มหาภารตะ · อัธยายะ 1.84
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.84.1
यदाऽवसो नन्दने कामरूपी ।
संवत्सराणामयुतं शतानाम्।
किं कारणं कार्तयुगप्रधान ।
हित्वा च त्वं वसुधामन्वपद्यः ॥ १.८४.१ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ผู้เลิศกว่าทั้งปวงในยุคกฤต เมื่อพระองค์เคยประทับอยู่ในนันทนวัน ทรงแปลงกายได้ตามใจปรารถนา อยู่ที่นั้นนับหมื่นนับแสนปี เหตุใดพระองค์จึงละจากที่นั้นแล้วลงมาสู่แผ่นดินเล่า
1.84.2
ज्ञातिः सुहृत्स्वजनो वा यथेह ।
क्षीणे वित्ते त्यज्यते मानवैर्हि।
तथा तत्र क्षीणपुण्यं मनुष्यं ।
त्यजन्ति सद्यः सेश्वरा देवसङ्घाः ॥ १.८४.२ ॥
เหมือนดังในโลกนี้ เมื่อทรัพย์สินหมดไป มนุษย์ย่อมละทิ้งญาติ มิตร และคนของตน ฉันใด ที่นั่นก็ฉันนั้น เมื่อบุญหมดสิ้น หมู่เทวดาพร้อมทั้งเจ้าผู้เป็นใหญ่ย่อมละทิ้งผู้นั้นในทันที
1.84.3
तस्मिन्कथं क्षीणपुण्या भवन्ति ।
संमुह्यते मेऽत्र मनोऽतिमात्रम्।
किं वा विशिष्टाः कस्य धामोपयान्ति ।
तद्वै ब्रूहि क्षेत्रवित्त्वं मतो मे ॥ १.८४.३ ॥
ผู้ที่บุญหมดสิ้นแล้วจะกลายเป็นอย่างไรที่นั่น ใจของข้าพเจ้าสับสนยิ่งนักในเรื่องนี้ หรือผู้ที่โดดเด่นเหล่านั้นไปสู่ที่อยู่ของผู้ใด ขอพระองค์โปรดตรัสบอกเรื่องนั้นเถิด เพราะข้าพเจ้าเห็นว่าพระองค์เป็นผู้รู้เรื่องแห่งเกษตร
1.84.4
इमं भौमं नरकं ते पतन्ति ।
ललाप्यमाना नरदेव सर्वे।
ते कङ्कगोमायुबलाशनार्थे ।
क्षीणे पुण्ये बहुधा प्रव्रजन्ति ॥ १.८४.४ ॥
ข้าแต่จอมมนุษย์ ทุกคนเหล่านั้นร่ำไห้คร่ำครวญแล้วตกลงสู่นรกแห่งแผ่นดินนี้ เมื่อบุญหมดสิ้น พวกเขาก็ระเหเร่ร่อนไปในหลายทาง เพื่อเป็นอาหารของแร้งและหมาจิ้งจอก
1.84.5
तस्मादेतद्वर्जनीयं नरेन्द्र ।
दुष्टं लोके गर्हणीयं च कर्म।
आख्यातं ते पार्थिव सर्वमेव ।
भूयश्चेदानीं वद किं ते वदामि ॥ १.८४.५ ॥
ดังนั้น ข้าแต่จอมมนุษย์ กรรมชั่วร้ายและน่าตำหนิในโลกนี้ ต้องหลีกเว้นเสีย ข้าแต่พระราชา ข้าพเจ้าได้กล่าวทุกอย่างแก่พระองค์แล้ว บัดนี้ขอพระองค์ตรัสบอกเถิด ข้าพเจ้าจะกล่าวอะไรแก่พระองค์อีก
1.84.6
यदा तु तान्वितुदन्ते वयांसि ।
तथा गृध्राः शितिकण्ठाः पतङ्गाः।
कथं भवन्ति कथमाभवन्ति ।
न भौममन्यं नरकं शृणोमि ॥ १.८४.६ ॥
เมื่อนกทั้งหลายจิกกัดพวกเขา และแร้ง นกคอสีน้ำเงิน และสัตว์บินได้ทั้งหลายก็จิกกัดเช่นนั้น พวกเขาจะเกิดเป็นอะไร จะกลับมาเป็นขึ้นมาได้อย่างไร ข้าพเจ้าไม่เคยได้ยินนรกอื่นใดนอกจากนรกแห่งแผ่นดินนี้
1.84.7
ऊर्ध्वं देहात्कर्मणो जृम्भमाणा-
द्व्यक्तं पृथिव्यामनुसंचरन्ति।
इमं भौमं नरकं ते पतन्ति ।
नावेक्षन्ते वर्षपूगाननेकान् ॥ १.८४.७ ॥
พวกเขาพุ่งขึ้นจากร่างกาย ซึ่งพองโตด้วยกรรมของตน แล้วท่องเที่ยวไปบนแผ่นดินอย่างเห็นได้ชัด เมื่อตกลงสู่นรกแห่งแผ่นดินนี้ พวกเขาก็ไม่รอคอยนับปีอันนับไม่ถ้วน
1.84.8
षष्टिं सहस्राणि पतन्ति व्योम्नि ।
तथा अशीतिं परिवत्सराणि।
तान्वै तुदन्ति पततः प्रपातं ।
भीमा भौमा राक्षसास्तीक्ष्णदंष्ट्राः ॥ १.८४.८ ॥
พวกเขาตกลงไปในท้องฟ้าหกหมื่นปี และอีกแปดสิบปีเช่นกัน ขณะที่ตกลงไป ปีศาจแห่งแผ่นดินผู้น่ากลัว มีเขี้ยวแหลมคม ย่อมทรมานพวกเขาจริงๆ
1.84.9
यदेनसस्ते पततस्तुदन्ति ।
भीमा भौमा राक्षसास्तीक्ष्णदंष्ट्राः।
कथं भवन्ति कथमाभवन्ति ।
कथंभूता गर्भभूता भवन्ति ॥ १.८४.९ ॥
ขณะที่พวกเขาตกลงมาเพราะบาปของตน ปีศาจแห่งแผ่นดินผู้น่ากลัว มีเขี้ยวแหลมคม ย่อมทรมานพวกเขา พวกเขาจะเกิดเป็นอะไร จะกลับมาเป็นขึ้นมาได้อย่างไร มีรูปร่างเช่นไร และจะมาเป็นในรูปของทารกในครรภ์ได้อย่างไร
1.84.10
अस्रं रेतः पुष्पफलानुपृक्त-
मन्वेति तद्वै पुरुषेण सृष्टम्।
स वै तस्या रज आपद्यते वै ।
स गर्भभूतः समुपैति तत्र ॥ १.८४.१० ॥
โลหิตและเชื้อ ผสมด้วยสารแห่งดอกและผล ย่อมตามสิ่งที่บุรุษปล่อยออกมา สิ่งนั้นเข้าไปในโลหิตประจำเดือนของหญิง เมื่อกลายเป็นทารกในครรภ์แล้ว ก็รวมตัวกันอยู่ที่นั่น
1.84.11
वनस्पतीनोषधीश्चाविशन्ति ।
आपो वायुं पृथिवीं चान्तरिक्षम्।
चतुष्पदं द्विपदं चाति सर्व-
मेवंभूता गर्भभूता भवन्ति ॥ १.८४.११ ॥
มันเข้าไปในต้นไม้และพืชสมุนไพร ในน้ำ ลม แผ่นดิน และอากาศ ในสัตว์สี่เท้าและสัตว์สองเท้า และในสิ่งทั้งปวง เมื่อเป็นเช่นนั้น ก็กลายเป็นทารกในครรภ์
1.84.12
अन्यद्वपुर्विदधातीह गर्भ-
मुताहोस्वित्स्वेन कायेन याति।
आपद्यमानो नरयोनिमेता-
माचक्ष्व मे संशयात्प्रब्रवीमि ॥ १.८४.१२ ॥
ทารกในครรภ์นี้ย่อมรับกายอื่นในที่นี้ หรือว่าไปพร้อมกับกายของตนเอง เมื่อเข้าสู่ครรภ์มนุษย์นี้ ขอพระองค์โปรดอธิบายให้ข้าพเจ้าฟัง ข้าพเจ้าถามด้วยความสงสัย
1.84.13
शरीरदेहातिसमुच्छ्रयं च ।
चक्षुःश्रोत्रे लभते केन संज्ञाम्।
एतत्तत्त्वं सर्वमाचक्ष्व पृष्टः ।
क्षेत्रज्ञं त्वां तात मन्याम सर्वे ॥ १.८४.१३ ॥
กาย โครงร่างของกาย และความเจริญเติบโตของกาย และดวงตากับหู ด้วยสิ่งใดจึงได้สติสัมปชัญญะ ขอพระองค์โปรดอธิบายความจริงทั้งหมดนี้แก่ข้าพเจ้าเมื่อถูกถาม ท่านผู้เป็นที่รัก พวกเราทุกคนถือว่าพระองค์เป็นผู้รู้เรื่องแห่งเกษตร
1.84.14
वायुः समुत्कर्षति गर्भयोनि-
मृतौ रेतः पुष्पफलानुपृक्तम्।
स तत्र तन्मात्रकृताधिकारः ।
क्रमेण संवर्धयतीह गर्भम् ॥ १.८४.१४ ॥
ถึงฤดูกาลที่เหมาะสม ลมย่อมพัดพาเชื้อที่ผสมด้วยดอกและผลขึ้นไปสู่ครรภ์ ที่นั่น ลมซึ่งมีอำนาจเหนือธาตุละเอียดเหล่านั้น ย่อมค่อยๆ บำรุงทารกในครรภ์ที่นี่
1.84.15
स जायमानो विगृहीतमात्रः ।
संज्ञामधिष्ठाय ततो मनुष्यः।
स श्रोत्राभ्यां वेदयतीह शब्दं ।
स वै रूपं पश्यति चक्षुषा च ॥ १.८४.१५ ॥
เมื่อเกิดแล้ว เขาก็มีรูปร่างขึ้นมา ตั้งสติสัมปชัญญะได้ แล้วจึงเป็นมนุษย์ เขาย่อมรับรู้เสียงที่นี่ด้วยหูของเขา และย่อมเห็นรูปด้วยดวงตา
1.84.16
घ्राणेन गन्धं जिह्वयाऽथो रसं च ।
त्वचा स्पर्शं मनसा वेदभावम्।
इत्यष्टकेहोपहितं हि विद्धि ।
महात्मनः प्राणभृतः शरीरे ॥ १.८४.१६ ॥
ด้วยจมูกรู้กลิ่น ด้วยลิ้นรู้รส ด้วยผิวหนังรู้สัมผัส ด้วยใจรู้ภาวะแห่งการรู้ ข้าแต่อัษฏกะ ขอให้ทราบเถิดว่าสิ่งเหล่านี้ทั้งหมดตั้งอยู่ในกายของสัตว์ผู้มีลมหายใจ ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
1.84.17
यः संस्थितः पुरुषो दह्यते वा ।
निखन्यते वापि निकृष्यते वा।
अभावभूतः स विनाशमेत्य ।
केनात्मानं चेतयते परस्तात् ॥ १.८४.१७ ॥
บุรุษผู้ดำรงอยู่นั้น เมื่อถูกเผา หรือถูกฝัง หรือถูกลากไป ก็กลายเป็นผู้ไม่มีอยู่และถึงความพินาศ แล้วด้วยสิ่งใดเล่าเขาจึงจะรู้ตัวตนของตนได้จากโลกหน้า
1.84.18
हित्वा सोऽसून्सुप्तवन्निष्टनित्वा ।
पुरोधाय सुकृतं दुष्कृतं वा।
अन्यां योनिं पवनाग्रानुसारी ।
हित्वा देहं भजते राजसिंह ॥ १.८४.१८ ॥
เขาละลมหายใจ ครางอยู่เหมือนผู้หลับ ตั้งการกระทำดีหรือชั่วของตนไว้เบื้องหน้า และตามลมที่เป็นเลิศ ข้าแต่ราชสีห์ผู้เป็นใหญ่กว่ากษัตริย์ทั้งปวง เขาละกายแล้วก็ไปสู่ครรภ์อื่น
1.84.19
पुण्यां योनिं पुण्यकृतो व्रजन्ति ।
पापां योनिं पापकृतो व्रजन्ति।
कीटाः पतङ्गाश्च भवन्ति पापा ।
न मे विवक्षास्ति महानुभाव ॥ १.८४.१९ ॥
ผู้ทำความดีย่อมไปสู่ครรภ์อันดี ผู้ทำบาปย่อมไปสู่ครรภ์อันชั่ว หนอนและแมลงเม่าก็กลายเป็นสัตว์บาปเช่นกัน ข้าแต่ท่านผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ข้าพเจ้าไม่มีความปรารถนาจะกล่าวต่อไปอีก
1.84.20
चतुष्पदा द्विपदाः षट्पदाश्च ।
तथाभूता गर्भभूता भवन्ति।
आख्यातमेतन्निखिलेन सर्वं ।
भूयस्तु किं पृच्छसि राजसिंह ॥ १.८४.२० ॥
