మహాభారతం · అధ్యాయం 1.99
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.99.1
राजन्सर्षपमात्राणि परच्छिद्राणि पश्यसि ।
आत्मनो बिल्वमात्राणि पश्यन्नपि न पश्यसि ॥ १.९९.१ ॥
రాజా, ఇతరుల దోషాలు ఆవగింజంత కనిపిస్తాయి; నీ స్వంత దోషాలు వెలగపండంత ఉన్నా నీవు చూడవు.
1.99.2
मेनका त्रिदशेष्वेव त्रिदशाश्चानु मेनकाम् ।
ममैवोद्रिच्यते जन्म दुष्यन्त तव जन्मतः ॥ १.९९.२ ॥
మేనకా దేవతలలోనే ఉంది; దేవతలు మేనకను అనుసరిస్తారు. దుష్యంతా, నీ జన్మకంటే నా జన్మే ఉన్నతమైనది.
1.99.3
क्षितौ चरसि राजंस्त्वमन्तरिक्षे चराम्यहम् ।
आवयोरन्तरं पश्य मेरुसर्षपयोरिव ॥ १.९९.३ ॥
రాజా, నీవు భూమిపై సంచరిస్తావు; నేను ఆకాశంలో సంచరిస్తాను. మన మధ్య అంతరాన్ని చూడు, మేరువుకు ఆవగింజకు ఉన్నంత తేడా.
1.99.4
महेन्द्रस्य कुबेरस्य यमस्य वरुणस्य च ।
भवनान्यनुसंयामि प्रभावं पश्य मे नृप ॥ १.९९.४ ॥
మహేంద్రుడు, కుబేరుడు, యముడు, వరుణుడు వీరి భవనాలకు నేను వెళ్తాను. రాజా, నా ప్రభావాన్ని చూడు.
1.99.5
पुरा नरवरः पुत्र उर्वश्यां जनितस्तदा ।
आयुर्नाम महाराज तव पूर्वपितामहः ॥ १.९९.५ ॥
పూర్వం ఊర్వశికి నరశ్రేష్ఠుడైన కుమారుడు జన్మించాడు. మహారాజా, ఆయువు అనే పేరుగల ఆయన నీ పూర్వ ప్రపితామహుడు.
1.99.6
महर्षयश्च बहवः क्षत्रियाश्च परन्तपाः ।
अप्सरःसु ऋषीणां च मातृदोषो न विद्यते ॥ १.९९.६ ॥
అనేకమంది మహర్షులు, శత్రువులను దహించే క్షత్రియులు అప్సరసల నుండి, ఋషుల నుండి జన్మించారు; వారి తల్లులలో ఎటువంటి దోషము లేదు.
1.99.7
सत्यश्चापि प्रवादोऽयं प्रवक्ष्यामि च ते नृप ।
निदर्शनार्थं न द्वेषाच्छ्रुत्वा तत्क्षन्तुमर्हसि ॥ १.९९.७ ॥
ఇది సత్యమైన మాట కూడా; ఓ రాజా, దీన్ని నీకు చెబుతాను. ఇది ఉదాహరణ కోసమే, ద్వేషంతో కాదు; దీన్ని విని నీవు క్షమించాలి.
1.99.8
विरूपो यावदादर्शे नात्मनो वीक्षते मुखम् ।
मन्यते तावदात्मानमन्येभ्यो रूपवत्तरम् ॥ १.९९.८ ॥
అందవికారంగా ఉన్నవాడు అద్దంలో తన ముఖాన్ని చూసుకోనంత వరకు, తనను ఇతరుల కంటే అందగాడిగా భావిస్తాడు.
1.99.9
यदा तु रूपमादर्शे विरूपं सोऽभिवीक्षते ।
तदा ह्रीमांस्तु जानीयादन्तरं नेतरं जनम् ॥ १.९९.९ ॥
కానీ అతడు అద్దంలో తన అసహ్యమైన రూపాన్ని చూసినప్పుడు, సిగ్గుగల వాడు తాను ఇతరులకన్నా వేరు కాదని తెలుసుకోవాలి.
1.99.10
अतीव रूपसंपन्नो न कंचिदवमन्यते ।
अतीव जल्पन्दुर्वाचो भवतीह विहेतुकः ॥ १.९९.१० ॥
అత్యంత అందగాడు ఎవరినీ అవమానించడు; కానీ అతిగా కఠినమైన మాటలు మాట్లాడేవాడు ఇక్కడ హానికరుడవుతాడు.
1.99.11
पांसुपातेन हृष्यन्ति कुञ्जरा मदशालिनः ।
तथा परिवदन्नन्यान्हृष्टो भवति दुर्मतिः ॥ १.९९.११ ॥
మదంతో ఉన్న ఏనుగులు ధూళి పడటంతో సంతోషిస్తాయి; అలాగే దుర్బుద్ధి గలవాడు ఇతరులను నిందిస్తూ ఆనందిస్తాడు.
1.99.12
सत्यधर्मच्युतात्पुंसः क्रुद्धादाशीविषादिव ।
सुनास्तिकोप्युद्विजते जनः किं पुनरास्तिकः ॥ १.९९.१२ ॥
సత్యధర్మాలు తప్పిన మనిషి నుండి, కోపించిన పాము నుండి వలె, ప్రజలు భయపడతారు; పరమ నాస్తికుడి నుంచి కూడా ప్రజలు భయపడతారు, ఆస్తికుడి గురించి చెప్పేదేముంది?
1.99.13
स्वयमुत्पाद्य पुत्रं वै सदृशं योऽवमन्यते ।
तस्य देवाः श्रियं घ्नन्ति तत्रैनं कलिराविशेत् ॥ १.९९.१३ ॥
తనకు సమానుడైన కొడుకును స్వయంగా కని ఎవరు అవమానిస్తాడో, దేవతలు అతని శ్రీని నశింపజేస్తారు; అక్కడ కలి అతనిలో ప్రవేశిస్తాడు.
1.99.14
अभव्येऽप्यनृतेऽशुद्धे नास्तिके पापकर्मणि ।
दुराचारे कलिर्ह्याशु न कलिर्धर्मचारिषु ॥ १.९९.१४ ॥
అశుభుడు, అసత్యవాది, అశుద్ధుడు, నాస్తికుడు, పాపకర్మ చేసేవాడు, దురాచారి అయినవారిలో కలి త్వరగా ప్రవేశిస్తాడు; ధర్మాచరణ చేసేవారిలో కలి ఉండడు.
1.99.15
मूर्खो हि जल्पतां पुंसां श्रुत्वा वाचः शुभाशुभाः ।
अशुभं वाक्यमादत्ते पुरीषमिव सूकरः ॥ १.९९.१५ ॥
మూర్ఖుడు మాట్లాడే మనుషుల శుభాశుభ వాక్కులు విని, పంది మలాన్ని తీసుకున్నట్లు అశుభ వాక్యాన్నే గ్రహిస్తాడు.
1.99.16
प्राज्ञस्तु जल्पतां पुंसां श्रुत्वा वाचः शुभाशुभाः ।
गुणवद्वाक्यमादत्ते हंसः क्षीरमिवाम्भसि ॥ १.९९.१६ ॥
కానీ ప్రాజ్ఞుడు మాట్లాడే మనుషుల శుభాశుభ వాక్కులు విని, హంస నీటి నుండి పాలను తీసుకున్నట్లు గుణవంతమైన వాక్యాన్నే గ్రహిస్తాడు.
1.99.17
आत्मनो दुष्टभावत्वं जानन्नीचोऽप्रसन्नधीः ।
परेषामपि जानाति स्वधर्मसदृशान्गुणान् ॥ १.९९.१७ ॥
తన దుష్ట స్వభావాన్ని తెలుసుకున్న నీచుడు, అసంతుష్ట మనసుతో, ఇతరుల గుణాలను కూడా తన స్వధర్మానికి తగినట్లుగా తెలుసుకుంటాడు.
1.99.18
दह्यमानास्तु तीव्रेण नीचाः परयशोग्निना ।
अशक्तास्तद्गतिं गन्तुं ततो निन्दां प्रकुर्वते ॥ १.९९.१८ ॥
నీచులు ఇతరుల కీర్తి అనే తీవ్ర అగ్నిలో దహించబడుతూ, వారి మార్గాన్ని అనుసరించలేక, అందుకే నిందిస్తారు.
1.99.19
अन्यान्परिवदन्साधुर्यथा हि परितप्यते ।
तथा परिवदन्नन्यान्हृष्टो भवति दुर्जनः ॥ १.९९.१९ ॥
ఇతరులను నిందించినప్పుడు సజ్జనుడు బాధపడినట్లే, ఇతరులను నిందిస్తూ దుర్జనుడు సంతోషిస్తాడు.
1.99.20
अपवादरता मूर्खा भवन्ति हि विशेषतः ।
नापवादरताः सन्तो भवन्ति स्म विशेषतः ॥ १.९९.२० ॥
అపవాదాలలో ఆనందించే మూర్ఖులు ప్రత్యేకంగా అలాగే ఉంటారు; అపవాదాలలో ఆనందించని సత్పురుషులు ప్రత్యేకంగా అలా ఉండరు.
1.99.21
अभिवाद्य यथा वृद्धान्साधुर्गच्छति निर्वृतिम् ।
एवं सज्जनमाक्रुश्य मूर्खो भवति निर्वृतः ॥ १.९९.२१ ॥
పెద్దలకు నమస్కరించి సత్పురుషుడు తృప్తిని పొందినట్లే, సజ్జనుని దూషించి మూర్ఖుడు తృప్తి పొందుతాడు.
1.99.22
सुखं जीवन्त्यदोषज्ञा मूर्खा दोषानुदर्शिनः ।
यथा वाच्याः परैः सन्तः परानाहुस्तथाविधान् ॥ १.९९.२२ ॥
దోషాలు తెలియనివారు సుఖంగా జీవిస్తారు; దోషాలు చూసేవారు మూర్ఖులు. సత్పురుషులను ఇతరులు ఎలా నిందిస్తారో, అలాగే వారు ఇతరులను అలా అంటారు.
1.99.23
अतो हास्यतरं लोके किंचिदन्यन्न विद्यते ।
यदि दुर्जन इत्याहुः सज्जनं दुर्जनाः स्वयम् ॥ १.९९.२३ ॥
అందుచేత లోకంలో ఇంతకంటే హాస్యాస్పదమైనది మరొకటి లేదు: దుర్జనులు తామే సజ్జనుని దుర్జనుడు అంటారు.
1.99.24
दारुणाल्लोकसंक्लेशाद्दुःखमाप्नोत्यसंशयम् ।
कुलवंशप्रतिष्ठां हि पितरः पुत्रमब्रुवन् ॥ १.९९.२४ ॥
లోకంలోని భయంకరమైన క్లేశం వల్ల అతడు సందేహం లేకుండా దుఃఖాన్ని పొందుతాడు; కులవంశ ప్రతిష్ఠను గురించి పితరులు కుమారునితో చెప్పారు.
1.99.25
उत्तमं सर्वधर्माणां तस्मात्पुत्रं तु न त्यजेत् ।
स्वपत्नीप्रभवाँल्लब्धान्कृतान्समयवर्धितान् ॥ १.९९.२५ ॥
అన్ని ధర్మాలలో ఉత్తమమైనది; కాబట్టి కొడుకును విడిచిపెట్టకూడదు. తన భార్య వలన పుట్టిన, పొందిన, నిర్మించబడిన, కాలక్రమంలో పెరిగిన కుమారులను.
1.99.26
क्रीतान्कन्यासु चोत्पन्नान्पुत्रान्वै मनुरब्रवीत् ।
ते च षड्वन्धुदायादाः षडदायादबान्धवाः ॥ १.९९.२६ ॥
కొనబడిన, కుమార్తెల ద్వారా పుట్టిన కుమారులను మనువు చెప్పాడు. వారు ఆరు రకాల బంధు-దాయాదులు, ఆరు రకాల అదాయాద-బాంధవులు కూడా.
1.99.27
धर्मकृत्यवहा नॄणां मनसः प्रीतिवर्धनाः ।
त्रायन्ते नरकाज्जाताः पुत्रा धर्मप्लवाः पितॄन् ॥ १.९९.२७ ॥
మనుషుల ధర్మకార్యాలను మోసేవారు, మనసుకు ఆనందాన్ని పెంచేవారు అయిన కుమారులు పుట్టి, ధర్మనావలై పితృదేవతలను నరకం నుండి రక్షిస్తారు.
1.99.28
स त्वं नृपतिशार्दूल न पुत्रं त्यक्तुमर्हसि ।
तस्मात्पुत्रं च सत्यं च पालयस्व महीपते ॥ १.९९.२८ ॥
రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, నీవు కుమారుడిని విడిచిపెట్టడానికి అర్హుడవు కావు. కాబట్టి భూపతీ, కుమారుడిని, సత్యాన్ని కాపాడు.
1.99.29
उभयं पालयस्वैतन्नानृतं वक्तुमर्हसि ।
आत्मानं सत्यधर्मौ च पालयेथा महीपते।
नरेन्द्रसिंह कपटं न हि वोढुं त्वमर्हसि ॥ १.९९.२९ ॥
రెండింటినీ కాపాడు; అబద్ధం పలకడం నీకు తగదు. మహీపతీ, నిన్ను, సత్యధర్మాన్ని కాపాడు. నరేంద్రసింహా, కపటాన్ని భరించడం నీకు తగదు.
1.99.30
वरं कूपशताद्वापी वरं वापीशतात्क्रतुः ।
वरं क्रतुशतात्पुत्रः सत्यं पुत्रशताद्वरम् ॥ १.९९.३० ॥
వంద బావుల కంటే ఒక మెట్ల బావి మేలు; వంద మెట్ల బావుల కంటే ఒక యజ్ఞం మేలు; వంద యజ్ఞాల కంటే ఒక కుమారుడు మేలు; వంద మంది కుమారుల కంటే సత్యం మేలు.
1.99.31
अश्वमेधसहस्रं च सत्यं च तुलया धृतम् ।
अश्वमेधसहस्राद्धि सत्यमेव विशिष्यते ॥ १.९९.३१ ॥
వెయ్యి అశ్వమేధ యాగాలూ, సత్యమూ త్రాసులో తూచబడ్డాయి; వెయ్యి అశ్వమేధాల కంటే సత్యమే శ్రేష్ఠమైనది.
1.99.32
सर्ववेदाधिगमनं सर्वतीर्थावगाहनम् ।
सत्यस्यैव च राजेन्द्र कलां नार्हति षोडशीम् ॥ १.९९.३२ ॥
అన్ని వేదాలను అధ్యయనం చేయడం, అన్ని తీర్థాలలో స్నానం చేయడం, ఓ రాజేంద్రా, సత్యపు పదహారవ కళకు కూడా సరిపోవు.
1.99.33
नास्ति सत्यसमो धर्मो न सत्याद्विद्यते परम् ।
न हि तीव्रतरं पापमनृतादिह विद्यते ॥ १.९९.३३ ॥
సత్యానికి సమానమైన ధర్మం లేదు, సత్యం కంటే గొప్పది లేదు; ఈ లోకంలో అసత్యం కంటే తీవ్రమైన పాపం కనిపించదు.
1.99.34
राजन्सत्यं परो धर्मः सत्याच्च समयः परः ।
मात्याक्षीः समयं राजन्सत्यं सङ्गतमस्तु ते ॥ १.९९.३४ ॥
ఓ రాజా, సత్యమే పరమ ధర్మం; సత్యం కంటే ఉన్నతమైనది ఒప్పందం. ఓ రాజా, నీ ఒప్పందాన్ని విడువకు; నీకు సత్యమే అనుకూలంగా ఉండుగాక.
1.99.35
यः पापो न विजानीयात्कर्म कृत्वा नराधिप ।
न हि तादृक्परं पापमनृतादिह विद्यते ॥ १.९९.३५ ॥
ఓ నరాధిపా, పాపకర్మ చేసినా దానిని తెలుసుకోనివాడు ఉండవచ్చు; కానీ ఈ లోకంలో అసత్యం కంటే గొప్ప పాపం మరొకటి లేదు.
1.99.36
यस्य ते हृदयं वेद सत्यस्यैवानृतस्य च ।
कल्याणावेक्षणं तस्मात्कर्तुमर्हसि धर्मतः ॥ १.९९.३६ ॥
నీ హృదయం సత్యాన్ని, అసత్యాన్ని రెండింటినీ తెలుసుకుంటుంది; కాబట్టి నీవు ధర్మానుసారం శుభకరమైన దృష్టితో ప్రవర్తించడం తగినది.
1.99.37
यो न कामान्न च क्रोधान्न द्रोहादतिवर्तते ।
अमित्रं वापि मित्रं वा स एवोत्तमपूरुषः ॥ १.९९.३७ ॥
కామం వల్ల, కోపం వల్ల, ద్రోహం వల్ల ఎవరు (ధర్మాన్ని) అతిక్రమించరో, శత్రువైనా మిత్రుడైనా, అతడే ఉత్తమ పురుషుడు.
1.99.38
अनृतश्चेत्प्रसङ्गस्ते श्रद्दधासि न चेत्स्वयम् ।
आश्रमं गन्तुमिच्छामि त्वादृशो नास्ति सङ्गतं ॥ १.९९.३८ ॥
నీకు నాతో సంబంధం అసత్యమనిపిస్తే, లేదా నీకే నమ్మకం కలగకపోతే, నేను ఆశ్రమానికి వెళ్లదలచుకున్నాను; నీ వంటివాడితో కలయిక తగినది కాదు.
1.99.39
पुत्रत्वे शङ्कमानस्य त्वं बुद्ध्या निश्चयं कुरु ।
गतिः स्वरः स्मृतिः सत्वं शीलं विद्या च विक्रमः ॥ १.९९.३९ ॥
కుమారుని విషయంలో సందేహిస్తున్నావా? బుద్ధితో నిశ్చయం చేసుకో: నడక, స్వరం, స్మృతి, స్వభావం, శీలం, విద్య, పరాక్రమం (ఇవి చూడు).
1.99.40
धृष्णुप्रकृतिभावौ च आवर्ता रोमराजयः ।
समा यस्य यदा स्युस्ते तस्य पुत्रो न संशयः ॥ १.९९.४० ॥
ధైర్యం, స్వభావం, సుడులు, రోమ రేఖలు — ఇవి నీకు సమానంగా ఉన్నప్పుడు అతడు నీ కుమారుడే, సందేహం లేదు.
1.99.41
सादृश्येनोद्धऋतं बिम्बं तव देहाद्विशांपते ।
तातेति भाषमाणं वै मा स्म राजन्वृथा कृथाः ॥ १.९९.४१ ॥
ప్రజాపాలకా, నీ శరీరం నుండి పుట్టిన ఆ ప్రతిబింబం పోలిక వల్ల స్పష్టమవుతోంది; రాజా, 'తండ్రీ' అని పలికే అతన్ని వృథాగా తృణీకరించకు.
1.99.42
ऋते च गर्दभीक्षीरात्पयः पास्यति मे सुतः ।
ऋतेपि त्वां च दुष्यन्त शैलराजावतंसिकाम्।
चतुरन्तामिमामुर्वीं पुत्रो मे पालयिष्यति ॥ १.९९.४२ ॥
గాడిద పాలు తప్ప నా కుమారుడు పాలు తాగడు; దుష్యంతా, నువ్వు తప్ప మరొకరు కూడా లేరు. పర్వతరాజు ఆభరణమైన ఈ నాలుగు హద్దుల భూమిని నా కుమారుడు పాలిస్తాడు.
1.99.43
शकुन्तले तव सुतश्चक्रवर्ती भविष्यति ।
एवमुक्तं महेन्द्रेण भविष्यति न चान्यथा ॥ १.९९.४३ ॥
శకుంతలా, నీ కుమారుడు చక్రవర్తి అవుతాడు. మహేంద్రుడు ఇలా చెప్పాడు; అది మరోలా జరగదు.
1.99.44
साक्षित्वे बहवो ह्युक्ता देवदूतादयो मया ।
न ब्रुवन्ति तथा सत्यमुताहो नानृतं किल ॥ १.९९.४४ ॥
సాక్షులుగా నేను దేవదూతలు మొదలైన అనేకులను పేర్కొన్నాను; వారు సత్యమో అసత్యమో అలా చెప్పరు.
1.99.45
असाक्षिणी मन्दबाग्या गमिष्यामि यथागतम् ॥ १.९९.४५ ॥
సాక్షి లేని, దురదృష్టవంతురాలిని, వచ్చినట్లే వెళ్లిపోతాను.
1.99.46
एतावदुक्त्वा वचनं प्रातिष्ठत शकुन्तला ।
तस्याः क्रोधसमुत्थोग्निः सधूमो मूर्ध्न्यदृश्यत ॥ १.९९.४६ ॥
ఇంతగా చెప్పి శకుంతల బయలుదేరింది. ఆమె కోపం నుండి పుట్టిన పొగతో కూడిన అగ్ని ఆమె తలపై కనిపించింది.
1.99.47
संनियम्यात्मनोऽङ्गेषु ततः क्रोधाग्निमात्मजम् ।
प्रस्थितैवानवद्याङ्गी सह पुत्रेण वै वनम् ॥ १.९९.४७ ॥
అప్పుడు తన అవయవాలలో కోపాగ్నిని నిగ్రహించి, నిర్దోష అవయవాలు గల ఆమె కుమారునితో కలిసి అడవికి బయలుదేరింది.