มหาภารตะ · อัธยายะ 1.85

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.85.1

चरन्गृहस्थः कथमेति धर्मान्कथं भिक्षुः कथमाचार्यकर्मा ।
वानप्रस्थः सत्पथे सन्निविष्टो
बहून्यस्मिन्संप्रति वेदयन्ति ॥ १.८५.१ ॥

ผู้ครองเรือนจะบรรลุธรรมได้อย่างไร ภิกษุจะบรรลุได้อย่างไร และผู้ที่ทำหน้าที่อาจารย์จะบรรลุได้อย่างไร วานปรัสถ์ผู้ตั้งมั่นอยู่บนหนทางอันชอบ คนจำนวนมากในยุคนี้กล่าวถึงเรื่องนี้กันมาก

1.85.2

आहूताध्यायी गुरुकर्मस्वचोद्यः ।
पूर्वोत्थायी चरमं चोपशायी।
मृदुर्दान्तो धृतिमानप्रमत्तः ।
स्वाध्याशीलः सिध्यति ब्रह्मचारी ॥ १.८५.२ ॥

พรหมจารีผู้เรียนเมื่อได้รับเรียกให้เรียน รับใช้งานของครูโดยไม่ต้องรอให้ถูกเตือน ตื่นก่อนและนอนทีหลัง อ่อนโยน ข่มใจได้ มั่นคง ไม่ประมาท และเพียรศึกษาด้วยตนเอง เช่นนั้นย่อมบรรลุความสมบูรณ์

1.85.3

धर्मागतं प्राप्य धनं यजेत ।
दद्यात्सदैवातिथीन्भोजयेच्च।
अनाददानश्च परैरदत्तं ।
सैषा गृहस्थोपनिषत्पुराणी ॥ १.८५.३ ॥

เมื่อได้ทรัพย์มาโดยชอบธรรม ควรบูชายัญ ให้ทานเสมอ และเลี้ยงดูแขก และไม่รับสิ่งใดที่คนอื่นมิได้ให้ นี่คือคำสอนลับอันเก่าแก่ของผู้ครองเรือน

1.85.4

स्ववीर्यजीवी वृजिनान्निवृत्तो ।
दाता परेभ्यो न परोपतापी।
तादृङ्मुनिः सिद्धिमुपैति मुख्यां ।
वसन्नरण्ये नियताहारचेष्टः ॥ १.८५.४ ॥

มุนีผู้ดำรงชีวิตด้วยความเพียรของตน หันเหจากความชั่ว ให้ทานแก่ผู้อื่น และไม่เบียดเบียนใคร อยู่ในป่าด้วยการกินอยู่และการประพฤติที่สำรวมแล้ว ย่อมบรรลุความสมบูรณ์สูงสุด

1.85.5

अशिल्पजीवी गुणवांश्चैव नित्यं ।
जितेन्द्रियः सर्वतो विप्रयुक्तः।
अनोकशायी लघुरल्पप्रसार-
श्चरन्देशानेकचरः स भिक्षुः ॥ १.८५.५ ॥

ผู้ไม่เลี้ยงชีพด้วยงานช่าง มีคุณความดีอยู่เสมอ ข่มอินทรีย์ได้ หลุดพ้นจากทุกสิ่ง ไม่มีที่อยู่อาศัย เบาใจและมีความต้องการน้อย เที่ยวไปผู้เดียวในแดนต่าง ๆ ผู้นั้นคือภิกษุ

1.85.6

रात्र्या यया वाऽभिजिताश्च लोका ।
भवन्ति कामाभिजिताः सुखाश्च।
तामेव रात्रिं प्रयतेत विद्वा-
नरण्यसंस्थो भवितुं यतात्मा ॥ १.८५.६ ॥

ด้วยราตรีที่ทำให้โลกทั้งหลายถูกพิชิต หรือทำให้ผู้ถูกกามพิชิตได้รับความสุข ในราตรีนั้นเอง ผู้มีปัญญาควรพยายามจะอยู่ในป่า โดยมีตนที่ฝึกแล้ว

