ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 10.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्
ततस्ते सहिताः सर्वे प्रयाता दक्षिणामुखाः ।
उपास्तमयवेलायां शिबिराभ्याशमागताः ॥ १०.१.१ ॥
ನಾರಾಯಣನಿಗೆ, ನರೋತ್ತಮ ನರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿಗೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಆಮೇಲೆ ಜಯ (ಕಾವ್ಯ) ವನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು.
10.1.2
विमुच्य वाहांस्त्वरिता भीताः समनुबोधनात् ।
गहनं देशमासाद्य प्रच्छन्ना न्यविशन्त ते ॥ १०.१.२ ॥
ಭಯಗೊಂಡು, ಅವಸರದಿಂದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿ, ಎಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣ ದಟ್ಟವಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪಿ ಮರೆಯಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
10.1.3
सेनानिवेशमभितो नातिदूरमवस्थिताः ।
निकृत्ता निशितैः शस्त्रैः समन्तात्क्षतविक्षताः।
दीर्घमुष्णं च निःश्वस्य पाण्डवानन्वचिन्तयन् ॥ १०.१.३ ॥
ಸೇನಾ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ, ಬಹಳ ದೂರವಲ್ಲದೆ ನಿಂತು, ಹರಿತ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಗಾಯಗೊಂಡು, ದೀರ್ಘವಾದ ಬಿಸಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟು ಪಾಂಡವರನ್ನೇ ಚಿಂತಿಸಿದರು.
10.1.4
श्रुत्वा च निनदं घोरं पाण्डवानां जयैषिणाम् ।
अनुसारभयाद्भीताः प्राङ्मुखाः प्राद्रवन्पुनः ॥ १०.१.४ ॥
ಜಯವನ್ನು ಬಯಸುವ ಪಾಂಡವರ ಭೀಕರ ಘರ್ಜನೆ ಕೇಳಿ, ಹಿಂಬಾಲಿಸುವ ಭಯದಿಂದ ಹೆದರಿ, ಮತ್ತೆ ಪೂರ್ವ ಮುಖವಾಗಿ ಓಡಿದರು.
10.1.5
ते मुहूर्तात्ततो गत्वा श्रान्तवाहा पिपासिताः ।
नामृष्यन्त महेष्वासाः क्रोधामर्षवशङ्गताः ॥ १०.१.५ ॥
ಅವರು ಒಂದು ಕ್ಷಣದ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟರು; ದಣಿದ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ದಾಹದಿಂದ. ಆದರೆ ಮಹಾಧನುರ್ಧರರು ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅಸಹನೆಗೆ ವಶರಾಗಿ ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಲಿಲ್ಲ.
10.1.6
राज्ञो वधेन सन्तप्ता मुहूर्तं समवस्थिताः ॥ १०.१.६ ॥
ರಾಜನ ವಧೆಯಿಂದ ಸಂತಪ್ತರಾಗಿ, ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಿಂತರು.
10.1.7
अश्रद्धेयमिदं कर्म कृतं मीमेन सञ्जय ।
यत्स नागायुतप्राणः पुत्रो मम निपातितः ॥ १०.१.७ ॥
ಸಂಜಯ, ಭೀಮನು ಈ ನಂಬಲಾಗದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳ ಬಲವುಳ್ಳ ನನ್ನ ಮಗ ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟನು.
10.1.8
अवध्यः सर्वभूतानां वज्रसंहननो युवा ।
पाण्डवैः समरे पुत्रो निहतो मम निपातितः ॥ १०.१.८ ॥
ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ವಧಿಸಲಾಗದವನೂ, ವಜ್ರದಂತಹ ದೇಹವುಳ್ಳ ಯುವಕನೂ ಆದ ನನ್ನ ಮಗ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರಿಂದ ಹತನಾಗಿ ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟನು.
10.1.9
न दिष्टमभ्यतिक्रान्तुं शक्यं गावल्गणे नरैः ।
यत्समेत्य रणे पार्थैः पुत्रो मम निपातितः ॥ १०.१.९ ॥
ಗಾವಲ್ಗಣನ ಮಗನೇ, ವಿಧಿಯಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಮನುಷ್ಯರು ಮೀರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ರಣದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥರನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ನನ್ನ ಮಗ ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟನು.
