ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.99
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.99.1
राजन्सर्षपमात्राणि परच्छिद्राणि पश्यसि ।
आत्मनो बिल्वमात्राणि पश्यन्नपि न पश्यसि ॥ १.९९.१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਸਰ੍ਹੋਂ ਜਿੰਨੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਬੇਲ-ਫਲ ਜਿੱਡੇ ਦੋਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
1.99.2
मेनका त्रिदशेष्वेव त्रिदशाश्चानु मेनकाम् ।
ममैवोद्रिच्यते जन्म दुष्यन्त तव जन्मतः ॥ १.९९.२ ॥
ਮੇਨਕਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਮੇਨਕਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੁਸ਼ਯੰਤ, ਤੇਰੇ ਜਨਮ ਨਾਲੋਂ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਹੀ ਉੱਚਾ ਹੈ।
1.99.3
क्षितौ चरसि राजंस्त्वमन्तरिक्षे चराम्यहम् ।
आवयोरन्तरं पश्य मेरुसर्षपयोरिव ॥ १.९९.३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੀ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਵੇਖ, ਮੇਰੂ ਅਤੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਵਾਂਗ।
1.99.4
महेन्द्रस्य कुबेरस्य यमस्य वरुणस्य च ।
भवनान्यनुसंयामि प्रभावं पश्य मे नृप ॥ १.९९.४ ॥
ਮੈਂ ਮਹਿੰਦਰ, ਕੁਬੇਰ, ਯਮ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਭਵਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੇਖ।
1.99.5
पुरा नरवरः पुत्र उर्वश्यां जनितस्तदा ।
आयुर्नाम महाराज तव पूर्वपितामहः ॥ १.९९.५ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਊਰਵਸ਼ੀ ਤੋਂ ਨਰਸ਼ੇਸ਼ਠ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ ਸੀ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਆਯੁ ਨਾਮ ਦਾ ਉਹ ਤੇਰਾ ਪੂਰਵਜ ਪੜਦਾਦਾ ਹੈ।
1.99.6
महर्षयश्च बहवः क्षत्रियाश्च परन्तपाः ।
अप्सरःसु ऋषीणां च मातृदोषो न विद्यते ॥ १.९९.६ ॥
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਖੱਤਰੀ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
1.99.7
सत्यश्चापि प्रवादोऽयं प्रवक्ष्यामि च ते नृप ।
निदर्शनार्थं न द्वेषाच्छ्रुत्वा तत्क्षन्तुमर्हसि ॥ १.९९.७ ॥
ਇਹ ਵੀ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗੀ। ਇਹ ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਹੈ, ਵੈਰ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮਾਫ਼ ਕਰੋ।
1.99.8
विरूपो यावदादर्शे नात्मनो वीक्षते मुखम् ।
मन्यते तावदात्मानमन्येभ्यो रूपवत्तरम् ॥ १.९९.८ ॥
ਕੁਰੂਪ ਮਨੁੱਖ ਜਦ ਤੱਕ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਸੋਹਣਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
1.99.9
यदा तु रूपमादर्शे विरूपं सोऽभिवीक्षते ।
तदा ह्रीमांस्तु जानीयादन्तरं नेतरं जनम् ॥ १.९९.९ ॥
ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੁਰੂਪ ਰੂਪ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਸ਼ਰਮਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
1.99.10
अतीव रूपसंपन्नो न कंचिदवमन्यते ।
अतीव जल्पन्दुर्वाचो भवतीह विहेतुकः ॥ १.९९.१० ॥
ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਪਰ ਜੋ ਬਹੁਤ ਕੌੜੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
1.99.11
पांसुपातेन हृष्यन्ति कुञ्जरा मदशालिनः ।
तथा परिवदन्नन्यान्हृष्टो भवति दुर्मतिः ॥ १.९९.११ ॥
ਮਦ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹਾਥੀ ਧੂੜ ਪੈਣ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਰਮਤੀ ਮਨੁੱਖ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
1.99.12
सत्यधर्मच्युतात्पुंसः क्रुद्धादाशीविषादिव ।
सुनास्तिकोप्युद्विजते जनः किं पुनरास्तिकः ॥ १.९९.१२ ॥
ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸੱਪ ਵਾਂਗ, ਲੋਕ ਡਰਦੇ ਹਨ; ਘੋਰ ਨਾਸਤਿਕ ਤੋਂ ਵੀ ਲੋਕ ਘਬਰਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਆਸਤਿਕ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ?
