Mahābhārata · Adhyāya 1.76
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.76.1
ययातिः स्वपुरं प्राप्य महेन्द्रपुरसंनिभम् ।
प्रविश्यान्तःपुरं तत्र देवयानीं न्यवेशयत् ॥ १.७६.१ ॥
Yayāti, tras llegar a su ciudad, semejante a la ciudad de Mahendra, entró en el palacio interior y allí instaló a Devayānī.
1.76.2
देवयान्याश्चानुमते सुतां तां वृषपर्वणः ।
अशोकवनिकाभ्याशे गृहं कृत्वा न्यवेशयत् ॥ १.७६.२ ॥
Con el consentimiento de Devayānī, mandó construir una morada cerca del bosque de Aśoka para aquella hija de Vṛṣaparvan y allí la instaló.
1.76.3
वृतां दासीसहस्रेण शर्मिष्ठां वार्षपर्वणीम् ।
वासोभरन्नपानैश्च संविभज्य सुसत्कृताम् ॥ १.७६.३ ॥
Śarmiṣṭhā, la hija de Vṛṣaparvan, rodeada de mil doncellas, fue muy honrada, repartiéndole ropas, alimentos y bebidas.
1.76.4
देवयान्या तु सहितः स नृपो नहुषात्मजः ।
प्रीत्या परमया युक्तो मुमुदे शाश्वतीः समाः ॥ १.७६.४ ॥
Aquel rey, hijo de Nahuṣa, unido a Devayānī con supremo afecto, se regocijó durante innumerables años.
1.76.5
अशोकवनिकामध्ये देवयानी समागता ।
शर्मिष्ठया सा क्रीडित्वा रमणीये मनोरमे ॥ १.७६.५ ॥
En medio del bosque de Aśoka, Devayānī se reunió con Śarmiṣṭhā y, jugando en aquel lugar encantador y delicioso, se divirtió.
1.76.6
तत्रैव तां तु निर्दिश्य राज्ञा सह ययौ गृहम् ।
एवमेव सह प्रीत्या बहु कालं मुमोद च ॥ १.७६.६ ॥
Tras señalarla allí mismo, regresó a casa con el rey; de esta misma manera, viviendo juntos con afecto, se regocijó durante mucho tiempo.
1.76.7
विजहार बहूनब्दान्देववन्मुदितः सुखी ॥ १.७६.७ ॥
Vivió muchos años, alegre y feliz como un dios.
1.76.8
ऋतुकाले तु संप्राप्ते देवयानी वराङ्गना ।
लेभे गर्भं प्रथमतः कुमारं च व्यजायत ॥ १.७६.८ ॥
Cuando llegó la estación propicia, la excelente mujer Devayānī concibió primero y dio a luz a un hijo.
1.76.9
गते वर्षसहस्रे तु शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी ।
ददर्श यौवनं प्राप्ता ऋतुं सा चान्वचिन्तयत् ॥ १.७६.९ ॥
Pasados mil años, Śarmiṣṭhā alcanzó la juventud; al ver que llegaba su estación, comenzó a reflexionar.
1.76.10
शुद्धा स्नाता तु शर्मिष्ठा सर्वालङ्कारशोभिता ।
अशोकशाखामालम्ब्य सुपुष्पस्तबकैर्वृताम् ॥ १.७६.१० ॥
Purificada y bañada, Śarmiṣṭhā, adornada con todas las joyas, se apoyó en una rama de aśoka cubierta de racimos de flores.
1.76.11
आदर्शे मुखमुद्वीक्ष्य भर्तुर्दर्शनलालसा ।
शोकमोहसमाविष्टा वचनं चेदमब्रवीत् ॥ १.७६.११ ॥
Mirando su rostro en el espejo, anhelando ver a su esposo, abrumada por el dolor y la confusión, pronunció estas palabras.
1.76.12
अशोक शोकापनुद शोकोपहतचेतसाम् ।
त्वन्नामानं कुरुष्वाद्य प्रियसंदर्शनेन माम्।
एवमुक्तवती सा तु शर्मिष्ठा पुनरब्रवीत् ॥ १.७६.१२ ॥
"¡Oh aśoka, disipador de la pena, que quitas el dolor a quienes tienen el corazón afligido, haz hoy que, por la visión de mi amado, sea digna de tu nombre!" Tras decir esto, Śarmiṣṭhā habló de nuevo.
