవ్యసాచిని (అర్జునుని) అడవికి పంపాడు.
1.61.43
अर्जुनं पुरुषव्याघ्रं स्थिरात्मानं गुणैर्युतम् ।
स वै संवत्सरं पूर्णं मासं चैकं वने वसन् ॥ १.६१.४३ ॥
మనుషులలో పులి వంటి, స్థిరచిత్తుడు, గుణసంపన్నుడైన అర్జునుడు — అతడు ఒక పూర్తి సంవత్సరం మరియు ఒక నెల అడవిలో నివసించాడు.
1.61.44
तीर्थयात्रां च कृतवान्नागकन्यामवाप च ।
पाण्ड्यस्य तनयां लब्ध्वा तत्र ताभ्यांसहोषितः ॥ १.६१.४४ ॥
అతడు తీర్థయాత్ర చేశాడు; నాగకన్యను పొందాడు. అక్కడ పాండ్య రాజు కుమార్తెను పొంది, వారితో కలిసి నివసించాడు.
1.61.45
ततोऽगच्छद्धृषीकेशं द्वारवत्यां कदाचन ।
लब्धवांस्तत्र बीभत्सुर्भार्यां राजीवलोचनाम् ॥ १.६१.४५ ॥
అనంతరం అతడు ఒకసారి ద్వారకలో హృషీకేశుని (కృష్ణుని) వద్దకు వెళ్ళాడు; అక్కడ బీభత్సుడు (అర్జునుడు) కమలనయనమైన భార్యను పొందాడు.
1.61.46
अनुजां वासुदेवस्य सुभद्रां भद्रभाषिणीम् ।
सा शचीव महेन्द्रेण श्रीः कृष्णेनेव सङ्गता ॥ १.६१.४६ ॥
వాసుదేవుని చెల్లెలు సుభద్ర, శుభవచనాలు పలికేది; ఇంద్రునితో శచి వలెను, కృష్ణునితో శ్రీ వలెను కలిసింది.
1.61.47
सुभद्रा युयुजे प्रीत्या पाण्डवेनार्जुनेन ह ।
अतर्पयच्च कौन्तेयः खाण्डवे हव्यवाहनम् ॥ १.६१.४७ ॥
సుభద్ర ప్రేమతో పాండవుడైన అర్జునునితో కలిసింది; కౌంతేయుడు ఖాండవ వనంలో హవ్యవాహనుడైన అగ్నిని తృప్తిపరిచాడు.
1.61.48
बीभत्सुर्वासुदेवेन सहितो नृपस्तम ।
नातिभारो हि पार्थस्य केशवेन सहाभवत् ॥ १.६१.४८ ॥
ఓ రాజశ్రేష్ఠా! వాసుదేవునితో కలిసి ఉన్న బీభత్సునికి (అర్జునునికి) అధిక భారం లేదు; కేశవునితో కలిసి ఉండటం పార్థునికి భారం కాలేదు.
1.61.49
व्यवसायसहायस्य विष्णोः शत्रुवधेष्विव ।
पार्थायाग्निर्ददौ चापि गाण्डीवं धनुरुत्तमम् ॥ १.६१.४९ ॥
శత్రు సంహారంలో ప్రయత్నానికి తోడుగా ఉన్న విష్ణువు (కృష్ణుడు) వలె, అగ్ని పార్థునికి (అర్జునుడికి) గాండీవం అనే ఉత్తమ ధనుస్సును కూడా ఇచ్చాడు.
1.61.50
इषुधी चाक्षयैर्बाणै रथं च कपिलक्षणम् ।
मोक्षयामास बीभत्सुर्मयं यत्र महासुरम् ॥ १.६१.५० ॥
బీభత్సుడు (అర్జునుడు), మహా అసురుడు మయుడు ఉన్న చోటి నుండి, రెండు అంబులపొదులను, అక్షయ బాణాలను, వానర ధ్వజం గల రథాన్ని విడిపించాడు.
