మహాభారతం · అధ్యాయం 1.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.73.1
यः परेषां नरो नित्यमतिवादांस्तितिक्षते ।
देवयानि विजानीहि तेन सर्वमिदं जितम् ॥ १.७३.१ ॥
ఇతరుల కఠిన మాటలను ఎల్లప్పుడూ సహించే మనిషి — దేవయానీ, తెలుసుకో; అతడు ఇదంతా జయించినవాడే.
1.73.2
यः समुत्पतितं क्रोधं निगृह्णाति इयं यथा ।
स यन्तेत्युच्यते सद्भिर्न यो रश्मिषु लम्बते ॥ १.७३.२ ॥
పుట్టుకొచ్చిన కోపాన్ని ఇలా నిగ్రహించేవాడే సజ్జనులచే 'సారథి' అని పిలువబడతాడు; పగ్గాలకు వేలాడేవాడు కాదు.
1.73.3
यः समुत्पतितं क्रोधमक्रोधेन निरस्यति ।
देवयानि विजानीहि तेन सर्वमिदं जितम् ॥ १.७३.३ ॥
పుట్టిన కోపాన్ని క్రోధం లేకుండా తొలగించేవాడు — దేవయానీ, తెలుసుకో; అతడు ఇదంతా జయించినవాడే.
1.73.4
यः समुत्पतितं क्रोधं क्षमयेह निरस्यति ।
यथोरगस्त्वचं जीर्णां स वै पुरुष उच्यते ॥ १.७३.४ ॥
ఇక్కడ పుట్టిన కోపాన్ని క్షమతో తొలగించేవాడు — పాము పాత చర్మాన్ని విడిచినట్టు — అతడే నిజంగా 'పురుషుడు' అని పిలువబడతాడు.
1.73.5
यः संधारयते मन्युं योऽतिवादांस्तितिक्षते ।
यश्च तप्तो न तपति दृढं सोऽर्थस्य भाजनम् ॥ १.७३.५ ॥
మన్యువును నిలిపి ఉంచేవాడు, కఠిన మాటలను సహించేవాడు, బాధపడినా ఇతరులను బాధించనివాడు — అతడే నిశ్చయంగా అర్థానికి (ధనం, ప్రయోజనానికి) పాత్రుడు.
1.73.6
यो यजेदपरिश्रान्तो मासिमासि शतं समाः ।
न क्रुद्ध्येद्यश्च सर्वस्य तयोरक्रोधनोऽधिकः ॥ १.७३.६ ॥
అలసట లేకుండా నెల నెలా వందేళ్లు యజ్ఞం చేసేవాడు, ఎవరిపైనా కోపం లేనివాడు — ఈ ఇద్దరిలో కోపం లేనివాడే అధికుడు.
1.73.7
तस्मादक्रोधनः श्रेष्ठः कामक्रोधौ विगर्हितौ ।
क्रुद्धस्य निष्फलान्येव दानयज्ञतपांसि च ॥ १.७३.७ ॥
అందుచేత కోపం లేనివాడే శ్రేష్ఠుడు; కామం, కోపం రెండూ నిందితమైనవి. కోపించినవాని దానాలు, యజ్ఞాలు, తపస్సులు నిష్ఫలమే అవుతాయి.
1.73.8
तस्मादक्रोधने यज्ञतपोदानफलं महत् ।
भवेदसंशयं भद्रे नेतरस्मिन्कदाचन ॥ १.७३.८ ॥
అందుచేత కోపం లేనివానికి యజ్ఞ, తప, దానాల ఫలం గొప్పదవుతుంది; ఓ భద్రా, ఇందులో సందేహం లేదు; ఇతరునికి అది ఎప్పుడూ కాదు.
1.73.9
न यतिर्न तपस्वी च न यज्वा न च धर्मभाक् ।
क्रोधस्य यो वशं गच्छेत्तस्य लोकद्वयं न च ॥ १.७३.९ ॥
కోపానికి వశుడైనవాడు యతి కాడు, తపస్వి కాడు, యజ్ఞం చేసేవాడు కాడు, ధర్మభాగి కాడు; అతనికి రెండు లోకాలు లేవు.
