مهابهاراتا · أدهيايا 10.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्
ततस्ते सहिताः सर्वे प्रयाता दक्षिणामुखाः ।
उपास्तमयवेलायां शिबिराभ्याशमागताः ॥ १०.१.१ ॥
بعد السجود لنارايانا ولناره، أفضل البشر، وللإلهة سارسفاتي وفياسا، ينبغي عندئذ تلاوة الجايا.
10.1.2
विमुच्य वाहांस्त्वरिता भीताः समनुबोधनात् ।
गहनं देशमासाद्य प्रच्छन्ना न्यविशन्त ते ॥ १०.१.२ ॥
خائفين، فكّوا الخيول على عجل، ولما أيقظوا وصلوا إلى مكان كثيف ودخلوه متخفّين.
10.1.3
सेनानिवेशमभितो नातिदूरमवस्थिताः ।
निकृत्ता निशितैः शस्त्रैः समन्तात्क्षतविक्षताः।
दीर्घमुष्णं च निःश्वस्य पाण्डवानन्वचिन्तयन् ॥ १०.१.३ ॥
واقفين على مقربة من معسكر الجيش، مجروحين من كل جانب بالأسلحة الحادة، زافرين زفرات طويلة حارة، أخذوا يفكرون في البانداڤا.
10.1.4
श्रुत्वा च निनदं घोरं पाण्डवानां जयैषिणाम् ।
अनुसारभयाद्भीताः प्राङ्मुखाः प्राद्रवन्पुनः ॥ १०.१.४ ॥
لما سمعوا الهدير المرعب للبانداڤا الساعين إلى النصر، وخافوا من الملاحقة، فروا من جديد مولّين وجوههم نحو الشرق.
10.1.5
ते मुहूर्तात्ततो गत्वा श्रान्तवाहा पिपासिताः ।
नामृष्यन्त महेष्वासाः क्रोधामर्षवशङ्गताः ॥ १०.१.५ ॥
بعد لحظة انطلقوا من هناك بخيل منهكة وعطشى، لكن الرماة العظماء، وقد استولى عليهم الغضب والغيظ، لم يحتملوا ذلك.
10.1.6
राज्ञो वधेन सन्तप्ता मुहूर्तं समवस्थिताः ॥ १०.१.६ ॥
معذّبين بمقتل الملك، وقفوا معاً لحظة.
10.1.7
अश्रद्धेयमिदं कर्म कृतं मीमेन सञ्जय ।
यत्स नागायुतप्राणः पुत्रो मम निपातितः ॥ १०.१.७ ॥
يا سانجايا، لقد فعل بهيما هذا الفعل الذي لا يُصدَّق: ابني الذي كانت قوته قوة عشرة آلاف فيل قد أُسقط.
10.1.8
अवध्यः सर्वभूतानां वज्रसंहननो युवा ।
पाण्डवैः समरे पुत्रो निहतो मम निपातितः ॥ १०.१.८ ॥
لقد قُتل ابني في المعركة على يد البانداڤا، وكان لا يُقتل بيد أي كائن، شابًّا جسده صلب كالصاعقة، فقد أُسقط.
10.1.9
न दिष्टमभ्यतिक्रान्तुं शक्यं गावल्गणे नरैः ।
यत्समेत्य रणे पार्थैः पुत्रो मम निपातितः ॥ १०.१.९ ॥
يا ابن غافالغانا، ما قدّره القدر لا يستطيع البشر تجاوزه: فقد لقي ابني أبناء پريثا في المعركة فأُسقط.
10.1.10
अद्रिसारमयं नूनं हृदयं मम सञ्जय ।
हतं पुत्रशतं श्रुत्वा यन्न दीर्णं सहस्रधा ॥ १०.१.१० ॥
يا سانجايا، إن قلبي لمصنوع حقًّا من جوهر الحجر، فقد سمع أن مئة ابن قد قُتلوا ولم ينشطر إلى ألف قطعة.