1.99.13
स्वयमुत्पाद्य पुत्रं वै सदृशं योऽवमन्यते ।
तस्य देवाः श्रियं घ्नन्ति तत्रैनं कलिराविशेत् ॥ १.९९.१३ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤੇ ਉਸਦੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਤਦ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਲਿ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
1.99.14
अभव्येऽप्यनृतेऽशुद्धे नास्तिके पापकर्मणि ।
दुराचारे कलिर्ह्याशु न कलिर्धर्मचारिषु ॥ १.९९.१४ ॥
ਅਸ਼ੁਭ, ਝੂਠੇ, ਅਸ਼ੁੱਧ, ਨਾਸਤਿਕ, ਪਾਪ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਲਿ ਛੇਤੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਲਿ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
1.99.15
मूर्खो हि जल्पतां पुंसां श्रुत्वा वाचः शुभाशुभाः ।
अशुभं वाक्यमादत्ते पुरीषमिव सूकरः ॥ १.९९.१५ ॥
ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਬੋਲੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੂਰ ਜਿਵੇਂ ਮਲ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਅਸ਼ੁਭ ਵਾਕ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
1.99.16
प्राज्ञस्तु जल्पतां पुंसां श्रुत्वा वाचः शुभाशुभाः ।
गुणवद्वाक्यमादत्ते हंसः क्षीरमिवाम्भसि ॥ १.९९.१६ ॥
ਪਰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਬੋਲੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੰਸ ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਦੁੱਧ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਗੁਣਵਾਨ ਵਾਕ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
1.99.17
आत्मनो दुष्टभावत्वं जानन्नीचोऽप्रसन्नधीः ।
परेषामपि जानाति स्वधर्मसदृशान्गुणान् ॥ १.९९.१७ ॥
ਆਪਣਾ ਦੁਸ਼ਟ ਸੁਭਾਅ ਜਾਣਦਾ ਨੀਚ ਮਨੁੱਖ, ਅਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਵਧਰਮ ਵਰਗੇ ਗੁਣ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
1.99.18
दह्यमानास्तु तीव्रेण नीचाः परयशोग्निना ।
अशक्तास्तद्गतिं गन्तुं ततो निन्दां प्रकुर्वते ॥ १.९९.१८ ॥
ਨੀਚ ਲੋਕ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਦੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਤੁਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਲਈ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
1.99.19
अन्यान्परिवदन्साधुर्यथा हि परितप्यते ।
तथा परिवदन्नन्यान्हृष्टो भवति दुर्जनः ॥ १.९९.१९ ॥
ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਸਾਧੂ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਦੁਰਜਨ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
1.99.20
अपवादरता मूर्खा भवन्ति हि विशेषतः ।
नापवादरताः सन्तो भवन्ति स्म विशेषतः ॥ १.९९.२० ॥
ਨਿੰਦਾ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਵਾਲੇ ਮੂਰਖ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਨਿੰਦਾ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਮਣ ਵਾਲੇ ਸਾਧੂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
1.99.21
अभिवाद्य यथा वृद्धान्साधुर्गच्छति निर्वृतिम् ।
एवं सज्जनमाक्रुश्य मूर्खो भवति निर्वृतः ॥ १.९९.२१ ॥
ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਜਿਵੇਂ ਸਾਧੂ ਸੰਤੋਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸਜਣ ਨੂੰ ਗਾਲਾਂ ਦੇ ਕੇ ਮੂਰਖ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
1.99.22
सुखं जीवन्त्यदोषज्ञा मूर्खा दोषानुदर्शिनः ।
यथा वाच्याः परैः सन्तः परानाहुस्तथाविधान् ॥ १.९९.२२ ॥
ਦੋਸ਼ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜੀਂਦੇ ਹਨ; ਦੋਸ਼ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਮੂਰਖ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦੋਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
1.99.23
अतो हास्यतरं लोके किंचिदन्यन्न विद्यते ।
यदि दुर्जन इत्याहुः सज्जनं दुर्जनाः स्वयम् ॥ १.९९.२३ ॥
ਇਸ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਾਸੋਹੀਣੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ: ਦੁਰਜਨ ਆਪ ਹੀ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਦੁਰਜਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
1.99.24
दारुणाल्लोकसंक्लेशाद्दुःखमाप्नोत्यसंशयम् ।
