มหาภารตะ · อัธยายะ 1.76

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.76.1

ययातिः स्वपुरं प्राप्य महेन्द्रपुरसंनिभम् ।
प्रविश्यान्तःपुरं तत्र देवयानीं न्यवेशयत् ॥ १.७६.१ ॥

ยยาติกลับถึงนครของตน ซึ่งคล้ายนครของพระมเหนทร เสด็จเข้าไปในอันตะปุระ และให้เทวยานีประทับอยู่ที่นั้น

1.76.2

देवयान्याश्चानुमते सुतां तां वृषपर्वणः ।
अशोकवनिकाभ्याशे गृहं कृत्वा न्यवेशयत् ॥ १.७६.२ ॥

ด้วยความยินยอมของเทวยานี พระองค์ให้สร้างที่พำนักใกล้สวนอโศกสำหรับธิดาของวฤษปรรวัน และให้นางประทับอยู่ที่นั้น

1.76.3

वृतां दासीसहस्रेण शर्मिष्ठां वार्षपर्वणीम् ।
वासोभरन्नपानैश्च संविभज्य सुसत्कृताम् ॥ १.७६.३ ॥

ศรรมิษฐา ธิดาของวฤษปรรวัน มีนางรับใช้นับพันล้อมรอบ ได้รับการปรนนิบัติอย่างดี ด้วยการแบ่งให้ทั้งเครื่องนุ่งห่ม อาหาร และเครื่องดื่ม

1.76.4

देवयान्या तु सहितः स नृपो नहुषात्मजः ।
प्रीत्या परमया युक्तो मुमुदे शाश्वतीः समाः ॥ १.७६.४ ॥

พระราชาผู้เป็นโอรสของนหุษ ทรงอยู่ร่วมกับเทวยานี ด้วยความรักอันยิ่งใหญ่ ทรงรื่นรมย์อยู่หลายปีนับไม่ถ้วน

1.76.5

अशोकवनिकामध्ये देवयानी समागता ।
शर्मिष्ठया सा क्रीडित्वा रमणीये मनोरमे ॥ १.७६.५ ॥

ในสวนอโศก เทวยานีได้พบกับศรรมิษฐา และทั้งสองเล่นกันอย่างรื่นรมย์ในที่งดงามน่ารื่นรมย์นั้น

1.76.6

तत्रैव तां तु निर्दिश्य राज्ञा सह ययौ गृहम् ।
एवमेव सह प्रीत्या बहु कालं मुमोद च ॥ १.७६.६ ॥

ชี้ให้นางดูอยู่ตรงนั้นเอง พระราชาก็เสด็จกลับเรือนพร้อมนาง ทรงอยู่ร่วมกันด้วยความรักเช่นนี้เป็นเวลานาน และทรงรื่นรมย์

1.76.7

विजहार बहूनब्दान्देववन्मुदितः सुखी ॥ १.७६.७ ॥

พระองค์ทรงดำรงชีวิตอยู่หลายปี ทรงชื่นชมและมีความสุข ดุจเทพเจ้า

1.76.8

ऋतुकाले तु संप्राप्ते देवयानी वराङ्गना ।
लेभे गर्भं प्रथमतः कुमारं च व्यजायत ॥ १.७६.८ ॥

เมื่อถึงฤดูที่เหมาะสม เทวยานีผู้เป็นสตรีประเสริฐ ตั้งครรภ์เป็นครั้งแรก และให้กำเนิดโอรสองค์หนึ่ง

1.76.9

गते वर्षसहस्रे तु शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी ।
ददर्श यौवनं प्राप्ता ऋतुं सा चान्वचिन्तयत् ॥ १.७६.९ ॥

เมื่อผ่านไปหนึ่งพันปี ศรรมิษฐาธิดาของวฤษปรรวัน ก็บรรลุวัยสาว เมื่อเห็นว่าฤดูของตนมาถึง นางจึงเริ่มครุ่นคิด

1.76.10

शुद्धा स्नाता तु शर्मिष्ठा सर्वालङ्कारशोभिता ।
अशोकशाखामालम्ब्य सुपुष्पस्तबकैर्वृताम् ॥ १.७६.१० ॥

ศรรมิษฐาอาบน้ำชำระกายให้บริสุทธิ์ ประดับด้วยเครื่องอาภรณ์ทั้งปวง และจับกิ่งอโศกที่ประดับด้วยช่อดอกงาม

