મહાભારત · અધ્યાય 1.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.75.1
अथ दीर्घस्य कालस्य देवयानी नृपोत्तम ।
वनं तदेव निर्याता क्रीडार्थं वरवर्णिनी ॥ १.७५.१ ॥
પછી લાંબા સમય બાદ, હે નૃપોત્તમ, સુંદર વર્ણવાળી દેવયાની રમવા માટે એ જ વનમાં ગઈ.
1.75.2
तेन दासीसहस्रेण सार्धं शर्मिष्ठया तदा ।
तमेव देशं संप्राप्ता यथाकामं चचार सा ॥ १.७५.२ ॥
ત્યારે તે હજાર દાસીઓ અને શર્મિષ્ઠા સાથે એ જ સ્થળે પહોંચી અને ઇચ્છા મુજબ વિચરવા લાગી.
1.75.3
ताभिः सखीभिः सहिता सर्वाभिर्मुदिता भृशम् ।
क्रीडन्त्योऽभिरताः सर्वाः पिबन्त्यो मधुमाधवीं ॥ १.७५.३ ॥
એ બધી સખીઓ સાથે અત્યંત હર્ષિત થઈને રમતાં, સૌ મીઠો માધવી મદિરા પીતી હતી.
1.75.4
खादन्त्यो विविधान्भक्ष्यान्विदशन्त्यः फलानि च ।
पुनश्च नाडुषो राजा मृगलिप्सुर्यदृच्छया ॥ १.७५.४ ॥
તેઓ વિવિધ ભોજ્ય પદાર્થો ખાતી અને ફળો ચાખતી હતી. ત્યારે નહુષનો પુત્ર રાજા મૃગોની શોધમાં સંયોગથી ત્યાં આવ્યો.
1.75.5
तमेव देशं संप्राप्तो जलार्थी श्रमकर्शितः ।
ददर्श देवयानीं स शर्मिष्ठां ताश्च योषितः ॥ १.७५.५ ॥
પાણીની શોધમાં, થાકથી કૃશ થયેલો તે એ જ સ્થળે પહોંચ્યો અને દેવયાની, શર્મિષ્ઠા તથા એ સ્ત્રીઓને જોયાં.
1.75.6
पिबन्तीर्ललमानाश्च दिव्याभरणभूषिताः ।
आसनप्रवरे दिव्ये सर्वरत्नविभूषिते।
उपविष्टां च ददृशे देवयानीं शुचिस्मिताम् ॥ १.७५.६ ॥
તેઓ પીતી અને રમતી હતી, દિવ્ય આભૂષણોથી શોભિત હતી. સર્વરત્નોથી વિભૂષિત શ્રેષ્ઠ દિવ્ય આસન પર બેઠેલી, પવિત્ર સ્મિતવાળી દેવયાનીને તેણે જોઈ.
1.75.7
रूपेणाप्रतिमां तासां स्त्रीणां मध्ये वराङ्गनम् ।
आसनाच्च ततः किंचिद्विहीनां हेमभीषिताम् ॥ १.७५.७ ॥
તે સ્ત્રીઓ વચ્ચે રૂપમાં અજોડ, શ્રેષ્ઠ અંગના, આસન પરથી કંઈક ઊઠેલી, સોનાથી શોભિત હતી.
1.75.8
असुरेन्द्रसुतां चापि निषण्णां चारुहासिनीम् ।
ददर्श पादौ विप्रायाः संवहन्तीमनिन्दिताम् ॥ १.७५.८ ॥
અસુરેન્દ્રની પુત્રીને પણ, બેઠેલી અને સુંદર હસતી, તેણે જોઈ; નિર્દોષ બ્રાહ્મણ-કન્યાના પગ તે દબાવી રહી હતી.
