Mahābhārata · Adhyāya 1.77
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.77.1
तस्मिन्नक्षत्रसंयोगे शुक्ले पुण्यर्क्षगेन्दुना ।
स राजा मुमुदे सम्राट् तया शर्मिष्ठया सह ॥ १.७७.१ ॥
En aquella conjunción de mansiones lunares, en la quincena brillante, cuando la luna estaba en una mansión auspiciosa, aquel soberano supremo se regocijó junto a Śarmiṣṭhā.
1.77.2
प्रजानां श्रीरिवाभ्याशे शर्मिष्ठा ह्यभवद्वधूः ।
पन्नगीवोग्ररूपा वै देवयानी ममाप्यभूत् ॥ १.७७.२ ॥
Śarmiṣṭhā, cercana como la propia Śrī de los pueblos, se convirtió en esposa; y Devayānī, de forma feroz como una mujer serpiente, también fue mía.
1.77.3
पर्जन्य इव सस्यानां देवानाममृतं यथा ।
तद्वन्ममापि संभूता शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी।
इत्येवं मनसा ज्ञात्वा देवयानीमवर्जयत् ॥ १.७७.३ ॥
Así como la nube de lluvia es para las cosechas y el néctar para los dioses, así también Śarmiṣṭhā, como la fiesta de la estación de lluvias, ha nacido para mí. Pensando esto en su mente, apartó a Devayānī.
1.77.4
श्रुत्वा कुमारं जातं तु देवयानी शुचिस्मिता ।
चिन्तयामास दुःखार्ता शर्मिष्ठां प्रति भारत ॥ १.७७.४ ॥
Al oír que había nacido un hijo, Devayānī de sonrisa pura, oh Bhārata, afligida por el dolor, comenzó a meditar sobre Śarmiṣṭhā.
1.77.5
अभिगम्य च शर्मिष्ठां देवयान्यब्रवीदिदम् ।
किमिदं वृजिनं सुभ्रु कृतं वै कामलुब्धया ॥ १.७७.५ ॥
Acercándose a Śarmiṣṭhā, Devayānī le habló así: 'Oh, de bellas cejas, ¿qué mal es este que has cometido, movida por la codicia del deseo?'
1.77.6
ऋषिरभ्यागतः कश्चिद्धर्मात्मा वेदपारगः ।
स मया वरदः कामं याचितो धर्मसंहितम् ॥ १.७७.६ ॥
Un sabio de alma justa y maestro de los Vedas llegó como huésped. A aquel dador de dones le pedí, como deseé, un don conforme al dharma.
1.77.7
अपत्यार्थे स तु मया वृतो वै चारुहासिनि ।
नाहमन्यायतः काममाचरामि शुचिस्मिते।
तस्मादृषेर्ममापत्यमिति सत्यं ब्रवीमि ते ॥ १.७७.७ ॥
Śarmiṣṭhā dijo: Oh, de sonrisa encantadora, él fue elegido por mí para tener descendencia. Oh, de sonrisa pura, no actúo injustamente por deseo. Por eso te digo en verdad que el hijo es del sabio.
1.77.8
शोभनं भीरु यद्येवमथ स ज्ञायते द्विजः ।
गोत्रनामाभिजनतो वेत्तुमिच्छामि तं द्विजम् ॥ १.७७.८ ॥
Devayānī dijo: Oh, tímida, si es así, está bien. Ahora deseo conocer a ese brahmán por su linaje, nombre y familia.
1.77.9
तपसा तेजसा चैव दीप्यमानं यथा रविम् ।
तं दृष्ट्वा मम संप्रष्टुं शक्तिर्नासीच्छुचिस्मिते ॥ १.७७.९ ॥
Śarmiṣṭhā dijo: Oh, de sonrisa pura, al verlo brillar como el sol por su austeridad y esplendor, no tuve poder para preguntarle.
1.77.10
यद्येतदेवं शर्मिष्ठे न मन्युर्विद्यते मम ।
अपत्यं यदि ते लब्धं ज्येष्ठाच्छ्रेष्ठाच्च वै द्विजात् ॥ १.७७.१० ॥
Devayānī dijo: Oh, Śarmiṣṭhā, si es así, no hay ira en mí, si has obtenido descendencia de un brahmán mayor y el mejor.
1.77.11
अन्योन्यमेवमुक्त्वा तु संप्रहस्य च ते मिथः ।
जगाम भार्गवी वेश्म तथ्यमित्यवजग्मुषी ॥ १.७७.११ ॥
Habiéndose dicho así el uno al otro y reído mucho juntos, aceptándolo como verdad, la hija de Bhṛgu fue a su casa.
1.77.12
ययातिर्देवयान्यां तु पुत्रावजनयन्नृपः ।
यदुं च तुर्वसुं चैव शक्रविष्णू इवापरौ ॥ १.७७.१२ ॥
El rey Yayāti engendró de Devayānī dos hijos, Yadu y Turvasu, que eran como otros dos Indras y Viṣṇus.
1.77.13
तस्मिन्काले तु राजर्षिर्ययातिः पृथिवीपतिः ।
माध्वीकरससंयुक्तां मदिरां मदवर्धनीम् ॥ १.७७.१३ ॥
En aquel tiempo el rey sabio Yayāti, señor de la tierra, [tenía] un licor mezclado con el jugo del vino de miel, que aumentaba la embriaguez.
1.77.14
पाययामास शुक्रस्य तनयां रक्तपिङ्गलाम् ।
पीत्वा पीत्वा च मदिरां देवयानी मुमोह सा ॥ १.७७.१४ ॥
Hizo beber a Devayānī, la hija de Śukra, de tono rojizo-pardo, el licor. Bebiendo el licor una y otra vez, Devayānī quedó confundida.
1.77.15
रुदती गायमाना च नृत्यन्ती च मुहुर्मुहुः ।
बहु प्रलपती देवी राजानमिदमब्रवीत् ॥ १.७७.१५ ॥
Llorando, cantando y bailando una y otra vez, la diosa, lamentándose mucho, dijo esto al rey.
1.77.16
राजवद्रूपवेषौ ते किमर्थं त्वमिहागतः ।
केन कार्येण संप्राप्तो निर्जनं गहनं वनम् ॥ १.७७.१६ ॥
¿Por qué has venido aquí, tú que tienes la forma y el atuendo de un rey? ¿Con qué propósito has llegado a este bosque solitario y espeso?
1.77.17
द्विजश्रेष्ठ नृपश्रेष्ठो ययातिश्चोग्रदर्शनः ।
तस्मादितः पलायस्व हितमिच्छसि चेद्द्विज ॥ १.७७.१७ ॥
Oh, mejor de los dvijas, Yayāti, mejor de los reyes, tiene un aspecto terrible. Por tanto, oh dvija, huye de aquí si deseas tu bien.
1.77.18
इत्येवं प्रलपन्तीं तां देवयानीं तु नाहुषः ।
भर्त्सयामास वचनैरनर्हां पापवर्धनीम् ॥ १.७७.१८ ॥
Así lamentándose, Devayānī fue reprendida por Yayāti, hijo de Nahuṣa, con palabras indignas que aumentaban el pecado.
1.77.19
ततो वर्षवरान्मूकान्व्यङ्गान्वृद्धांश्च पङ्गुकान् ।
रक्षणे देवयान्याः स पोषणे च शशास तान् ॥ १.७७.१९ ॥
Entonces asignó a los mudos, los deformes, los ancianos, los cojos y los eunucos para proteger y mantener a Devayānī.
1.77.20
ततस्तु नाहुषो राजा शर्मिष्ठां प्राप्य बुद्धिमान् ।
रेमे च सुचिरं कालं तया शर्मिष्ठया सह ॥ १.७७.२० ॥
Entonces el sabio rey, hijo de Nahuṣa, habiendo obtenido a Śarmiṣṭhā, se deleitó con ella durante mucho tiempo.
1.77.21
तस्मादेव तु राजर्षेः शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी ।
द्रुह्युं चानुं च पूरुं च त्रीन्कुमारानजीजनत् ॥ १.७७.२१ ॥
De aquel rey sabio, Śarmiṣṭhā, hija de Vṛṣaparvan, dio a luz tres hijos: Druhyu, Anu y Pūru.