1.76.11

आदर्शे मुखमुद्वीक्ष्य भर्तुर्दर्शनलालसा ।
शोकमोहसमाविष्टा वचनं चेदमब्रवीत् ॥ १.७६.११ ॥

มองดูใบหน้าของตนในกระจก ใจปรารถนาจะได้เห็นสามี ถูกความโศกและความหลงครอบงำ นางจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้

1.76.12

अशोक शोकापनुद शोकोपहतचेतसाम् ।
त्वन्नामानं कुरुष्वाद्य प्रियसंदर्शनेन माम्।
एवमुक्तवती सा तु शर्मिष्ठा पुनरब्रवीत् ॥ १.७६.१२ ॥

"ข้าแต่ต้นอโศก ผู้ขจัดความโศก ท่านผู้ทำให้ใจของผู้ที่ถูกความโศกทำร้ายหมดความทุกข์ วันนี้ขอให้ข้าได้สมชื่อของท่าน ด้วยการได้เห็นผู้เป็นที่รักของข้า" เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว ศรรมิษฐาจึงกล่าวต่อไปอีก

1.76.13

ऋतुकालश्च संप्राप्तो न च मेऽस्ति वृतः पतिः ।
किं प्राप्तं किं नु कर्तव्यं किं वा कृत्वा सुखं भवेत् ॥ १.७६.१३ ॥

ฤดูแห่งการมีบุตรมาถึงแล้ว แต่ข้ายังไม่มีสามีที่ได้เลือกไว้ ข้าได้อะไรมา? บัดนี้ข้าควรทำอะไร? ทำอย่างไรจึงจะมีความสุข?

1.76.14

देवयानी प्रजाताऽसौ वृथाऽहं प्राप्तयौवना ।
यथा तया वृतो भर्ता तथैवाहं वृणोमि तम् ॥ १.७६.१४ ॥

เทวยานีมีบุตรแล้ว ส่วนข้าซึ่งถึงวัยสาวแล้วกลับไร้ประโยชน์ เหมือนที่นางได้เลือกสามี ข้าก็จะเลือกเขาเช่นกัน

1.76.15

राज्ञा पुत्रफलं देयमिति मे निश्चिता मतिः ।
अपीदानीं स धर्मात्मा ईयान्मे दर्शनं रहः ॥ १.७६.१५ ॥

ความคิดที่ข้าตัดสินใจไว้แล้วคือ พระราชาควรประทานผลคือบุตรแก่ข้า แม้บัดนี้ ขอให้ผู้มีจิตใจชอบธรรมนั้นประทานให้ข้าได้พบกันตามลำพังเถิด

1.76.16

केशैर्बध्या तु राजानं याचेऽहं सदृशं पतिम् ।
स्पृहेदिदं देवयानी पुत्रमीक्ष्य पुनःपुनः।
क्रीडन्नन्तःपुरे तस्याः क्वचित्क्षणमवाप्य च ॥ १.७६.१६ ॥

ด้วยผมที่ข้าเกล้าไว้ ข้าขอร้องพระราชาให้ประทานสามีที่สมควรแก่ข้า ขอให้เทวยานีได้เห็นบุตรคนนี้เล่นอยู่ในอันตะปุระของนางซ้ำแล้วซ้ำเล่า แล้วปรารถนาเขา และขอให้นางได้เขาไว้ชั่วขณะหนึ่ง

1.76.17

अथ निष्क्रम्य राजाऽसौ तस्मिन्काले यदृच्छया ।
अशोकवनिकाभ्याशे शर्मिष्ठां प्राप तिष्ठतीम् ॥ १.७६.१७ ॥

ต่อมา พระราชาเสด็จออกไปในเวลานั้นโดยบังเอิญ และทรงพบศรรมิษฐายืนอยู่ใกล้สวนอโศก

1.76.18

तमेकं रहिते दृष्ट्वा शर्मिष्ठा चारुहासिनी ।
प्रत्युद्गम्याञ्जलिं कृत्वा राजानं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.७६.१८ ॥

เมื่อเห็นพระองค์ประทับอยู่ตามลำพังในที่ลับ ศรรมิษฐาผู้มีรอยยิ้มงาม จึงเข้าไปรับหน้า ประนมมือ และกล่าวถ้อยคำนี้แด่พระราชา

1.76.19

सोमस्येन्द्रस्य विष्णोर्वा यमस्य वरुणस्य वा ।
तव वा नाहुष गृहे कः स्त्रियं द्रष्टुमर्हति ॥ १.७६.१९ ॥

ในเรือนของพระองค์ สตรีจะเป็นของโสม พระอินทร์ พระวิษณุ พระยม หรือพระวรุณก็ตาม หรือของพระองค์เอง ข้าแต่โอรสของนหุษ ใครเล่าจะสมควรได้เห็นสตรี?