1.73.10
पुत्रो भृत्यः सुहृद्भ्राता भार्या धर्मश्च सत्यता ।
तस्यैतान्यपयास्यन्ति क्रोधशीलस्य निश्चितम् ॥ १.७३.१० ॥
కొడుకు, సేవకుడు, స్నేహితుడు, సోదరుడు, భార్య, ధర్మం, సత్యం — కోపస్వభావం గలవానిని ఇవన్నీ నిశ్చయంగా విడిచిపోతాయి.
1.73.11
यत्कुमाराः कुमार्यश्च वैरं कुर्युरचेतसः ।
न तत्प्राज्ञोऽनुकुर्वीत न विदुस्ते बलाबलम् ॥ १.७३.११ ॥
బాలురు, బాలికలు అవివేకంతో వైరం చేసినా, జ్ఞాని దాన్ని అనుకరించకూడదు; వారు తమ బలాబలాలు తెలియనివారు.
1.73.12
वेदाहं तात बालाऽपि धर्माणां यदिहान्तरम् ।
अक्रोधे चातिवादे च वेद चापि बलाबलम् ॥ १.७३.१२ ॥
తండ్రీ, నేను బాలికనైనా ఇక్కడ ధర్మాల మధ్య భేదాన్ని తెలుసుకున్నాను; కోపం లేకపోవడంలో, అవమానాన్ని సహించడంలో కూడా బలాబలాలను తెలుసుకున్నాను.
1.73.13
स्ववृत्तिमननुष्ठाय धर्ममुत्सृज्य तत्त्वतः ।
शिष्यस्याशिष्यवृत्तेस्तु न क्षन्तव्यं बुभूषता ॥ १.७३.१३ ॥
తన వృత్తిని ఆచరించక, నిజమైన ధర్మాన్ని విడిచిన, శిష్యునికి తగని ప్రవర్తన గల శిష్యుని, శ్రేయస్సు కోరువాడు క్షమించరాదు.
1.73.14
प्रेष्यः शिष्यः स्ववृत्तिं हि विसृज्य विफलं गतः ।
तस्मात्संकीर्णवृत्तेषु वासो मम न रोचते ॥ १.७३.१४ ॥
తన వృత్తిని విడిచి వ్యర్థంగా వెళ్లిన సేవకుడు లేదా శిష్యుడిలా, మిశ్రమ ప్రవర్తన గలవారి మధ్య నివసించడం నాకు ఇష్టం లేదు.
1.73.15
पुमांसो ये हि निन्दन्ति वृत्तेनाभिजनेन च ।
न तेषु निवसेत्प्राज्ञः श्रेयोऽर्थी पापबुद्धिषु ॥ १.७३.१५ ॥
నడవడిక, కులం కారణంగా నిందించే పురుషుల మధ్య, శ్రేయస్సు కోరే జ్ఞాని పాపబుద్ధుల మధ్య నివసించకూడదు.
1.73.16
ये त्वेनमभिजानन्ति वृत्तेनाभिजनेन वा ।
तेषु साधुषु वस्तव्यं स वासः श्रेष्ठ उच्यते ॥ १.७३.१६ ॥
నడవడిక లేదా కులం ద్వారా ఇతనిని బాగా తెలిసినవారు ఎవరో, ఆ సజ్జనుల మధ్య నివసించాలి; ఆ నివాసమే శ్రేష్ఠమని చెప్పబడుతుంది.
1.73.17
सुयन्त्रितपरा नित्यं विहीनाश्च धनैर्वराः ।
दुर्वृत्ताः पापकर्माणश्चण्डाला धनिनोपि च ॥ १.७३.१७ ॥
ఎల్లప్పుడూ బాగా నియంత్రణ గలవారు, ధనం లేనివారు అయినా శ్రేష్ఠులు; దుర్వర్తనులు, పాపకర్మలు చేసేవారు ధనికులైనా చండాలురే.
1.73.18
नैव जात्या हि चण्डालाः स्वकर्मविहितैर्विना ।
धनाभिजनविद्यासु सक्ताश्चण्डालधर्मिणः ॥ १.७३.१८ ॥
పుట్టుక వల్లనే ఎవరూ చండాలుడు కారు; తమ కర్మలచే విధించబడిన ప్రవర్తన లేకుండా కూడా కాదు; ధనం, కులం, విద్యలలో ఆసక్తి గలవారు చండాల ధర్మం కలవారు.