1.77.22
ततः काले तु कस्मिंश्चिद्देवयानी शुचिस्मिता ।
ययातिसहिता राजञ्जगाम रहितं वनम् ॥ १.७७.२२ ॥
Entonces, oh rey, en cierta ocasión, Devayānī de sonrisa pura fue con Yayāti a un bosque apartado.
1.77.23
ददर्श च तदा तत्र कुमारान्देवरूपिणः ।
क्रीडमानान्सुविश्रब्धान्विस्मिता चेदमब्रवीत् ॥ १.७७.२३ ॥
Allí vio a unos niños de figura divina jugando sin temor, y asombrada dijo esto.
1.77.24
कस्यैते दारका राजन्देवपुत्रोपमाः शुभाः ।
वर्चसा रूपतश्चैव सदृशा मे मतास्तव ॥ १.७७.२४ ॥
¿De quién son estos hermosos niños, semejantes a hijos de dioses, oh rey? En esplendor y en figura me parecen semejantes a ti.
1.77.25
एवं पृष्ट्वा तु राजानं कुमारान्पर्यपृच्छत ॥ १.७७.२५ ॥
Habiendo interrogado así al rey, preguntó también a los muchachos.
1.77.26
तस्मिन्काले तु तच्छ्रुत्वा धात्री तेषां वचोऽब्रवीत् ।
किं न ब्रूत कुमारा वः पितरं वै द्विजर्षभम् ॥ १.७७.२६ ॥
Al oírlo, la nodriza respondió a sus palabras: "Muchachos, ¿por qué no decís nada de vuestro padre, aquel toro entre los nacidos dos veces?"
1.77.27
ऋषिश्च ब्राह्मणश्चैव द्विजातिश्चैव नः पिता ।
शर्मिष्ठा नानृतं ब्रूते देवयानि क्षमस्व नः ॥ १.७७.२७ ॥
"Nuestro padre es un sabio, un brahmín y un nacido dos veces. Śarmiṣṭhā no dice falsedades. Devayānī, perdónanos."
1.77.28
किंनामधेयगोत्रो वः पुत्रका ब्राह्मणः पिता ।
प्रब्रूत तत्त्वतः क्षिप्रं कश्चासौ क्व च वर्तते ॥ १.७७.२८ ॥
"Hijos, ¿cuál es el nombre y linaje de vuestro padre brahmín? Decidme la verdad pronto: ¿quién es y dónde vive?"
1.77.29
प्रब्रूत मे यथा तथ्यं श्रोतुमिच्छामि तं ह्यहम् ।
एवमुक्ताः कुमारस्ते देवयान्या सुमध्यया ॥ १.७७.२९ ॥
"Decidme la verdad tal como es; deseo oír de él." Cuando Devayānī, de cintura esbelta, habló así, aquellos muchachos…
1.77.30
तेऽदर्शयन्प्रदेशिन्या तमेव नृपसत्तमम् ।
शर्मिष्ठां मातरं चैव तथाऽऽचख्युश्च दारकाः ॥ १.७७.३० ॥
Señalaron con el dedo índice a aquel mismísimo mejor de los reyes, y los muchachos hablaron así también de su madre Śarmiṣṭhā.
1.77.31
इत्युक्त्वा सहितास्ते तु राजानमुपचक्रमुः ।
नाभ्यनन्दत तान्राजा देवयान्यास्तदान्तिके ॥ १.७७.३१ ॥
Dicho esto, todos juntos se acercaron al rey, pero en presencia de Devayānī el rey no los recibió.
1.77.32
रुदन्तस्तेऽथ शर्मिष्ठामभ्ययुर्बालकास्ततः ।
अविब्रुवन्ती किंचिच्च राजानं चारुलोचना ॥ १.७७.३२ ॥
Llorando, los niños se acercaron entonces a Śarmiṣṭhā; la de hermosos ojos no dijo nada, ni tampoco habló con el rey.
1.77.33
नातिदूराच्च राजानं सा चातिष्ठदवाङ्मुखी ।
श्रुत्वा तेषां तु बालानां सव्रीड इव पार्थिवः ॥ १.७७.३३ ॥
No lejos del rey se quedó de pie con el rostro bajo; al oír a aquellos niños, el rey pareció avergonzado.
1.77.34
प्रतिवक्तुमशक्तोऽभूत्तूष्णींभूतोऽभवन्नृपः ।
दृष्ट्वा तु तेषां बालानां प्रणयं पार्थिवं प्रति ॥ १.७७.३४ ॥
Incapaz de responder, el rey guardó silencio, al ver el afecto de aquellos niños hacia él.
1.77.35
बुद्ध्वा तु तत्त्वतो देवी शर्मिष्ठापिदमब्रवीत् ।
अभ्यागच्छति मां कश्चिदृषिरित्येवमब्रवीः ॥ १.७७.३५ ॥
Comprendiendo la verdad, la diosa Śarmiṣṭhā también dijo esto: 'Así dijiste que algún sabio se me acerca.'
1.77.36
ययातिमेवं राजानं त्वं गोपायसि भामिनि ।
पूर्वमेव मया प्रोक्तं त्वया तु वृजिनं कृतम् ॥ १.७७.३६ ॥
'Oh señora, así proteges al rey Yayāti; yo ya lo había dicho antes, pero tú has cometido una falta.'
1.77.37
मदधीना सती कस्मादकार्षीर्विप्रियं मम ।
तमेवाऽऽसुरधर्मं त्वमास्थिता न बिभेषि मे ॥ १.७७.३७ ॥
Dependiendo de mí, oh mujer fiel, ¿por qué me has causado un agravio? ¿Acaso, habiendo adoptado esa conducta demoníaca, no me temes?
1.77.38
यदुक्तमृषिरित्येव तत्सत्यं चारुहासिनि ।
न्यायतो धर्मतश्चैव चरन्ती न बिभेमि ते ॥ १.७७.३८ ॥
Lo que se dijo, que 'es un sabio', es en verdad cierto, oh de dulce sonrisa. Obrando según la justicia y el dharma, no te temo.
1.77.39
यदा त्वया वृतो भर्ता वृत एव तदा मया ।
सखीभर्ता हि धर्मेण भर्ता भवति शोभने ॥ १.७७.३९ ॥
Cuando tú elegiste al esposo, entonces también yo lo elegí. Pues según el dharma, oh resplandeciente, el esposo de una amiga se convierte en el esposo de una.
1.77.40
पूज्यासि मम मान्या च ज्येष्ठा च ब्राह्मणी ह्यसि ।
त्वत्तोपि मे पूज्यतमो राजर्षिः किं न वेत्थ तत् ॥ १.७७.४० ॥
Eres digna de mi honor y respeto, y como brahmana también eres la mayor. Pero aún más digno de honor para mí que tú es el rey sabio. ¿No lo sabes?
1.77.41
त्वत्पित्रा मम गुरुणा सह दत्ते उभे शुभे ।
ततो भर्ता च पूज्यश्च पोष्यां पोषयतीह माम् ॥ १.७७.४१ ॥
Tu padre nos entregó a ambas, oh auspiciosa, junto con mi maestro. Por eso también el esposo es digno de honor; aquí él, que sustenta, me sustenta a mí, que soy sustentada.
1.77.42
श्रुत्वा तस्यास्ततो वाक्यं देवयान्यब्रवीदिदम् ।
रमस्वेह यथाकामं देव्या शर्मिष्ठया सह ॥ १.७७.४२ ॥
Al oír sus palabras, Devayānī dijo esto: «Aquí, disfruta como desees con la reina Śarmiṣṭhā.»
1.77.43
राजन्नाद्येह वत्स्यामि विप्रियं मे कृतं त्वया ।
इति जज्वाल कोपेन देवयानी ततो भृशम् ॥ १.७७.४३ ॥
«Oh rey, hoy no me quedaré aquí; me has agraviado.» Así Devayānī ardió de cólera en gran medida.