1.76.20

रूपाभिजनशीलैर्हि त्वं राजन्वेत्थ मां सदा ।
सा त्वां याचे प्रसाद्याहमृतुं देहि नराधिप ॥ १.७६.२० ॥

ข้าแต่พระราชา เพราะรูปโฉม เชื้อสาย และความประพฤติ พระองค์ย่อมรู้จักข้าเสมอ ข้าขอร้องพระองค์ ขอให้พระองค์โปรดปรานข้า แล้วประทานฤดูแห่งการมีบุตรแก่ข้าเถิด ข้าแต่ราชาแห่งมนุษย์

1.76.21

वेद्मि त्वां शीलसंपन्नां दैत्यकन्यामनिन्दिताम् ।
रूपं च ते न पश्यामि सूच्यग्रमपि निन्दितम् ॥ १.७६.२१ ॥

ข้ารู้ว่าเจ้ามีความประพฤติดีงาม เป็นธิดาของพวกไทตยะ ไร้ที่ติ แต่เมื่อมองความงามของเจ้า ข้าก็ไม่เห็นตำหนิแม้เพียงปลายเข็มเล็กๆ

1.76.22

तदाप्रभृति दृष्ट्वा त्वां स्मराम्यनिशमुत्तमे ।
अब्रवीदुशना काव्यो देवयानीं यदाऽवहम्।
नेयमाह्वयितव्या ते शयने वार्षपर्वणी ॥ १.७६.२२ ॥

นับแต่นั้นมา เมื่อได้เห็นเจ้า ข้าก็ระลึกถึงเจ้าอยู่ไม่หยุด ผู้ประเสริฐ เมื่อครั้งข้านำเทวยานีไป อุศนัส บุตรของกวี ได้กล่าวว่า "ในเวลาบรรทม เจ้าอย่าเรียกธิดาของวฤษปรรวันผู้นี้ว่าเป็นของเจ้า"

1.76.23

देवयान्याः प्रियं कृत्वा शर्मिष्ठामपि पोषय ॥ १.७६.२३ ॥

จงทำสิ่งที่เทวยานีรักให้สำเร็จ และเลี้ยงดูศรรมิษฐาด้วย

1.76.24

न नर्मयुक्तमनृतं हिनस्ति ।
न स्त्रीषु राजन्न विवाहकाले।
प्राणात्यये सर्वधनापहारे ।
पञ्चानृतान्याहुरपातकानि ॥ १.७६.२४ ॥

คำโกหกที่กล่าวด้วยความเล่นสนุกไม่ก่อให้เกิดอันตราย ท่านกษัตริย์ เกี่ยวกับสตรี ในเวลาอภิเษกสมรส ยามชีวิตตกอยู่ในภัย และยามถูกปล้นทรัพย์สินทั้งหมด คำโกหกทั้งห้านี้กล่าวกันว่าไม่เป็นบาป

1.76.25

पृष्टं तु साक्ष्ये प्रवदन्तमन्यथा ।
वदन्ति मिथ्या पतितं नरेन्द्र।
एकार्थतायां तु समाहितायां ।
मिथ्या वदन्तं ह्यनृतं हिनस्ति ॥ १.७६.२५ ॥

เมื่อถูกซักถามในฐานะพยานแล้วกลับกล่าวไปอีกอย่าง เขาย่อมถูกเรียกว่าผู้โกหกและเป็นผู้ตกต่ำ ท่านเจ้าแห่งมนุษย์ แต่เมื่อเรื่องนั้นมีเพียงอย่างเดียวและจิตตั้งมั่น การโกหกเองย่อมทำลายผู้ที่กล่าวเท็จ

1.76.26

अनृतं नानृतं स्त्रीषु परिहासविवाहयोः ।
आत्मप्राणार्थघाते च तदेवोत्तमतां व्रजेत् ॥ १.७६.२६ ॥

คำเท็จที่กล่าวต่อสตรี ด้วยการเล่นสนุก หรือในพิธีอภิเษกสมรส ไม่ถือเป็นคำเท็จ และแม้เมื่อชีวิตหรือทรัพย์ของตนตกอยู่ในภัย การกล่าวเท็จนั้นเองก็กลับเป็นคุณธรรมอันสูงสุดได้

