Mahābhārata · Adhyāya 1.84
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.84.1
यदाऽवसो नन्दने कामरूपी ।
संवत्सराणामयुतं शतानाम्।
किं कारणं कार्तयुगप्रधान ।
हित्वा च त्वं वसुधामन्वपद्यः ॥ १.८४.१ ॥
¡Oh, principal rey de la edad Kṛta! Cuando morabas en Nandana, capaz de tomar cualquier forma a voluntad, durante decenas de miles de años, ¿cuál fue la razón por la que la abandonaste y regresaste a la tierra?
1.84.2
ज्ञातिः सुहृत्स्वजनो वा यथेह ।
क्षीणे वित्ते त्यज्यते मानवैर्हि।
तथा तत्र क्षीणपुण्यं मनुष्यं ।
त्यजन्ति सद्यः सेश्वरा देवसङ्घाः ॥ १.८४.२ ॥
Así como aquí, cuando la riqueza se acaba, los hombres abandonan a sus parientes, amigos y allegados, así allí, cuando el mérito se agota, las asambleas de los dioses, junto con sus señores, abandonan al hombre de inmediato.
1.84.3
तस्मिन्कथं क्षीणपुण्या भवन्ति ।
संमुह्यते मेऽत्र मनोऽतिमात्रम्।
किं वा विशिष्टाः कस्य धामोपयान्ति ।
तद्वै ब्रूहि क्षेत्रवित्त्वं मतो मे ॥ १.८४.३ ॥
¿Cómo se agota allí el mérito de quienes lo consumen? Mi mente está muy confundida aquí. ¿O a la morada de quién van esos ilustres? Dímelo, pues te tengo por conocedor del campo.
1.84.4
इमं भौमं नरकं ते पतन्ति ।
ललाप्यमाना नरदेव सर्वे।
ते कङ्कगोमायुबलाशनार्थे ।
क्षीणे पुण्ये बहुधा प्रव्रजन्ति ॥ १.८४.४ ॥
Oh señor de los hombres, todos ellos, lamentándose, caen en este infierno terrenal; cuando el mérito se agota, vagan de muchas formas para convertirse en alimento de buitres y chacales.
1.84.5
तस्मादेतद्वर्जनीयं नरेन्द्र ।
दुष्टं लोके गर्हणीयं च कर्म।
आख्यातं ते पार्थिव सर्वमेव ।
भूयश्चेदानीं वद किं ते वदामि ॥ १.८४.५ ॥
Por tanto, oh señor de los hombres, debe evitarse esta acción perversa y censurable en el mundo. Oh rey, te lo he contado todo; ahora dime, ¿qué más debo decirte?
1.84.6
यदा तु तान्वितुदन्ते वयांसि ।
तथा गृध्राः शितिकण्ठाः पतङ्गाः।
कथं भवन्ति कथमाभवन्ति ।
न भौममन्यं नरकं शृणोमि ॥ १.८४.६ ॥
Cuando las aves los desgarran, y los buitres, los de cuello azul y las criaturas voladoras (los desgarran), ¿cómo llegan a ser, cómo surgen? No oigo de otro infierno que este infierno terrenal.
1.84.7
ऊर्ध्वं देहात्कर्मणो जृम्भमाणा-
द्व्यक्तं पृथिव्यामनुसंचरन्ति।
इमं भौमं नरकं ते पतन्ति ।
नावेक्षन्ते वर्षपूगाननेकान् ॥ १.८४.७ ॥
Elevándose desde el cuerpo, hinchados por sus acciones, vagan claramente sobre la tierra. Caen en este infierno terrenal y no esperan muchos años.
1.84.8
षष्टिं सहस्राणि पतन्ति व्योम्नि ।
तथा अशीतिं परिवत्सराणि।
तान्वै तुदन्ति पततः प्रपातं ।
भीमा भौमा राक्षसास्तीक्ष्णदंष्ट्राः ॥ १.८४.८ ॥
Caen por el cielo durante sesenta mil, y asimismo ochenta años. Mientras caen, los terribles demonios terrenales de afilados colmillos los atormentan en verdad.