1.77.44
निर्दहन्तीव सव्रीडां शर्मिष्ठां समुदीक्ष्य च ।
अपविध्य च सर्वाणि भूषणान्यसितेक्षणा ॥ १.७७.४४ ॥
Mirando a Śarmiṣṭhā avergonzada como si la quemara, y arrojando todos sus adornos, la de ojos oscuros.
1.77.45
सहसोत्पतितां श्यामां दृष्ट्वा तां साश्रुलोचनाम् ।
तूर्णं सकाशं काव्यस्य प्रस्थितां व्यथितस्तदा ॥ १.७७.४५ ॥
Al ver a aquella de tez oscura, que se había levantado de repente y partía con prisa hacia Kāvya (Śukra), con los ojos llenos de lágrimas, entonces el rey se sintió afligido.
1.77.46
अनुवव्राज संभ्रान्तः पृष्ठतः सान्त्वयन्नृपः ।
न्यवर्तत नचैव स्म क्रोधसंरक्तलोचना ॥ १.७७.४६ ॥
El rey, agitado, la seguía por detrás consolándola; pero ella, con los ojos enrojecidos de cólera, no volvió en absoluto.
1.77.47
अविब्रुवन्ती किंचित्सा राजानं साश्रुलोचना ।
अचिरादेव संप्राप्ता काव्यस्योशनसोऽन्तिकम् ॥ १.७७.४७ ॥
Sin decir nada al rey, con los ojos llenos de lágrimas, pronto llegó a la presencia de Uśanas, Kāvya (Śukra).
1.77.48
सा तु दृष्ट्वै पितरमभिवाद्याग्रतः स्थिता ।
अनन्तरं यायातिस्तु पूजयामास भार्गवम् ॥ १.७७.४८ ॥
Ella, al ver a su padre, le saludó con reverencia y se quedó de pie delante. Después Yayāti también honró al descendiente de Bhṛgu.
1.77.49
अधर्मेण जितो धर्मः प्रवृत्तमधरोत्तरम् ।
शर्मिष्ठयाऽतिवृत्ताऽस्मि दुहित्रा वृषपर्वणः ॥ १.७७.४९ ॥
El dharma fue vencido por el adharma, y el curso invertido ha prevalecido; Śarmiṣṭhā, la hija de Vṛṣaparvan, me ha sobrepasado.
1.77.50
त्रयोऽस्यां जनिताः पुत्रा राज्ञाऽनेन ययातिना ।
दुर्भगाया मम द्वौ तु पुत्रौ तात ब्रवीमि ते ॥ १.७७.५० ॥
El rey Yayāti ha engendrado tres hijos con ella; pero yo, desdichada, tengo dos hijos, padre, y te lo digo.
1.77.51
धर्मज्ञ इति विख्यात एष राजा भृगूद्वह ।
अतिक्रान्तश्च मर्यादां काव्यैतत्कथयामि ते ॥ १.७७.५१ ॥
Este rey es renombrado como conocedor del dharma, pero ha traspasado el límite; esto te digo, oh Kāvya, oh mejor de los Bhṛgu.
1.77.52
धर्मज्ञः सन्महाराज योऽधर्ममकृथाः प्रियम् ।
तस्माज्जरा त्वामचिराद्धर्षयिष्यति दुर्जया ॥ १.७७.५२ ॥
Oh gran rey, aunque conoces el dharma, has cometido adharma por causa del placer; por eso la vejez invencible pronto te dominará.
1.77.53
ऋतुं वै याचमानाया भगवन्नान्यचेतसा ।
दुहितुर्दानवेन्द्रस्य धर्म्यमेतत्कृतं मया ॥ १.७७.५३ ॥
Oh venerable, hice esto legítimamente por la hija del señor de los Dānava, que pedía el ṛtu, y no con la mente puesta en otra cosa.
1.77.54
ऋतुं वै याचमानाया न ददाति पुमानृतुम् ।
भ्रूणहेत्युच्यते ब्रह्मन् स इह ब्रह्मवादिभिः ॥ १.७७.५४ ॥
Al hombre que no da el ṛtu a la mujer que lo pide, oh brahmán, aquí los que hablan de Brahman lo llaman asesino de embriones.
1.77.55
अभिकामां स्त्रियं यश्च गम्यां रहसि याचितः ।
नोपैति स च धर्मेषु भ्रूणहेत्युच्यते बुधैः ॥ १.७७.५५ ॥
Quien no se acerca, conforme al dharma, a una mujer deseosa que se lo pide en privado y que puede ser abordada, es llamado por los sabios matador de embriones.
1.77.56
यद्यद्वृणोति मां कश्चित्तत्तद्देयमिति व्रतम् ।
त्वया च सापि दत्ता मे नान्यं नाथमिहेच्छति ॥ १.७७.५६ ॥
Lo que alguien me pida, eso debe darse: tal es mi voto. Tú también me la diste, y ella aquí no desea otro señor.
1.77.57
इत्येतानि समीक्ष्याहं कारणानि भृगूद्वह ।
अधर्मभयसंविग्नः शर्मिष्ठामुपजग्मिवान्।
मत्वैतन्मे धर्म इति कृतं ब्रह्मन्क्षमस्व माम् ॥ १.७७.५७ ॥
Habiendo considerado estas razones, oh mejor de los Bhṛgu, yo, estremecido por el temor a la injusticia, fui a Śarmiṣṭhā. Creyendo que esto era mi deber, lo hice; oh brahmán, perdóname.
1.77.58
नन्वहं प्रत्यवेक्ष्यस्ते मदधीनोऽसि पार्थिव ।
मिथ्याचारस्य धर्मेषु चौर्यं भवति नाहुष ॥ १.७७.५८ ॥
Seguramente te examinaré, pues dependes de mí, oh rey. Oh hijo de Nahuṣa, para quien se conduce falsamente en asuntos de dharma existe la falta de robo.
1.77.59
क्रुद्धेनोशनसा शप्तो ययातिर्नाहुषस्तदा ।
पूर्वं वयः परित्यज्य जरां सद्योऽन्वपद्यत ॥ १.७७.५९ ॥
Maldecido por el airado Uśanas, Yayāti, hijo de Nahuṣa, abandonó al instante su juventud y cayó en la vejez.
1.77.60
अतृप्तो यौवनस्याहं देवयान्यां भृगूद्वह ।
प्रसादं कुरु मे ब्रह्मञ्जरेयं न विशेच्च माम् ॥ १.७७.६० ॥
Oh mejor de los Bhṛgu, aún no estoy saciado de juventud con Devayānī. Oh brahmán, muéstrame tu gracia: que esta vejez no entre en mí.
1.77.61
नाहं मृषा ब्रवीम्येतज्जरां प्राप्तोऽसि भूमिप ।
जरां त्वेतां त्वमन्यस्मिन्संक्रामय यदीच्छसि ॥ १.७७.६१ ॥
Śukra dijo: No hablo en falso en esto; te ha llegado la vejez, oh señor de la tierra. Si lo deseas, transfiere esta vejez a otro.
1.77.62
राज्यभाक्स भवेद्ब्रह्मन्पुण्यभाक्कीर्तिभाक्तथा ।
यो मे दद्याद्वयः पुत्रस्तद्भवाननुमन्यताम् ॥ १.७७.६२ ॥
Yayāti dijo: Oh brahmín, el hijo que me dé su juventud será partícipe del reino, del mérito y de la fama; que vuestra señoría lo consienta.
1.77.63
संक्रामयिष्यसि जरां येथेष्टं नहुषात्मज ।
मामनुध्याय भावेन न च पापमवाप्स्यसि ॥ १.७७.६३ ॥
Śukra dijo: Oh hijo de Nahuṣa, transferirás la vejez como desees; medítame con devoción y no incurrirás en pecado.
1.77.64
वयो दास्यति ते पुत्रो यः स राजा भविष्यति ।
आयुष्मान्कीर्तिमांश्चैव बह्वपत्यस्तथैव च ॥ १.७७.६४ ॥
Śukra dijo: El hijo que te dé su juventud será rey; será longevo, célebre y tendrá muchos descendientes.