マハーバーラタ · 章 1.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.73.1
यः परेषां नरो नित्यमतिवादांस्तितिक्षते ।
देवयानि विजानीहि तेन सर्वमिदं जितम् ॥ १.७३.१ ॥
他人の厳しい言葉を常に耐え忍ぶ人は——デーヴァヤーニーよ、知れ、彼によってこのすべてが征服される。
1.73.2
यः समुत्पतितं क्रोधं निगृह्णाति इयं यथा ।
स यन्तेत्युच्यते सद्भिर्न यो रश्मिषु लम्बते ॥ १.७३.२ ॥
湧き上がった怒りをこのように抑える者こそ、善き人々によって「御者」と呼ばれる。手綱にぶら下がる者ではない。
1.73.3
यः समुत्पतितं क्रोधमक्रोधेन निरस्यति ।
देवयानि विजानीहि तेन सर्वमिदं जितम् ॥ १.७३.३ ॥
湧き上がった怒りを無怒によって退ける者——デーヴァヤーニーよ、知れ、彼によってこのすべてが征服される。
1.73.4
यः समुत्पतितं क्रोधं क्षमयेह निरस्यति ।
यथोरगस्त्वचं जीर्णां स वै पुरुष उच्यते ॥ १.७३.४ ॥
ここで湧き上がった怒りを寛恕によって退ける者は、蛇が古い皮を脱ぎ捨てるように——まさにそれこそ「人」と呼ばれる。
1.73.5
यः संधारयते मन्युं योऽतिवादांस्तितिक्षते ।
यश्च तप्तो न तपति दृढं सोऽर्थस्य भाजनम् ॥ १.७३.५ ॥
怒りを抑え、厳しい言葉に耐え、苦しめられても他人を苦しめない者——その人こそ確かに富と利益の器である。
1.73.6
यो यजेदपरिश्रान्तो मासिमासि शतं समाः ।
न क्रुद्ध्येद्यश्च सर्वस्य तयोरक्रोधनोऽधिकः ॥ १.७३.६ ॥
疲れることなく毎月百年の間供犠を行う者と、誰にも怒らない者——この二者のうち、怒らぬ者がより偉大である。
1.73.7
तस्मादक्रोधनः श्रेष्ठः कामक्रोधौ विगर्हितौ ।
क्रुद्धस्य निष्फलान्येव दानयज्ञतपांसि च ॥ १.७३.७ ॥
ゆえに怒らぬ者こそ最も優れている。欲と怒りはともに非難される。怒る者にとって、布施も祭祀も苦行も実に無益となる。
1.73.8
तस्मादक्रोधने यज्ञतपोदानफलं महत् ।
भवेदसंशयं भद्रे नेतरस्मिन्कदाचन ॥ १.७३.८ ॥
ゆえに怒らぬ者には祭祀・苦行・布施の果報が大きい。善き女よ、疑いはない。他の者には決してない。
1.73.9
न यतिर्न तपस्वी च न यज्वा न च धर्मभाक् ।
क्रोधस्य यो वशं गच्छेत्तस्य लोकद्वयं न च ॥ १.७३.९ ॥
怒りの支配に陥る者は、遊行者でも苦行者でも祭祀者でもなく、法を分かつ者でもない。その者には二つの世界はない。
1.73.10
पुत्रो भृत्यः सुहृद्भ्राता भार्या धर्मश्च सत्यता ।
तस्यैतान्यपयास्यन्ति क्रोधशीलस्य निश्चितम् ॥ १.७३.१० ॥
息子、下僕、友、兄弟、妻、法、誠実さ——怒りの性質をもつ者からは、これらすべてが必ず離れ去るであろう。
1.73.11
यत्कुमाराः कुमार्यश्च वैरं कुर्युरचेतसः ।
न तत्प्राज्ञोऽनुकुर्वीत न विदुस्ते बलाबलम् ॥ १.७३.११ ॥
少年や少女が思慮なく敵意を抱いても、賢者はそれを真似てはならない。彼らは自らの強さと弱さを知らないのだから。
1.73.12
वेदाहं तात बालाऽपि धर्माणां यदिहान्तरम् ।
अक्रोधे चातिवादे च वेद चापि बलाबलम् ॥ १.७३.१२ ॥
お父様、私は幼い娘ですが、ここにおける法の違いを知っています。怒らないことと侮辱に耐えることにおける強さと弱さも知っています。
1.73.13
स्ववृत्तिमननुष्ठाय धर्ममुत्सृज्य तत्त्वतः ।
शिष्यस्याशिष्यवृत्तेस्तु न क्षन्तव्यं बुभूषता ॥ १.७३.१३ ॥
繁栄を望む者は、自らの務めを果たさず、真のダルマを捨て、弟子にふさわしくない振る舞いをする弟子を許してはならない。
1.73.14