10.1.11
कथं हि वृद्धमिथुनं हतपुत्रं भविष्यति ।
न ह्यहं पाण्डुपुत्रस्य विषये वस्तुमुत्सहे ॥ १०.१.११ ॥
كيف سيعيش زوجان مسنّان قُتل أبناؤهما؟ إني لا أرغب في السكنى في مملكة ابن پاندو.
10.1.12
कथं राज्ञः पिता भूत्वा स्वयं राजा च सञ्जय ।
प्रेष्यभूतः प्रवर्तेयं पाण्डवेयस्य शासनात् ॥ १०.१.१२ ॥
يا سانجايا، كيف لي أنا الذي كنتُ بنفسي ملكًا وأبًا لملك، أن أعيش خادمًا تحت أمر ابن پاندو؟
10.1.13
प्रभुज्य पृथिवीं सर्वां स्थिता मूर्धनि सञ्जय ।
कथमद्य भविष्यामि श्रोतुं शक्ष्यामि सञ्जय। ॥ १०.१.१३ ॥
بعد أن تمتعتُ بالأرض كلها وحملتُ الملك على رأسي، كيف أصير الآن يا سنجاي؟ هل سأستطيع أن أسمع هذا يا سنجاي؟
10.1.14
येन पुत्रशतं पूर्णमेकेन निहतं मम ।
कृतं सत्यं वचस्तस्य विदुरस्य महात्मनः। ॥ १०.१.१४ ॥
قُتل أبنائي المئة كلهم على يد واحد؛ فتحققت كلمة الحكيم الكريم فيدورا.
10.1.15
अकुर्वता वचस्तस्य मम पुत्रेण सञ्जय ।
अधर्मेण हते तात पुत्रे दुर्योधने मम। ॥ १०.१.१५ ॥
بسبب ابني الذي لم يُصغِ إلى كلامه يا سنجاي؛ ولأن ابني دورودهانا قُتل ظلمًا يا حبيبي.
10.1.16
कृतवर्मा कृपो द्रौणिः किमकुर्वत सञ्जय ॥ १०.१.१६ ॥
ماذا فعل كريتافارمان وكريبا وابن درونا أشفاثامان يا سنجاي؟
10.1.17
गत्वा तु तावका राजन्नातिदूरं मनस्विनः ।
अपश्यन्त वनं घोरं नानाद्रुमलतावृतम् ॥ १०.१.१७ ॥
وبعد أن ذهب رجالك ذوو النفوس الكبيرة إلى مسافة غير بعيدة، أيها الملك، رأوا غابة مرعبة مكسوّة بأشجار متنوعة وأغصان متسلقة.
10.1.18
ते मुहूर्तं तु विश्रम्य लब्धतोयैर्हयोत्तमैः ।
सूर्यास्तमयवेलायां कौरवेयस्य शासनात् ॥ १०.१.१८ ॥
وبعد أن استراحوا لحظة، وسُقيت الخيول الكريمة الماء، عند غروب الشمس، بأمر الكوريّ، مضوا.
10.1.19
नानामृगगणैर्जुष्टं नानापक्षिभिराकुलम् ।
नानाद्रुमलताच्छन्नं नानाव्यालनिषेवितम् ॥ १०.१.१९ ॥
كانت تلك الغابة تعج بقطعان من أنواع شتى من الغزلان، وتصدح بأصوات أنواع شتى من الطيور، وتكسوها أشجار وكروم متنوعة، وترتادها وحوش ضارية شتى.
10.1.20
नानातोयसमाकीर्णैस्तटाकैरुपशोभितम् ।
पद्मिनीशतसञ्छन्नं नीलोत्पलसमायुतम् ॥ १०.१.२० ॥
كانت تلك الغابة مزينة ببرك مليئة بمياه شتى، ومغطاة بمئات من برك اللوتس، ومصحوبة باللوتس الأزرق.