1.75.9
गायन्त्योऽथ प्रनृत्यन्त्यो वादयन्त्योऽथ भारत ।
दृष्ट्वा ययातिमतुलं लज्जयाऽवनताः स्थिताः ॥ १.७५.९ ॥
ગાતી, નાચતી અને વાજિંત્રો વગાડતી તેઓ, હે ભારત, અતુલ્ય યયાતિને જોઈને શરમથી નમીને ઊભી રહી.
1.75.10
द्वाभ्यां कन्यासहस्राभ्यां द्वे कन्ये परिवारिते ।
गोत्रे च नामनी चैव द्वयोः पृच्छाम्यहं शुभे। ॥ १.७५.१० ॥
હજારો કન્યાઓથી ઘેરાયેલી બે કન્યાઓનાં ગોત્ર અને નામ હું પૂછું છું, હે શુભે.
1.75.11
आख्यास्याम्यहमादत्स्व वचनं मे नराधिप ।
शुक्रो नामासुरगुरुः सुतां जानीहि तस्य माम् ॥ १.७५.११ ॥
હું કહું છું; હે નરાધિપ, મારું વચન સાંભળો. અસુરોના ગુરુ શુક્ર નામના, તેમની પુત્રી મને જાણો.
1.75.12
इयं च मे सखी दासी यत्राहं तत्र गामिनी ।
दुहिता दानवेन्द्रस्य शर्मिष्ठा वृषपर्वणः ॥ १.७५.१२ ॥
આ મારી સખી અને દાસી છે; હું જ્યાં જાઉં ત્યાં તે આવે છે. આ દાનવરાજ વૃષપર્વાની પુત્રી શર્મિષ્ઠા છે.
1.75.13
कथं तु ते सखी दासी कन्येयं वरवर्णिनी ।
असुरेन्द्रसुता सुभ्रूः परं कौतूहलं हि मे ॥ १.७५.१३ ॥
તારી સખી અને દાસી આ શ્રેષ્ઠ વર્ણવાળી કન્યા કેવી રીતે છે? અસુરેન્દ્રની પુત્રી, સુંદર ભ્રમરવાળી; આના વિશે મને ઘણું કુતૂહલ છે.
1.75.14
नैव देवी न गन्धर्वी न यक्षी न च किन्नरी ।
नैवंरूपा मया नारी दृष्टपूर्वा महीतले ॥ १.७५.१४ ॥
ન દેવી, ન ગંધર્વી, ન યક્ષી, ન કિન્નરી; આવા રૂપવાળી સ્ત્રી મેં પૃથ્વી પર પહેલાં ક્યારેય જોઈ નથી.
1.75.15
श्रीरिवायतपद्माक्षी सर्वलक्षणशोभना ।
असुरेन्द्रसुता कन्या सर्वालङ्कारभूषिता ॥ १.७५.१५ ॥
આ જાણે શ્રી લક્ષ્મી સમાન છે, વિશાળ કમળ જેવી આંખોવાળી, સર્વ શુભ લક્ષણોથી શોભતી; અસુરેન્દ્રની આ પુત્રી સર્વ અલંકારોથી શણગારેલી છે.
1.75.16
दैवेनोपहता सुभ्रूरुताहो तपसापि वा ।
अन्यथैषाऽनवद्याङ्गी दासी नेह भविष्यति ॥ १.७५.१६ ॥
દૈવથી પીડિત થયેલી છે, હે સુંદર ભ્રમરવાળી, કે તપથી? નહીંતર નિર્દોષ અંગવાળી આ અહીં દાસી ન હોત.
1.75.17
अस्या रूपेण ते रूपं न किंचित्सदृशं भवेत् ।
पुरा दुश्चरितेनेयं तव दासी भवत्यहो ॥ १.७५.१७ ॥
તેના રૂપ સાથે તારું રૂપ જરાય સરખું ન થાય. પૂર્વે કોઈ દુરાચારથી આ તારી દાસી બની છે, અહો!
1.75.18
सर्व एव नरश्रेष्ठ विधानमनुवर्तते ।
विधानविहितं मत्वा मा विचित्राः कथाःकृथाः ॥ १.७५.१८ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, સૌ વિધાનને અનુસરે છે. આને વિધાનથી નિર્ધારિત માનીને વિચિત્ર વાતો ન કર.
