Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

महाभारत · अध्याय 1.77

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

1.77.1

तस्मिन्नक्षत्रसंयोगे शुक्ले पुण्यर्क्षगेन्दुना ।
स राजा मुमुदे सम्राट् तया शर्मिष्ठया सह ॥ १.७७.१ ॥

त्या नक्षत्रसंयोगात, शुक्ल पक्षात, चंद्र पुण्य नक्षत्रात असताना, त्या सम्राट राजाने शर्मिष्ठेसह आनंद अनुभवला.

1.77.2

प्रजानां श्रीरिवाभ्याशे शर्मिष्ठा ह्यभवद्वधूः ।
पन्नगीवोग्ररूपा वै देवयानी ममाप्यभूत् ॥ १.७७.२ ॥

प्रजेच्या श्रीप्रमाणे जवळ असलेली शर्मिष्ठा पत्नी झाली; आणि उग्र रूपाची नागिणीसारखी देवयानीही माझी झाली.

1.77.3

पर्जन्य इव सस्यानां देवानाममृतं यथा ।
तद्वन्ममापि संभूता शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी।
इत्येवं मनसा ज्ञात्वा देवयानीमवर्जयत् ॥ १.७७.३ ॥

पिकांसाठी जसा पर्जन्य आणि देवांसाठी जसे अमृत, तसेच माझ्यासाठीही वर्षापर्वासारखी शर्मिष्ठा जन्मली आहे—असा मनात विचार करून त्याने देवयानीचा त्याग केला.

1.77.4

श्रुत्वा कुमारं जातं तु देवयानी शुचिस्मिता ।
चिन्तयामास दुःखार्ता शर्मिष्ठां प्रति भारत ॥ १.७७.४ ॥

पुत्रजन्माची वार्ता ऐकून शुचिस्मिता देवयानी, हे भारता, दुःखाने पीडित होऊन शर्मिष्ठेविषयी विचार करू लागली.

1.77.5

अभिगम्य च शर्मिष्ठां देवयान्यब्रवीदिदम् ।
किमिदं वृजिनं सुभ्रु कृतं वै कामलुब्धया ॥ १.७७.५ ॥

शर्मिष्ठेजवळ जाऊन देवयानी म्हणाली—'हे सुंदर भुवयांच्या सुंदरी, कामलोभाने तू हे काय पाप केलेस?'

1.77.6

ऋषिरभ्यागतः कश्चिद्धर्मात्मा वेदपारगः ।
स मया वरदः कामं याचितो धर्मसंहितम् ॥ १.७७.६ ॥

एक धर्मात्मा, वेदपारंगत ऋषी अतिथी म्हणून आले होते. त्या वरदात्याकडे मी धर्मानुसार इच्छित वर मागितला.

1.77.7

अपत्यार्थे स तु मया वृतो वै चारुहासिनि ।
नाहमन्यायतः काममाचरामि शुचिस्मिते।
तस्मादृषेर्ममापत्यमिति सत्यं ब्रवीमि ते ॥ १.७७.७ ॥

शर्मिष्ठा म्हणाली: हे सुंदर हसणारी, संततीसाठी त्यांना माझ्याकडून वरले गेले होते. हे शुचिस्मिते, मी अन्यायाने इच्छा पूर्ण करत नाही. म्हणून ते अपत्य ऋषींचेच आहे, हे मी तुला खरे सांगते.

1.77.8

शोभनं भीरु यद्येवमथ स ज्ञायते द्विजः ।
गोत्रनामाभिजनतो वेत्तुमिच्छामि तं द्विजम् ॥ १.७७.८ ॥

देवयानी म्हणाली: हे भीरु, असे असेल तर चांगले. आता त्या ब्राह्मणाला त्याच्या गोत्र, नाव आणि कुलाने ओळखू इच्छिते.