10.1.10
अद्रिसारमयं नूनं हृदयं मम सञ्जय ।
हतं पुत्रशतं श्रुत्वा यन्न दीर्णं सहस्रधा ॥ १०.१.१० ॥
ಸಂಜಯ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನ ಹೃದಯ ಕಲ್ಲಿನ ಸಾರದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ನೂರು ಮಕ್ಕಳು ಹತರಾದರೆಂದು ಕೇಳಿಯೂ ಅದು ಸಾವಿರ ತುಂಡಾಗಿ ಸೀಳಲಿಲ್ಲವಲ್ಲ.
10.1.11
कथं हि वृद्धमिथुनं हतपुत्रं भविष्यति ।
न ह्यहं पाण्डुपुत्रस्य विषये वस्तुमुत्सहे ॥ १०.१.११ ॥
ಮಕ್ಕಳು ಹತರಾದ ವೃದ್ಧ ದಂಪತಿಗಳು ಹೇಗೆ ಬದುಕುವರು? ಪಾಂಡುಪುತ್ರನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
10.1.12
कथं राज्ञः पिता भूत्वा स्वयं राजा च सञ्जय ।
प्रेष्यभूतः प्रवर्तेयं पाण्डवेयस्य शासनात् ॥ १०.१.१२ ॥
ಸಂಜಯ, ನಾನೇ ರಾಜನೂ ರಾಜನ ತಂದೆಯೂ ಆಗಿದ್ದವನು. ಪಾಂಡುಪುತ್ರನ ಆಜ್ಞೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವಕನಾಗಿ ಹೇಗೆ ಬದುಕಲಿ?
10.1.13
प्रभुज्य पृथिवीं सर्वां स्थिता मूर्धनि सञ्जय ।
कथमद्य भविष्यामि श्रोतुं शक्ष्यामि सञ्जय। ॥ १०.१.१३ ॥
ಓ ಸಂಜಯ, ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ನಾನು ಇಂದು ಹೇಗಾಗುವೆನು? ಓ ಸಂಜಯ, ಇದನ್ನು ಕೇಳಲು ನಾನು ಶಕ್ತನಾಗುವೆನೇ?
10.1.14
येन पुत्रशतं पूर्णमेकेन निहतं मम ।
कृतं सत्यं वचस्तस्य विदुरस्य महात्मनः। ॥ १०.१.१४ ॥
ಒಬ್ಬನಿಂದ ನನ್ನ ನೂರು ಮಕ್ಕಳೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹತರಾದರು; ಆ ಮಹಾತ್ಮ ವಿದುರನ ಮಾತು ಸತ್ಯವಾಯಿತು.
10.1.15
अकुर्वता वचस्तस्य मम पुत्रेण सञ्जय ।
अधर्मेण हते तात पुत्रे दुर्योधने मम। ॥ १०.१.१५ ॥
ಓ ಸಂಜಯ, ಅವನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳದ ನನ್ನ ಮಗನಿಂದ; ಓ ಪ್ರಿಯನೇ, ಅಧರ್ಮದಿಂದ ಹತನಾದ ನನ್ನ ಮಗ ದುರ್ಯೋಧನನಿಂದ.
10.1.16
कृतवर्मा कृपो द्रौणिः किमकुर्वत सञ्जय ॥ १०.१.१६ ॥
ಕೃತವರ್ಮ, ಕೃಪ, ದ್ರೋಣನ ಮಗ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ ಏನು ಮಾಡಿದರು, ಓ ಸಂಜಯ?
10.1.17
गत्वा तु तावका राजन्नातिदूरं मनस्विनः ।
अपश्यन्त वनं घोरं नानाद्रुमलतावृतम् ॥ १०.१.१७ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ವಿ ವೀರರು ಬಹಳ ದೂರ ಹೋಗದೆ ನಾನಾ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಲತೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಘೋರ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಕಂಡರು.