1.75.19
राजवद्रूपवेषौ ते ब्राह्मीं वाचं बिभर्षि च ।
को नाम त्वं कुतश्चासि कस्य पुत्रश्च शस मे ॥ १.७५.१९ ॥
તારું રૂપ અને વેશ રાજા જેવાં છે, છતાં તું બ્રાહ્મી વાણી બોલે છે. તું કોણ છે, ક્યાંથી આવ્યો છે, અને કોનો પુત્ર છે? મને કહે.
1.75.20
ब्रहमचर्येण वेदो मे कृत्स्रः श्रुतिपथं गतः ।
राजाहं राजपुत्रश्च ययातिरिति विश्रुतः ॥ १.७५.२० ॥
બ્રહ્મચર્યથી મેં સંપૂર્ણ વેદ સાંભળ્યો છે. હું રાજા છું, રાજકુમાર છું; યયાતિ નામે પ્રસિદ્ધ છું.
1.75.21
केनास्यर्थेन नृपते इमं देशमुपागतः ।
जिघृक्षुर्वारिजं किंचिदथवा मृगलिप्सया ॥ १.७५.२१ ॥
હે રાજન, કયા હેતુથી તું આ પ્રદેશમાં આવ્યો? જળજ કંઈક લેવાની ઇચ્છાથી, કે હરણ પકડવાની લાલસાથી?
1.75.22
मृगलिप्सुरहं भद्रे पानीयार्थमुपागतः ।
बहुधाऽप्यनुयुक्तोऽस्मि तदनुज्ञातुमर्हसि ॥ १.७५.२२ ॥
હે ભદ્રે, હું હરણની લાલસાથી નહીં, પાણી માટે આવ્યો છું. મને ઘણીવાર વિનંતી કરાઈ છે; તેથી તારે મને રજા આપવી જોઈએ.
1.75.23
द्वाभ्यां कन्यासहस्राभ्यां दास्या शर्मिष्ठया सह ।
त्वदधीनाऽस्मि भद्रं ते सखा भर्ता च मे भव ॥ १.७५.२३ ॥
બે હજાર કન્યાઓ અને દાસી શર્મિષ્ઠા સહિત હું તારા આધીન છું. તારું કલ્યાણ થાઓ; તું મારો સખા અને પતિ થા.
1.75.24
असुरेन्द्रसुतामीक्ष्य तस्यां सक्तेन चेतसा ।
शर्मिष्ठा महिषी मह्यमिति मत्वा वचोऽब्रवीत् ॥ १.७५.२४ ॥
અસુરરાજની પુત્રીને જોઈ, તેના પર મન આસક્ત થતાં, 'શર્મિષ્ઠા મારી મુખ્ય રાણી થશે' એમ માનીને તેણે આ વચન કહ્યું.
1.75.25
विद्ध्यौशनसि भद्रं ते न त्वामर्होऽस्मि भामिनि ।
अविवाह्या हि राजानो देवयानि पितुस्तव ॥ १.७५.२५ ॥
હે ઉશનસની પુત્રી, તારું કલ્યાણ થાઓ. હે સુંદરી, હું તારે યોગ્ય નથી. હે દેવયાની, રાજાઓ તારા પિતાના કુળની કન્યાઓ સાથે વિવાહ કરતા નથી.
1.75.26
परभार्या स्वसा श्रेष्ठा सगोत्रा पतिता स्नुषा ।
अवरा भिक्षुकाऽस्वस्था अगम्याः कीर्तिता बुधैः ॥ १.७५.२६ ॥
પરસ્ત્રી, બહેન, શ્રેષ્ઠ, સગોત્ર, પતિતા, પુત્રવધૂ, નીચ વર્ણની, ભિક્ષુકી, રોગિષ્ઠ — આમને વિદ્વાનો અગમ્ય કહે છે.