1.77.9

तपसा तेजसा चैव दीप्यमानं यथा रविम् ।
तं दृष्ट्वा मम संप्रष्टुं शक्तिर्नासीच्छुचिस्मिते ॥ १.७७.९ ॥

शर्मिष्ठा म्हणाली: हे शुचिस्मिते, तपाने व तेजाने सूर्यासारखे चमकणारे त्यांना पाहून, त्यांना विचारण्याचे सामर्थ्य माझ्यात नव्हते.

1.77.10

यद्येतदेवं शर्मिष्ठे न मन्युर्विद्यते मम ।
अपत्यं यदि ते लब्धं ज्येष्ठाच्छ्रेष्ठाच्च वै द्विजात् ॥ १.७७.१० ॥

देवयानी म्हणाली: हे शर्मिष्ठे, असे असेल तर माझ्या मनात राग नाही. जर तू ज्येष्ठ आणि श्रेष्ठ ब्राह्मणापासून अपत्य मिळवले असेल तर.

1.77.11

अन्योन्यमेवमुक्त्वा तु संप्रहस्य च ते मिथः ।
जगाम भार्गवी वेश्म तथ्यमित्यवजग्मुषी ॥ १.७७.११ ॥

अशा प्रकारे एकमेकांना बोलून आणि परस्पर खूप हसून, ते सत्य मानून भार्गवी आपल्या घरी गेली.

1.77.12

ययातिर्देवयान्यां तु पुत्रावजनयन्नृपः ।
यदुं च तुर्वसुं चैव शक्रविष्णू इवापरौ ॥ १.७७.१२ ॥

राजा ययातीने देवयानीपासून यदु आणि तुर्वसू हे दोन पुत्र जन्माला घातले; ते जणू इंद्र आणि विष्णूसारखे दुसरे दोघे होते.

1.77.13

तस्मिन्काले तु राजर्षिर्ययातिः पृथिवीपतिः ।
माध्वीकरससंयुक्तां मदिरां मदवर्धनीम् ॥ १.७७.१३ ॥

त्या वेळी राजर्षी ययाति, पृथ्वीचा स्वामी, माध्वीक रसमिश्रित, मद वाढवणारी मदिरा [घेऊन होता].

1.77.14

पाययामास शुक्रस्य तनयां रक्तपिङ्गलाम् ।
पीत्वा पीत्वा च मदिरां देवयानी मुमोह सा ॥ १.७७.१४ ॥

त्याने शुक्राची कन्या, लालसर-पिंगट रंगाच्या [देवयानीला] मदिरा प्यायला लावली. वारंवार मदिरा पिऊन देवयानी मोहित झाली.

1.77.15

रुदती गायमाना च नृत्यन्ती च मुहुर्मुहुः ।
बहु प्रलपती देवी राजानमिदमब्रवीत् ॥ १.७७.१५ ॥

रडत, गात, वारंवार नाचत, खूप विलाप करत ती देवी राजाला असे म्हणाली.

1.77.16

राजवद्रूपवेषौ ते किमर्थं त्वमिहागतः ।
केन कार्येण संप्राप्तो निर्जनं गहनं वनम् ॥ १.७७.१६ ॥

राजासारखे रूप आणि वेश असलेला तू इथे कशासाठी आलास? कोणत्या कामासाठी या निर्जन, दाट अरण्यात पोहोचलास?

1.77.17

द्विजश्रेष्ठ नृपश्रेष्ठो ययातिश्चोग्रदर्शनः ।
तस्मादितः पलायस्व हितमिच्छसि चेद्द्विज ॥ १.७७.१७ ॥

हे द्विजश्रेष्ठा! नृपश्रेष्ठ ययाति भयंकर दिसणारा आहे. म्हणून, हे द्विजा, जर तुला हित हवे असेल तर येथून पळ.

1.77.18

इत्येवं प्रलपन्तीं तां देवयानीं तु नाहुषः ।
भर्त्सयामास वचनैरनर्हां पापवर्धनीम् ॥ १.७७.१८ ॥

अशा प्रकारे विलाप करणाऱ्या देवयानीला नहुषपुत्र ययातीने अयोग्य, पाप वाढवणाऱ्या शब्दांनी धिक्कारले.