कुलवंशप्रतिष्ठां हि पितरः पुत्रमब्रुवन् ॥ १.९९.२४ ॥
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਕਲੇਸ਼ ਕਾਰਨ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਦੁੱਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਕੁਲ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਾਣ-ਮਰਿਆਦਾ ਬਾਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ।
1.99.25
उत्तमं सर्वधर्माणां तस्मात्पुत्रं तु न त्यजेत् ।
स्वपत्नीप्रभवाँल्लब्धान्कृतान्समयवर्धितान् ॥ १.९९.२५ ॥
ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਪ੍ਰਾਪਤ, ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਵਧੇ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ।
1.99.26
क्रीतान्कन्यासु चोत्पन्नान्पुत्रान्वै मनुरब्रवीत् ।
ते च षड्वन्धुदायादाः षडदायादबान्धवाः ॥ १.९९.२६ ॥
ਖਰੀਦੇ ਗਏ ਅਤੇ ਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਜੰਮੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਮਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਉਹ ਛੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬੰਧੂ-ਦਾਇਆਦ ਅਤੇ ਛੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਦਾਇਆਦ-ਬਾਂਧਵ ਹਨ।
1.99.27
धर्मकृत्यवहा नॄणां मनसः प्रीतिवर्धनाः ।
त्रायन्ते नरकाज्जाताः पुत्रा धर्मप्लवाः पितॄन् ॥ १.९९.२७ ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਧਰਮ-ਕਰਮ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮ ਕੇ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਬਣ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।
1.99.28
स त्वं नृपतिशार्दूल न पुत्रं त्यक्तुमर्हसि ।
तस्मात्पुत्रं च सत्यं च पालयस्व महीपते ॥ १.९९.२८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਤੂੰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
1.99.29
उभयं पालयस्वैतन्नानृतं वक्तुमर्हसि ।
आत्मानं सत्यधर्मौ च पालयेथा महीपते।
नरेन्द्रसिंह कपटं न हि वोढुं त्वमर्हसि ॥ १.९९.२९ ॥
ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੋਭਦਾ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਆਪਣੀ ਅਤੇ ਸੱਚ-ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਹੇ ਨਰੇਂਦਰਸਿੰਘ, ਛਲ ਨੂੰ ਸਹਿਣਾ ਤੈਨੂੰ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
1.99.30
वरं कूपशताद्वापी वरं वापीशतात्क्रतुः ।
वरं क्रतुशतात्पुत्रः सत्यं पुत्रशताद्वरम् ॥ १.९९.३० ॥
ਸੌ ਖੂਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਬਾਵੜੀ ਉੱਤਮ ਹੈ; ਸੌ ਬਾਵੜੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਯੱਗ ਉੱਤਮ ਹੈ; ਸੌ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤਮ ਹੈ; ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸੱਚ ਉੱਤਮ ਹੈ।
1.99.31
अश्वमेधसहस्रं च सत्यं च तुलया धृतम् ।
अश्वमेधसहस्राद्धि सत्यमेव विशिष्यते ॥ १.९९.३१ ॥
ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਅਤੇ ਸੱਚ ਤਰਾਜ਼ੂ ਵਿੱਚ ਤੋਲੇ ਗਏ; ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਸੱਚ ਹੀ ਵੱਧ ਹੈ।
1.99.32
सर्ववेदाधिगमनं सर्वतीर्थावगाहनम् ।
सत्यस्यैव च राजेन्द्र कलां नार्हति षोडशीम् ॥ १.९९.३२ ॥
ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਸੱਚ ਦੀ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਕਲਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਨਹੀਂ।
1.99.33
नास्ति सत्यसमो धर्मो न सत्याद्विद्यते परम् ।
न हि तीव्रतरं पापमनृतादिह विद्यते ॥ १.९९.३३ ॥
ਸੱਚ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਸੱਚ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਨਾਲੋਂ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ।
1.99.34
राजन्सत्यं परो धर्मः सत्याच्च समयः परः ।
मात्याक्षीः समयं राजन्सत्यं सङ्गतमस्तु ते ॥ १.९९.३४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੱਚ ਹੀ ਪਰਮ ਧਰਮ ਹੈ; ਸੱਚ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਵਚਨ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਨਾ ਛੱਡੋ; ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸੱਚ ਹੀ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਵੇ।
1.99.35
यः पापो न विजानीयात्कर्म कृत्वा नराधिप ।