1.75.27
संसृष्टं ब्रह्मणा क्षत्रं क्षत्रेण ब्रह्म संहितम् ।
अन्यत्वमस्ति न तयोरेकान्ततरमास्थिते।
ऋषिश्चाप्यृषिपुत्रश्च नाहुषाङ्ग वहस्व माम् ॥ १.७५.२७ ॥
બ્રાહ્મણ સાથે ક્ષત્રિય મળેલો છે, ક્ષત્રિય સાથે બ્રાહ્મણ જોડાયેલો છે; આ બંને વચ્ચે સંપૂર્ણ ભેદ નથી. તું ઋષિ અને ઋષિપુત્ર છે — હે નહુષપુત્ર, મને સ્વીકાર.
1.75.28
एकदेहोद्भवा वर्णाश्चत्वारोऽपि वराङ्गने ।
पृथग्धर्माः पृथक्शौचास्तेषां तु ब्राह्मणो वरः ॥ १.७५.२८ ॥
હે સુંદરી, ચારેય વર્ણ એક જ શરીરમાંથી જન્મ્યા હોવા છતાં તેમના ધર્મ અને શૌચ જુદા છે. તેમાં બ્રાહ્મણ શ્રેષ્ઠ છે.
1.75.29
पाणि धर्मो नाहुषाऽयं न पुंभिः सेवितः पुरा ।
तं मे त्वमग्रहीरग्रे वृणोमि त्वामहं ततः ॥ १.७५.२९ ॥
હે નહુષપુત્ર, હાથ પકડવાનો આ ધર્મ પૂર્વે પુરુષોએ પાળ્યો નહોતો. મારો હાથ તેં પહેલાં પકડ્યો છે, તેથી હું હવે તને જ વરું છું.
1.75.30
कथं नु मे मनस्विन्याः पाणिमन्यः पुमान्स्पृशेत् ।
गृहीतमृषिपुत्रेण स्वयं वाप्यृषिणा त्वया ॥ १.७५.३० ॥
ઋષિપુત્રે પકડેલો, અથવા ઋષિ એવા તેં પોતે પકડેલો — આ મનસ્વિનીનો હાથ બીજો પુરુષ કેવી રીતે સ્પર્શે?
1.75.31
क्रुद्धादाशीविषात्सर्पाज्ज्वलनात्सर्वतोमुखात् ।
दुराधर्षतरो विप्रो ज्ञेयः पुंसा विजानता ॥ १.७५.३१ ॥
ક્રોધિત ઝેરી સાપ કરતાં, સર્વતોમુખ અગ્નિ કરતાં પણ બ્રાહ્મણ વધુ દુર્ધર્ષ છે, એમ જ્ઞાની પુરુષે જાણવું.
1.75.32
कथमाशीविषात्सर्पाज्ज्वलनात्सर्वतोमुखात् ।
दुराधर्षतरो विप्र इत्यात्थ पुरुषर्षभ ॥ १.७५.३२ ॥
હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, ઝેરી સાપ અને સર્વતોમુખ અગ્નિ કરતાં બ્રાહ્મણ વધુ દુર્ધર્ષ છે એમ તમે કેવી રીતે કહો છો?
1.75.33
एकमाशीविषो हन्ति शस्त्रेणैकश्च वध्यते ।
हन्ति विप्रः सराष्ट्राणि पुराण्यपि हि कोपितः ॥ १.७५.३३ ॥
ઝેરી સાપ એકને જ મારે છે, શસ્ત્રથી એક જ માણસ મરે છે; પણ ક્રોધિત બ્રાહ્મણ રાષ્ટ્રો સહિત નગરોને પણ નષ્ટ કરે છે.
1.75.34
दुराधर्षतरो विप्रस्तस्माद्भीरु मतो मम ।
अतोऽदत्तां च पित्रा त्वां भद्रे न विवहाम्यहम् ॥ १.७५.३४ ॥
બ્રાહ્મણ દુર્ધર્ષ છે એવું મારું મત છે, હે ભીરુ. તેથી હે ભદ્રે, તારા પિતાએ જે આપી નથી તે તને હું પરણીશ નહીં.