1.77.19

ततो वर्षवरान्मूकान्व्यङ्गान्वृद्धांश्च पङ्गुकान् ।
रक्षणे देवयान्याः स पोषणे च शशास तान् ॥ १.७७.१९ ॥

नंतर त्याने देवयानीच्या रक्षणासाठी व पोषणासाठी मुके, व्यंग, वृद्ध, पांगळे आणि नपुंसक सेवक नेमले.

1.77.20

ततस्तु नाहुषो राजा शर्मिष्ठां प्राप्य बुद्धिमान् ।
रेमे च सुचिरं कालं तया शर्मिष्ठया सह ॥ १.७७.२० ॥

नंतर बुद्धिमान नहुषपुत्र राजाने शर्मिष्ठेला मिळवून तिच्यासोबत बराच काळ रमण केले.

1.77.21

तस्मादेव तु राजर्षेः शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी ।
द्रुह्युं चानुं च पूरुं च त्रीन्कुमारानजीजनत् ॥ १.७७.२१ ॥

त्या राजर्षीपासून वृषपर्व्याची कन्या शर्मिष्ठेने द्रुह्यू, अनू आणि पूरू अशी तीन मुले जन्माला घातली.

1.77.22

ततः काले तु कस्मिंश्चिद्देवयानी शुचिस्मिता ।
ययातिसहिता राजञ्जगाम रहितं वनम् ॥ १.७७.२२ ॥

हे राजा, नंतर एके काळी शुचिस्मिता देवयानी ययातीसह निर्जन अरण्यात गेली.

1.77.23

ददर्श च तदा तत्र कुमारान्देवरूपिणः ।
क्रीडमानान्सुविश्रब्धान्विस्मिता चेदमब्रवीत् ॥ १.७७.२३ ॥

तेव्हा तिथे तिने देवरूप मुलांना निर्भयपणे खेळताना पाहिले आणि आश्चर्यचकित होऊन ती म्हणाली.

1.77.24

कस्यैते दारका राजन्देवपुत्रोपमाः शुभाः ।
वर्चसा रूपतश्चैव सदृशा मे मतास्तव ॥ १.७७.२४ ॥

हे राजा, देवपुत्रांसारखी ही सुंदर मुले कोणाची? तेज आणि रूपात ही मला व तुम्हाला सारखी वाटतात.

1.77.25

एवं पृष्ट्वा तु राजानं कुमारान्पर्यपृच्छत ॥ १.७७.२५ ॥

असे राजाला विचारल्यानंतर तिने त्या कुमारांनाही विचारले.

1.77.26

तस्मिन्काले तु तच्छ्रुत्वा धात्री तेषां वचोऽब्रवीत् ।
किं न ब्रूत कुमारा वः पितरं वै द्विजर्षभम् ॥ १.७७.२६ ॥

तेव्हा ते ऐकून धात्री त्यांच्या बोलण्याला उत्तर देत म्हणाली, "कुमारांनो, तुमचे पिता, त्या द्विजश्रेष्ठाबद्दल तुम्ही का सांगत नाही?"

1.77.27

ऋषिश्च ब्राह्मणश्चैव द्विजातिश्चैव नः पिता ।
शर्मिष्ठा नानृतं ब्रूते देवयानि क्षमस्व नः ॥ १.७७.२७ ॥

"आमचे पिता ऋषी, ब्राह्मण आणि द्विजाती आहेत. शर्मिष्ठा खोटे बोलत नाही. देवयानी, आम्हाला क्षमा कर."

1.77.28

किंनामधेयगोत्रो वः पुत्रका ब्राह्मणः पिता ।
प्रब्रूत तत्त्वतः क्षिप्रं कश्चासौ क्व च वर्तते ॥ १.७७.२८ ॥

"पुत्रांनो, तुमच्या त्या ब्राह्मण पित्याचे नाव आणि गोत्र काय आहे? खरोखर लवकर सांगा, तो कोण आहे आणि कुठे राहतो?"