1.61.51
स चकार सभां दिव्यां सर्वरत्नसमाचिताम् ।
तस्यां दुर्योधनो मन्दो लोभं चक्रे सुदुर्मतिः ॥ १.६१.५१ ॥
అతడు అన్ని రత్నాలతో నిండిన దివ్యమైన సభను నిర్మించాడు. ఆ సభపై మూర్ఖుడు, అతి దుర్బుద్ధి గల దుర్యోధనుడు లోభం పెంచుకున్నాడు.
1.61.52
ततोऽक्षैर्वञ्चयित्वा च सौबलेन युधिष्ठिरम् ।
वनं प्रस्थापयामास सप्तवर्षाणि पञ्च च ॥ १.६१.५२ ॥
ఆ తర్వాత సౌబలుని (శకునిని) చేత పాచికలతో యుధిష్ఠిరుణ్ణి మోసగించి, ఏడు, ఐదు సంవత్సరాలు అడవికి పంపించాడు.
1.61.53
अज्ञातमेकं राष्ट्रे च ततो वर्षं त्रयोदशम् ।
ततश्चतुर्दशे वर्षे याचमानाः स्वकं वसु ॥ १.६१.५३ ॥
తరువాత రాజ్యంలో ఒక సంవత్సరం అజ్ఞాతంగా ఉండాలి, తరువాత పదమూడవ సంవత్సరం కూడా. పదునాలుగవ సంవత్సరంలో వారు తమ ధనాన్ని అడుగుతూ ఉన్నారు.
1.61.54
नालभन्त महाराज ततो युद्धमवर्तत ।
ततस्ते क्षत्रमुत्साद्य हत्वा दुर्योधनं नृपम् ॥ १.६१.५४ ॥
ఓ మహారాజా, వారికి (ధనం) లభించలేదు, అప్పుడు యుద్ధం జరిగింది. తరువాత వారు క్షత్రియ వర్గాన్ని నిర్మూలించి, రాజు దుర్యోధనుడిని చంపారు.
1.61.55
राज्यं विहतभूयिष्ठं प्रत्यपद्यन्त पाण्डवाः ।
इष्ट्वा क्रतूंश्च विविधानश्वमेधादिकान्बहून् ॥ १.६१.५५ ॥
బాగా నాశనమైన రాజ్యాన్ని పాండవులు తిరిగి పొందారు; అశ్వమేధం మొదలైన అనేక విధాల యజ్ఞాలను చేశారు.
1.61.56
धृतराष्ट्रे गते स्वर्गं विदुरे पञ्चतां गते ।
गमयित्वा क्रियां स्वर्ग्यां राज्ञाममिततेजसाम् ॥ १.६१.५६ ॥
ధృతరాష్ట్రుడు స్వర్గానికి వెళ్ళిన తరువాత, విదురుడు పంచత్వం పొందిన తరువాత, ఆ అపారతేజస్సు గల రాజులకు స్వర్గప్రాప్తి కలిగించే క్రియలను జరిపించి.
1.61.57
स्वं धाम याते वार्ष्णेये कृष्णदारान्प्ररक्ष्य च ।
महाप्रस्थानिकं कृत्वा गताः स्वर्गमनुत्तमम् ॥ १.६१.५७ ॥
వార్ష్ణేయుడు (కృష్ణుడు) తన ధామానికి వెళ్ళిన తరువాత, కృష్ణను (ద్రౌపదిని) మరియు ఇతర స్త్రీలను రక్షించి, మహాప్రస్థానం చేసి, అత్యుత్తమ స్వర్గాన్ని చేరారు.
1.61.58
एवमेतत्पुरावृत्तं तेषामक्लिष्टकर्मणाम् ।
भेदो राज्यविनाशश्च जयश्च जयतांवर ॥ १.६१.५८ ॥
జయించేవారిలో శ్రేష్ఠుడా, అప్రయత్నకర్మలు చేసిన వారి ఈ పురాతన వృత్తాంతం ఇదే: విభేదం, రాజ్య వినాశం, విజయం.