1.75.35
दत्तां वहस्व तन्मा त्वं पित्रा राजन्वृतो मया ।
आयचतो भयं नास्ति दत्तां च प्रतिगृह्णतः ॥ १.७५.३५ ॥
હે રાજા, મારા પિતાએ આપી છે તેમ મને પરણી લો; મેં તમને જ વર્યા છે. માગનારને ભય નથી, દાન સ્વીકારનારને પણ ભય નથી.
1.75.36
तिष्ठ राजन्मुहूर्तं च प्रेषयिष्याम्यहं पितुः ।
गच्छ त्वं धात्रिके शीघ्रं ब्रह्मकल्पमिहानय।
स्वयंवरे वृतं शीघ्रं निवेदय च नाहुषम् ॥ १.७५.३६ ॥
હે રાજા, એક ક્ષણ રોકાઓ; હું પિતા પાસે દૂત મોકલીશ. હે ધાત્રી, જલદી જા અને બ્રાહ્મણ જેવા પુરુષને અહીં લઈ આવ. સ્વયંવરમાં વર્યા તે નહુષપુત્રની જાણ જલદી કર.
1.75.37
त्वरितं देवयान्याथ संदिष्टं पितुरात्मनः ।
सर्वं निवेदयामास धात्री तस्मै यथातथम् ॥ १.७५.३७ ॥
પછી દેવયાનીએ તરત પોતાના પિતાનો સંદેશ કહ્યો; ધાત્રીએ તે જેમ હતો તેમ તેમને નિવેદિત કર્યો.
1.75.38
श्रुत्वैव च स राजानं दर्शयामास भार्गवः ।
दृष्ट्वैव चागतं शुक्रं ययातिः पृथिवीपतिः।
ववन्दे ब्राह्मणं काव्यं प्राञ्जलिः प्रणतः स्थितः ॥ १.७५.३८ ॥
આ સાંભળતા જ ભાર્ગવ (શુક્ર) એ રાજાને દર્શન આપ્યું; આવેલા શુક્રને જોઈ પૃથ્વીપતિ યયાતિએ બ્રાહ્મણ કાવ્યને વંદન કર્યું, હાથ જોડી નમીને ઊભો રહ્યો.
1.75.39
राजायं नाहुषस्तात दुर्गमे पाणिमग्रहीत् ।
नान्यपूर्वगृहीतं मे तेनाहमभया कृता।
नमस्ते देहि मामस्मै लोके नान्यं पतिं वृणे ॥ १.७५.३९ ॥
પિતાજી, આ નહુષપુત્ર રાજાએ કઠિન સ્થિતિમાં મારો હાથ પકડ્યો. મારો હાથ પહેલાં કોઈએ પકડ્યો નહોતો; તેમણે મને નિર્ભય બનાવી. આપને નમસ્કાર; મને એમને આપો, જગતમાં હું બીજો પતિ નહીં વરું.
1.75.40
अन्यो धर्मः प्रियस्त्वन्यो वृतस्ते नाहुषः पतिः ।
कचशापात्त्वया पूर्वं नान्यद्भवितुमर्हति ॥ १.७५.४० ॥
એક ધર્મ પ્રિય છે, બીજો જુદો છે; તેં નહુષપુત્રને પતિ તરીકે વર્યા છે. કચના શાપને કારણે તને પહેલાં બીજો પતિ થવો યોગ્ય નથી.
1.75.41
वृतोऽनया पतिर्वीर सुतया त्वं ममेष्टया ।
स्वयं ग्रहे महान्दोषो ब्राह्मण्या वर्णसंकरात्।
गृहाणेमां मया दत्तां महिषीं नहुषात्मज ॥ १.७५.४१ ॥
હે વીર, મારી પ્રિય પુત્રીએ આ પતિને વર્યો છે. પોતાની મેળે લગ્ન કરવું બ્રાહ્મણ સ્ત્રી માટે વર્ણસંકરને કારણે મોટો દોષ છે. હે નહુષપુત્ર, મારા દ્વારા આપેલી આ મહિષી (રાણી)ને સ્વીકાર.
