മഹാഭാരതം · അധ്യായം 10.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.2.1
श्रुतं ते वचनं सर्वं हेतुयुक्तं मया विभो ।
ममापि तु वचः किञ्चिच्छृणुष्वाद्य महाभुज ॥ १०.२.१ ॥
ഹേ മഹാബലാ, ഞാൻ പറഞ്ഞ യുക്തിയുക്തമായ വാക്കുകളെല്ലാം നീ കേട്ടു. ഇപ്പോൾ എന്റെ ചില വാക്കുകളും കേൾക്കുക, മഹാബാഹോ.
10.2.2
आबद्धा मानुषाः सर्वे निबद्धाः कर्मणोर्द्वयोः ।
दैवे पुरुषकारे च परं ताभ्यां न विद्यते ॥ १०.२.२ ॥
എല്ലാ മനുഷ്യരും രണ്ട് കർമ്മങ്ങളാൽ ബന്ധിതരാണ് — ദൈവത്താലും പുരുഷപ്രയത്നത്താലും. ഇവ രണ്ടിനേക്കാൾ ഉന്നതമായി ഒന്നുമില്ല.
10.2.3
न हि दैवेन सिध्यन्ति कार्याण्येकेन सत्तम ।
न चापि कर्मणैकेन द्वाभ्यां सिद्धिस्तु योगतः ॥ १०.२.३ ॥
സത്തമാ, ദൈവത്താൽ മാത്രം കാര്യങ്ങൾ സിദ്ധിക്കുന്നില്ല; കർമ്മത്താൽ മാത്രവും സിദ്ധിക്കുന്നില്ല. രണ്ടിന്റെയും യോഗത്താലാണ് സിദ്ധി.
10.2.4
ताभ्यामुभाभ्यां सर्वार्था निबद्धा अधमोत्तमाः ।
प्रवृत्ताश्चैव दृश्यन्ते निवृत्ताश्चैव सर्वशः ॥ १०.२.४ ॥
ഈ രണ്ടിനാലും എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും ബന്ധിതമാണ് — അധമരും ഉത്തമരും. ചിലർ പ്രവൃത്തിയിൽ മുഴുകിയവരായും ചിലർ എല്ലാ വിധത്തിലും നിവൃത്തരായും കാണപ്പെടുന്നു.
10.2.5
पर्जन्यः पर्वते वर्षन्किन्नु साधयते फलम् ।
कृष्टे क्षेत्रे तथा वर्षन्किं न साधयते फलम् ॥ १०.२.५ ॥
മലമുകളിൽ പെയ്യുന്ന മേഘം എന്തു ഫലം ഉണ്ടാക്കുന്നു? ഉഴുതുമറിച്ച വയലിൽ പെയ്യുന്ന മേഘം എന്തുകൊണ്ട് ഫലം നൽകുന്നില്ല?
10.2.6
उत्थानं चापि दैवस्य ह्यनुत्थानं च दैवतम् ।
व्यर्थं भवति सर्वत्र पूर्वस्तत्र विनिश्चयः ॥ १०.२.६ ॥
ദൈവത്തിന്റെ ഉത്ഥാനവും അനുത്ഥാനവും എല്ലായിടത്തും വ്യർത്ഥമാകുന്നു; അവിടെ പൂർവകർമ്മമാണ് നിശ്ചയം.
10.2.7
सुवृष्टे च यथा देवे सम्यक् क्षेत्रे च कर्षिते ।
बीजं महागुणं भूयात्तथा सिद्धिर्हि मानुषी ॥ १०.२.७ ॥
നല്ല മഴ പെയ്യുകയും വയൽ നന്നായി ഉഴുതിരിക്കുകയും ചെയ്താൽ വിത്ത് വലിയ ഫലം നൽകുന്നതുപോലെ, മനുഷ്യന്റെ സിദ്ധിയും അങ്ങനെതന്നെ.
10.2.8
तयोर्दैवं तु दुश्चिन्त्यं स्ववशेनैव वर्तते ।
प्राज्ञाः पुरुषकारे तु वर्तन्ते देवमास्थिताः ॥ १०.२.८ ॥
ഇവ രണ്ടിലും ദൈവം ചിന്തിക്കാനാവാത്തതാണ്; അത് സ്വന്തം വശത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. എന്നാൽ ജ്ഞാനികൾ പുരുഷപ്രയത്നത്തിൽ നിലകൊള്ളുകയും ദൈവത്തെ ആശ്രയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
10.2.9
ताभ्यां सर्वे हि कार्यार्था मनुष्याणां नरर्षभ ।
विचेष्टन्तः स्म दृश्यन्ते निवृत्तास्तु तथैव च ॥ १०.२.९ ॥
നരശ്രേഷ്ഠാ, ഈ രണ്ടിനാലും മനുഷ്യരുടെ എല്ലാ കാര്യപ്രയോജനങ്ങളും സിദ്ധിക്കുന്നു; ആളുകൾ പ്രയത്നിക്കുന്നതും ചിലർ പിന്മാറുന്നതും കാണുന്നു.