प्रेष्यः शिष्यः स्ववृत्तिं हि विसृज्य विफलं गतः ।
तस्मात्संकीर्णवृत्तेषु वासो मम न रोचते ॥ १.७३.१४ ॥
自らの務めを捨てて徒らに去った召使いや弟子のように、行いの混じった者たちの間に住むことは私の好みに合わない。
1.73.15
पुमांसो ये हि निन्दन्ति वृत्तेनाभिजनेन च ।
न तेषु निवसेत्प्राज्ञः श्रेयोऽर्थी पापबुद्धिषु ॥ १.७३.१५ ॥
行いや家柄によって人を非難する者たち――幸福を求める賢者は、そのような邪悪な心の人々の中に住んではならない。
1.73.16
ये त्वेनमभिजानन्ति वृत्तेनाभिजनेन वा ।
तेषु साधुषु वस्तव्यं स वासः श्रेष्ठ उच्यते ॥ १.७३.१६ ॥
その行いや家柄をよく知る者たち――そうした善良な人々の中に住むべきであり、その住まいこそ最上と言われる。
1.73.17
सुयन्त्रितपरा नित्यं विहीनाश्च धनैर्वराः ।
दुर्वृत्ताः पापकर्माणश्चण्डाला धनिनोपि च ॥ १.७३.१७ ॥
常によく自制しながら富を持たない優れた人々がいる。しかし、悪行を行い、不善の行いをする者は、富んでいてもチャンダーラである。
1.73.18
नैव जात्या हि चण्डालाः स्वकर्मविहितैर्विना ।
धनाभिजनविद्यासु सक्ताश्चण्डालधर्मिणः ॥ १.७३.१८ ॥
生まれだけでチャンダーラになる者はなく、自らの業によって定められた行いを欠く者もまた違う。富・家柄・学問に執着する者こそチャンダーラの性質を持つ。
1.73.19
अकारणाश्च द्वेष्यन्ति परिवादं वदन्ति ते ।
साधोस्तत्र न वासोस्ति पापिभिः पापतां व्रजेत् ॥ १.७३.१९ ॥
理由もなく彼らは憎み、そしりを口にする。善き人がそこに住むことはない。悪人の中に住む者は悪に陥る。
1.73.20
सुकृते दुष्कृते वापि यत्र सज्जति यो नरः ।
ध्रुवं रतिर्भवेत्तस्य तस्माद्द्वेषं न रोचयेत् ॥ १.७३.२० ॥
善行であれ悪行であれ、人が執着するところには必ず愛着が生じる。ゆえに憎しみを好んではならない。
1.73.21
वाग्दुरुक्तं महाघोरं दुहितुर्वृषपर्वणः ।
मम मथ्नाति हृदयमग्निकाम इवारणिम् ॥ १.७३.२१ ॥
ヴリシャパルヴァンの娘の厳しく非常に恐ろしい言葉が、火を欲する者が火きり木をもむように、私の心をかき乱す。
1.73.22
न ह्यतो दुष्करतरं मन्ये लोकेष्वपि त्रिषु ।
यः सपत्नश्रियं दीप्तां हीनश्रीः पर्युपासते ॥ १.७३.२२ ॥
三界のどこにおいても、輝きを失った者がライバルの眩い栄光に仕えることほど難しいことはないと私は思う。
1.73.23
मरणं शोभनं तस्य इति विद्वज्जना विदुः ।
अवमानमवाप्नोति शनैर्नीचसमागमात् ॥ १.७३.२३ ॥
賢者は、そのような者にとっては死こそ望ましいと知っている。卑しき者と交わることで、少しずつ辱めを受けるのだ。
1.73.24
अतिवादा वक्त्रतो निःसरन्ति ।
यैराहतः शोचति रात्र्यहानि।
परस्य वै मर्मसु ते पतन्ति ।
तस्माद्धीरो नैव मुच्येत्परेषु ॥ १.७३.२४ ॥
荒々しい言葉が口から出る。それに打たれた者は昼夜嘆き悲しむ。それらは他人の急所に突き刺さる。ゆえに堅固な人は、他者からのそのような打撃から決して逃れられないのだ。
1.73.25
निरोहेदायुधैश्छिन्नं संरोहेद्दग्धमाग्निना ।
वाक्क्षतं च न संरोहेदाशरीरं शरीरिणाम् ॥ १.७३.२५ ॥
武器で切られた傷は癒え、火で焼かれた傷も癒える。しかし言葉の傷は癒えない。それは身を持つ者の身体には届かないからである。
1.73.26
संरोहित शरैर्विद्धं नवं परशुना हतम् ।
वाचा दुरुक्तं बीभत्सं न संरोहेत वाक्क्षतम् ॥ १.७३.२६ ॥
矢で射抜かれた傷も、斧で受けた新しい傷も癒える。しかし口にされた荒く恥ずべき言葉による言葉の傷は癒えない。