1.76.13
ऋतुकालश्च संप्राप्तो न च मेऽस्ति वृतः पतिः ।
किं प्राप्तं किं नु कर्तव्यं किं वा कृत्वा सुखं भवेत् ॥ १.७६.१३ ॥
Ha llegado la estación fértil, pero no tengo un esposo elegido. ¿Qué he obtenido? ¿Qué debo hacer ahora? ¿Haciendo qué podría hallar la dicha?
1.76.14
देवयानी प्रजाताऽसौ वृथाऽहं प्राप्तयौवना ।
यथा तया वृतो भर्ता तथैवाहं वृणोमि तम् ॥ १.७६.१४ ॥
Devayānī ya ha dado a luz, mientras yo, habiendo alcanzado la juventud, permanezco en vano. Así como ella eligió a su esposo, así también yo lo elijo a él.
1.76.15
राज्ञा पुत्रफलं देयमिति मे निश्चिता मतिः ।
अपीदानीं स धर्मात्मा ईयान्मे दर्शनं रहः ॥ १.७६.१५ ॥
Mi firme decisión es que el rey debe conceder el fruto de un hijo. Incluso ahora, que aquel de alma justa me conceda un encuentro en privado.
1.76.16
केशैर्बध्या तु राजानं याचेऽहं सदृशं पतिम् ।
स्पृहेदिदं देवयानी पुत्रमीक्ष्य पुनःपुनः।
क्रीडन्नन्तःपुरे तस्याः क्वचित्क्षणमवाप्य च ॥ १.७६.१६ ॥
Con el cabello recogido, suplico al rey un esposo digno de mí. Que Devayānī, viendo una y otra vez a este hijo que juega en los aposentos interiores, lo desee, y que lo obtenga por un momento.
1.76.17
अथ निष्क्रम्य राजाऽसौ तस्मिन्काले यदृच्छया ।
अशोकवनिकाभ्याशे शर्मिष्ठां प्राप तिष्ठतीम् ॥ १.७६.१७ ॥
Entonces el rey, saliendo en aquel momento por casualidad, encontró a Śarmiṣṭhā de pie cerca del bosque de Aśoka.
1.76.18
तमेकं रहिते दृष्ट्वा शर्मिष्ठा चारुहासिनी ।
प्रत्युद्गम्याञ्जलिं कृत्वा राजानं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.७६.१८ ॥
Al verlo solo en un lugar apartado, la dulcemente sonriente Śarmiṣṭhā salió a su encuentro, juntó las palmas y dirigió estas palabras al rey.
1.76.19
सोमस्येन्द्रस्य विष्णोर्वा यमस्य वरुणस्य वा ।
तव वा नाहुष गृहे कः स्त्रियं द्रष्टुमर्हति ॥ १.७६.१९ ॥
¿De Soma, de Indra, de Viṣṇu, de Yama o de Varuṇa, o tuya, oh hijo de Nahuṣa? ¿Quién en tu casa merece mirar a una mujer?
1.76.20
रूपाभिजनशीलैर्हि त्वं राजन्वेत्थ मां सदा ।
सा त्वां याचे प्रसाद्याहमृतुं देहि नराधिप ॥ १.७६.२० ॥
Oh rey, por mi belleza, linaje y carácter siempre me conoces. Te suplico, habiéndome ganado tu favor: concédeme la estación fértil, oh señor de los hombres.
1.76.21
वेद्मि त्वां शीलसंपन्नां दैत्यकन्यामनिन्दिताम् ।
रूपं च ते न पश्यामि सूच्यग्रमपि निन्दितम् ॥ १.७६.२१ ॥
Sé que eres de buen carácter, hija de los Daityas, sin tacha; pero no veo en tu belleza ni siquiera un defecto del tamaño de la punta de una aguja.
1.76.22
तदाप्रभृति दृष्ट्वा त्वां स्मराम्यनिशमुत्तमे ।
अब्रवीदुशना काव्यो देवयानीं यदाऽवहम्।
नेयमाह्वयितव्या ते शयने वार्षपर्वणी ॥ १.७६.२२ ॥
Desde entonces, habiéndote visto, te recuerdo sin cesar, oh excelente. Cuando tomé a Devayānī, Uśanas, el hijo de Kavi, dijo: «En el lecho no debes llamar a esta hija de Vṛṣaparvan».