1.77.29

प्रब्रूत मे यथा तथ्यं श्रोतुमिच्छामि तं ह्यहम् ।
एवमुक्ताः कुमारस्ते देवयान्या सुमध्यया ॥ १.७७.२९ ॥

"जसे खरे आहे तसे सांगा, मला त्यांच्याबद्दल ऐकायचे आहे." सुमध्या देवयानीने असे विचारल्यावर ते कुमार…

1.77.30

तेऽदर्शयन्प्रदेशिन्या तमेव नृपसत्तमम् ।
शर्मिष्ठां मातरं चैव तथाऽऽचख्युश्च दारकाः ॥ १.७७.३० ॥

त्यांनी तर्जनीने त्याच श्रेष्ठ राजाकडे दाखवले; आणि त्या बालकांनी आई शर्मिष्ठेबद्दलही तसेच सांगितले.

1.77.31

इत्युक्त्वा सहितास्ते तु राजानमुपचक्रमुः ।
नाभ्यनन्दत तान्राजा देवयान्यास्तदान्तिके ॥ १.७७.३१ ॥

असे बोलून ते सर्वजण एकत्र राजाजवळ आले; परंतु देवयानीसमोर राजाने त्यांचे स्वागत केले नाही.

1.77.32

रुदन्तस्तेऽथ शर्मिष्ठामभ्ययुर्बालकास्ततः ।
अविब्रुवन्ती किंचिच्च राजानं चारुलोचना ॥ १.७७.३२ ॥

रडत ती मुले शर्मिष्ठेजवळ गेली; सुंदर नेत्रांची ती काहीही बोलली नाही, राजालाही काही बोलली नाही.

1.77.33

नातिदूराच्च राजानं सा चातिष्ठदवाङ्मुखी ।
श्रुत्वा तेषां तु बालानां सव्रीड इव पार्थिवः ॥ १.७७.३३ ॥

ती राजापासून फार दूर नव्हती, मान खाली घालून उभी राहिली; त्या मुलांचे बोलणे ऐकून राजा जणू लाजल्यासारखा झाला.

1.77.34

प्रतिवक्तुमशक्तोऽभूत्तूष्णींभूतोऽभवन्नृपः ।
दृष्ट्वा तु तेषां बालानां प्रणयं पार्थिवं प्रति ॥ १.७७.३४ ॥

राजा उत्तर देऊ न शकून गप्प बसला; त्या मुलांचे राजाबद्दलचे प्रेम पाहून.

1.77.35

बुद्ध्वा तु तत्त्वतो देवी शर्मिष्ठापिदमब्रवीत् ।
अभ्यागच्छति मां कश्चिदृषिरित्येवमब्रवीः ॥ १.७७.३५ ॥

सत्य जाणून देवी शर्मिष्ठा हेही म्हणाली: 'माझ्याकडे कोणी ऋषी येत आहेत, असे तू असे म्हणाली होतीस.'

1.77.36

ययातिमेवं राजानं त्वं गोपायसि भामिनि ।
पूर्वमेव मया प्रोक्तं त्वया तु वृजिनं कृतम् ॥ १.७७.३६ ॥

'हे सुंदरी, अशा प्रकारे तू राजा ययातीचे रक्षण करतेस; मी आधीच सांगितले होते, पण तू पाप केलेस.'

1.77.37

मदधीना सती कस्मादकार्षीर्विप्रियं मम ।
तमेवाऽऽसुरधर्मं त्वमास्थिता न बिभेषि मे ॥ १.७७.३७ ॥

माझ्यावर अवलंबून असलेल्या सती, तू माझे अप्रिय का केलेस? त्याच आसुरी धर्माचा आश्रय घेऊन तू मला भीत नाहीस काय?