1.84.9
यदेनसस्ते पततस्तुदन्ति ।
भीमा भौमा राक्षसास्तीक्ष्णदंष्ट्राः।
कथं भवन्ति कथमाभवन्ति ।
कथंभूता गर्भभूता भवन्ति ॥ १.८४.९ ॥
Mientras caen por sus pecados, terribles demonios terrenales de afilados colmillos los atormentan. ¿Cómo llegan a ser, cómo surgen, de qué forma son, y cómo llegan a ser en forma de embriones?
1.84.10
अस्रं रेतः पुष्पफलानुपृक्त-
मन्वेति तद्वै पुरुषेण सृष्टम्।
स वै तस्या रज आपद्यते वै ।
स गर्भभूतः समुपैति तत्र ॥ १.८४.१० ॥
La sangre y la semilla, mezcladas con las esencias de flor y fruto, siguen lo que el hombre ha emitido. Ciertamente entra en su sangre menstrual; hecho embrión, se reúne allí.
1.84.11
वनस्पतीनोषधीश्चाविशन्ति ।
आपो वायुं पृथिवीं चान्तरिक्षम्।
चतुष्पदं द्विपदं चाति सर्व-
मेवंभूता गर्भभूता भवन्ति ॥ १.८४.११ ॥
Entran en los árboles y las hierbas, en las aguas, el aire, la tierra y la atmósfera, en los animales de cuatro patas y de dos patas, y en todo; así siendo, se convierten en embriones.
1.84.12
अन्यद्वपुर्विदधातीह गर्भ-
मुताहोस्वित्स्वेन कायेन याति।
आपद्यमानो नरयोनिमेता-
माचक्ष्व मे संशयात्प्रब्रवीमि ॥ १.८४.१२ ॥
¿Aquí el embrión adopta otro cuerpo, o va con su propio cuerpo? Al entrar en este útero humano, explícamelo; pregunto por duda.
1.84.13
शरीरदेहातिसमुच्छ्रयं च ।
चक्षुःश्रोत्रे लभते केन संज्ञाम्।
एतत्तत्त्वं सर्वमाचक्ष्व पृष्टः ।
क्षेत्रज्ञं त्वां तात मन्याम सर्वे ॥ १.८४.१३ ॥
¿Mediante qué el cuerpo, la forma corporal y su crecimiento, y los ojos y oídos obtienen la conciencia? Preguntado, explícame toda esta verdad. Querido señor, todos te consideramos un conocedor del campo.
1.84.14
वायुः समुत्कर्षति गर्भयोनि-
मृतौ रेतः पुष्पफलानुपृक्तम्।
स तत्र तन्मात्रकृताधिकारः ।
क्रमेण संवर्धयतीह गर्भम् ॥ १.८४.१४ ॥
En su estación, el viento lleva hacia arriba la semilla mezclada con flor y fruto hasta el útero; allí, teniendo autoridad sobre aquellos elementos sutiles, nutre gradualmente el embrión aquí.
1.84.15
स जायमानो विगृहीतमात्रः ।
संज्ञामधिष्ठाय ततो मनुष्यः।
स श्रोत्राभ्यां वेदयतीह शब्दं ।
स वै रूपं पश्यति चक्षुषा च ॥ १.८४.१५ ॥
Al nacer, tomada una forma y establecida la conciencia, entonces se convierte en humano; aquí percibe el sonido con sus oídos, y ve la forma con sus ojos.
1.84.16
घ्राणेन गन्धं जिह्वयाऽथो रसं च ।
त्वचा स्पर्शं मनसा वेदभावम्।
इत्यष्टकेहोपहितं हि विद्धि ।
महात्मनः प्राणभृतः शरीरे ॥ १.८४.१६ ॥
Por la nariz, el olor; por la lengua, el sabor; por la piel, el tacto; por la mente, el estado de conocer — sabe, oh Aṣṭaka, que todos estos residen en el cuerpo del ser vivo magnánimo.
1.84.17
यः संस्थितः पुरुषो दह्यते वा ।
निखन्यते वापि निकृष्यते वा।
अभावभूतः स विनाशमेत्य ।
केनात्मानं चेतयते परस्तात् ॥ १.८४.१७ ॥
Aquel ser que existe, cuando es quemado, enterrado o arrastrado, se vuelve inexistente y llega a la destrucción — entonces, ¿con qué percibe su yo desde el más allá?
1.84.18
हित्वा सोऽसून्सुप्तवन्निष्टनित्वा ।
पुरोधाय सुकृतं दुष्कृतं वा।
अन्यां योनिं पवनाग्रानुसारी ।
हित्वा देहं भजते राजसिंह ॥ १.८४.१८ ॥
Tras abandonar los alientos y gemir como quien duerme, poniendo por delante sus buenas o malas acciones y siguiendo al primero de los vientos, abandona el cuerpo y alcanza otro vientre, oh león entre reyes.
1.84.19
पुण्यां योनिं पुण्यकृतो व्रजन्ति ।
पापां योनिं पापकृतो व्रजन्ति।
कीटाः पतङ्गाश्च भवन्ति पापा ।
न मे विवक्षास्ति महानुभाव ॥ १.८४.१९ ॥
Los que hacen obras meritorias van a un vientre meritorio, y los que hacen obras pecaminosas van a un vientre pecaminoso; también los gusanos y las polillas se hacen seres pecadores. Oh magnánimo, no tengo más deseos de hablar.
1.84.20
चतुष्पदा द्विपदाः षट्पदाश्च ।
तथाभूता गर्भभूता भवन्ति।
आख्यातमेतन्निखिलेन सर्वं ।
भूयस्तु किं पृच्छसि राजसिंह ॥ १.८४.२० ॥
Los seres de cuatro patas, de dos patas y de seis patas, también, de tal naturaleza, nacen del vientre. Todo esto ha sido declarado por completo; ¿por qué, oh león entre reyes, preguntas aún más?
1.84.21
किंस्वित्कृत्वा लभते तात लोका-
न्मर्त्यः श्रेष्ठांस्तपसा विद्यया च।
तन्मे पृष्टः शंस सर्वं यथाव-
च्छुभाँल्लोकान्येन गच्छेत्क्रमेण ॥ १.८४.२१ ॥
Querido, ¿qué debe hacer un mortal para obtener los mejores mundos mediante austeridad y conocimiento? Preguntado por ti, cuéntamelo todo correctamente, en qué orden se puede ir a los mundos auspiciosos.
1.84.22
पुंसः सदैवेति वदन्ति सन्तः ॥ १.८४.२२ ॥
Así siempre dicen los sabios acerca del hombre.
1.84.23
अधीयानः पण्डितंमन्यमानो ।
यो विद्यया हन्ति यशः परेषाम्।
तस्यान्तवन्तश्च भवन्ति लोका ।
न चास्य तद्ब्रह्म फलं ददाति ॥ १.८४.२३ ॥
Quien, estudiando y creyéndose sabio, destruye con su saber la fama de otros, sus mundos se vuelven perecederos, y ese conocimiento sagrado no le da fruto.
1.84.24
चत्वारि कर्माण्यभयङ्कराणि ।
भयं प्रयच्छन्त्ययथाकृतानि।
मानाग्निहोत्रमुत मानमौनं ।
मानेनाधीतमुत मानयज्ञः ॥ १.८४.२४ ॥
Cuatro actos causan temor, y cuando se hacen mal producen temor: el sacrificio de fuego por orgullo, el silencio por orgullo, el estudio por orgullo y el sacrificio por orgullo.
1.84.25
न मानमान्यो मुदमाददीत ।
न सन्तापं प्राप्नुयाच्चावमानात्।
सन्तः सतः पूजयन्तीह लोके ।
नासाधवः साधुबुद्धिं लभन्ते ॥ १.८४.२५ ॥
Quien merece honor no debe alegrarse por el honor, ni sufrir angustia por la deshonra. En este mundo los buenos honran a los buenos; los malvados no obtienen una mente buena.
1.84.26
इति दद्यामिति यज इत्यदीय इति व्रतम् ।
इत्येतानि भयान्याहुस्तानि वर्ज्यानि सर्वशः ॥ १.८४.२६ ॥
«Daré», «sacrificaré», «estudiaré», «este es mi voto»: a estos se les llama temores; todos ellos deben evitarse por completo.
1.84.27
ये चाश्रयं वेदयन्ते पुराणं ।
मनीषिणो मानसमार्गरुद्धम्।
तन्निःश्रेयस्तेन संयोगमेत्य ।
परां शान्तिं प्रत्युः प्रेत्य चेह ॥ १.८४.२७ ॥
Los sabios que enseñan el antiguo refugio, bloqueado por el camino de la mente, al unirse por medio de él con el supremo bien, alcanzan la paz suprema aquí y después de la muerte.