1.76.27

राजा प्रमाणं भूतानां स नश्येत मृषा वदन् ।
अर्थकृच्छ्रमपि प्राप्य न मिथ्या कर्तुमुत्सहे ॥ १.७६.२७ ॥

กษัตริย์เป็นแบบอย่างแก่สรรพสัตว์ หากพระองค์กล่าวเท็จก็จะพินาศ แม้ข้าพเจ้าต้องตกอยู่ในความลำบากด้านทรัพย์ ข้าพเจ้าก็ไม่กล้ากระทำการเท็จ

1.76.28

समावेतौ मतो राजन्पतिः सख्याश्च यः पतिः ।
समं विवाहमित्याहुः सख्या मेऽसि वृतः पतिः ॥ १.७६.२८ ॥

ท่านกษัตริย์ สามีของเพื่อนและผู้ที่เป็นสามี ถือว่าเสมอกัน ผู้คนกล่าวว่าการสมรสเป็นสิ่งเสมอภาค ท่านได้รับการเลือกจากข้าพเจ้าให้เป็นสามีของเพื่อนข้าพเจ้า

1.76.29

सह दत्तास्मि काव्येन देवयान्या मनीषिणा ।
पूज्या पोषयितव्येति न मृषा कर्तुमर्हसि ॥ १.७६.२९ ॥

ข้าพเจ้าถูกมอบให้แก่กาวยะผู้มีปัญญา พร้อมกับเทวยานี ข้าพเจ้าควรได้รับการเคารพและเลี้ยงดู ดังนั้นท่านไม่ควรกระทำการเท็จ

1.76.30

सुवर्णमणिमुक्तानि वस्त्राण्याभरणानि च ।
याचितॄणां ददासि त्वं गोभूम्यादीनि यानि च ॥ १.७६.३० ॥

ทองคำ อัญมณี มุกดา เครื่องนุ่งห่ม เครื่องประดับ โค ที่ดิน และสิ่งอื่นใดที่มีอยู่ ท่านมอบให้แก่ผู้ที่มาขอ

1.76.31

बहिःस्थं दानमित्युक्तं न शरीराश्रितं नृप ।
दुष्करं पुत्रदानं च आत्मदानं च दुष्करम् ॥ १.७६.३१ ॥

ท่านกษัตริย์ การให้สิ่งภายนอกเท่านั้นเรียกว่าการให้ มิใช่สิ่งที่ผูกอยู่กับร่างกาย การให้บุตรเป็นสิ่งยาก และการให้ตนเองยิ่งยากกว่า

1.76.32

शरीरदानात्तत्सर्वं दत्तं भवति मारिष ।
यस्य यस्य यथा कामस्तस्य तस्य ददाम्यहम् ॥ १.७६.३२ ॥

ท่านผู้สูงศักดิ์ ด้วยการให้ร่างกาย สิ่งทั้งปวงก็ถือว่าได้ให้แล้ว แก่ผู้ใดที่ปรารถนาสิ่งใด ข้าพเจ้าก็จะให้สิ่งนั้นแก่ผู้นั้น

1.76.33

इत्युक्त्वा नगरे राजंस्त्रिकालं घोषितं त्वया ।
त्वयोक्तमनृतं राजन्वृथा घोषितमेव वा।
तत्सत्यं कुरु राजेन्द्र यथा वैश्रवणस्तथा ॥ १.७६.३३ ॥

ท่านกษัตริย์ ท่านได้กล่าวดังนี้แล้วให้ประกาศในนครสามครั้ง สิ่งที่ท่านกล่าวนั้นเป็นเท็จ หรือประกาศไปโดยเปล่าประโยชน์ ท่านราชาแห่งกษัตริย์ จงทำให้สิ่งนั้นเป็นจริง ดุจดังท่านไวศรวณะเป็นจริง

1.76.34

दातव्यं याचमानेभ्य इति मे व्रतमाहितम् ।
त्वं च याचसि मां कामं ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ १.७६.३४ ॥

ต้องให้แก่ผู้ที่ขอ นี่คือวัตรที่ข้าพเจ้าตั้งมั่นไว้ ท่านก็กำลังขอข้าพเจ้าอยู่ ขอท่านบอกความปรารถนาของท่าน ข้าพเจ้าจะทำอะไรเพื่อท่านเล่า

1.76.35

धनं वा यदि वा किंचिद्राज्यं वाऽपि शुचिस्मिते ।
अधर्मात्पाहि मां राजन्धर्मं च प्रतिपादय ॥ १.७६.३५ ॥

ทรัพย์สิน หรือสิ่งอื่นใดก็ตาม หรือแม้แต่อาณาจักร โอ้ผู้มีรอยยิ้มบริสุทธิ์ ท่านกษัตริย์ โปรดคุ้มครองข้าพเจ้าจากความอธรรม และตั้งธรรมให้มั่นคง

1.76.36

नान्यं वृणे पुत्रकामा पुत्रात्परतरं न च ।
त्वत्तोऽपत्यवती लोके चरेयं धर्ममुत्तमम् ॥ १.७६.३६ ॥

ข้าพเจ้าปรารถนาบุตรจึงไม่เลือกสิ่งอื่น และไม่มีสิ่งใดสูงกว่าบุตร หากข้าพเจ้ามีบุตรจากท่าน ข้าพเจ้าอาจดำเนินตามธรรมอันสูงสุดในโลก

1.76.37

त्रय एवाधना राजन्भार्या दासस्तथा सुतः ।
यत्ते समधिगच्छन्ति यस्यैते तस्य तद्धनम् ॥ १.७६.३७ ॥

ท่านกษัตริย์ ภรรยา ทาส และบุตร สามสิ่งนี้ไม่มีทรัพย์ของตนเอง สิ่งใดที่เขาเหล่านี้ได้มา สิ่งนั้นเป็นของผู้ที่เขาเหล่านี้เป็นของ

1.76.38

पुत्रार्थं भर्तृपोषार्थं स्त्रियः सृष्टाः स्वयंभुवा ।
अपतिर्वापि या कन्या अनपत्या च या भवेत्।
तासां जन्म वृथा लोके गतिस्तासां न विद्यते ॥ १.७६.३८ ॥

สวยัมภูสร้างสตรีขึ้นเพื่อการมีบุตรและเพื่อค้ำจุนสามี หญิงสาวที่ไม่มีสามี หรือสตรีที่ไม่มีบุตร การเกิดของนางเหล่านั้นย่อมไร้ประโยชน์ในโลก และนางเหล่านั้นย่อมไม่มีที่ไป

1.76.39

देवयान्या भुजिष्याऽस्मि वश्या च तव भार्गवी ।
सा चाहं च त्वया राजन्भजनीये भजस्व माम् ॥ १.७६.३९ ॥

ข้าพเจ้าเป็นทาสของเทวยานี และภารควีอยู่ในอำนาจของท่าน ท่านกษัตริย์ ทั้งนางและข้าพเจ้าควรแก่การเสพสุขของท่าน ขอท่านรับข้าพเจ้าไปเถิด

1.76.40

एवमुक्तस्तु राजा स तथ्यमित्यभिजज्ञिवान् ।
पूजयामास शर्मिष्ठां धर्मं च प्रत्यपादयत् ॥ १.७६.४० ॥

เมื่อได้รับคำกล่าวเช่นนั้น กษัตริย์ก็รับรู้ว่าเป็นความจริง พระองค์จึงให้เกียรติแก่ศรรมิษฐาและดำรงธรรมไว้

1.76.41

स समागम्य शर्मिष्ठां यथा काममवाप्य च ।
अन्योन्यं चाभिसंपूज्य जग्मतुस्तौ यथागतम् ॥ १.७६.४१ ॥

ทั้งสองได้พบกันและได้ศรมิษฐาตามที่ปรารถนา แล้วต่างก็ให้เกียรติซึ่งกันและกัน จากนั้นทั้งสองก็กลับไปทางที่มาเช่นเดิม

1.76.42

तस्मिन्समागमे सुभ्रूः शर्मिष्ठा चारुहासिनी ।
लेभे गर्भं प्रथमतस्तस्मान्नृपतिसत्तमात् ॥ १.७६.४२ ॥

ในการอยู่ร่วมกันครั้งนั้น ศรรมิษฐาผู้มีคิ้วงามและยิ้มอย่างน่ารัก ได้ตั้งครรภ์เป็นครั้งแรก ด้วยกษัตริย์ผู้ประเสริฐที่สุดนั้น

1.76.43

प्रयज्ञे च ततः काले राजन्राजीवलोचना ।
कुमारं देवगर्भाभं राजीवनिभलोचनम् ॥ १.७६.४३ ॥

ต่อมาเมื่อถึงกาลอันควร ข้าแต่พระราชา หญิงผู้มีดวงตาดุจดอกบัวได้คลอดโอรสองค์หนึ่ง งดงามดุจโอรสของเทพเจ้า มีดวงตาดุจดอกบัว