1.77.38

यदुक्तमृषिरित्येव तत्सत्यं चारुहासिनि ।
न्यायतो धर्मतश्चैव चरन्ती न बिभेमि ते ॥ १.७७.३८ ॥

"ऋषी" असे जे म्हटले ते खरेच आहे, हे सुंदर हसणारी. न्याय आणि धर्मानुसार वागणारी मी तुला भीत नाही.

1.77.39

यदा त्वया वृतो भर्ता वृत एव तदा मया ।
सखीभर्ता हि धर्मेण भर्ता भवति शोभने ॥ १.७७.३९ ॥

तू पती निवडलास तेव्हाच मी तोही निवडला. हे शोभने, धर्मानुसार मैत्रिणीचा पतीही पती होतो.

1.77.40

पूज्यासि मम मान्या च ज्येष्ठा च ब्राह्मणी ह्यसि ।
त्वत्तोपि मे पूज्यतमो राजर्षिः किं न वेत्थ तत् ॥ १.७७.४० ॥

तू माझी पूजनीय आणि माननीय आहेस, ब्राह्मणी असल्याने ज्येष्ठही आहेस. पण तुझ्यापेक्षाही माझ्यासाठी अधिक पूजनीय राजर्षी आहेत. हे तुला माहीत नाही काय?

1.77.41

त्वत्पित्रा मम गुरुणा सह दत्ते उभे शुभे ।
ततो भर्ता च पूज्यश्च पोष्यां पोषयतीह माम् ॥ १.७७.४१ ॥

तुझ्या पित्याने माझ्या गुरूसोबत आपल्या दोघींना दिले, हे शुभे. म्हणून पतीही पूजनीय आहे; इथे पोषण करणारा मला, पोषणीय असलेल्या स्त्रीला, पोषितो.

1.77.42

श्रुत्वा तस्यास्ततो वाक्यं देवयान्यब्रवीदिदम् ।
रमस्वेह यथाकामं देव्या शर्मिष्ठया सह ॥ १.७७.४२ ॥

तिचे बोल ऐकून देवयानी म्हणाली — "इथे देवी शर्मिष्ठेसोबत तुझ्या इच्छेनुसार रमून जा."

1.77.43

राजन्नाद्येह वत्स्यामि विप्रियं मे कृतं त्वया ।
इति जज्वाल कोपेन देवयानी ततो भृशम् ॥ १.७७.४३ ॥

राजा, आज मी येथे राहणार नाही; तू माझा अपमान केलास. असे म्हणून देवयानी क्रोधाने अत्यंत पेटून उठली.

1.77.44

निर्दहन्तीव सव्रीडां शर्मिष्ठां समुदीक्ष्य च ।
अपविध्य च सर्वाणि भूषणान्यसितेक्षणा ॥ १.७७.४४ ॥

लज्जित शर्मिष्ठेकडे जणू जाळणाऱ्या दृष्टीने पाहून आणि सर्व अलंकार फेकून ती काळ्या डोळ्यांची.

1.77.45

सहसोत्पतितां श्यामां दृष्ट्वा तां साश्रुलोचनाम् ।
तूर्णं सकाशं काव्यस्य प्रस्थितां व्यथितस्तदा ॥ १.७७.४५ ॥

अचानक उठून, अश्रूभरल्या डोळ्यांनी काव्याच्या (शुक्राच्या) जवळ वेगाने निघालेल्या त्या श्यामवर्णी स्त्रीला पाहून तेव्हा राजा व्यथित झाला.

1.77.46

अनुवव्राज संभ्रान्तः पृष्ठतः सान्त्वयन्नृपः ।
न्यवर्तत नचैव स्म क्रोधसंरक्तलोचना ॥ १.७७.४६ ॥

घाबरलेला राजा मागोमाग जाऊन तिचे सांत्वन करीत राहिला; परंतु क्रोधाने लाल डोळे झालेली ती परतलीच नाही.

1.77.47

अविब्रुवन्ती किंचित्सा राजानं साश्रुलोचना ।
अचिरादेव संप्राप्ता काव्यस्योशनसोऽन्तिकम् ॥ १.७७.४७ ॥

राजाशी काहीही न बोलता, अश्रूभरल्या डोळ्यांनी ती लवकरच उशनस (शुक्र) काव्याजवळ पोहोचली.