10.1.18
ते मुहूर्तं तु विश्रम्य लब्धतोयैर्हयोत्तमैः ।
सूर्यास्तमयवेलायां कौरवेयस्य शासनात् ॥ १०.१.१८ ॥
ಅವರು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ವಿಶ್ರಮಿಸಿ, ನೀರು ಕುಡಿದ ಉತ್ತಮ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೌರವನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ (ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದರು).
10.1.19
नानामृगगणैर्जुष्टं नानापक्षिभिराकुलम् ।
नानाद्रुमलताच्छन्नं नानाव्यालनिषेवितम् ॥ १०.१.१९ ॥
ಆ ಕಾಡು ನಾನಾ ಜಾತಿಯ ಜಿಂಕೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು, ನಾನಾ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಕಲಕಲವಾಗಿತ್ತು, ನಾನಾ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು, ನಾನಾ ಕ್ರೂರ ಮೃಗಗಳಿಂದ ಸೇವಿತವಾಗಿತ್ತು.
10.1.20
नानातोयसमाकीर्णैस्तटाकैरुपशोभितम् ।
पद्मिनीशतसञ्छन्नं नीलोत्पलसमायुतम् ॥ १०.१.२० ॥
ಆ ಕಾಡು ನಾನಾ ಬಗೆಯ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕೊಳಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ನೂರಾರು ತಾವರೆಕೊಳಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು, ನೀಲಿ ತಾವರೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.
10.1.21
प्रविश्य तद्वनं घोरं वीक्षमाणाः समन्ततः ।
शाखासहस्रसञ्छन्नं न्यग्रोधं ददृशुस्ततः ॥ १०.१.२१ ॥
ಆ ಭಯಂಕರ ಕಾಡನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೋಡುತ್ತಾ, ಸಾವಿರ ಕೊಂಬೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಒಂದು ಆಲದ ಮರವನ್ನು ಅವರು ಕಂಡರು.
10.1.22
उपेत्य तु तदा राजन्न्यग्रोधं ते महारथाः ।
ददृशुर्द्विपदां श्रेष्ठाः श्रेष्ठं तं वै वनस्पतिम् ॥ १०.१.२२ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ಆಗ ಆ ಮಹಾರಥರು ಆ ಆಲದ ಮರವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ, ದ್ವಿಪದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಅವರು ವೃಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಆ ಮರವನ್ನು ಕಂಡರು.
10.1.23
तेऽवतीर्य रथेभ्यश्च विप्रमुच्य च वाजिनः ।
उपस्पृश्य यथान्यायं सन्ध्यामन्वासत प्रभो ॥ १०.१.२३ ॥
ಅವರು ರಥಗಳಿಂದ ಇಳಿದು, ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ, ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ಓ ಪ್ರಭೂ, ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಮಾಡಿದರು.
10.1.24
ततोऽस्तं पर्वतश्रेष्ठमनुप्राप्ते दिवाकरे ।
सर्वस्य जगतो धात्री शर्वरी प्रत्यपद्यत ॥ १०.१.२४ ॥
ಆಗ ಸೂರ್ಯನು ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಅಸ್ತಾಚಲದ ಕಡೆಗೆ ಅಸ್ತಮಿಸುವಾಗ, ಜಗತ್ತೆಲ್ಲವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ರಾತ್ರಿ ಆವರಿಸಿತು.
10.1.25
ग्रहनक्षत्रताराभिः प्रकीर्णाभिरलङ्कृतम् ।
नभोंऽशुकमिवाभाति प्रेक्षणीयं समन्ततः ॥ १०.१.२५ ॥
ಗ್ರಹ, ನಕ್ಷತ್ರ, ತಾರೆಗಳಿಂದ ಚೆಲ್ಲಾಡಿ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಆಕಾಶವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೋಡಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಸ್ತ್ರದಂತೆ ತೋರಿತು.
10.1.26
इच्छया ते प्रवल्गन्ति ये सत्वा रात्रिचारिणः ।
दिवाचराश्च ये सत्वास्ते निद्रावशमागताः ॥ १०.१.२६ ॥
ರಾತ್ರಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಜೀವಿಗಳು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಓಡಾಡತೊಡಗಿದವು; ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಜೀವಿಗಳು ನಿದ್ರೆಯ ವಶವಾದವು.
10.1.27
रात्रिञ्चराणां सत्वानां निनादोऽभूत्सुदारुणः ।
क्रव्यादाश्च प्रमुदिता घोरा प्राप्ता च शर्वरी ॥ १०.१.२७ ॥
ರಾತ್ರಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಜೀವಿಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರ ಕೂಗು ಮೊಳಗಿತು; ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳು ಹರ್ಷಿಸಿದವು; ಘೋರ ರಾತ್ರಿ ಬಂದೆರಗಿತು.
10.1.28
तस्मिन्रात्रिमुखे घोरे दुःखशोकसमन्विताः ।
कृतवर्मा कृपो द्रौणिरुपोपविविशुः समम् ॥ १०.१.२८ ॥
ಆ ಭಯಂಕರ ರಾತ್ರಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕೃತವರ್ಮ, ಕೃಪ ಮತ್ತು ದ್ರೋಣಪುತ್ರರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತರು.
10.1.29
उपोपविष्टाः शोचन्तो न्यग्रोधस्य समीपतः ।
तमेवार्थमतिक्रान्तं कुरुपाण्डवयोः क्षयम् ॥ १०.१.२९ ॥
ಆಲದ ಮರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಶೋಕಿಸುತ್ತಾ, ಕೌರವ-ಪಾಂಡವರ ಕ್ಷಯದ ಆ ವಿಷಯವನ್ನೇ, ಈಗಾಗಲೇ ಕಳೆದುಹೋದ ಸಂಗತಿಯನ್ನೇ, ಅವರು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
10.1.30
निद्रया च परीताङ्गा निषेदुर्धरणीतले ।
श्रमेण सुदृढं युक्ता विक्षता विविधैः शरैः ॥ १०.१.३० ॥
ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಅಂಗಗಳು ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿ ಅವರು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತರು ಅಥವಾ ಮಲಗಿದರು; ಆಯಾಸದಿಂದ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು, ವಿವಿಧ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು.
10.1.31
ततो निद्रावशं प्राप्तौ कृपभोजौ महाबालौ ।
सुखोचितावदुःखार्हौ निषण्णौ धरणीतले ॥ १०.१.३१ ॥
ನಂತರ ನಿದ್ರೆಯ ವಶವಾದ ಮಹಾಬಲಿಗಳಾದ ಕೃಪ ಮತ್ತು ಭೋಜರು, ಸುಖಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿದವರು ದುಃಖಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಲ್ಲದವರು, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತರು.
10.1.32
तौ तु सुप्तौ महाराज तस्मिन्देशे महारथौ ।
महार्हशयनोपेतौ भूमावेव ह्यनाथवत् ॥ १०.१.३२ ॥
ಮಹಾರಾಜ, ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾರಥರು ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದರು. ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಹಾಸಿಗೆಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದರೂ ಅನಾಥರಂತೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆಯೇ ಮಲಗಿದರು.
10.1.33
क्रोधामर्षवशं प्राप्तो द्रोणपुत्रस्तु भारत ।
न वै स्म स जगामाथ निद्रां सर्प इव श्वसन् ॥ १०.१.३३ ॥
ಭರತನೇ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅಸಹನೆಗೆ ವಶನಾದ ದ್ರೋಣಪುತ್ರನು ನಿದ್ರೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ; ಹಾವಿನಂತೆ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.
10.1.34
न लेभे स तु निद्रां वै दह्यमानोऽतिमन्युना ।
वीक्षाञ्चक्रे महाबाहुस्तद्वनं घोरदर्शनम् ॥ १०.१.३४ ॥
ಅತಿಯಾದ ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಮಹಾಬಾಹು ನಿದ್ರೆ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ; ಆ ಭಯಂಕರ ನೋಟದ ಕಾಡನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದನು.
10.1.35
वीक्षमाणो वनोद्देशं नानासत्वैर्निषेवितम् ।
अपश्यत महाबाहुर्न्यग्रोधं वायसावृतम् ॥ १०.१.३५ ॥
ನಾನಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ಕಾಡಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಮಹಾಬಾಹು ಕಾಗೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಆಲದ ಮರವನ್ನು ಕಂಡನು.
10.1.36
तत्र काकसहस्राणि तां निशां पर्यणामयन् ।
सुखं स्वपन्तः कौरव्य पृथक्पृथगुपाश्रयाः ॥ १०.१.३६ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಕಾಗೆಗಳು ಆ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು; ಕೌರವ್ಯನೇ, ಅವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ಮಲಗಿದ್ದವು.
10.1.37
सुप्तेषु तेषु काकेषु विस्रब्धेषु समन्ततः ।
सोऽपश्यत्सहसा यान्तमुलूकं घोरदर्शनम् ॥ १०.१.३७ ॥
ಆ ಕಾಗೆಗಳು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಸುತ್ತಲೂ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅವನು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಭಯಂಕರ ರೂಪದ ಗೂಬೆ ಬರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು.
10.1.38
महास्वनं महाकायं हर्यक्षं बभ्रुपिङ्गलम् ।
सुतीक्ष्णघोणानखरं सुपर्णमिव वेगितम् ॥ १०.१.३८ ॥
ದೊಡ್ಡ ಸ್ವರ, ದೊಡ್ಡ ದೇಹ, ಕಂದು-ಹಳದಿ ಕಣ್ಣು, ತೀಕ್ಷ್ಣ ಕೊಕ್ಕು ಮತ್ತು ಉಗುರುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಗರುಡನಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಅದು.
10.1.39
सोऽथ शब्दं मृदुं कृत्वा लीयमान इवाण्डजः ।
न्यग्रोधस्य ततः साखां पातयामास भारत ॥ १०.१.३९ ॥
ಆಗ ಅವನು ಮೃದು ಶಬ್ದ ಮಾಡಿ, ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕಿಯಂತೆ, ಓ ಭಾರತ, ಆಲದ ಮರದ ಒಂದು ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ಬೀಳಿಸಿದನು.
10.1.40
सन्निपत्य तु शाखायां न्यग्रोधस्य विहङ्गमः ।
सुप्ताञ्जघान विस्रब्धान्वायसान्वायसान्तकः ॥ १०.१.४० ॥
ಆಲದ ಮರದ ಕೊಂಬೆಯ ಮೇಲೆ ಇಳಿದ ಆ ಹಕ್ಕಿ, ಕಾಗೆಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನಾಗಿ, ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಗೆಗಳನ್ನು ಕೊಂದನು.
10.1.41
केषाञ्चिदच्छिनत्पक्षाञ्शिरांसि च चकर्त ह ।
चरणांश्चैव केषाञ्चिद्बभञ्ज चरणायुधः ॥ १०.१.४१ ॥
ಕೆಲವರ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿತು, ಕೆಲವರ ತಲೆಗಳನ್ನೂ ಕಡಿದಿತು, ಇನ್ನು ಕೆಲವರ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಮುರಿಯಿತು — ಕಾಲುಗಳನ್ನೇ ಆಯುಧವಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಅದು.
10.1.42
क्षणेनाघ्नत्स बलवान्येऽस्य दृष्टिपथे स्थिताः ॥ १०.१.४२ ॥
ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಆ ಹಕ್ಕಿ, ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಪಥದಲ್ಲಿದ್ದವರನ್ನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೊಂದಿತು.
10.1.43
तेषां शरीरावयवैः शरीरैश्च विशाम्पते ।
न्यग्रोधमण्डलं सर्वं सञ्छन्नं पर्वतोपमम् ॥ १०.१.४३ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಅವರ ದೇಹಾಂಗಗಳು ಮತ್ತು ದೇಹಗಳಿಂದ ಆ ಆಲದ ಮರದ ವೃತ್ತವೆಲ್ಲವೂ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು; ಅದು ಪರ್ವತದಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು.
10.1.44
तांस्तु हत्वा ततः काकान्कौशिको मुदितोऽभवत् ।
प्रतिकृत्य यथाकामं शत्रूणां शत्रुसूदनः ॥ १०.१.४४ ॥
ಆ ಕಾಗೆಗಳನ್ನು ಕೊಂದ ನಂತರ ಕೌಶಿಕ (ಗೂಬೆ) ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು; ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು ಬಯಸಿದಂತೆ ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕಾರ ಮಾಡಿದನು.
10.1.45
तद्दृष्ट्वा तादृशं कर्म कौशिकेन कृतं निशि ।
तद्भावे कृतसङ्कल्पो द्रौणिरेकोऽन्वचिन्तयत् ॥ १०.१.४५ ॥
ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕೌಶಿಕ (ಗೂಬೆ) ಮಾಡಿದ ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ, ಅದೇ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದ ದ್ರೋಣಪುತ್ರನು ಒಬ್ಬನೇ ಯೋಚಿಸಿದನು.
10.1.46
उपदेशः कृतोऽनेन पक्षिणा मम संयुगे ।
शत्रूणां क्षपणं युक्तं प्राप्तः कालश्च मे मतः ॥ १०.१.४६ ॥
ಈ ಪಕ್ಷಿಯು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಉಪದೇಶ ನೀಡಿದೆ; ಶತ್ರುಗಳ ನಾಶವೇ ಯೋಗ್ಯ, ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ.
10.1.47
नाद्य शक्यं मया हन्तुं पाण्डवा जितकाशिनः ।
बलवन्तः कृतोत्साहा लब्धलक्षाः प्रहारिणः ॥ १०.१.४७ ॥
ಇಂದು ನನಗೆ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಅವರು ಜಯವನ್ನು ಗರ್ವಿಸುವವರು, ಬಲಶಾಲಿಗಳು, ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ತುಂಬಿದವರು, ಗುರಿ ಸಾಧಿಸಿದವರು, ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡುವವರು.
10.1.48
राज्ञः सकाशे तेषां च प्रतिज्ञातो वधो मया ।
पतङ्गाग्निसमां वृत्तिमास्यायात्मविनाशिनीम् ॥ १०.१.४८ ॥
ರಾಜನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಾನು ಅವರ ವಧೆಯ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ; ಪತಂಗದ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಆತ್ಮನಾಶಕ ನಡತೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ.
10.1.49
न्यायतो युध्यमानस्य प्राणत्यागो न संशयः ।
छद्मना तु भवेत्सिद्विः शत्रूणां च क्षयो महान् ॥ १०.१.४९ ॥
ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಖಂಡಿತ. ಆದರೆ ಮೋಸದಿಂದ ಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆತು ಶತ್ರುಗಳ ಮಹಾ ನಾಶವಾಗಬಹುದು.
10.1.50
तत्र सशयितादर्थाद्योऽर्थो निःसंशयो भवेत् ।
तं जना बहुमन्यन्ते येऽर्थशास्त्रविशारदाः ॥ १०.१.५० ॥
ಅಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕಿಂತ ನಿಶ್ಚಿತ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಪರಿಣತರು ಬಹಳ ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾರೆ.
10.1.51
यच्चाप्यत्र भवेत्कार्यं गर्हितं लोकनिन्दितम् ।
कर्तव्यं तन्मनुष्येण क्षत्रधर्मेण वर्तता ॥ १०.१.५१ ॥
ಇಲ್ಲಿ ನಿಂದನೀಯವೂ ಲೋಕನಿಂದಿತವೂ ಆದ ಕಾರ್ಯವಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಮನುಷ್ಯ ಮಾಡಬೇಕು.
10.1.52
निन्दितानि च कर्माणि कुत्सितानि पदेपदे ।
सोपधानि कृतान्येव पाण्डवैरकृतात्मभिः ॥ १०.१.५२ ॥
ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ನಿಂದಿತ, ನೀಚ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಯಮಗೊಳಿಸದ ಪಾಂಡವರು ಮೋಸದಿಂದಲೇ ಮಾಡಿದರು.
10.1.53
अस्मिन्नर्थे पुरा गीताः श्रूयन्ते धर्मवित्तमैः ।
श्लोका न्यायमवेक्षद्भिस्तत्त्वार्थास्तत्त्वदर्शिभिः ॥ १०.१.५३ ॥
ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಧರ್ಮಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಹಾಡಿದ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ; ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿಗಳು ಅವನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
10.1.54
परिश्रान्ते विदीर्णे वा भुञ्जाने वाऽपि शत्रुभिः ।
प्रस्थाने वा प्रवेशे वा प्रहर्तव्यं रिपोर्बलम् ॥ १०.१.५४ ॥
ದಣಿದಾಗ, ಚದುರಿದಾಗ, ಅಥವಾ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದಾಗ, ಹೊರಡುವಾಗ ಅಥವಾ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಶತ್ರುಬಲವನ್ನು ಪ್ರಹರಿಸಬೇಕು.
10.1.55
निद्रार्तमर्धरात्रे च तथा नष्टप्रणायकम् ।
भिन्नयोधं बलं यच्च द्विधा युक्तं च यद्भवेत् ॥ १०.१.५५ ॥
ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಬಳಲಿದ, ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿರುವ, ನಾಯಕನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ, ಯೋಧರು ಚದುರಿದ, ಅಥವಾ ಎರಡಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೇನೆ.
10.1.56
इत्येवं निश्चयं चक्रे सुप्तानां निशि मारणे ।
पाण्डूनां सह पाञ्चालैर्द्रोणपुत्रः प्रतापवान् ॥ १०.१.५६ ॥
ಹೀಗೆ ದ್ರೋಣನ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಪುತ್ರನು ರಾತ್ರಿ ಮಲಗಿರುವ ಪಾಂಡವರನ್ನೂ ಪಾಂಚಾಲರನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು.
10.1.57
स क्रूरां मतिमास्थाय विनिश्चित्य मुहुर्मुहुः ।
सुप्तौ प्राबोधयत्तौ तु मातुलं भोजमेव च ॥ १०.१.५७ ॥
ಅವನು ಕ್ರೂರ ಯೋಚನೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಪದೇ ಪದೇ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಮಲಗಿದ್ದ ಅವರಿಬ್ಬರನ್ನು — ತನ್ನ ಮಾವನನ್ನೂ ಭೋಜನನ್ನೂ — ಎಬ್ಬಿಸಿದನು.
10.1.58
तौ प्रबुद्धौ महात्मानौ कृपभोजौ महाबालौ ।
नोत्तरं प्रतिपद्येतां तत्र युक्तं हिया वृतौ ॥ १०.१.५८ ॥
ಎಚ್ಚರಗೊಂಡ ಆ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಕೃಪ ಮತ್ತು ಭೋಜ — ಇಬ್ಬರೂ ಮಹಾಬಲರು — ಅಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಆವೃತರಾಗಿದ್ದರು.
10.1.59
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा तावुभौ वाक्यमब्रवीत् ॥ १०.१.५९ ॥
ಅವನು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಯೋಚಿಸಿ ಆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
10.1.60
हतो दुर्योधनो राजा एकवीरो मबाहलः ।
यस्यार्थे वैरमस्माभिरासक्तं पाण्डवैः सह ॥ १०.१.६० ॥
ರಾಜ ದುರ್ಯೋಧನನು ಹತನಾದನು — ಏಕವೀರ, … (ಬಾಹು); ಯಾರಿಗಾಗಿ ನಾವು ಪಾಂಡವರೊಂದಿಗೆ ವೈರವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದೆವೋ ಆ ಏಕವೀರನು ಹತನಾದನು.
10.1.61
एकाकी बहुभिः क्षुद्रैराहवे शुद्धविक्रमः ।
पातितो भीमसेनेन एकादशचमूपतिः ॥ १०.१.६१ ॥
ಒಬ್ಬನೇ, ಹಲವು ಕ್ಷುದ್ರರ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಶುದ್ಧ ಪರಾಕ್ರಮಿ, ಹನ್ನೊಂದು ಸೇನೆಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಭೀಮಸೇನನಿಂದ ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟನು.
10.1.62
वृकोदरेण क्षुद्रेण सुनृशंसमिदं कृतम् ।
मूर्धाभिषिक्तस्य शिरः पादेन परिमृद्गता ॥ १०.१.६२ ॥
ಕ್ಷುದ್ರನಾದ ವೃಕೋದರನು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದನು — ಪಟ್ಟಾಭಿಷಿಕ್ತ ರಾಜನ ತಲೆಯನ್ನು ಕಾಲಿನಿಂದ ತುಳಿಯಲಾಯಿತು.