1.75.42
अधर्मो न स्पृशेदेष महान्मामिह भार्गव ।
वर्णसंकरजो ब्रह्मन्निति त्वां प्रवृणोम्यहम् ॥ १.७५.४२ ॥
હે ભાર્ગવ, અહીં આ મહાન અધર્મ મને સ્પર્શે નહીં. હે બ્રાહ્મણ, વર્ણસંકરથી જન્મેલો હું તમને આ રીતે વરું છું.
1.75.43
अधर्मात्त्वां विमुञ्चामि शृणु त्वं वरमीप्सितम् ।
अस्मिन्विवाहे मा म्लासीरहं पापं नुदामि ते ॥ १.७५.४३ ॥
હું તને અધર્મમાંથી મુક્ત કરું છું. તારો ઇચ્છિત વર સાંભળ. આ લગ્નમાં ખિન્ન ન થા; હું તારું પાપ દૂર કરું છું.
1.75.44
वहस्व भार्यां धर्मेण देवयानीं सुमध्यमाम् ।
अनया सह संप्रीतिमतुलां समवाप्नुहि ॥ १.७५.४४ ॥
ધર્મ પ્રમાણે સુમધ્યમા દેવયાનીને પત્ની તરીકે સ્વીકાર. તેની સાથે અતુલ પ્રેમ પ્રાપ્ત કર.
1.75.45
इयं चापि कुमारी ते शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी ।
संपूज्या सततं राजन्मा चैनां शयने ह्वयेः ॥ १.७५.४५ ॥
હે રાજન, વૃષપર્વાની આ કુમારી શર્મિષ્ઠા તારા દ્વારા સદા સન્માનિત થવી જોઈએ. તેને શય્યા પર બોલાવીશ નહીં.
1.75.46
रहस्येनां समाहूय न वदेर्न च संस्पृशेः ।
वहस्व भार्यां भद्रं ते यथा काममवाप्स्यसि ॥ १.७५.४६ ॥
એકાંતમાં તેને બોલાવી તેની સાથે વાત ન કરવી, ન તેને સ્પર્શ કરવો. પત્નીનો સ્વીકાર કર; તારું કલ્યાણ થાઓ, તારી ઇચ્છા પૂર્ણ થશે.
1.75.47
एवमुक्तो ययातिस्तु शुक्रं कृत्वा प्रदक्षिणम् ।
शास्त्रोक्तविधिना राजा विवाहमकरोच्छुभम् ॥ १.७५.४७ ॥
શુક્રે આમ કહ્યા પછી રાજા યયાતિએ શુક્રની પ્રદક્ષિણા કરી અને શાસ્ત્રોક્ત વિધિથી શુભ વિવાહ કર્યો.
1.75.48
लब्ध्वा शुक्रान्महद्वित्तं देवयानीं तदोत्तमाम् ।
द्विसहस्रेण कन्यानां तथा शर्मिष्ठया सह ॥ १.७५.४८ ॥
શુક્ર પાસેથી મહાન ધન અને ઉત્તમ દેવયાનીને પામીને, બે હજાર કન્યાઓ અને શર્મિષ્ઠા સાથે.
1.75.49
संपूजितश्च शुक्रेण दैत्यैश्च नृपसत्तमः ।
जगाम स्वपुरं हृष्टोऽनुज्ञातोऽथ महात्मना ॥ १.७५.४९ ॥
શુક્ર અને દૈત્યોથી સન્માનિત તે શ્રેષ્ઠ રાજા, મહાત્માની અનુમતિ મેળવીને હર્ષપૂર્વક પોતાના નગર તરફ ગયો.