สัตว์สี่เท้า สัตว์สองเท้า และสัตว์หกเท้า ก็เกิดจากครรภ์ในลักษณะเช่นนั้นเช่นกัน ทั้งหมดนี้ได้ถูกกล่าวไว้โดยสมบูรณ์แล้ว ข้าแต่ราชสีห์ผู้เป็นใหญ่กว่ากษัตริย์ทั้งปวง เหตุใดพระองค์จึงยังทรงถามต่อไปอีกเล่า
1.84.21
किंस्वित्कृत्वा लभते तात लोका-
न्मर्त्यः श्रेष्ठांस्तपसा विद्यया च।
तन्मे पृष्टः शंस सर्वं यथाव-
च्छुभाँल्लोकान्येन गच्छेत्क्रमेण ॥ १.८४.२१ ॥
ลูกรัก มนุษย์ต้องทำสิ่งใดจึงจะได้โลกอันประเสริฐยิ่ง ด้วยตบะและด้วยวิทยา ขอท่านจงบอกแก่ข้าพเจ้าให้ครบถ้วนและถูกต้อง ตามลำดับ ว่าจะไปสู่โลกอันเป็นมงคลได้อย่างไร เมื่อข้าพเจ้าได้ถามท่านแล้ว
1.84.22
पुंसः सदैवेति वदन्ति सन्तः ॥ १.८४.२२ ॥
ผู้ทรงคุณความดีทั้งหลายกล่าวเช่นนี้เสมอเกี่ยวกับบุรุษ
1.84.23
अधीयानः पण्डितंमन्यमानो ।
यो विद्यया हन्ति यशः परेषाम्।
तस्यान्तवन्तश्च भवन्ति लोका ।
न चास्य तद्ब्रह्म फलं ददाति ॥ १.८४.२३ ॥
ผู้ที่ศึกษาเล่าเรียนและนึกว่าตนเป็นบัณฑิต ผู้ใดทำลายเกียรติยศของผู้อื่นด้วยวิทยาของตน โลกทั้งหลายของเขาย่อมมีความสิ้นสุด และพรหมวิทยานั้นก็ไม่ให้ผลแก่เขาเลย
1.84.24
चत्वारि कर्माण्यभयङ्कराणि ।
भयं प्रयच्छन्त्ययथाकृतानि।
मानाग्निहोत्रमुत मानमौनं ।
मानेनाधीतमुत मानयज्ञः ॥ १.८४.२४ ॥
กรรมสี่อย่างนำความกลัวมาให้ เมื่อทำไม่ถูกต้องย่อมประทานความกลัว คือการบูชาไฟด้วยใจทะนงตน การนิ่งด้วยใจทะนงตน การศึกษาด้วยใจทะนงตน และการบูชายัญด้วยใจทะนงตน
1.84.25
न मानमान्यो मुदमाददीत ।
न सन्तापं प्राप्नुयाच्चावमानात्।
सन्तः सतः पूजयन्तीह लोके ।
नासाधवः साधुबुद्धिं लभन्ते ॥ १.८४.२५ ॥
ผู้ควรได้รับการนับถือไม่ควรยินดีในการนับถือ และไม่ควรประสบความทุกข์เพราะการดูหมิ่น ในโลกนี้ ผู้ดีย่อมยกย่องผู้ดี ส่วนคนชั่วไม่ได้จิตใจที่ดี
1.84.26
इति दद्यामिति यज इत्यदीय इति व्रतम् ।
इत्येतानि भयान्याहुस्तानि वर्ज्यानि सर्वशः ॥ १.८४.२६ ॥
'ข้าจะให้', 'ข้าจะบูชายัญ', 'ข้าจะศึกษา', 'นี่คือวัตรของข้า' ท่านเรียกสิ่งเหล่านี้ว่าความกลัว ทั้งหมดนั้นต้องละเว้นโดยสิ้นเชิง
1.84.27
ये चाश्रयं वेदयन्ते पुराणं ।
मनीषिणो मानसमार्गरुद्धम्।
तन्निःश्रेयस्तेन संयोगमेत्य ।
परां शान्तिं प्रत्युः प्रेत्य चेह ॥ १.८४.२७ ॥
ผู้มีปัญญาที่ชี้แสดงที่พึ่งอันเก่าแก่ ซึ่งถูกปิดกั้นด้วยทางแห่งใจ เมื่อเข้าถึงความดีสูงสุดด้วยสิ่งนั้น ย่อมบรรลุความสงบอันสูงสุด ทั้งในโลกนี้และหลังความตาย