न हि तादृक्परं पापमनृतादिह विद्यते ॥ १.९९.३५ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਵੀ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣੇ ਐਸਾ ਕੋਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
1.99.36
यस्य ते हृदयं वेद सत्यस्यैवानृतस्य च ।
कल्याणावेक्षणं तस्मात्कर्तुमर्हसि धर्मतः ॥ १.९९.३६ ॥
ਜਿਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਸੱਚ ਅਤੇ ਝੂਠ ਦੋਵੇਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
1.99.37
यो न कामान्न च क्रोधान्न द्रोहादतिवर्तते ।
अमित्रं वापि मित्रं वा स एवोत्तमपूरुषः ॥ १.९९.३७ ॥
ਜੋ ਕਾਮ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਦ੍ਰੋਹ ਕਰਕੇ (ਧਰਮ ਦੀ) ਮਰਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦਾ, ਵੈਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰ, ਉਹੀ ਉੱਤਮ ਪੁਰਸ਼ ਹੈ।
1.99.38
अनृतश्चेत्प्रसङ्गस्ते श्रद्दधासि न चेत्स्वयम् ।
आश्रमं गन्तुमिच्छामि त्वादृशो नास्ति सङ्गतं ॥ १.९९.३८ ॥
ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਝੂਠਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਸ਼ਰਮ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ; ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
1.99.39
पुत्रत्वे शङ्कमानस्य त्वं बुद्ध्या निश्चयं कुरु ।
गतिः स्वरः स्मृतिः सत्वं शीलं विद्या च विक्रमः ॥ १.९९.३९ ॥
ਪੁੱਤਰ ਬਾਰੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆ, ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰ: ਚਾਲ, ਸੁਰ, ਯਾਦਸ਼ਕਤੀ, ਸੁਭਾਅ, ਸ਼ੀਲ, ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ (ਵੇਖ ਕੇ)।
1.99.40
धृष्णुप्रकृतिभावौ च आवर्ता रोमराजयः ।
समा यस्य यदा स्युस्ते तस्य पुत्रो न संशयः ॥ १.९९.४० ॥
ਹੌਸਲਾ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ, ਭੌਰ ਅਤੇ ਰੋਮ-ਰੇਖਾਵਾਂ — ਇਹ ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
1.99.41
सादृश्येनोद्धऋतं बिम्बं तव देहाद्विशांपते ।
तातेति भाषमाणं वै मा स्म राजन्वृथा कृथाः ॥ १.९९.४१ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉੱਭਰਿਆ ਉਹ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਸਮਾਨਤਾ ਨਾਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜਨ, 'ਪਿਤਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਬੋਲਦੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਠੁਕਰਾ।
1.99.42
ऋते च गर्दभीक्षीरात्पयः पास्यति मे सुतः ।
ऋतेपि त्वां च दुष्यन्त शैलराजावतंसिकाम्।
चतुरन्तामिमामुर्वीं पुत्रो मे पालयिष्यति ॥ १.९९.४२ ॥
ਖੋਤੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪੀਵੇਗਾ; ਦੁਸ਼ਯੰਤ, ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ (ਕੋਈ ਨਹੀਂ)। ਪਰਬਤਰਾਜ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਵਰਗੀ ਇਸ ਚਾਰ ਹੱਦਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰੇਗਾ।
1.99.43
शकुन्तले तव सुतश्चक्रवर्ती भविष्यति ।
एवमुक्तं महेन्द्रेण भविष्यति न चान्यथा ॥ १.९९.४३ ॥
ਹੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਸਮਰਾਟ ਹੋਵੇਗਾ। ਮਹੇਂਦਰ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਹੈ; ਇਹ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
1.99.44
साक्षित्वे बहवो ह्युक्ता देवदूतादयो मया ।
न ब्रुवन्ति तथा सत्यमुताहो नानृतं किल ॥ १.९९.४४ ॥
ਗਵਾਹ ਵਜੋਂ ਮੈਂ ਦੇਵਦੂਤ ਆਦਿ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਉਹ ਸੱਚ ਜਾਂ ਝੂਠ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ।
1.99.45
असाक्षिणी मन्दबाग्या गमिष्यामि यथागतम् ॥ १.९९.४५ ॥
ਗਵਾਹ-ਰਹਿਤ, ਮੰਦਭਾਗੀ ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਆਈ ਸੀ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂਗੀ।
1.99.46
एतावदुक्त्वा वचनं प्रातिष्ठत शकुन्तला ।
तस्याः क्रोधसमुत्थोग्निः सधूमो मूर्ध्न्यदृश्यत ॥ १.९९.४६ ॥
ਇੰਨਾ ਕਹਿ ਕੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਤੁਰ ਪਈ। ਉਸ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
1.99.47
संनियम्यात्मनोऽङ्गेषु ततः क्रोधाग्निमात्मजम् ।
प्रस्थितैवानवद्याङ्गी सह पुत्रेण वै वनम् ॥ १.९९.४७ ॥
ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਵਨ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਈ।