มหาภารตะ · อัธยายะ 1.99

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.99.1

राजन्सर्षपमात्राणि परच्छिद्राणि पश्यसि ।
आत्मनो बिल्वमात्राणि पश्यन्नपि न पश्यसि ॥ १.९९.१ ॥

มหาราช ท่านมองเห็นความผิดของผู้อื่นเล็กเท่าเมล็ดผักกาด แต่ความผิดของตนเองที่ใหญ่เท่าผลพิลวะ กลับไม่เห็นแม้จะมองอยู่

1.99.2

मेनका त्रिदशेष्वेव त्रिदशाश्चानु मेनकाम् ।
ममैवोद्रिच्यते जन्म दुष्यन्त तव जन्मतः ॥ १.९९.२ ॥

นางเมนกาเป็นของเหล่าเทพ และเหล่าเทพก็ตามนางเมนกาไป ข้าแต่ทุษยันต์ กำเนิดของข้ายิ่งกว่ากำเนิดของท่าน

1.99.3

क्षितौ चरसि राजंस्त्वमन्तरिक्षे चराम्यहम् ।
आवयोरन्तरं पश्य मेरुसर्षपयोरिव ॥ १.९९.३ ॥

ข้าแต่มหาราช ท่านเดินอยู่บนแผ่นดิน ส่วนข้าเดินอยู่บนท้องฟ้า จงดูความต่างระหว่างเรา ดุจความต่างระหว่างเขาพระสุเมรุกับเมล็ดผักกาด

1.99.4

महेन्द्रस्य कुबेरस्य यमस्य वरुणस्य च ।
भवनान्यनुसंयामि प्रभावं पश्य मे नृप ॥ १.९९.४ ॥

ข้าเที่ยวไปยังวิมานของพระอินทร์ ท้าวกุเบร พระยม และพระวรุณ ข้าแต่พระราชา ขอท่านจงดูอำนาจของข้า

1.99.5

पुरा नरवरः पुत्र उर्वश्यां जनितस्तदा ।
आयुर्नाम महाराज तव पूर्वपितामहः ॥ १.९९.५ ॥

กาลนานมาแล้ว มีโอรสผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ ประสูติจากนางอุรวศี มหาราชเอ๋ย นามว่าอายุ เขาคือบรรพบุรุษฝ่ายบิดาของท่านรุ่นก่อนๆ

1.99.6

महर्षयश्च बहवः क्षत्रियाश्च परन्तपाः ।
अप्सरःसु ऋषीणां च मातृदोषो न विद्यते ॥ १.९९.६ ॥

มหาฤๅษีและกษัตริย์ผู้แผดเผาศัตรูจำนวนมาก ล้วนเกิดจากนางอัปสรและจากฤๅษี และไม่พบความผิดในมารดาของพวกเขาเลย

1.99.7

सत्यश्चापि प्रवादोऽयं प्रवक्ष्यामि च ते नृप ।
निदर्शनार्थं न द्वेषाच्छ्रुत्वा तत्क्षन्तुमर्हसि ॥ १.९९.७ ॥

คำกล่าวนี้ก็เป็นความจริงเช่นกัน และข้าจะเล่าให้ท่านฟัง ข้าแต่พระราชา เล่าขึ้นเพื่อเป็นอุทาหรณ์ มิใช่เพราะความเกลียดชัง เมื่อได้ฟังแล้ว ท่านควรให้อภัยเรื่องนี้

1.99.8

विरूपो यावदादर्शे नात्मनो वीक्षते मुखम् ।
मन्यते तावदात्मानमन्येभ्यो रूपवत्तरम् ॥ १.९९.८ ॥

คนที่มีรูปชั่วเมื่อใดยังไม่มองดูใบหน้าของตนในกระจก เมื่อนั้นเขาย่อมคิดว่าตนงามกว่าคนอื่น

1.99.9

यदा तु रूपमादर्शे विरूपं सोऽभिवीक्षते ।
तदा ह्रीमांस्तु जानीयादन्तरं नेतरं जनम् ॥ १.९९.९ ॥

แต่เมื่อใดเขามองในกระจกและเห็นรูปร่างอันอัปลักษณ์ของตน เมื่อนั้นผู้มีความละอายพึงรู้ว่าตนไม่ต่างจากคนอื่น

1.99.10

अतीव रूपसंपन्नो न कंचिदवमन्यते ।
अतीव जल्पन्दुर्वाचो भवतीह विहेतुकः ॥ १.९९.१० ॥

ผู้ที่มีรูปงามยิ่งนัก ย่อมไม่ดูหมิ่นผู้ใด ส่วนผู้ที่พูดคำหยาบมากเกินไป ย่อมกลายเป็นเหตุแห่งความเสียหายในโลกนี้

1.99.11

पांसुपातेन हृष्यन्ति कुञ्जरा मदशालिनः ।
तथा परिवदन्नन्यान्हृष्टो भवति दुर्मतिः ॥ १.९९.११ ॥

ช้างที่คึกคะนองด้วยมันย่อมชื่นชมเมื่อฝุ่นตกลงบนตัว ฉันใด คนที่มีใจชั่วก็ย่อมยินดีเมื่อกล่าวร้ายผู้อื่น ฉันนั้น

1.99.12

सत्यधर्मच्युतात्पुंसः क्रुद्धादाशीविषादिव ।
सुनास्तिकोप्युद्विजते जनः किं पुनरास्तिकः ॥ १.९९.१२ ॥

ผู้คนย่อมหวาดหวั่นต่อบุรุษที่ตกจากสัจจะและธรรม ดุจหวาดหวั่นต่องูพิษที่กำลังโกรธ แม้คนที่ไม่เชื่อพระเวทอย่างยิ่งยังทำให้ผู้คนหวาดหวั่น ไม่ต้องพูดถึงผู้ที่เชื่อ

1.99.13

स्वयमुत्पाद्य पुत्रं वै सदृशं योऽवमन्यते ।
तस्य देवाः श्रियं घ्नन्ति तत्रैनं कलिराविशेत् ॥ १.९९.१३ ॥

ผู้ใดให้กำเนิดบุตรของตนเอง แล้วดูหมิ่นบุตรผู้เหมือนตน เหล่าเทพย่อมทำลายโชคลาภของผู้นั้น และกลีย่อมเข้าสิงอยู่ในตัวเขาตรงนั้น

1.99.14

अभव्येऽप्यनृतेऽशुद्धे नास्तिके पापकर्मणि ।
दुराचारे कलिर्ह्याशु न कलिर्धर्मचारिषु ॥ १.९९.१४ ॥

กลีรีบเข้าสิงผู้ที่ไม่เป็นมงคล ผู้พูดเท็จ ผู้ไม่บริสุทธิ์ ผู้ไม่เชื่อ ผู้ทำบาปกรรม และผู้ประพฤติชั่ว แต่กลีไม่เข้าสิงผู้ปฏิบัติตามธรรม

1.99.15

मूर्खो हि जल्पतां पुंसां श्रुत्वा वाचः शुभाशुभाः ।
अशुभं वाक्यमादत्ते पुरीषमिव सूकरः ॥ १.९९.१५ ॥

คนโง่เมื่อได้ฟังถ้อยคำทั้งดีและชั่วของผู้คนที่พูดกัน ย่อมรับเอาถ้อยคำที่ชั่ว ดุจหมูกินมูลฉะนั้น

1.99.16

प्राज्ञस्तु जल्पतां पुंसां श्रुत्वा वाचः शुभाशुभाः ।
गुणवद्वाक्यमादत्ते हंसः क्षीरमिवाम्भसि ॥ १.९९.१६ ॥

แต่ผู้มีปัญญาเมื่อได้ฟังถ้อยคำทั้งดีและชั่วของผู้คนที่พูดกัน ย่อมรับเอาถ้อยคำที่มีคุณค่า ดุจหงส์ดื่มนมจากน้ำฉะนั้น

1.99.17

आत्मनो दुष्टभावत्वं जानन्नीचोऽप्रसन्नधीः ।
परेषामपि जानाति स्वधर्मसदृशान्गुणान् ॥ १.९९.१७ ॥

คนต่ำทรามที่รู้ว่าตนมีจิตชั่ว และมีใจไม่เบิกบาน ย่อมรู้คุณสมบัติของผู้อื่นที่คล้ายกับธรรมของตนด้วย

1.99.18

दह्यमानास्तु तीव्रेण नीचाः परयशोग्निना ।
अशक्तास्तद्गतिं गन्तुं ततो निन्दां प्रकुर्वते ॥ १.९९.१८ ॥

คนต่ำทรามผู้ถูกเผาด้วยไฟอันร้อนแรงของเกียรติยศของผู้อื่น ไม่สามารถดำเนินตามทางของเขาได้ จึงกล่าวติเตียนเขา

1.99.19

अन्यान्परिवदन्साधुर्यथा हि परितप्यते ।
तथा परिवदन्नन्यान्हृष्टो भवति दुर्जनः ॥ १.९९.१९ ॥

ดุจคนดีย่อมเดือดร้อนเมื่อกล่าวร้ายผู้อื่น ฉันใด คนชั่วย่อมยินดีเมื่อกล่าวร้ายผู้อื่น ฉันนั้น

1.99.20

अपवादरता मूर्खा भवन्ति हि विशेषतः ।
नापवादरताः सन्तो भवन्ति स्म विशेषतः ॥ १.९९.२० ॥

คนโง่ที่ชื่นชมการใส่ร้ายย่อมมีมากเป็นพิเศษ ส่วนคนดีที่ไม่ชื่นชมการใส่ร้ายย่อมไม่มีมากเป็นพิเศษ

1.99.21

अभिवाद्य यथा वृद्धान्साधुर्गच्छति निर्वृतिम् ।
एवं सज्जनमाक्रुश्य मूर्खो भवति निर्वृतः ॥ १.९९.२१ ॥

เมื่อคนดีกราบไหว้ผู้เฒ่าผู้ใหญ่ย่อมได้รับความสงบสุข ฉันใด คนโง่ที่ด่าว่าคนดีก็ย่อมได้รับความสงบสุขฉันนั้น

1.99.22

सुखं जीवन्त्यदोषज्ञा मूर्खा दोषानुदर्शिनः ।
यथा वाच्याः परैः सन्तः परानाहुस्तथाविधान् ॥ १.९९.२२ ॥

ผู้ที่ไม่รู้จักโทษอยู่อย่างมีความสุข ส่วนคนโง่ที่เห็นแต่โทษไม่เป็นเช่นนั้น เหมือนที่คนอื่นกล่าวหาคนดีว่ามีโทษ คนดีก็กล่าวหาคนอื่นเช่นนั้นฉันนั้น

1.99.23

अतो हास्यतरं लोके किंचिदन्यन्न विद्यते ।
यदि दुर्जन इत्याहुः सज्जनं दुर्जनाः स्वयम् ॥ १.९९.२३ ॥

เพราะเหตุนี้ ในโลกนี้จึงไม่มีสิ่งใดที่น่าขบขันยิ่งกว่านี้ คือคนชั่วกลับเป็นฝ่ายเรียกคนดีว่าคนชั่วเสียเอง

1.99.24

दारुणाल्लोकसंक्लेशाद्दुःखमाप्नोत्यसंशयम् ।
कुलवंशप्रतिष्ठां हि पितरः पुत्रमब्रुवन् ॥ १.९९.२४ ॥

ผู้นั้นย่อมได้รับความทุกข์อย่างแน่นอนจากความเดือดร้อนอันน่าสะพรึงกลัวของโลก เพราะบรรพบุรุษได้กล่าวแก่บุตรถึงเกียรติของตระกูลและวงศ์ตระกูล

1.99.25

उत्तमं सर्वधर्माणां तस्मात्पुत्रं तु न त्यजेत् ।
स्वपत्नीप्रभवाँल्लब्धान्कृतान्समयवर्धितान् ॥ १.९९.२५ ॥

การไม่ทอดทิ้งบุตรเป็นธรรมอันสูงสุดในบรรดาธรรมทั้งปวง เพราะฉะนั้นไม่ควรทอดทิ้งบุตร ทั้งบุตรที่เกิดจากภริยาของตนเอง บุตรที่ได้มา บุตรที่สร้างขึ้น และบุตรที่เลี้ยงดูเติบโตมาตามกาลเวลา

1.99.26

क्रीतान्कन्यासु चोत्पन्नान्पुत्रान्वै मनुरब्रवीत् ।
ते च षड्वन्धुदायादाः षडदायादबान्धवाः ॥ १.९९.२६ ॥

มนูได้กล่าวว่ามีบุตรที่ซื้อมา และบุตรที่เกิดจากบุตรสาว บุตรเหล่านั้นเป็นทายาทของญาติทั้งหกประเภท และเป็นญาติที่ไม่ใช่ทายาททั้งหกประเภท

1.99.27

धर्मकृत्यवहा नॄणां मनसः प्रीतिवर्धनाः ।
त्रायन्ते नरकाज्जाताः पुत्रा धर्मप्लवाः पितॄन् ॥ १.९९.२७ ॥

บุตรที่ทำหน้าที่พิธีกรรมตามธรรมให้แก่มนุษย์ และเพิ่มความยินดีแก่จิตใจ เมื่อเกิดมาย่อมช่วยบิดาให้พ้นจากนรก บุตรเป็นเรือแห่งธรรมที่นำบิดาข้ามไป

1.99.28

स त्वं नृपतिशार्दूल न पुत्रं त्यक्तुमर्हसि ।
तस्मात्पुत्रं च सत्यं च पालयस्व महीपते ॥ १.९९.२८ ॥

ท่านผู้เป็นเสือในหมู่กษัตริย์ ท่านไม่ควรทอดทิ้งบุตร เพราะฉะนั้น ข้าแต่เจ้าแผ่นดิน จงปกป้องทั้งบุตรและความสัตย์

1.99.29

उभयं पालयस्वैतन्नानृतं वक्तुमर्हसि ।
आत्मानं सत्यधर्मौ च पालयेथा महीपते।
नरेन्द्रसिंह कपटं न हि वोढुं त्वमर्हसि ॥ १.९९.२९ ॥

จงปกป้องทั้งสองสิ่งนี้ ท่านไม่ควรกล่าวคำเท็จ ข้าแต่เจ้าแผ่นดิน จงปกป้องตนเองและธรรมคือความสัตย์ ข้าแต่ราชสีห์แห่งกษัตริย์ ท่านไม่สมควรแบกรับการหลอกลวง

1.99.30

वरं कूपशताद्वापी वरं वापीशतात्क्रतुः ।
वरं क्रतुशतात्पुत्रः सत्यं पुत्रशताद्वरम् ॥ १.९९.३० ॥

บ่อน้ำดีกว่าหนึ่งร้อยบ่อน้ำ สระน้ำดีกว่าหนึ่งร้อยบ่อน้ำ การบูชายัญดีกว่าหนึ่งร้อยสระน้ำ บุตรดีกว่าหนึ่งร้อยการบูชายัญ ความสัตย์ดีกว่าหนึ่งร้อยบุตร

1.99.31

अश्वमेधसहस्रं च सत्यं च तुलया धृतम् ।
अश्वमेधसहस्राद्धि सत्यमेव विशिष्यते ॥ १.९९.३१ ॥

การบูชายัญม้าหนึ่งพันครั้งและความสัตย์ถูกชั่งบนตาชั่ง ความสัตย์เท่านั้นที่เหนือกว่าการบูชายัญม้าหนึ่งพันครั้ง

1.99.32

सर्ववेदाधिगमनं सर्वतीर्थावगाहनम् ।
सत्यस्यैव च राजेन्द्र कलां नार्हति षोडशीम् ॥ १.९९.३२ ॥

ข้าแต่จอมกษัตริย์ การเรียนรู้พระเวททั้งปวงและการอาบน้ำในท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์ทั้งปวง ก็ไม่เทียบเท่าแม้เพียงหนึ่งในสิบหกส่วนของความสัตย์

1.99.33

नास्ति सत्यसमो धर्मो न सत्याद्विद्यते परम् ।
न हि तीव्रतरं पापमनृतादिह विद्यते ॥ १.९९.३३ ॥

ไม่มีธรรมใดเสมอด้วยความสัตย์ และไม่มีสิ่งใดสูงกว่าความสัตย์ที่จะพบได้ แท้จริงในโลกนี้ไม่มีบาปใดหนักยิ่งกว่าการกล่าวเท็จ

1.99.34

राजन्सत्यं परो धर्मः सत्याच्च समयः परः ।
मात्याक्षीः समयं राजन्सत्यं सङ्गतमस्तु ते ॥ १.९९.३४ ॥

ข้าแต่พระราชา ความสัตย์เป็นธรรมอันสูงสุด และคำปฏิญาณสูงกว่าความสัตย์ ข้าแต่พระราชา ขออย่าได้ละทิ้งคำปฏิญาณของพระองค์ ขอให้ความสัตย์อยู่กับพระองค์

1.99.35

यः पापो न विजानीयात्कर्म कृत्वा नराधिप ।
न हि तादृक्परं पापमनृतादिह विद्यते ॥ १.९९.३५ ॥

ข้าแต่จอมคน ผู้ที่ทำกรรมชั่วโดยไม่รู้ตัวก็อาจมีอยู่ แต่ในโลกนี้ไม่มีบาปใดยิ่งใหญ่กว่าการกล่าวเท็จ

1.99.36

यस्य ते हृदयं वेद सत्यस्यैवानृतस्य च ।
कल्याणावेक्षणं तस्मात्कर्तुमर्हसि धर्मतः ॥ १.९९.३६ ॥

จิตใจของท่านรู้ทั้งความสัตย์และความเท็จ เพราะฉะนั้น ท่านควรกระทำด้วยการพิจารณาที่เป็นกุศลตามธรรม

1.99.37

यो न कामान्न च क्रोधान्न द्रोहादतिवर्तते ।
अमित्रं वापि मित्रं वा स एवोत्तमपूरुषः ॥ १.९९.३७ ॥

ผู้ที่ไม่ล่วงละเมิดธรรมเพราะความปรารถนา ไม่ล่วงละเมิดเพราะความโกรธ ไม่ล่วงละเมิดเพราะความคิดร้าย ไม่ว่าจะเป็นศัตรูหรือมิตร ผู้นั้นแลคือบุรุษผู้ประเสริฐสุด

1.99.38

अनृतश्चेत्प्रसङ्गस्ते श्रद्दधासि न चेत्स्वयम् ।
आश्रमं गन्तुमिच्छामि त्वादृशो नास्ति सङ्गतं ॥ १.९९.३८ ॥

หากการคบค้าของท่านกับข้าพเจ้าดูเป็นเท็จ หรือหากท่านเองไม่เชื่อ ข้าพเจ้าปรารถนาจะไปยังอาศรม การร่วมกับผู้เช่นท่านไม่เหมาะสม

1.99.39

पुत्रत्वे शङ्कमानस्य त्वं बुद्ध्या निश्चयं कुरु ।
गतिः स्वरः स्मृतिः सत्वं शीलं विद्या च विक्रमः ॥ १.९९.३९ ॥

ท่านผู้สงสัยความเป็นบุตรของเขา จงตัดสินด้วยปัญญาให้แน่ใจ ด้วยท่วงท่า เสียง ความจำ อุปนิสัย ความประพฤติ ความรู้ และความกล้าหาญ

1.99.40

धृष्णुप्रकृतिभावौ च आवर्ता रोमराजयः ।
समा यस्य यदा स्युस्ते तस्य पुत्रो न संशयः ॥ १.९९.४० ॥

ความกล้าหาญและอุปนิสัย วงวนและแนวขนของร่างกาย เมื่อสิ่งเหล่านี้ของเขาเหมือนของท่านเมื่อใด เขาก็เป็นบุตรของท่านโดยไม่ต้องสงสัย

1.99.41

सादृश्येनोद्धऋतं बिम्बं तव देहाद्विशांपते ।
तातेति भाषमाणं वै मा स्म राजन्वृथा कृथाः ॥ १.९९.४१ ॥

ข้าแต่จอมคน ภาพสะท้อนที่ถูกดึงออกมาจากร่างของพระองค์เองนั้นปรากฏชัดด้วยความคล้ายคลึง ข้าแต่พระราชา อย่าได้ปฏิเสธเขาโดยเปล่าประโยชน์ในขณะที่เขากล่าวคำว่า พ่อ

1.99.42

ऋते च गर्दभीक्षीरात्पयः पास्यति मे सुतः ।
ऋतेपि त्वां च दुष्यन्त शैलराजावतंसिकाम्।
चतुरन्तामिमामुर्वीं पुत्रो मे पालयिष्यति ॥ १.९९.४२ ॥

นอกจากนมของลาตัวเมียแล้ว บุตรของข้าจะไม่ดื่มนมอื่นใด และนอกจากพระองค์แล้ว ข้าแต่ทุษยันต์ ก็ไม่มีผู้ใดอื่นอีก บุตรของข้าจะปกป้องแผ่นดินนี้ที่มีสี่ขอบเขต ซึ่งเป็นเครื่องประดับแห่งราชาแห่งภูเขา

1.99.43

शकुन्तले तव सुतश्चक्रवर्ती भविष्यति ।
एवमुक्तं महेन्द्रेण भविष्यति न चान्यथा ॥ १.९९.४३ ॥

ข้าแต่ศกุนตลา บุตรของเจ้าจะเป็นจักรพรรดิ พระมเหนทร์ได้ตรัสไว้ดังนี้ จะเป็นไปเช่นนั้น มิได้เป็นอย่างอื่นเลย

1.99.44

साक्षित्वे बहवो ह्युक्ता देवदूतादयो मया ।
न ब्रुवन्ति तथा सत्यमुताहो नानृतं किल ॥ १.९९.४४ ॥

ข้าได้เอ่ยนามพยานไว้มากมาย เช่น ทูตแห่งเทพเจ้าและผู้อื่น แต่เขาเหล่านั้นมิได้กล่าวอย่างนี้ จะเป็นความจริงหรือความเท็จนั้นก็มิอาจกล่าวได้

1.99.45

असाक्षिणी मन्दबाग्या गमिष्यामि यथागतम् ॥ १.९९.४५ ॥

เมื่อปราศจากพยาน ข้าผู้มีวาสนาน้อยจะจากไปเช่นเดิมที่ข้ามา

1.99.46

एतावदुक्त्वा वचनं प्रातिष्ठत शकुन्तला ।
तस्याः क्रोधसमुत्थोग्निः सधूमो मूर्ध्न्यदृश्यत ॥ १.९९.४६ ॥

ศกุนตลาเมื่อกล่าวถ้อยคำเพียงเท่านี้แล้วก็ออกเดินทาง และจากความโกรธของนางได้เกิดไฟที่มีควันพวยพุ่งขึ้นเหนือศีรษะ

1.99.47

संनियम्यात्मनोऽङ्गेषु ततः क्रोधाग्निमात्मजम् ।
प्रस्थितैवानवद्याङ्गी सह पुत्रेण वै वनम् ॥ १.९९.४७ ॥

จากนั้น นางผู้มีอวัยวะงดงามไร้ที่ติ ได้ข่มไฟแห่งความโกรธไว้ในอวัยวะของตน แล้วออกเดินทางสู่ป่าพร้อมกับบุตรของนาง