ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 1.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.73.1
यः परेषां नरो नित्यमतिवादांस्तितिक्षते ।
देवयानि विजानीहि तेन सर्वमिदं जितम् ॥ १.७३.१ ॥
ಇತರರ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಸದಾ ಸಹಿಸುವ ಮನುಷ್ಯ — ದೇವಯಾನಿ, ತಿಳಿ; ಅವನಿಂದ ಇದೆಲ್ಲವೂ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
1.73.2
यः समुत्पतितं क्रोधं निगृह्णाति इयं यथा ।
स यन्तेत्युच्यते सद्भिर्न यो रश्मिषु लम्बते ॥ १.७३.२ ॥
ಎದ್ದುಬಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೀಗೆ ನಿಗ್ರಹಿಸುವವನು — ಅವನೇ ಸಜ್ಜನರಿಂದ 'ಸಾರಥಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಲಗಾಮಿಗೆ ನೇತಾಡುವವನಲ್ಲ.
1.73.3
यः समुत्पतितं क्रोधमक्रोधेन निरस्यति ।
देवयानि विजानीहि तेन सर्वमिदं जितम् ॥ १.७३.३ ॥
ಎದ್ದುಬಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಕ್ರೋಧವಿಲ್ಲದೆ ಹೊರಹಾಕುವವನು — ದೇವಯಾನಿ, ತಿಳಿ; ಅವನಿಂದ ಇದೆಲ್ಲವೂ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
1.73.4
यः समुत्पतितं क्रोधं क्षमयेह निरस्यति ।
यथोरगस्त्वचं जीर्णां स वै पुरुष उच्यते ॥ १.७३.४ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಎದ್ದುಬಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಕ್ಷಮೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕುವವನು — ಹಾವು ಹಳೆಯ ಚರ್ಮವನ್ನು ಕಳಚಿದಂತೆ — ಅವನೇ ನಿಜವಾಗಿ 'ಪುರುಷ' ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
1.73.5
यः संधारयते मन्युं योऽतिवादांस्तितिक्षते ।
यश्च तप्तो न तपति दृढं सोऽर्थस्य भाजनम् ॥ १.७३.५ ॥
ಮನ್ಯುವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವವನು, ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಸಹಿಸುವವನು, ನೊಂದರೂ ಇತರರನ್ನು ನೋಯಿಸದವನು — ಅವನೇ ದೃಢವಾಗಿ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ (ಸಂಪತ್ತಿಗೆ, ಹಿತಕ್ಕೆ) ಪಾತ್ರನು.
1.73.6
यो यजेदपरिश्रान्तो मासिमासि शतं समाः ।
न क्रुद्ध्येद्यश्च सर्वस्य तयोरक्रोधनोऽधिकः ॥ १.७३.६ ॥
ಆಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ತಿಂಗಳ ತಿಂಗಳು ನೂರು ವರ್ಷ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವವನು, ಯಾರ ಮೇಲೂ ಕೋಪಿಸದವನು — ಈ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಕೋಪವಿಲ್ಲದವನೇ ಹೆಚ್ಚು.
1.73.7
तस्मादक्रोधनः श्रेष्ठः कामक्रोधौ विगर्हितौ ।
क्रुद्धस्य निष्फलान्येव दानयज्ञतपांसि च ॥ १.७३.७ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಕೋಪವಿಲ್ಲದವನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕೋಪ ಎರಡೂ ನಿಂದನೀಯ. ಕೋಪಿಸಿಕೊಂಡವನ ದಾನ, ಯಜ್ಞ, ತಪಸ್ಸುಗಳು ನಿಷ್ಫಲವಾಗುತ್ತವೆ.
1.73.8
तस्मादक्रोधने यज्ञतपोदानफलं महत् ।
भवेदसंशयं भद्रे नेतरस्मिन्कदाचन ॥ १.७३.८ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಕೋಪವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಯಜ್ಞ, ತಪಸ್ಸು, ದಾನಗಳ ಫಲ ಮಹತ್ತಾಗುತ್ತದೆ; ಓ ಭದ್ರೇ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ; ಇತರರಲ್ಲಿ ಅದು ಎಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲ.
1.73.9
न यतिर्न तपस्वी च न यज्वा न च धर्मभाक् ।
क्रोधस्य यो वशं गच्छेत्तस्य लोकद्वयं न च ॥ १.७३.९ ॥
ಕೋಪಕ್ಕೆ ವಶನಾದವನು ಯತಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ತಪಸ್ವಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವವನೂ ಅಲ್ಲ, ಧರ್ಮಭಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ; ಅವನಿಗೆ ಎರಡು ಲೋಕಗಳೂ ಇಲ್ಲ.