10.1.63
विनर्दन्ति च पाञ्चालाः क्ष्वेलन्ति च हसन्ति च ।
धमन्ति शङ्खाञ्शतशो हृष्टा घ्नन्ति च दुन्दुभीन् ॥ १०.१.६३ ॥
ಪಾಂಚಾಲರು ಹರ್ಷದಿಂದ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕೂಗುತ್ತಾರೆ, ನಗುತ್ತಾರೆ, ನೂರಾರು ಶಂಖಗಳನ್ನು ಊದುತ್ತಾರೆ, ದುಂದುಭಿಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.
10.1.64
वादित्रघोषस्तुमुलो विमिश्रः शङ्खनिःस्वनैः ।
अनिलेनेरितो घोरो दिशः पूरयतीव ह ॥ १०.१.६४ ॥
ವಾದ್ಯಗಳ ಕೋಲಾಹಲ ಶಬ್ದ, ಶಂಖನಾದದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತುಂಬುವಂತಿತ್ತು.
10.1.65
अश्वानां हेषमाणानां गजानां चैव बृंहताम् ।
सिंहनादश्च शूराणां श्रूयते सुमहानयम् ॥ १०.१.६५ ॥
ಕೆನೆಯುವ ಕುದುರೆಗಳ, ಘೀಳಿಡುವ ಆನೆಗಳ, ಶೂರರ ಸಿಂಹನಾದ — ಈ ಅತಿ ಮಹಾ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿದೆ.
10.1.66
दिशं प्राचीं समाश्रित्य हृष्टानां गच्छतां भृशम् ।
रथनेमिस्वनाश्चैव श्रूयन्ते रोमहर्षणाः ॥ १०.१.६६ ॥
ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ತಿರುಗಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ಬಹಳವಾಗಿ ಸಾಗುವವರ ರಥಚಕ್ರಗಳ ರೋಮಾಂಚಕ ಶಬ್ದಗಳು ಕೇಳಿಸುತ್ತಿವೆ.
10.1.67
पाण्डवैर्धार्तराष्ट्राणां यदिदं कदनं कृतम् ।
वयमेव त्रयः शिष्टा अस्मिन्महति वैशसे ॥ १०.१.६७ ॥
ಪಾಂಡವರು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಈ ಮಹಾ ಸಂಹಾರದಲ್ಲಿ ನಾವು ಮೂವರು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದ್ದೇವೆ.
10.1.68
केचिन्नागशतप्राणाः केचित्सर्वास्त्रकोविदाः ।
निहताः पाण्डवैर्यस्मिन्मन्ये कालस्य पर्ययम् ॥ १०.१.६८ ॥
ಕೆಲವರು ನೂರು ಆನೆಗಳ ಬಲ ಉಳ್ಳವರು, ಕೆಲವರು ಎಲ್ಲಾ ಅಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರು; ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಅವರನ್ನು ಕೊಂದರು. ಇದು ಕಾಲದ ತಿರುವು ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
10.1.69
एवमेतेन भाव्यं हि नूनं कार्येण तत्त्वतः ।
यथा ह्यस्येदृशी निष्ठा कृते यत्नेऽपि दुष्करे ॥ १०.१.६९ ॥
ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹೀಗೆಯೇ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯದ ಫಲದಿಂದಲೇ ಇಂತಹ ಫಲಿತಾಂಶ ಬಂದಿತು; ಕಠಿಣ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರೂ ಫಲ ಇದೇ ಆಯಿತು.
10.1.70
भवतोस्तु यदि प्रज्ञा न मोहादपचीयते ।
व्यसनेऽस्मिन्महत्यर्थे यन्नः श्रेयस्तदुच्यताम् ॥ १०.१.७० ॥
ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಬುದ್ಧಿ ಮೋಹದಿಂದ ಕುಗ್ಗದಿದ್ದರೆ, ಈ ಮಹಾ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಯಾವುದು ಶ್ರೇಯಸ್ಕರವೋ ಅದನ್ನು ಹೇಳಿರಿ.