1.76.23
देवयान्याः प्रियं कृत्वा शर्मिष्ठामपि पोषय ॥ १.७६.२३ ॥
Habiendo hecho lo que agrada a Devayānī, mantén también a Śarmiṣṭhā.
1.76.24
न नर्मयुक्तमनृतं हिनस्ति ।
न स्त्रीषु राजन्न विवाहकाले।
प्राणात्यये सर्वधनापहारे ।
पञ्चानृतान्याहुरपातकानि ॥ १.७६.२४ ॥
Una mentira dicha en broma no hace daño. Oh rey, hacia las mujeres, en el matrimonio, en peligro de vida y al robo de toda la riqueza: estas cinco falsedades se dice que no son pecaminosas.
1.76.25
पृष्टं तु साक्ष्ये प्रवदन्तमन्यथा ।
वदन्ति मिथ्या पतितं नरेन्द्र।
एकार्थतायां तु समाहितायां ।
मिथ्या वदन्तं ह्यनृतं हिनस्ति ॥ १.७६.२५ ॥
Cuando se le interroga como testigo y habla de otro modo, lo llaman mentiroso y caído, oh señor de los hombres. Pero cuando el asunto es uno y la mente está concentrada, la mentira misma destruye al que miente.
1.76.26
अनृतं नानृतं स्त्रीषु परिहासविवाहयोः ।
आत्मप्राणार्थघाते च तदेवोत्तमतां व्रजेत् ॥ १.७६.२६ ॥
Una mentira dicha a las mujeres, en broma o en un matrimonio no es mentira. Aun cuando la propia vida o riqueza estén en peligro, esa misma mentira se vuelve la más alta virtud.
1.76.27
राजा प्रमाणं भूतानां स नश्येत मृषा वदन् ।
अर्थकृच्छ्रमपि प्राप्य न मिथ्या कर्तुमुत्सहे ॥ १.७६.२७ ॥
El rey es la norma para los seres; si habla falsamente, perecerá. Aunque me encuentre en apuros económicos, no me atreveré a actuar falsamente.
1.76.28
समावेतौ मतो राजन्पतिः सख्याश्च यः पतिः ।
समं विवाहमित्याहुः सख्या मेऽसि वृतः पतिः ॥ १.७६.२८ ॥
Oh rey, el esposo de una amiga y quien es esposo se consideran iguales. Dicen que el matrimonio es igual; tú has sido elegido por mí como esposo de mi amiga.
1.76.29
सह दत्तास्मि काव्येन देवयान्या मनीषिणा ।
पूज्या पोषयितव्येति न मृषा कर्तुमर्हसि ॥ १.७६.२९ ॥
He sido entregada junto con Devayānī al sabio Kāvya. Debo ser honrada y sostenida; por tanto no debes actuar con falsedad.
1.76.30
सुवर्णमणिमुक्तानि वस्त्राण्याभरणानि च ।
याचितॄणां ददासि त्वं गोभूम्यादीनि यानि च ॥ १.७६.३० ॥
Oro, gemas, perlas, vestidos, joyas, vacas, tierras y cualquier otra cosa, lo das a quienes lo piden.
1.76.31
बहिःस्थं दानमित्युक्तं न शरीराश्रितं नृप ।
दुष्करं पुत्रदानं च आत्मदानं च दुष्करम् ॥ १.७६.३१ ॥
Se ha dicho que el don es lo externo, no lo que depende del cuerpo, oh rey. Dar un hijo es difícil, y darse a uno mismo es aún más difícil.
1.76.32
शरीरदानात्तत्सर्वं दत्तं भवति मारिष ।
यस्य यस्य यथा कामस्तस्य तस्य ददाम्यहम् ॥ १.७६.३२ ॥
Mediante el don del cuerpo, todo queda dado, oh noble. A quien desee algo, a él se lo doy.