1.73.10
पुत्रो भृत्यः सुहृद्भ्राता भार्या धर्मश्च सत्यता ।
तस्यैतान्यपयास्यन्ति क्रोधशीलस्य निश्चितम् ॥ १.७३.१० ॥
ಮಗ, ಸೇವಕ, ಸ್ನೇಹಿತ, ಸಹೋದರ, ಪತ್ನಿ, ಧರ್ಮ, ಸತ್ಯತೆ — ಕೋಪಸ್ವಭಾವದವನನ್ನು ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತವೆ.
1.73.11
यत्कुमाराः कुमार्यश्च वैरं कुर्युरचेतसः ।
न तत्प्राज्ञोऽनुकुर्वीत न विदुस्ते बलाबलम् ॥ १.७३.११ ॥
ಮಕ್ಕಳೂ ಹುಡುಗಿಯರೂ ಅವಿವೇಕದಿಂದ ವೈರ ಮಾಡಿದರೆ, ಜ್ಞಾನಿ ಅದನ್ನು ಅನುಕರಿಸಬಾರದು; ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಲಾಬಲವನ್ನು ತಿಳಿಯರು.
1.73.12
वेदाहं तात बालाऽपि धर्माणां यदिहान्तरम् ।
अक्रोधे चातिवादे च वेद चापि बलाबलम् ॥ १.७३.१२ ॥
ತಂದೆಯೇ, ನಾನು ಬಾಲಿಕೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಗಳ ಅಂತರವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ; ಕೋಪವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅವಮಾನ ಸಹಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಲಾಬಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ.
1.73.13
स्ववृत्तिमननुष्ठाय धर्ममुत्सृज्य तत्त्वतः ।
शिष्यस्याशिष्यवृत्तेस्तु न क्षन्तव्यं बुभूषता ॥ १.७३.१३ ॥
ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸದೆ, ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ, ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ತಕ್ಕ ನಡತೆ ಇಲ್ಲದ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು, ಏಳಿಗೆ ಬಯಸುವವನು ಕ್ಷಮಿಸಬಾರದು.
1.73.14
प्रेष्यः शिष्यः स्ववृत्तिं हि विसृज्य विफलं गतः ।
तस्मात्संकीर्णवृत्तेषु वासो मम न रोचते ॥ १.७३.१४ ॥
ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಹೋದ ಸೇವಕ ಅಥವಾ ಶಿಷ್ಯನಂತೆ, ಮಿಶ್ರ ನಡತೆಯುಳ್ಳವರ ನಡುವೆ ವಾಸಿಸುವುದು ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ.
1.73.15
पुमांसो ये हि निन्दन्ति वृत्तेनाभिजनेन च ।
न तेषु निवसेत्प्राज्ञः श्रेयोऽर्थी पापबुद्धिषु ॥ १.७३.१५ ॥
ನಡತೆ ಮತ್ತು ಕುಲದ ಕಾರಣದಿಂದ ನಿಂದಿಸುವ ಪುರುಷರ ನಡುವೆ, ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುವ ಪ್ರಾಜ್ಞನು ಪಾಪಬುದ್ಧಿಯವರ ನಡುವೆ ವಾಸಿಸಬಾರದು.
1.73.16
ये त्वेनमभिजानन्ति वृत्तेनाभिजनेन वा ।
तेषु साधुषु वस्तव्यं स वासः श्रेष्ठ उच्यते ॥ १.७३.१६ ॥
ನಡತೆ ಅಥವಾ ಕುಲದಿಂದ ಇವನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಲ್ಲವರು ಯಾರೋ, ಆ ಸಜ್ಜನರ ನಡುವೆ ವಾಸಿಸಬೇಕು; ಆ ವಾಸವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
1.73.17
सुयन्त्रितपरा नित्यं विहीनाश्च धनैर्वराः ।
दुर्वृत्ताः पापकर्माणश्चण्डाला धनिनोपि च ॥ १.७३.१७ ॥
ಯಾವಾಗಲೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಂಯಮಿತರಾದ, ಧನವಿಲ್ಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಇರುತ್ತಾರೆ; ದುರ್ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಪಾಪಕರ್ಮ ಮಾಡುವವರು ಧನಿಕರಾದರೂ ಚಂಡಾಲರೇ.