1.85.7

दशैव पूर्वान्दश चापरांश्च ।
ज्ञातीनथात्मानमथैकविंशम्।
अरण्यवासी सुकृते दधाति ।
विमुच्यारण्ये स्वशरीरधातून् ॥ १.८५.७ ॥

สิบบรรพบุรุษก่อนและสิบผู้สืบต่อมา แล้วญาติทั้งหลาย และตนเองเป็นที่ยี่สิบเอ็ด ผู้อยู่ป่าย่อมตั้งทั้งหมดไว้ในกรรมดี เมื่อได้ปลดธาตุแห่งร่างกายของตนออกไปในป่า

1.85.8

कतिस्विदेव मुनयः कति मौनानि चाप्युत ।
भवन्तीति तदाचक्ष्व श्रोतुमिच्छामहे वयम् ॥ १.८५.८ ॥

มีมุนีกี่องค์ และการนิ่งมีกี่อย่าง โปรดบอกเรื่องนั้นแก่เรา เราปรารถนาจะฟัง

1.85.9

अरण्ये वसतो यस्य ग्रामो भवति पृष्ठतः ।
ग्रामे वा वसतोऽरण्यं स मुनिः स्याज्जनाधिप ॥ १.८५.९ ॥

สำหรับผู้ที่อาศัยอยู่ในป่าโดยมีหมู่บ้านอยู่ข้างหลัง หรือผู้ที่อาศัยอยู่ในหมู่บ้านโดยมีป่าอยู่ข้างหลัง ผู้นั้นย่อมเป็นมุนี ข้าแต่จอมชน

1.85.10

कथंस्विद्वसतोऽरण्ये ग्रामो भवति पृष्ठतः ।
ग्रामे वा वसतोऽरण्यं कथं भवति पृष्ठतः ॥ १.८५.१० ॥

ผู้อาศัยอยู่ในป่า หมู่บ้านจะอยู่ข้างหลังได้อย่างไร หรือผู้อาศัยอยู่ในหมู่บ้าน ป่าจะอยู่ข้างหลังได้อย่างไร

1.85.11

न ग्राम्यमुपयुञ्जीत य आरण्यो मुनिर्भवेत् ।
तथास्य वसतोऽरण्ये ग्रामो भवति पृष्ठतः ॥ १.८५.११ ॥

ผู้ที่เป็นมุนีแห่งป่าไม่พึงเสพความสุขของชาวบ้าน ด้วยเหตุนั้น สำหรับผู้อาศัยอยู่ในป่า หมู่บ้านจึงอยู่ข้างหลัง

1.85.12

अनग्निरनिकेतश्चाप्यगोत्रचरणो मुनिः ।
कौपीनाच्छादनं यावत्तावदिच्छेच्च चीवरम् ॥ १.८५.१२ ॥

มุนีผู้ไม่มีไฟ ไม่มีที่อยู่ เที่ยวไปโดยไม่ยึดสกุล พึงปรารถนาผ้าเพียงเท่าที่ปิดผ้าอาบเอวได้เท่านั้น

1.85.13

यावत्प्राणाभिसन्धानं तावदिच्छेच्च भोजनम् ।
तथाऽस्य वसतो ग्रामेऽरण्यं भवति पृष्ठतः ॥ १.८५.१३ ॥

พึงปรารถนาอาหารเพียงเท่าที่ยังให้ลมหายใจดำรงอยู่ได้ และสำหรับผู้อาศัยอยู่ในหมู่บ้านดังนี้ ป่าก็ยังอยู่ข้างหลังเขา

1.85.14

यस्तु कामान्परित्यज्य त्यक्तकर्मा जितेन्द्रियः ।
आतिष्ठेच्च मुनिर्मौनं स लोके सिद्धिमाप्नुयात् ॥ १.८५.१४ ॥

แต่มุนีผู้ละกามทั้งหลาย ละการงาน ข่มอินทรีย์ได้ และถือการนิ่ง ย่อมบรรลุความสมบูรณ์ในโลกนี้

1.85.15

धौतदन्तं कृत्तनखं सदा स्नातमलङ्कृतम् ।
असितं सितकर्माणं कस्तमर्हति नार्चितुम् ॥ १.८५.१५ ॥

ใครเล่าจะไม่บูชาผู้ที่มีฟันชำระสะอาด เล็บตัดแล้ว อาบน้ำและประดับกายอยู่เสมอ มีผิวคล้ำแต่กระทำการอันบริสุทธิ์

1.85.16

तपसा कर्शितः क्षामः क्षीणमांसास्थिशोणितः ।
स च लोकमिमं जित्वा लोकं विजयते परम् ॥ १.८५.१६ ॥

ผู้ผอมเหลืองด้วยตบะ อ่อนเพลีย เนื้อ กระดูก และโลหิตเหือดหาย ผู้นั้นย่อมพิชิตโลกนี้ และพิชิตโลกอันสูงสุด

1.85.17

यदा भवति निर्द्वन्द्वो मुनिर्मौनं समास्थितः ।
अथ लोकमिमं जित्वा लोकं विजयते परम् ॥ १.८५.१७ ॥

เมื่อมุนีพ้นจากคู่ตรงข้าม และตั้งมั่นในการนิ่งอย่างสมบูรณ์ ครั้นแล้วก็พิชิตโลกนี้ และพิชิตโลกอันสูงสุด

1.85.18

आस्येन तु यदाऽहारं गोवन्मृगयते मुनिः ।
अथास्य लोकः सर्वोऽयं सोऽमृतत्वाय कल्पते ॥ १.८५.१८ ॥

เมื่อมุนีแสวงหาอาหารด้วยปาก เหมือนโคที่เล็มหญ้า ครั้นแล้วโลกทั้งหมดนี้ของเขาก็ควรแก่การบรรลุอมตภาพ

1.85.19

सामान्यधर्मः सर्वेषां क्रोधो लोभो द्रुहाऽक्षमा ।
विहाय मत्सरं शाठ्यं दर्पं दम्भं च पैशुनम्।
क्रोधं लोभं ममत्वं च यस्य नास्ति स धर्मवित् ॥ १.८५.१९ ॥

ความโกรธ ความโลภ การเบียดเบียน และความไม่อดทน เป็นธรรมร่วมของทุกคน ผู้ละความริษยา การหลอกลวง ความถือตัว ความเสแสร้ง และการใส่ร้ายป้ายสี ผู้ใดไม่มีความโกรธ ความโลภ และความยึดถือว่าเป็นของตน ผู้นั้นคือผู้รู้ธรรม

1.85.20

नित्याशनो ब्रह्मचारी गृहस्थो वनगो मुनिः ।
नाधर्ममशनात्प्राप्येत्कथं ब्रूहीह पृच्छते ॥ १.८५.२० ॥

มุนีผู้กินอาหารทุกวัน พรหมจารี ผู้ครองเรือน และผู้อยู่ป่า จะทำอย่างไรจึงไม่ได้รับอธรรมจากการกิน ขอท่านจงบอกแก่ข้าพเจ้าผู้ถามอยู่ ณ ที่นี้

1.85.21

अष्टौ ग्रासा मुनेः प्रोक्ताः षोडशारण्यवासिनः ।
द्वात्रिंशत्तु गृहस्थस्य अमितं ब्रह्मचारिणः ॥ १.८५.२१ ॥

ฤๅษีผู้สละโลกควรฉันคำอาหารแปดคำ ผู้อยู่ในป่าควรฉันสิบหกคำ ผู้ครองเรือนควรฉันสามสิบสองคำ ส่วนพรหมจารีผู้ศึกษาควรฉันได้ไม่จำกัด

1.85.22

इत्येवं कारणैर्ज्ञेयमष्टकैतच्छुभाशुभम् ॥ १.८५.२२ ॥

ด้วยเหตุผลเหล่านี้เถิด โอ อัษฏกะ พึงรู้ความดีและความไม่ดีเช่นนี้