10.1.21
प्रविश्य तद्वनं घोरं वीक्षमाणाः समन्ततः ।
शाखासहस्रसञ्छन्नं न्यग्रोधं ददृशुस्ततः ॥ १०.१.२१ ॥
ولما دخلوا تلك الغابة المرعبة وجالوا ببصرهم من حولهم، رأوا شجرة تين هندية مغطاة بألف غصن.
10.1.22
उपेत्य तु तदा राजन्न्यग्रोधं ते महारथाः ।
ददृशुर्द्विपदां श्रेष्ठाः श्रेष्ठं तं वै वनस्पतिम् ॥ १०.१.२२ ॥
أيها الملك! ثم اقترب أولئك الفرسان العظماء، خيرة البشر، من شجرة التين الهندية، فرأوا تلك الشجرة، أفضل الأشجار.
10.1.23
तेऽवतीर्य रथेभ्यश्च विप्रमुच्य च वाजिनः ।
उपस्पृश्य यथान्यायं सन्ध्यामन्वासत प्रभो ॥ १०.१.२३ ॥
نزلوا من عرباتهم، وفكّوا الخيول وأطلقوها، وتطهّروا بالماء وفق القاعدة، وأدّوا شعيرة الشفق، أيها السيد.
10.1.24
ततोऽस्तं पर्वतश्रेष्ठमनुप्राप्ते दिवाकरे ।
सर्वस्य जगतो धात्री शर्वरी प्रत्यपद्यत ॥ १०.१.२४ ॥
ثم لما دنت الشمس من الغروب نحو أستاتشالا، أفضل الجبال، حلّ الليل، حاضنة العالم كله.
10.1.25
ग्रहनक्षत्रताराभिः प्रकीर्णाभिरलङ्कृतम् ।
नभोंऽशुकमिवाभाति प्रेक्षणीयं समन्ततः ॥ १०.१.२५ ॥
السماء المزينة بالكواكب والمنازل والنجوم المتناثرة كانت تلمع من كل جانب كثوب جدير بالتأمل.
10.1.26
इच्छया ते प्रवल्गन्ति ये सत्वा रात्रिचारिणः ।
दिवाचराश्च ये सत्वास्ते निद्रावशमागताः ॥ १०.१.२६ ॥
أخذت الكائنات التي تتجول ليلاً تتجول على هواها، ووقعت الكائنات التي تتجول نهاراً في قبضة النوم.
10.1.27
रात्रिञ्चराणां सत्वानां निनादोऽभूत्सुदारुणः ।
क्रव्यादाश्च प्रमुदिता घोरा प्राप्ता च शर्वरी ॥ १०.१.२७ ॥
علا صراخ شديد الرعب من الكائنات التي تتجول ليلاً، وفرحت آكلات اللحوم، وجاء الليل المرعب.
10.1.28
तस्मिन्रात्रिमुखे घोरे दुःखशोकसमन्विताः ।
कृतवर्मा कृपो द्रौणिरुपोपविविशुः समम् ॥ १०.१.२८ ॥
في بداية تلك الليلة المرعبة جلس كريتافارمان وكريبا وابن دروناتشاريا معاً قريباً، مملوئين حزناً وأسى.
10.1.29
उपोपविष्टाः शोचन्तो न्यग्रोधस्य समीपतः ।
तमेवार्थमतिक्रान्तं कुरुपाण्डवयोः क्षयम् ॥ १०.१.२९ ॥
جلسوا قرب شجرة البانيان يحزنون، ولا يزالون يفكرون في ذلك الأمر نفسه، هلاك الكورويين والباندافا، وقد مضى.
10.1.30
निद्रया च परीताङ्गा निषेदुर्धरणीतले ।
श्रमेण सुदृढं युक्ता विक्षता विविधैः शरैः ॥ १०.१.३० ॥
غلب النوم أجسادهم، فجلسوا أو استلقوا على الأرض، مُنهكين بالتعب، مجروحين بسهام شتى.
10.1.31
ततो निद्रावशं प्राप्तौ कृपभोजौ महाबालौ ।
सुखोचितावदुःखार्हौ निषण्णौ धरणीतले ॥ १०.१.३१ ॥
ثم جلس كربا وبهوجا، العظيمان القويان، وقد غلبهما النوم، المعتادان على الراحة وغير المستحقين للألم، على سطح الأرض.
10.1.32
तौ तु सुप्तौ महाराज तस्मिन्देशे महारथौ ।
महार्हशयनोपेतौ भूमावेव ह्यनाथवत् ॥ १०.१.३२ ॥
ونام ذانك الرجلان من أصحاب العربات العظيمة أيها الملك العظيم في ذلك المكان؛ ومع أنهما يستحقان الفرش الثمينة، فقد ناما على الأرض العارية كمن لا كافل له.
10.1.33
क्रोधामर्षवशं प्राप्तो द्रोणपुत्रस्तु भारत ।
न वै स्म स जगामाथ निद्रां सर्प इव श्वसन् ॥ १०.१.३३ ॥
أما ابن درونا، أيها البهاراتي، فقد غلبه الغضب والحنق فلم ينم؛ بل ظل يفحّ كالأفعى.
10.1.34
न लेभे स तु निद्रां वै दह्यमानोऽतिमन्युना ।
वीक्षाञ्चक्रे महाबाहुस्तद्वनं घोरदर्शनम् ॥ १०.१.३४ ॥
أما هو فقد أحرقه الغضب الشديد فلم ينل النوم البتة؛ وظل ذو الذراعين القويتين يحدق في تلك الغابة المرعبة المنظر.
10.1.35
वीक्षमाणो वनोद्देशं नानासत्वैर्निषेवितम् ।
अपश्यत महाबाहुर्न्यग्रोधं वायसावृतम् ॥ १०.१.३५ ॥
وبينما كان ينظر إلى تلك البقعة من الغابة التي يرتادها شتى المخلوقات، رأى ذو الذراعين القويتين شجرة تين بنغالية مغطاة بالغربان.
10.1.36
तत्र काकसहस्राणि तां निशां पर्यणामयन् ।
सुखं स्वपन्तः कौरव्य पृथक्पृथगुपाश्रयाः ॥ १०.१.३६ ॥
وهناك كانت آلاف الغربان تقضي تلك الليلة، أيها القوروي، كل واحد نائم بسعادة في مأواه المنفصل.
10.1.37
सुप्तेषु तेषु काकेषु विस्रब्धेषु समन्ततः ।
सोऽपश्यत्सहसा यान्तमुलूकं घोरदर्शनम् ॥ १०.१.३७ ॥
وبينما كانت تلك الغربان نائمة مطمئنة من كل جانب، رأى فجأة بومة مقبلة مرعبة المنظر.
10.1.38
महास्वनं महाकायं हर्यक्षं बभ्रुपिङ्गलम् ।
सुतीक्ष्णघोणानखरं सुपर्णमिव वेगितम् ॥ १०.१.३८ ॥
عالي الصوت، ضخم الجسم، بعينين بنيتين صفراوين، بمنقار ومخالب حادة جدا، يندفع بسرعة كجارودا.
10.1.39
सोऽथ शब्दं मृदुं कृत्वा लीयमान इवाण्डजः ।
न्यग्रोधस्य ततः साखां पातयामास भारत ॥ १०.१.३९ ॥
ثم أحدث صوتا خافتا، منزويا كطائر مختبئ، يا بهارتا، فأسقط غصنا من شجرة الباندان.
10.1.40
सन्निपत्य तु शाखायां न्यग्रोधस्य विहङ्गमः ।
सुप्ताञ्जघान विस्रब्धान्वायसान्वायसान्तकः ॥ १०.१.४० ॥
انقضّ ذلك الطائر على غصن شجرة الباندان، مهلك الغربان، فقتل الغربان النائمة المطمئنة.
10.1.41
केषाञ्चिदच्छिनत्पक्षाञ्शिरांसि च चकर्त ह ।
चरणांश्चैव केषाञ्चिद्बभञ्ज चरणायुधः ॥ १०.१.४१ ॥
فمنها من قطع أجنحتها، ومنها من قطع رؤوسها، ومنها من كسر أقدامها، إذ كانت أقدامه سلاحه.
10.1.42
क्षणेनाघ्नत्स बलवान्येऽस्य दृष्टिपथे स्थिताः ॥ १०.१.४२ ॥
فقتل القوي في لحظة كل من كانوا في مرمى نظره.
10.1.43
तेषां शरीरावयवैः शरीरैश्च विशाम्पते ।
न्यग्रोधमण्डलं सर्वं सञ्छन्नं पर्वतोपमम् ॥ १०.१.४३ ॥
يا سيد الرجال، بأجسادهم وأطراف أجسادهم غُطّيت دائرة شجرة البانيان كلها، كأنها جبل.
10.1.44
तांस्तु हत्वा ततः काकान्कौशिको मुदितोऽभवत् ।
प्रतिकृत्य यथाकामं शत्रूणां शत्रुसूदनः ॥ १०.१.४४ ॥
بعد أن قتل تلك الغربان، فرح البومة (كوشيكا)؛ وقد رد مدمّر الأعداء الضربة على أعدائه كما أراد.
10.1.45
तद्दृष्ट्वा तादृशं कर्म कौशिकेन कृतं निशि ।
तद्भावे कृतसङ्कल्पो द्रौणिरेकोऽन्वचिन्तयत् ॥ १०.१.४५ ॥
لما رأى ابن درونا ذلك الفعل الذي فعلته البومة ليلاً، وقد عزم على الغاية نفسها، أخذ يفكر وحده.
10.1.46
उपदेशः कृतोऽनेन पक्षिणा मम संयुगे ।
शत्रूणां क्षपणं युक्तं प्राप्तः कालश्च मे मतः ॥ १०.१.४६ ॥
لقد أعطاني هذا الطائر درسًا في القتال: إن إهلاك الأعداء أمر لائق، وفي رأيي قد جاء وقتي.
10.1.47
नाद्य शक्यं मया हन्तुं पाण्डवा जितकाशिनः ।
बलवन्तः कृतोत्साहा लब्धलक्षाः प्रहारिणः ॥ १०.१.४७ ॥
لا يمكنني اليوم قتل البانداويين: إنهم يظنون أنفسهم منتصرين، أقوياء، مليئون بالحماس، قد أصابوا هدفهم، وهم محاربون ضاربون.
10.1.48
राज्ञः सकाशे तेषां च प्रतिज्ञातो वधो मया ।
पतङ्गाग्निसमां वृत्तिमास्यायात्मविनाशिनीम् ॥ १०.१.४८ ॥
في حضرة الملك نذرتُ قتلهم، متخذًا سبيلًا مهلكًا لنفسي كنار الفراشة.
10.1.49
न्यायतो युध्यमानस्य प्राणत्यागो न संशयः ।
छद्मना तु भवेत्सिद्विः शत्रूणां च क्षयो महान् ॥ १०.१.४९ ॥
أما من يقاتل بعدل فبذل الحياة لا ريب فيه، لكن بالخداع قد تأتي الغلبة ويعظم هلاك الأعداء.
10.1.50
तत्र सशयितादर्थाद्योऽर्थो निःसंशयो भवेत् ।
तं जना बहुमन्यन्ते येऽर्थशास्त्रविशारदाः ॥ १०.१.५० ॥
وفي مثل هذا الموقف يُعلي العارفون بعلم السياسة الغاية المؤكدة على الغاية المشكوك فيها.
10.1.51
यच्चाप्यत्र भवेत्कार्यं गर्हितं लोकनिन्दितम् ।
कर्तव्यं तन्मनुष्येण क्षत्रधर्मेण वर्तता ॥ १०.१.५१ ॥
وكل عمل يكون هنا مستهجناً ومذموماً عند الناس، فعلى الإنسان السائر بواجب المحارب أن يفعله.
10.1.52
निन्दितानि च कर्माणि कुत्सितानि पदेपदे ।
सोपधानि कृतान्येव पाण्डवैरकृतात्मभिः ॥ १०.१.५२ ॥
وفي كل خطوة، ارتكب أبناء باندو، الذين لم تُضبط نفوسهم، أعمالاً مستهجنة ومُخزية بالخداع.
10.1.53
अस्मिन्नर्थे पुरा गीताः श्रूयन्ते धर्मवित्तमैः ।
श्लोका न्यायमवेक्षद्भिस्तत्त्वार्थास्तत्त्वदर्शिभिः ॥ १०.१.५३ ॥
وفي هذا الأمر تُسمع أبيات قيلت قديماً ونُشدت عن أعلم العارفين بالدارما، من الرائين للحق الناظرين في العدل.
10.1.54
परिश्रान्ते विदीर्णे वा भुञ्जाने वाऽपि शत्रुभिः ।
प्रस्थाने वा प्रवेशे वा प्रहर्तव्यं रिपोर्बलम् ॥ १०.१.५४ ॥
عند إنهاك العدو أو تفرّقه أو وقوعه تحت وطأة الأعداء، أو عند خروجه أو دخوله، ينبغي ضرب قوة العدو.
10.1.55
निद्रार्तमर्धरात्रे च तथा नष्टप्रणायकम् ।
भिन्नयोधं बलं यच्च द्विधा युक्तं च यद्भवेत् ॥ १०.१.५५ ॥
جيش أنهكه النوم، في منتصف الليل، فقد قائده، تفرق جنوده، أو انقسم إلى قسمين.
10.1.56
इत्येवं निश्चयं चक्रे सुप्तानां निशि मारणे ।
पाण्डूनां सह पाञ्चालैर्द्रोणपुत्रः प्रतापवान् ॥ १०.१.५६ ॥
فعزم ابن دrona الشجاع على قتل البانداوا النائمين مع البانشالا في الليل.
10.1.57
स क्रूरां मतिमास्थाय विनिश्चित्य मुहुर्मुहुः ।
सुप्तौ प्राबोधयत्तौ तु मातुलं भोजमेव च ॥ १०.१.५७ ॥
فاتخذ نيةً قاسية، وعزم مرارًا، فأيقظ الاثنين النائمين — خاله وبهوجا (كريتافارمان).
10.1.58
तौ प्रबुद्धौ महात्मानौ कृपभोजौ महाबालौ ।
नोत्तरं प्रतिपद्येतां तत्र युक्तं हिया वृतौ ॥ १०.१.५८ ॥
لم يردّ الاثنان المستيقظان العظيمان النفس، كريبا وبهوجا، وكلاهما شديد القوة، هناك؛ فقد غلبهما الخجل.
10.1.59
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा तावुभौ वाक्यमब्रवीत् ॥ १०.१.५९ ॥
فكّر لحظةً ثم قال لكليهما هذا القول.
10.1.60
हतो दुर्योधनो राजा एकवीरो मबाहलः ।
यस्यार्थे वैरमस्माभिरासक्तं पाण्डवैः सह ॥ १०.१.६० ॥
قُتل الملك دوريودانا — البطل الفريد، … (باهو) — الذي من أجله دخلنا في العداوة مع البانداوا.
10.1.61
एकाकी बहुभिः क्षुद्रैराहवे शुद्धविक्रमः ।
पातितो भीमसेनेन एकादशचमूपतिः ॥ १०.१.६१ ॥
وحيدًا بين كثير من الأوغاد في المعركة، ذو البأس الصافي، سيد الفيالق الإحدى عشرة، سقط على يد بهيماسينا.
10.1.62
वृकोदरेण क्षुद्रेण सुनृशंसमिदं कृतम् ।
मूर्धाभिषिक्तस्य शिरः पादेन परिमृद्गता ॥ १०.१.६२ ॥
فعل الوغد فريكودارا هذا بقسوة بالغة: رأس الملك المتوَّج وُطئ بالقدم.
10.1.63
विनर्दन्ति च पाञ्चालाः क्ष्वेलन्ति च हसन्ति च ।
धमन्ति शङ्खाञ्शतशो हृष्टा घ्नन्ति च दुन्दुभीन् ॥ १०.१.६३ ॥
يزمجر البانتشالا فرحين، ويصيحون ويضحكون، وينفخون مئات الأصداف، ويقرعون الطبول.
10.1.64
वादित्रघोषस्तुमुलो विमिश्रः शङ्खनिःस्वनैः ।
अनिलेनेरितो घोरो दिशः पूरयतीव ह ॥ १०.१.६४ ॥
ضجيج الآلات الصاخب، ممتزجًا بأصوات الأصداف، تحمله الريح مرعبًا، كأنه يملأ الجهات.
10.1.65
अश्वानां हेषमाणानां गजानां चैव बृंहताम् ।
सिंहनादश्च शूराणां श्रूयते सुमहानयम् ॥ १०.१.६५ ॥
صهيل الخيول، وبَرْغُ الفيلة، وزئير الأبطال كالأسود — يُسمع هذا الصوت العظيم جدًا.
10.1.66
दिशं प्राचीं समाश्रित्य हृष्टानां गच्छतां भृशम् ।
रथनेमिस्वनाश्चैव श्रूयन्ते रोमहर्षणाः ॥ १०.१.६६ ॥
متجهين نحو الجهة الشرقية، يمضي الفرحون بسرعة كبيرة، وتُسمع أصوات إطارات العربات التي تُقشعرّ لها الأبدان.
10.1.67
पाण्डवैर्धार्तराष्ट्राणां यदिदं कदनं कृतम् ।
वयमेव त्रयः शिष्टा अस्मिन्महति वैशसे ॥ १०.१.६७ ॥
من هذه المذبحة التي أنزلها البانداڤا بأبناء دهريتاراشترا، لم يبق في هذه الكارثة العظيمة سوانا نحن الثلاثة.
10.1.68
केचिन्नागशतप्राणाः केचित्सर्वास्त्रकोविदाः ।
निहताः पाण्डवैर्यस्मिन्मन्ये कालस्य पर्ययम् ॥ १०.१.६८ ॥
بعضهم كان بقوة مئة فيل، وبعضهم خبيرٌ بجميع الأسلحة؛ وفي تلك المعركة قتلهم البانداڤا. أظن أن هذا انقلاب للزمن.
10.1.69
एवमेतेन भाव्यं हि नूनं कार्येण तत्त्वतः ।
यथा ह्यस्येदृशी निष्ठा कृते यत्नेऽपि दुष्करे ॥ १०.१.६९ ॥
لا بد أن يكون الأمر كذلك حقًا، فبالحقيقة إنما جاءت هذه النهاية بالقدر؛ فحتى مع بذل جهد بالغ الصعوبة كانت النتيجة على هذا النحو.
10.1.70
भवतोस्तु यदि प्रज्ञा न मोहादपचीयते ।
व्यसनेऽस्मिन्महत्यर्थे यन्नः श्रेयस्तदुच्यताम् ॥ १०.१.७० ॥
إن لم تكن حكمتكما قد نقصت بسبب الوهم، فقولا لنا ما هو الخير لنا في هذه الكارثة العظيمة.