1.73.18
नैव जात्या हि चण्डालाः स्वकर्मविहितैर्विना ।
धनाभिजनविद्यासु सक्ताश्चण्डालधर्मिणः ॥ १.७३.१८ ॥
ಜಾತಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಯಾರೂ ಚಂಡಾಲನಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ತನ್ನ ಕರ್ಮದಿಂದ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಡತೆ ಇಲ್ಲದೆಯೂ ಅಲ್ಲ; ಧನ, ಕುಲ, ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾದವರು ಚಂಡಾಲಧರ್ಮಿಗಳು.
1.73.19
अकारणाश्च द्वेष्यन्ति परिवादं वदन्ति ते ।
साधोस्तत्र न वासोस्ति पापिभिः पापतां व्रजेत् ॥ १.७३.१९ ॥
ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಅವರು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ, ನಿಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಧುವಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸವಿಲ್ಲ; ಪಾಪಿಗಳೊಡನೆ ಇರುವವನು ಪಾಪಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
1.73.20
सुकृते दुष्कृते वापि यत्र सज्जति यो नरः ।
ध्रुवं रतिर्भवेत्तस्य तस्माद्द्वेषं न रोचयेत् ॥ १.७३.२० ॥
ಒಳ್ಳೆಯ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಆಸಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೋ, ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ಅವನಿಗೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಬಾರದು.
1.73.21
वाग्दुरुक्तं महाघोरं दुहितुर्वृषपर्वणः ।
मम मथ्नाति हृदयमग्निकाम इवारणिम् ॥ १.७३.२१ ॥
ವೃಷಪರ್ವನ ಮಗಳ ಕಠೋರ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರ ಮಾತುಗಳು, ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಅರಣಿಯನ್ನು ಕಡೆಯುವಂತೆ, ನನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ಕಡೆಯುತ್ತಿವೆ.
1.73.22
न ह्यतो दुष्करतरं मन्ये लोकेष्वपि त्रिषु ।
यः सपत्नश्रियं दीप्तां हीनश्रीः पर्युपासते ॥ १.७३.२२ ॥
ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾದದ್ದು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ: ಶೋಭೆ ಇಲ್ಲದವನು ತನ್ನ ಸವತಿಯ ಹೊಳೆಯುವ ಸಿರಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು.
1.73.23
मरणं शोभनं तस्य इति विद्वज्जना विदुः ।
अवमानमवाप्नोति शनैर्नीचसमागमात् ॥ १.७३.२३ ॥
ಅವನಿಗೆ ಮರಣವೇ ಒಳ್ಳೆಯದು ಎಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ; ನೀಚರ ಸಹವಾಸದಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ಅವಮಾನವೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
1.73.24
अतिवादा वक्त्रतो निःसरन्ति ।
यैराहतः शोचति रात्र्यहानि।
परस्य वै मर्मसु ते पतन्ति ।
तस्माद्धीरो नैव मुच्येत्परेषु ॥ १.७३.२४ ॥
ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳು ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಬೀಳುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡವನು ರಾತ್ರಿಹಗಲು ದುಃಖಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವು ಇತರರ ಮರ್ಮಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ನಾಟುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಧೀರನು ಇತರರಿಂದ (ಅಂಥ ಏಟುಗಳಿಂದ) ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
1.73.25
निरोहेदायुधैश्छिन्नं संरोहेद्दग्धमाग्निना ।
वाक्क्षतं च न संरोहेदाशरीरं शरीरिणाम् ॥ १.७३.२५ ॥
ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಗಾಯ ಮಾಸಬಹುದು, ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸುಟ್ಟದ್ದೂ ಮಾಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಮಾತಿನ ಗಾಯ ಮಾಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು ದೇಹಧಾರಿಗಳ ದೇಹವನ್ನು ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ.
1.73.26
संरोहित शरैर्विद्धं नवं परशुना हतम् ।
वाचा दुरुक्तं बीभत्सं न संरोहेत वाक्क्षतम् ॥ १.७३.२६ ॥
ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಿದ ಗಾಯ, ಕೊಡಲಿಯಿಂದ ಹೊಸದಾಗಿ ಹೊಡೆದ ಗಾಯ ಮಾಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಮಾತಿನಿಂದ ಆಡಿದ ಕಟುವಾದ, ಅಸಹ್ಯವಾದ ನುಡಿಯಿಂದಾದ ಗಾಯ ಮಾಸುವುದಿಲ್ಲ.