మహాభారతం · అధ్యాయం 1.76
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.76.1
ययातिः स्वपुरं प्राप्य महेन्द्रपुरसंनिभम् ।
प्रविश्यान्तःपुरं तत्र देवयानीं न्यवेशयत् ॥ १.७६.१ ॥
యయాతి తన నగరాన్ని చేరుకున్నాడు, అది మహేంద్రుని పురానికి సమానమైనది. అంతఃపురంలో ప్రవేశించి అక్కడ దేవయానిని నివసింపజేశాడు.
1.76.2
देवयान्याश्चानुमते सुतां तां वृषपर्वणः ।
अशोकवनिकाभ्याशे गृहं कृत्वा न्यवेशयत् ॥ १.७६.२ ॥
దేవయాని అనుమతితో, వృషపర్వుని ఆ కుమార్తె కోసం అశోకవనికకు సమీపంలో ఒక గృహం నిర్మించి ఆమెను అక్కడ నివసింపజేశాడు.
1.76.3
वृतां दासीसहस्रेण शर्मिष्ठां वार्षपर्वणीम् ।
वासोभरन्नपानैश्च संविभज्य सुसत्कृताम् ॥ १.७६.३ ॥
వేయిమంది దాసీలతో చుట్టుముట్టబడిన వృషపర్వుని కుమార్తె శర్మిష్ఠను, వస్త్రాలు, ఆహారం, పానీయాలు పంచి బాగా గౌరవించారు.
1.76.4
देवयान्या तु सहितः स नृपो नहुषात्मजः ।
प्रीत्या परमया युक्तो मुमुदे शाश्वतीः समाः ॥ १.७६.४ ॥
నహుషుని కుమారుడైన ఆ రాజు దేవయానితో కలిసి అత్యంత ప్రేమతో అనేక సంవత్సరాలు ఆనందించాడు.
1.76.5
अशोकवनिकामध्ये देवयानी समागता ।
शर्मिष्ठया सा क्रीडित्वा रमणीये मनोरमे ॥ १.७६.५ ॥
అశోకవనికలో దేవయాని శర్మిష్ఠతో కలిసింది; ఆ రమణీయమైన, మనోహరమైన ప్రదేశంలో క్రీడించింది.
1.76.6
तत्रैव तां तु निर्दिश्य राज्ञा सह ययौ गृहम् ।
एवमेव सह प्रीत्या बहु कालं मुमोद च ॥ १.७६.६ ॥
అక్కడే ఆమెను సూచించి రాజుతో కలిసి ఇంటికి వెళ్ళింది; ఈ విధంగానే ప్రేమతో కలిసి చాలా కాలం ఆనందించింది.
1.76.7
विजहार बहूनब्दान्देववन्मुदितः सुखी ॥ १.७६.७ ॥
అతడు దేవతల వలె సంతోషంతో, సుఖంగా అనేక సంవత్సరాలు విహరించాడు.
1.76.8
ऋतुकाले तु संप्राप्ते देवयानी वराङ्गना ।
लेभे गर्भं प्रथमतः कुमारं च व्यजायत ॥ १.७६.८ ॥
ఋతుకాలం వచ్చినప్పుడు ఉత్తమ స్త్రీ దేవయాని మొదట గర్భం ధరించి ఒక కుమారుడిని కన్నది.
1.76.9
गते वर्षसहस्रे तु शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी ।
ददर्श यौवनं प्राप्ता ऋतुं सा चान्वचिन्तयत् ॥ १.७६.९ ॥
వెయ్యి సంవత్సరాలు గడిచిన తరువాత, శర్మిష్ఠ యౌవనం పొందింది; తన ఋతువును చూసి ఆలోచించసాగింది.
1.76.10
शुद्धा स्नाता तु शर्मिष्ठा सर्वालङ्कारशोभिता ।
अशोकशाखामालम्ब्य सुपुष्पस्तबकैर्वृताम् ॥ १.७६.१० ॥
శుద్ధిగా స్నానం చేసి అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించుకున్న శర్మిష్ఠ, పూలగుత్తులతో నిండిన అశోక చెట్టు కొమ్మను పట్టుకుని నిలిచింది.
1.76.11
आदर्शे मुखमुद्वीक्ष्य भर्तुर्दर्शनलालसा ।
शोकमोहसमाविष्टा वचनं चेदमब्रवीत् ॥ १.७६.११ ॥
అద్దంలో తన ముఖాన్ని చూసి, భర్తను చూడాలనే కోరికతో, శోకమోహాలతో ఆవరించబడిన ఆమె ఇలా పలికింది.
1.76.12
अशोक शोकापनुद शोकोपहतचेतसाम् ।
त्वन्नामानं कुरुष्वाद्य प्रियसंदर्शनेन माम्।
एवमुक्तवती सा तु शर्मिष्ठा पुनरब्रवीत् ॥ १.७६.१२ ॥
"ఓ అశోకమా, శోకాన్ని తొలగించువాడా! శోకంతో మనసు పీడితులైన వారి శోకాన్ని హరించువాడా, నేడు ప్రియుని దర్శనంతో నన్ను నీ పేరుకు తగినదానిగా చేయుము." అని పలికి శర్మిష్ఠ మళ్ళీ ఇలా అంది.
1.76.13
ऋतुकालश्च संप्राप्तो न च मेऽस्ति वृतः पतिः ।
किं प्राप्तं किं नु कर्तव्यं किं वा कृत्वा सुखं भवेत् ॥ १.७६.१३ ॥
ఋతుకాలం వచ్చింది, కానీ నాకు భర్తగా వరించినవాడు ఎవరూ లేరు. ఏమి పొందాను? ఇప్పుడు ఏమి చేయాలి? ఏమి చేస్తే సుఖం కలుగుతుంది?
1.76.14
देवयानी प्रजाताऽसौ वृथाऽहं प्राप्तयौवना ।
यथा तया वृतो भर्ता तथैवाहं वृणोमि तम् ॥ १.७६.१४ ॥
దేవయానికి సంతానం కలిగింది; నేను యౌవనం పొంది వృథాగా ఉన్నాను. ఆమె భర్తను ఎంచుకున్నట్లే, నేనూ అతనినే వరిస్తాను.
1.76.15
राज्ञा पुत्रफलं देयमिति मे निश्चिता मतिः ।
अपीदानीं स धर्मात्मा ईयान्मे दर्शनं रहः ॥ १.७६.१५ ॥
రాజు సంతానఫలాన్ని ఇవ్వాలని నా నిశ్చయమైన అభిప్రాయం. ఇప్పుడైనా ఆ ధర్మాత్ముడు ఏకాంతంలో నాకు దర్శనమివ్వాలి.
1.76.16
केशैर्बध्या तु राजानं याचेऽहं सदृशं पतिम् ।
स्पृहेदिदं देवयानी पुत्रमीक्ष्य पुनःपुनः।
क्रीडन्नन्तःपुरे तस्याः क्वचित्क्षणमवाप्य च ॥ १.७६.१६ ॥
జుట్టు కట్టుకుని నేను రాజును నాకు తగిన భర్తను అడుగుతున్నాను. దేవయాని అంతఃపురంలో ఆడుతున్న ఈ కుమారుని మళ్లీ మళ్లీ చూసి ఆశపడనీ; ఆమె అతన్ని ఒక్క క్షణమైనా పొందనీ.
1.76.17
अथ निष्क्रम्य राजाऽसौ तस्मिन्काले यदृच्छया ।
अशोकवनिकाभ्याशे शर्मिष्ठां प्राप तिष्ठतीम् ॥ १.७६.१७ ॥
అప్పుడు ఆ రాజు బయటికి వచ్చి, యాదృచ్ఛికంగా అశోకవనం సమీపంలో నిలబడి ఉన్న శర్మిష్ఠను కలిశాడు.
1.76.18
तमेकं रहिते दृष्ट्वा शर्मिष्ठा चारुहासिनी ।
प्रत्युद्गम्याञ्जलिं कृत्वा राजानं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.७६.१८ ॥
అతను ఏకాంతంలో ఒంటరిగా ఉండటం చూసి, మనోహరంగా నవ్వే శర్మిష్ఠ ఎదురువెళ్లి, అంజలి ఘటించి రాజుతో ఈ మాటలు అంది.
1.76.19
सोमस्येन्द्रस्य विष्णोर्वा यमस्य वरुणस्य वा ।
तव वा नाहुष गृहे कः स्त्रियं द्रष्टुमर्हति ॥ १.७६.१९ ॥
సోముని, ఇంద్రుని, విష్ణువుని, యముని, వరుణుని, లేదా నీ ఇంట్లో ఎవరు స్త్రీని చూడటానికి అర్హులు, ఓ నహుషపుత్రా?
1.76.20
रूपाभिजनशीलैर्हि त्वं राजन्वेत्थ मां सदा ।
सा त्वां याचे प्रसाद्याहमृतुं देहि नराधिप ॥ १.७६.२० ॥
ఓ రాజా, రూపం, కులం, శీలంతో నీవు నన్ను ఎల్లప్పుడూ ఎరుగుదువు. నిన్ను ప్రసన్నం చేసుకొని నేను యాచిస్తున్నాను — ఓ నరాధిపా, నాకు ఋతుదానం ఇవ్వు.
1.76.21
वेद्मि त्वां शीलसंपन्नां दैत्यकन्यामनिन्दिताम् ।
रूपं च ते न पश्यामि सूच्यग्रमपि निन्दितम् ॥ १.७६.२१ ॥
నీవు శీలసంపన్నురాలివి, దైత్య కన్యవు, నిందారహితురాలివని నేను ఎరుగుదును; కానీ సూది అగ్రమంత కూడా నీ రూపంలో నిందను నేను చూడను.
1.76.22
तदाप्रभृति दृष्ट्वा त्वां स्मराम्यनिशमुत्तमे ।
अब्रवीदुशना काव्यो देवयानीं यदाऽवहम्।
नेयमाह्वयितव्या ते शयने वार्षपर्वणी ॥ १.७६.२२ ॥
అప్పటినుండి నిన్ను చూసి నేను నిరంతరం స్మరిస్తున్నాను, ఓ ఉత్తమీ. దేవయానిని నేను తీసుకువచ్చినప్పుడు కవి కుమారుడు ఉశనుడు చెప్పాడు: 'శయ్యలో నీవు ఈ వృషపర్వుని కుమార్తెను పిలువరాదు.'
1.76.23
देवयान्याः प्रियं कृत्वा शर्मिष्ठामपि पोषय ॥ १.७६.२३ ॥
దేవయానికి ప్రియమైనది చేసి, శర్మిష్ఠను కూడా పోషించు.
1.76.24
न नर्मयुक्तमनृतं हिनस्ति ।
न स्त्रीषु राजन्न विवाहकाले।
प्राणात्यये सर्वधनापहारे ।
पञ्चानृतान्याहुरपातकानि ॥ १.७६.२४ ॥
పరిహాసంగా చెప్పిన అసత్యం హాని చేయదు; ఓ రాజా, స్త్రీల విషయంలో, వివాహ సమయంలో, ప్రాణ సంకటంలో, సర్వధన హరణంలో — ఈ ఐదు అసత్యాలను పాపరహితమని అంటారు.
1.76.25
पृष्टं तु साक्ष्ये प्रवदन्तमन्यथा ।
वदन्ति मिथ्या पतितं नरेन्द्र।
एकार्थतायां तु समाहितायां ।
मिथ्या वदन्तं ह्यनृतं हिनस्ति ॥ १.७६.२५ ॥
సాక్ష్యంలో అడిగినప్పుడు వేరుగా మాట్లాడేవాడిని, ఓ నరేంద్రా, అబద్ధీకుడని, పతితుడని అంటారు. కానీ విషయం ఒక్కటే అయి మనస్సు ఏకాగ్రమై ఉన్నప్పుడు, అబద్ధం పలికేవానిని అబద్ధమే నాశనం చేస్తుంది.
1.76.26
अनृतं नानृतं स्त्रीषु परिहासविवाहयोः ।
आत्मप्राणार्थघाते च तदेवोत्तमतां व्रजेत् ॥ १.७६.२६ ॥
స్త్రీలతో, పరిహాసంలో, వివాహంలో చెప్పిన అబద్ధం అబద్ధం కాదు. తన ప్రాణం లేదా ధనం నశించే సమయంలో కూడా అదే అబద్ధం ఉత్తమమవుతుంది.
1.76.27
राजा प्रमाणं भूतानां स नश्येत मृषा वदन् ।
अर्थकृच्छ्रमपि प्राप्य न मिथ्या कर्तुमुत्सहे ॥ १.७६.२७ ॥
రాజు ప్రాణులకు ప్రమాణం. అబద్ధం చెబితే అతడు నశిస్తాడు. ధనసంకటంలో పడినా నేను అబద్ధం చేయడానికి సాహసించను.
1.76.28
समावेतौ मतो राजन्पतिः सख्याश्च यः पतिः ।
समं विवाहमित्याहुः सख्या मेऽसि वृतः पतिः ॥ १.७६.२८ ॥
ఓ రాజా, స్నేహితురాలి భర్త, భర్తగా ఉండేవాడు ఇద్దరూ సమానులని భావిస్తారు. వివాహం సమానమని అంటారు; నా స్నేహితురాలికి భర్తగా, నీవు నా చేత వరించబడ్డావు.
1.76.29
सह दत्तास्मि काव्येन देवयान्या मनीषिणा ।
पूज्या पोषयितव्येति न मृषा कर्तुमर्हसि ॥ १.७६.२९ ॥
నేను జ్ఞాని కావ్యునితో, దేవయానితో కలిసి ఇవ్వబడ్డాను. నేను పూజనీయురాలను, పోషించదగినదాన్ని; కాబట్టి నీవు అబద్ధం చేయడం తగదు.
1.76.30
सुवर्णमणिमुक्तानि वस्त्राण्याभरणानि च ।
याचितॄणां ददासि त्वं गोभूम्यादीनि यानि च ॥ १.७६.३० ॥
బంగారం, మణులు, ముత్యాలు, వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, గోవులు, భూమి మొదలైనవి ఏవైనా యాచించేవారికి నీవు ఇస్తావు.
1.76.31
बहिःस्थं दानमित्युक्तं न शरीराश्रितं नृप ।
दुष्करं पुत्रदानं च आत्मदानं च दुष्करम् ॥ १.७६.३१ ॥
బయట ఉన్నదే దానమని చెప్పబడింది, శరీరానికి సంబంధించినది కాదు, ఓ రాజా. కుమారుని దానం కష్టం; ఆత్మదానం మరింత కష్టం.
1.76.32
शरीरदानात्तत्सर्वं दत्तं भवति मारिष ।
यस्य यस्य यथा कामस्तस्य तस्य ददाम्यहम् ॥ १.७६.३२ ॥
శరీర దానం వల్ల అదంతా ఇవ్వబడినట్లే అవుతుంది, ఓ మారిష. ఎవరికి ఏది కావాలో, వారికి నేను ఇస్తాను.
1.76.33
इत्युक्त्वा नगरे राजंस्त्रिकालं घोषितं त्वया ।
त्वयोक्तमनृतं राजन्वृथा घोषितमेव वा।
तत्सत्यं कुरु राजेन्द्र यथा वैश्रवणस्तथा ॥ १.७६.३३ ॥
ఇలా చెప్పి, ఓ రాజా, నగరంలో నువ్వు మూడుసార్లు ప్రకటింపజేశావు. ఓ రాజా, నువ్వు చెప్పినది అసత్యమే, లేదా వ్యర్థంగా ప్రకటించబడినదే. ఓ రాజేంద్రా, వైశ్రవణుడు ఉన్నట్లే దానిని సత్యం చేయి.
1.76.34
दातव्यं याचमानेभ्य इति मे व्रतमाहितम् ।
त्वं च याचसि मां कामं ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ १.७६.३४ ॥
యాచించేవారికి ఇవ్వాలి అన్నదే నా వ్రతం. నువ్వు కూడా నన్ను అడుగుతున్నావు. నీ కోరిక ఏమిటో చెప్పు, నీ కోసం నేనేం చేయాలి?
1.76.35
धनं वा यदि वा किंचिद्राज्यं वाऽपि शुचिस्मिते ।
अधर्मात्पाहि मां राजन्धर्मं च प्रतिपादय ॥ १.७६.३५ ॥
ధనమో, లేదా మరేదైనా, లేదా రాజ్యమైనా కూడా, ఓ పవిత్ర మందహాసిని. ఓ రాజా, నన్ను అధర్మం నుండి రక్షించి, ధర్మాన్ని స్థాపించు.
1.76.36
नान्यं वृणे पुत्रकामा पुत्रात्परतरं न च ।
त्वत्तोऽपत्यवती लोके चरेयं धर्ममुत्तमम् ॥ १.७६.३६ ॥
కుమారుని కోరుకునే నేను వేరొకటి కోరను; కుమారునికంటే గొప్పది మరేదీ లేదు. నీ నుండి సంతానం పొంది, లోకంలో ఉత్తమ ధర్మాన్ని ఆచరించగలను.
1.76.37
त्रय एवाधना राजन्भार्या दासस्तथा सुतः ।
यत्ते समधिगच्छन्ति यस्यैते तस्य तद्धनम् ॥ १.७६.३७ ॥
ఓ రాజా, భార్య, దాసుడు, కుమారుడు — ఈ ముగ్గురికీ స్వంత ధనం ఉండదు. వారు సంపాదించేదంతా వారి యజమానికే చెందుతుంది.
1.76.38
पुत्रार्थं भर्तृपोषार्थं स्त्रियः सृष्टाः स्वयंभुवा ।
अपतिर्वापि या कन्या अनपत्या च या भवेत्।
तासां जन्म वृथा लोके गतिस्तासां न विद्यते ॥ १.७६.३८ ॥
స్వయంభువు స్త్రీలను సంతానం కోసం, భర్తను పోషించడం కోసం సృష్టించాడు. భర్త లేని కన్య లేదా సంతానం లేని స్త్రీ జన్మ లోకంలో వ్యర్థం; వారికి గతి ఉండదు.
1.76.39
देवयान्या भुजिष्याऽस्मि वश्या च तव भार्गवी ।
सा चाहं च त्वया राजन्भजनीये भजस्व माम् ॥ १.७६.३९ ॥
నేను దేవయానికి దాసిని; భార్గవి (దేవయాని) నీ వశంలో ఉంది. ఓ రాజా, ఆమెయు నేనూ నీ అనుభవానికి అర్హులం; నన్ను స్వీకరించు.
1.76.40
एवमुक्तस्तु राजा स तथ्यमित्यभिजज्ञिवान् ।
पूजयामास शर्मिष्ठां धर्मं च प्रत्यपादयत् ॥ १.७६.४० ॥
ఇలా చెప్పబడిన రాజు అది సత్యమని గ్రహించాడు; శర్మిష్ఠను గౌరవించాడు, ధర్మాన్ని కూడా ప్రతిపాదించాడు.
1.76.41
स समागम्य शर्मिष्ठां यथा काममवाप्य च ।
अन्योन्यं चाभिसंपूज्य जग्मतुस्तौ यथागतम् ॥ १.७६.४१ ॥
అతడు శర్మిష్ఠతో కూడి, కోరిక తీర్చుకొని, ఒకరినొకరు గౌరవించుకొని, ఇద్దరూ వచ్చిన దారిలోనే తిరిగి వెళ్లారు.
1.76.42
तस्मिन्समागमे सुभ्रूः शर्मिष्ठा चारुहासिनी ।
लेभे गर्भं प्रथमतस्तस्मान्नृपतिसत्तमात् ॥ १.७६.४२ ॥
ఆ కలయికలో అందమైన కనుబొమలు, మధురమైన నవ్వు గల శర్మిష్ఠ ఆ రాజశ్రేష్ఠుని వలన మొదటిసారి గర్భం ధరించింది.
1.76.43
प्रयज्ञे च ततः काले राजन्राजीवलोचना ।
कुमारं देवगर्भाभं राजीवनिभलोचनम् ॥ १.७६.४३ ॥
అప్పుడు తగిన కాలంలో, ఓ రాజా, కమలనేత్ర (శర్మిష్ఠ) దేవబాలునిలా కాంతి కలిగిన, కమల నేత్రాలున్న ఒక కుమారుడిని కనింది.