1.76.33
इत्युक्त्वा नगरे राजंस्त्रिकालं घोषितं त्वया ।
त्वयोक्तमनृतं राजन्वृथा घोषितमेव वा।
तत्सत्यं कुरु राजेन्द्र यथा वैश्रवणस्तथा ॥ १.७६.३३ ॥
Habiéndolo dicho así, oh rey, lo proclamaste tres veces en la ciudad. Lo que dijiste, oh rey, fue falso, o fue proclamado en vano. Oh señor de reyes, hazlo verdad, como Vaiśravaṇa lo es.
1.76.34
दातव्यं याचमानेभ्य इति मे व्रतमाहितम् ।
त्वं च याचसि मां कामं ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ १.७६.३४ ॥
A quienes piden se les debe dar; este es el voto que he establecido. Tú también me pides. Dime tu deseo, ¿qué debo hacer por ti?
1.76.35
धनं वा यदि वा किंचिद्राज्यं वाऽपि शुचिस्मिते ।
अधर्मात्पाहि मां राजन्धर्मं च प्रतिपादय ॥ १.७६.३५ ॥
Riqueza, o alguna otra cosa, o incluso un reino, oh tú de sonrisa pura. Oh rey, protégeme de la injusticia y establece el dharma.
1.76.36
नान्यं वृणे पुत्रकामा पुत्रात्परतरं न च ।
त्वत्तोऽपत्यवती लोके चरेयं धर्ममुत्तमम् ॥ १.७६.३६ ॥
Deseando un hijo, no elijo otra cosa, y nada es superior a un hijo. Teniendo descendencia de ti, podría seguir el dharma más elevado en el mundo.
1.76.37
त्रय एवाधना राजन्भार्या दासस्तथा सुतः ।
यत्ते समधिगच्छन्ति यस्यैते तस्य तद्धनम् ॥ १.७६.३७ ॥
Oh rey, la esposa, el esclavo y el hijo — estos tres no tienen riqueza propia; lo que obtienen pertenece a aquel de quien son.
1.76.38
पुत्रार्थं भर्तृपोषार्थं स्त्रियः सृष्टाः स्वयंभुवा ।
अपतिर्वापि या कन्या अनपत्या च या भवेत्।
तासां जन्म वृथा लोके गतिस्तासां न विद्यते ॥ १.७६.३८ ॥
El Autoexistente creó a las mujeres para tener hijos y sostener a sus esposos. El nacimiento de una doncella sin esposo, o de una mujer sin descendencia, es vano en el mundo; para ellas no hay destino.
1.76.39
देवयान्या भुजिष्याऽस्मि वश्या च तव भार्गवी ।
सा चाहं च त्वया राजन्भजनीये भजस्व माम् ॥ १.७६.३९ ॥
Yo soy la sierva de Devayānī, y la Bhārgavī (Devayānī) está bajo tu dominio. Ella y yo, oh rey, somos dignas de tu disfrute; tómame.
1.76.40
एवमुक्तस्तु राजा स तथ्यमित्यभिजज्ञिवान् ।
पूजयामास शर्मिष्ठां धर्मं च प्रत्यपादयत् ॥ १.७६.४० ॥
Así interpelado, el rey lo reconoció como verdad; honró a Śarmiṣṭhā y expuso el dharma.
1.76.41
स समागम्य शर्मिष्ठां यथा काममवाप्य च ।
अन्योन्यं चाभिसंपूज्य जग्मतुस्तौ यथागतम् ॥ १.७६.४१ ॥
Tras unirse a Śarmiṣṭhā y obtenerla según su deseo, y tras honrarse mutuamente, ambos regresaron por el camino por el que habían venido.
1.76.42
तस्मिन्समागमे सुभ्रूः शर्मिष्ठा चारुहासिनी ।
लेभे गर्भं प्रथमतस्तस्मान्नृपतिसत्तमात् ॥ १.७६.४२ ॥
En aquella unión, Śarmiṣṭhā, de bellas cejas y dulce sonrisa, concibió por primera vez de aquel mejor de los reyes.
1.76.43
प्रयज्ञे च ततः काले राजन्राजीवलोचना ।
कुमारं देवगर्भाभं राजीवनिभलोचनम् ॥ १.७६.४३ ॥
Entonces, a su debido tiempo, oh rey, la de ojos de loto dio a luz a un hijo, resplandeciente como el hijo de un dios, de ojos como lotos.