Mahābhārata · Adhyāya 1.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.73.1
यः परेषां नरो नित्यमतिवादांस्तितिक्षते ।
देवयानि विजानीहि तेन सर्वमिदं जितम् ॥ १.७३.१ ॥
El hombre que siempre soporta las duras palabras de otros — sábelo, Devayānī: por él todo esto ha sido conquistado.
1.73.2
यः समुत्पतितं क्रोधं निगृह्णाति इयं यथा ।
स यन्तेत्युच्यते सद्भिर्न यो रश्मिषु लम्बते ॥ १.७३.२ ॥
Quien así refrena la ira que ha surgido es llamado 'conductor' por los buenos; no quien se cuelga de las riendas.
1.73.3
यः समुत्पतितं क्रोधमक्रोधेन निरस्यति ।
देवयानि विजानीहि तेन सर्वमिदं जितम् ॥ १.७३.३ ॥
Quien aparta la ira surgida con no-ira — sábelo, Devayānī: por él todo esto ha sido conquistado.
1.73.4
यः समुत्पतितं क्रोधं क्षमयेह निरस्यति ।
यथोरगस्त्वचं जीर्णां स वै पुरुष उच्यते ॥ १.७३.४ ॥
Quien aquí aparta la ira surgida por el perdón, como la serpiente desprende su vieja piel gastada — ése, en verdad, es llamado hombre.
1.73.5
यः संधारयते मन्युं योऽतिवादांस्तितिक्षते ।
यश्च तप्तो न तपति दृढं सोऽर्थस्य भाजनम् ॥ १.७३.५ ॥
Quien contiene la ira, soporta las palabras duras y, aunque atormentado, no atormenta a otros — ése es firmemente recipiente de riqueza y provecho.
1.73.6
यो यजेदपरिश्रान्तो मासिमासि शतं समाः ।
न क्रुद्ध्येद्यश्च सर्वस्य तयोरक्रोधनोऽधिकः ॥ १.७३.६ ॥
Quien sacrifica incansablemente, mes tras mes, durante cien años, y quien no se enfurece con nadie — de estos dos, el libre de ira es superior.
1.73.7
तस्मादक्रोधनः श्रेष्ठः कामक्रोधौ विगर्हितौ ।
क्रुद्धस्य निष्फलान्येव दानयज्ञतपांसि च ॥ १.७३.७ ॥
Por eso, el que no se enoja es el mejor; el deseo y la ira son ambos censurables. Para el iracundo, las donaciones, los sacrificios y las austeridades son en verdad infructuosos.
1.73.8
तस्मादक्रोधने यज्ञतपोदानफलं महत् ।
भवेदसंशयं भद्रे नेतरस्मिन्कदाचन ॥ १.७३.८ ॥
Por eso, en quien no se enoja el fruto del sacrificio, la austeridad y la donación es grande, oh buena mujer, sin duda; en el otro nunca lo es.
1.73.9
न यतिर्न तपस्वी च न यज्वा न च धर्मभाक् ।
क्रोधस्य यो वशं गच्छेत्तस्य लोकद्वयं न च ॥ १.७३.९ ॥
Quien cae bajo el dominio de la ira no es asceta, ni austero, ni sacrificador, ni partícipe del dharma; para él no hay ninguno de los dos mundos.
1.73.10
पुत्रो भृत्यः सुहृद्भ्राता भार्या धर्मश्च सत्यता ।
तस्यैतान्यपयास्यन्ति क्रोधशीलस्य निश्चितम् ॥ १.७३.१० ॥
Hijo, sirviente, amigo, hermano, esposa, dharma y veracidad: todos ellos ciertamente se apartarán del hombre de naturaleza iracunda.
1.73.11
यत्कुमाराः कुमार्यश्च वैरं कुर्युरचेतसः ।
न तत्प्राज्ञोऽनुकुर्वीत न विदुस्ते बलाबलम् ॥ १.७३.११ ॥
Si niños y niñas, sin juicio, traban enemistad, el sabio no debe imitarlo; ellos no conocen su fuerza ni su debilidad.
1.73.12
वेदाहं तात बालाऽपि धर्माणां यदिहान्तरम् ।
अक्रोधे चातिवादे च वेद चापि बलाबलम् ॥ १.७३.१२ ॥
Padre, aunque soy una joven, conozco la diferencia entre los dharmas en esto; también conozco la fuerza y la debilidad en la ausencia de ira y en soportar la afrenta.
1.73.13
स्ववृत्तिमननुष्ठाय धर्ममुत्सृज्य तत्त्वतः ।
शिष्यस्याशिष्यवृत्तेस्तु न क्षन्तव्यं बुभूषता ॥ १.७३.१३ ॥
Quien desea prosperar no debe perdonar a un discípulo que no cumple su deber, que ha abandonado el dharma en verdad y cuya conducta no es la de un discípulo.