10.2.10
कृतः पुरुषकारश्च सोऽपि दैवेन सिध्यति ।
तथास्य कर्मणः कर्तुरभिनिर्वर्तते फलम् ॥ १०.२.१० ॥
ചെയ്യപ്പെട്ട പുരുഷപ്രയത്നവും ദൈവത്താൽ തന്നെ സിദ്ധിക്കുന്നു; അങ്ങനെ കർമ്മം ചെയ്യുന്നവന് ഫലം ഉണ്ടാകുന്നു.
10.2.11
उत्थानं च मनुष्याणां दक्षाणां दैववर्जितम् ।
अभलं दृश्यते लोके सम्यगप्युपपादितम् ॥ १०.२.११ ॥
ദൈവമില്ലാത്ത മനുഷ്യരുടെയും സമർത്ഥരുടെയും പ്രയത്നം ലോകത്ത് ഫലരഹിതമായി കാണപ്പെടുന്നു, നന്നായി ചെയ്താലും.
10.2.12
तत्रालसा मनुष्याणां ये भवन्त्यमनस्विनः ।
उत्थानं ते विगर्हन्ति प्राज्ञानां तन्न रोचते ॥ १०.२.१२ ॥
മനുഷ്യരിൽ അലസരും മനോബലമില്ലാത്തവരും പ്രയത്നത്തെ നിന്ദിക്കുന്നു; അത് ജ്ഞാനികൾക്ക് രുചിക്കുന്നില്ല.
10.2.13
प्रायशो हि कृतं कर्म नाफलं दृश्यते भुवि ।
अकृत्वा च पुनर्दुःखं कर्म पश्येन्महाफलम् ॥ १०.२.१३ ॥
സാധാരണയായി ചെയ്ത കർമ്മം ഭൂമിയിൽ ഫലശൂന്യമായി കാണപ്പെടുന്നില്ല. കർമ്മം ചെയ്യാതിരുന്നാൽ വീണ്ടും ദുഃഖം; കർമ്മത്തിലൂടെ മഹാഫലം കാണാം.
10.2.14
चष्टामकुर्वंल्लभते यदि किञ्चिद्यदृच्छया ।
यो वा न लभते कृत्वा दुर्दर्शौ तावुभावपि ॥ १०.२.१४ ॥
പരിശ്രമിക്കാതെ യാദൃച്ഛികമായി എന്തെങ്കിലും ലഭിച്ചാലും, പരിശ്രമിച്ചിട്ടും ലഭിക്കാതിരുന്നാലും — ഇവ രണ്ടും അപൂർവമായി കാണപ്പെടുന്നവയാണ്.
10.2.15
शक्नोति जीवितुं दक्षो नालसः सुखमेधते ।
दृश्यन्ते जीवलोकेऽस्मिन्दक्षाः प्रायो हितैषिणः ॥ १०.२.१५ ॥
സമർത്ഥനായവനു മാത്രമേ ജീവിക്കാൻ കഴിയൂ; അലസൻ സുഖം നേടുന്നില്ല. ഈ ജീവലോകത്ത് സമർത്ഥർ സാധാരണയായി ഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരായി കാണപ്പെടുന്നു.
10.2.16
यदि दक्षः समारम्भात्कर्मणो नाश्नुते फलम् ।
नास्य वाच्यं भवेत्किञ्चिल्लब्धव्यं वाऽधिगच्छति ॥ १०.२.१६ ॥
സമർത്ഥൻ കർമ്മം ആരംഭിച്ചിട്ടും ഫലം നേടാതിരുന്നാൽ അവനിൽ കുറ്റപ്പെടുത്താൻ ഒന്നുമില്ല; അല്ലെങ്കിൽ നേടേണ്ടതിനെ അവൻ നേടുന്നു.
10.2.17
नाकृत्वा कर्म लोके हि फलं विन्दति कर्हिचित् ।
स तु वक्तव्यतां याति द्वेष्यो भवति भूयशः ॥ १०.२.१७ ॥
കർമ്മം ചെയ്യാതെ ലോകത്ത് ഒരിക്കലും ഫലം ലഭിക്കുന്നില്ല. എന്നാൽ അവൻ നിന്ദയ്ക്കു വിധേയനായി, പലതവണ വെറുക്കപ്പെടുന്നവനാകുന്നു.
10.2.18
एवमेतदनादृत्य वर्तते यस्त्वतोऽन्यथा ।
स करोत्यात्मनोऽनर्थानेष बुद्धिमतां नयः ॥ १०.२.१८ ॥
ഇതിനെ അവഗണിച്ച് ഇതിന് വിപരീതമായി നടക്കുന്നവൻ സ്വയം അനർത്ഥങ്ങൾ വരുത്തിവെക്കുന്നു. ഇതാണ് ബുദ്ധിമാന്മാരുടെ മാർഗം.