1.77.48

सा तु दृष्ट्वै पितरमभिवाद्याग्रतः स्थिता ।
अनन्तरं यायातिस्तु पूजयामास भार्गवम् ॥ १.७७.४८ ॥

ती वडिलांना पाहून वंदन करून समोर उभी राहिली. त्यानंतर ययातीनेही भार्गवाची (शुक्राची) पूजा केली.

1.77.49

अधर्मेण जितो धर्मः प्रवृत्तमधरोत्तरम् ।
शर्मिष्ठयाऽतिवृत्ताऽस्मि दुहित्रा वृषपर्वणः ॥ १.७७.४९ ॥

अधर्माने धर्म पराजित झाला; उलट आचरण पसरले. वृषपर्व्याची कन्या शर्मिष्ठेने मला मागे टाकले.

1.77.50

त्रयोऽस्यां जनिताः पुत्रा राज्ञाऽनेन ययातिना ।
दुर्भगाया मम द्वौ तु पुत्रौ तात ब्रवीमि ते ॥ १.७७.५० ॥

या राजा ययातीने तिच्यापासून तीन पुत्र निर्माण केले. तात, दुर्दैवी मला तर दोनच पुत्र आहेत; हे मी तुम्हाला सांगते.

1.77.51

धर्मज्ञ इति विख्यात एष राजा भृगूद्वह ।
अतिक्रान्तश्च मर्यादां काव्यैतत्कथयामि ते ॥ १.७७.५१ ॥

हा राजा धर्मज्ञ म्हणून प्रसिद्ध आहे; पण हे भृगुश्रेष्ठा, त्याने मर्यादा ओलांडली आहे. हे काव्या, हे मी तुम्हाला सांगते.

1.77.52

धर्मज्ञः सन्महाराज योऽधर्ममकृथाः प्रियम् ।
तस्माज्जरा त्वामचिराद्धर्षयिष्यति दुर्जया ॥ १.७७.५२ ॥

हे महाराजा, धर्मज्ञ असूनही तू प्रियासाठी अधर्म केलास; म्हणून दुर्जय जरा लवकरच तुला ग्रासेल.

1.77.53

ऋतुं वै याचमानाया भगवन्नान्यचेतसा ।
दुहितुर्दानवेन्द्रस्य धर्म्यमेतत्कृतं मया ॥ १.७७.५३ ॥

हे भगवन्, ऋतूची याचना करणाऱ्या दानवेंद्राच्या कन्येसाठी मी अन्यमनस्क न होता, धर्मानुसार हे केले.

1.77.54

ऋतुं वै याचमानाया न ददाति पुमानृतुम् ।
भ्रूणहेत्युच्यते ब्रह्मन् स इह ब्रह्मवादिभिः ॥ १.७७.५४ ॥

ऋतूची याचना करणाऱ्या स्त्रीला जो पुरुष ऋतू देत नाही, हे ब्राह्मणा, त्याला येथे ब्रह्मवादी भ्रूणहत्यारा म्हणतात.

1.77.55

अभिकामां स्त्रियं यश्च गम्यां रहसि याचितः ।
नोपैति स च धर्मेषु भ्रूणहेत्युच्यते बुधैः ॥ १.७७.५५ ॥

एकांतात इच्छा व्यक्त करून मागणी केलेल्या, गमनयोग्य स्त्रीकडे धर्मानुसार जात नाही, त्याला ज्ञानी भ्रूणहत्यारा म्हणतात.

1.77.56

यद्यद्वृणोति मां कश्चित्तत्तद्देयमिति व्रतम् ।
त्वया च सापि दत्ता मे नान्यं नाथमिहेच्छति ॥ १.७७.५६ ॥

जो कोणी माझ्याकडे जे-जे मागेल, ते ते द्यायचे हेच माझे व्रत आहे. तुम्हीही तिला मला दिले होते; ती येथे दुसऱ्या स्वामीची इच्छा करत नाही.

1.77.57

इत्येतानि समीक्ष्याहं कारणानि भृगूद्वह ।
अधर्मभयसंविग्नः शर्मिष्ठामुपजग्मिवान्।
मत्वैतन्मे धर्म इति कृतं ब्रह्मन्क्षमस्व माम् ॥ १.७७.५७ ॥

हे भृगुश्रेष्ठा, ही कारणे विचारात घेऊन, अधर्माच्या भयाने व्याकूळ होऊन मी शर्मिष्ठेकडे गेलो. हाच माझा धर्म मानून मी हे केले; हे ब्राह्मणा, मला क्षमा करा.

1.77.58

नन्वहं प्रत्यवेक्ष्यस्ते मदधीनोऽसि पार्थिव ।
मिथ्याचारस्य धर्मेषु चौर्यं भवति नाहुष ॥ १.७७.५८ ॥

हे राजा, मी तुझ्याकडे लक्ष ठेवलेच पाहिजे; तू माझ्या अधीन आहेस. हे नहुषपुत्रा, धर्मांमध्ये खोटे आचरण करणाऱ्याला चोरीचा दोष लागतो.

1.77.59

क्रुद्धेनोशनसा शप्तो ययातिर्नाहुषस्तदा ।
पूर्वं वयः परित्यज्य जरां सद्योऽन्वपद्यत ॥ १.७७.५९ ॥

क्रुद्ध उशनसांनी शाप दिल्यामुळे नहुषपुत्र ययाति तत्क्षणी तारुण्य सोडून वार्धक्य पावला.

1.77.60

अतृप्तो यौवनस्याहं देवयान्यां भृगूद्वह ।
प्रसादं कुरु मे ब्रह्मञ्जरेयं न विशेच्च माम् ॥ १.७७.६० ॥

हे भृगुश्रेष्ठा, देवयानीसोबतच्या तारुण्यात मी अतृप्त आहे. हे ब्राह्मणा, माझ्यावर कृपा करा; ही जरा माझ्यात प्रवेश करू नये.

1.77.61

नाहं मृषा ब्रवीम्येतज्जरां प्राप्तोऽसि भूमिप ।
जरां त्वेतां त्वमन्यस्मिन्संक्रामय यदीच्छसि ॥ १.७७.६१ ॥

शुक्र म्हणाला: मी हे खोटे सांगत नाही, हे भूमिपती, तुला वार्धक्य आले आहे. तुझी इच्छा असल्यास हे वार्धक्य दुसऱ्या कोणावर तरी संक्रमित कर.

1.77.62

राज्यभाक्स भवेद्ब्रह्मन्पुण्यभाक्कीर्तिभाक्तथा ।
यो मे दद्याद्वयः पुत्रस्तद्भवाननुमन्यताम् ॥ १.७७.६२ ॥

ययाति म्हणाला: हे ब्राह्मणा, जो पुत्र मला आपले तारुण्य देईल तो राज्याचा, पुण्याचा आणि कीर्तीचा भागी होईल; तुम्ही त्यास संमती द्या.

1.77.63

संक्रामयिष्यसि जरां येथेष्टं नहुषात्मज ।
मामनुध्याय भावेन न च पापमवाप्स्यसि ॥ १.७७.६३ ॥

शुक्र म्हणाला: हे नहुषपुत्रा, तुझ्या इच्छेप्रमाणे तू वार्धक्य संक्रमित करशील; भावाने माझे ध्यान कर, तुला पाप लागणार नाही.

1.77.64

वयो दास्यति ते पुत्रो यः स राजा भविष्यति ।
आयुष्मान्कीर्तिमांश्चैव बह्वपत्यस्तथैव च ॥ १.७७.६४ ॥

शुक्र म्हणाला: जो पुत्र तुला आपले तारुण्य देईल तो राजा होईल; तो दीर्घायुषी, कीर्तिमान आणि बहुसंतती असेल.