1.73.14
प्रेष्यः शिष्यः स्ववृत्तिं हि विसृज्य विफलं गतः ।
तस्मात्संकीर्णवृत्तेषु वासो मम न रोचते ॥ १.७३.१४ ॥
Como un sirviente o un discípulo que ha abandonado su ocupación y se ha ido en vano, no me agrada vivir entre quienes tienen una conducta mezclada.
1.73.15
पुमांसो ये हि निन्दन्ति वृत्तेनाभिजनेन च ।
न तेषु निवसेत्प्राज्ञः श्रेयोऽर्थी पापबुद्धिषु ॥ १.७३.१५ ॥
Los hombres que censuran a otros por su conducta o su linaje: el sabio que busca el bien no debe habitar entre esas personas de mala intención.
1.73.16
ये त्वेनमभिजानन्ति वृत्तेनाभिजनेन वा ।
तेषु साधुषु वस्तव्यं स वासः श्रेष्ठ उच्यते ॥ १.७३.१६ ॥
Entre aquellos que lo conocen bien, por su conducta o su linaje, se debe habitar entre esas buenas personas; se dice que esa morada es la mejor.
1.73.17
सुयन्त्रितपरा नित्यं विहीनाश्च धनैर्वराः ।
दुर्वृत्ताः पापकर्माणश्चण्डाला धनिनोपि च ॥ १.७३.१७ ॥
Hay hombres excelentes, siempre bien controlados, aunque carezcan de riqueza; pero los de mala conducta que hacen obras malvadas son parias, aun siendo ricos.
1.73.18
नैव जात्या हि चण्डालाः स्वकर्मविहितैर्विना ।
धनाभिजनविद्यासु सक्ताश्चण्डालधर्मिणः ॥ १.७३.१८ ॥
Nadie es paria por nacimiento solamente, ni sin la conducta prescrita por sus propias acciones; quienes están apegados a la riqueza, el linaje y el saber tienen la naturaleza de parias.
1.73.19
अकारणाश्च द्वेष्यन्ति परिवादं वदन्ति ते ।
साधोस्तत्र न वासोस्ति पापिभिः पापतां व्रजेत् ॥ १.७३.१९ ॥
Sin motivo odian y pronuncian reproches. Allí no hay morada para el hombre bueno; quien vive entre los malvados cae en la maldad.
1.73.20
सुकृते दुष्कृते वापि यत्र सज्जति यो नरः ।
ध्रुवं रतिर्भवेत्तस्य तस्माद्द्वेषं न रोचयेत् ॥ १.७३.२० ॥
Allí donde se aferra el hombre, sea a una buena acción o a una mala, seguramente estará su deleite. Por eso no se debe favorecer el odio.
1.73.21
वाग्दुरुक्तं महाघोरं दुहितुर्वृषपर्वणः ।
मम मथ्नाति हृदयमग्निकाम इवारणिम् ॥ १.७३.२१ ॥
Las palabras duras y muy terribles de la hija de Vṛṣaparvan agitan mi corazón, como quien desea fuego agita el palo de frotación.
1.73.22
न ह्यतो दुष्करतरं मन्ये लोकेष्वपि त्रिषु ।
यः सपत्नश्रियं दीप्तां हीनश्रीः पर्युपासते ॥ १.७३.२२ ॥
Creo que no hay nada más difícil en los tres mundos que servir, privado de esplendor, a la brillante opulencia de una rival.
1.73.23
मरणं शोभनं तस्य इति विद्वज्जना विदुः ।
अवमानमवाप्नोति शनैर्नीचसमागमात् ॥ १.७३.२३ ॥
Los sabios saben que para él la muerte es preferible; por la compañía de los viles se obtiene poco a poco la deshonra.
1.73.24
अतिवादा वक्त्रतो निःसरन्ति ।
यैराहतः शोचति रात्र्यहानि।
परस्य वै मर्मसु ते पतन्ति ।
तस्माद्धीरो नैव मुच्येत्परेषु ॥ १.७३.२४ ॥
De la boca salen las palabras hirientes; heridos por ellas, los hombres se afligen noche y día. Caen sobre los puntos vitales de otros; por eso el hombre firme nunca se libra de los demás (de tales golpes).
1.73.25
निरोहेदायुधैश्छिन्नं संरोहेद्दग्धमाग्निना ।
वाक्क्षतं च न संरोहेदाशरीरं शरीरिणाम् ॥ १.७३.२५ ॥
La herida causada por armas puede sanar, y la quemada por el fuego también puede sanar; pero la herida de la palabra no sana, pues no alcanza el cuerpo de los seres encarnados.
1.73.26
संरोहित शरैर्विद्धं नवं परशुना हतम् ।
वाचा दुरुक्तं बीभत्सं न संरोहेत वाक्क्षतम् ॥ १.७३.२६ ॥
La herida atravesada por flechas o el golpe reciente de un hacha pueden sanar; pero la herida de la palabra, causada por un dicho duro y vergonzoso, no sana.