1.73.19
अकारणाश्च द्वेष्यन्ति परिवादं वदन्ति ते ।
साधोस्तत्र न वासोस्ति पापिभिः पापतां व्रजेत् ॥ १.७३.१९ ॥
వారు కారణం లేకుండానే ద్వేషిస్తారు, నిందిస్తారు. సాధువుకు అక్కడ నివాసం లేదు; పాపులతో ఉన్నవాడు పాపాన్ని పొందుతాడు.
1.73.20
सुकृते दुष्कृते वापि यत्र सज्जति यो नरः ।
ध्रुवं रतिर्भवेत्तस्य तस्माद्द्वेषं न रोचयेत् ॥ १.७३.२० ॥
మంచి లేదా చెడు కార్యంలో ఎవడు ఆసక్తి చూపుతాడో, అందులోనే అతనికి నిశ్చయంగా ప్రీతి కలుగుతుంది. కాబట్టి ద్వేషాన్ని ఇష్టపడకూడదు.
1.73.21
वाग्दुरुक्तं महाघोरं दुहितुर्वृषपर्वणः ।
मम मथ्नाति हृदयमग्निकाम इवारणिम् ॥ १.७३.२१ ॥
వృషపర్వుని కుమార్తె పలికిన కఠినమైన, మహా భయంకరమైన మాటలు, అగ్నిని కోరేవాడు అరణిని మథించినట్లు నా హృదయాన్ని మథిస్తున్నాయి.
1.73.22
न ह्यतो दुष्करतरं मन्ये लोकेष्वपि त्रिषु ।
यः सपत्नश्रियं दीप्तां हीनश्रीः पर्युपासते ॥ १.७३.२२ ॥
మూడు లోకాలలోనూ దీనికంటే కఠినమైనది మరొకటి లేదని నేను భావిస్తాను: శోభ లేనివాడు తన శత్రువు ప్రకాశించే శ్రీని సేవించడం.
1.73.23
मरणं शोभनं तस्य इति विद्वज्जना विदुः ।
अवमानमवाप्नोति शनैर्नीचसमागमात् ॥ १.७३.२३ ॥
అతనికి మరణమే శుభం అని విద్వాంసులు చెబుతారు; నీచులతో సహవాసం వల్ల క్రమంగా అవమానమే కలుగుతుంది.
1.73.24
अतिवादा वक्त्रतो निःसरन्ति ।
यैराहतः शोचति रात्र्यहानि।
परस्य वै मर्मसु ते पतन्ति ।
तस्माद्धीरो नैव मुच्येत्परेषु ॥ १.७३.२४ ॥
కఠినమైన మాటలు నోటి నుండి వెలువడతాయి; వాటితో గాయపడినవాడు రాత్రింబవళ్ళు దుఃఖిస్తాడు. అవి ఇతరుల మర్మస్థానాలపై పడతాయి; కాబట్టి ధీరుడు ఇతరుల నుండి (అలాంటి దెబ్బల నుండి) ఎప్పుడూ విముక్తుడు కాడు.
1.73.25
निरोहेदायुधैश्छिन्नं संरोहेद्दग्धमाग्निना ।
वाक्क्षतं च न संरोहेदाशरीरं शरीरिणाम् ॥ १.७३.२५ ॥
ఆయుధాలతో తెగిన గాయం మానుతుంది, అగ్నితో కాలినదీ మానుతుంది; కానీ మాటతో అయిన గాయం మానదు, అది దేహధారుల శరీరానికి చేరదు.
1.73.26
संरोहित शरैर्विद्धं नवं परशुना हतम् ।
वाचा दुरुक्तं बीभत्सं न संरोहेत वाक्क्षतम् ॥ १.७३.२६ ॥
బాణాలతో గుచ్చిన గాయం, గొడ్డలితో తాజాగా కొట్టిన గాయం మానుతాయి; కానీ మాటతో అన్న కఠినమైన, అసహ్యమైన మాట వల్ల కలిగిన గాయం మానదు.