10.2.19
हीनं पुरुषकारेण यदि दैवेन वा पुनः ।
कारणाभ्यामथैताभ्यामुत्थानमफलं भवेत् ॥ १०.२.१९ ॥
മനുഷ്യപ്രയത്നത്താലോ ദൈവത്താലോ കുറവുണ്ടായാൽ, ഈ രണ്ടു കാരണങ്ങളാൽ പരിശ്രമം ഫലശൂന്യമാകും.
10.2.20
हीनं पुरुषकारेण कर्म त्विह न सिध्यति ॥ १०.२.२० ॥
ഇവിടെ മനുഷ്യപ്രയത്നത്തിൽ കുറവുള്ള കർമ്മം സിദ്ധിക്കില്ല.
10.2.21
दैवतेभ्यो नमस्कृत्य यस्त्वर्थान्सम्यगीहते ।
दक्षो दाक्षिण्यसम्पन्नो न स मोघैर्विहन्यते ॥ १०.२.२१ ॥
ദേവന്മാരെ നമസ്കരിച്ച് തന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി നന്നായി പരിശ്രമിക്കുന്ന സമർത്ഥനും സൗജന്യമുള്ളവനും വ്യർത്ഥകാരണങ്ങളാൽ നശിക്കുന്നില്ല.
10.2.22
सम्यगीहा पुनरियं या बृद्धानुपसेवते ।
आपृच्छति च यच्छ्रेयः करोति च हितं वचः ॥ १०.२.२२ ॥
മുതിർന്നവരെ സേവിച്ച്, നന്മ ചോദിച്ചറിഞ്ഞ്, ഹിതവചനം പാലിച്ചു ചെയ്യുന്ന ഈ പ്രയത്നമാണ് ശരിയായ പ്രയത്നം.
10.2.23
उत्थायोत्थाय हि सदा प्रष्टव्या वृद्धसम्मताः ।
ते स्म योगे परं मूलं तन्मूला सिद्धिरुच्यते ॥ १०.२.२३ ॥
എപ്പോഴും എഴുന്നേറ്റ് എഴുന്നേറ്റ് മുതിർന്നവരുടെ സമ്മതമുള്ളവരോട് ചോദിക്കണം. യോഗത്തിൽ അതാണ് പരമമൂലം; സിദ്ധി അതിൽ അധിഷ്ഠിതമെന്ന് പറയുന്നു.
10.2.24
वृद्धानां वचनं श्रुत्वा योऽभ्युत्थानं प्रयोजयेत् ।
उत्थानस्य फलं सम्यक्तदा स लभतेऽचिरात् ॥ १०.२.२४ ॥
മുതിർന്നവരുടെ വാക്ക് കേട്ട് പ്രയത്നത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നവൻ ആ പ്രയത്നത്തിന്റെ ശരിയായ ഫലം വേഗത്തിൽ നേടുന്നു.
10.2.25
रागात्क्रोधाद्भयाल्लोभाद्योऽर्थानीहेत मानवः ।
अनीशश्चावमानी च स शीघ्रं भ्रश्यते श्रियः ॥ १०.२.२५ ॥
രാഗം, ക്രോധം, ഭയം, ലോഭം എന്നിവയാൽ ആരെങ്കിലും സമ്പത്തുകൾ തേടുന്നുവോ, ആ മനുഷ്യൻ ശക്തിയില്ലാത്തവനും അപമാനിതനുമായി വേഗം ഐശ്വര്യത്തിൽ നിന്ന് വീഴുന്നു.
10.2.26
सोयं दुर्योधनेनार्थो लुब्धेनादीर्घदर्शिना ।
असमर्थः समारब्धो मूढत्वादविचिनन्तितः ॥ १०.२.२६ ॥
ലോഭിയും ദൂരദർശിതയില്ലാത്തവനുമായ ദുര്യോധനൻ ഈ കാര്യം ആരംഭിച്ചു; അത് സാധിക്കാത്തതും മൂഢതകൊണ്ട് ആലോചിക്കാതെ ചെയ്തതുമായിരുന്നു.
10.2.27
हितबुद्धीननादृत्य सम्मन्त्र्यासाधुभिः सह ।
वार्यमाणोऽकरोद्वैरं पाण्डवैर्गुणवत्तरैः ॥ १०.२.२७ ॥
ഹിതൈഷികളുടെ വാക്കുകൾ അവഗണിച്ച്, ദുഷ്ടന്മാരോടൊപ്പം ആലോചിച്ച്, വിലക്കപ്പെട്ടിട്ടും അത്യധികം ഗുണവാന്മാരായ പാണ്ഡവരോട് വൈരം ചെയ്തു.
10.2.28
पूर्वमप्यतिदुःशीलो न धैर्यं कर्तुमर्हति ।
तपत्यर्थे विपन्ने हि मित्राणां न कृतं वचः ॥ १०.२.२८ ॥
മുമ്പുതന്നെ അതിദുഷ്ടസ്വഭാവമുള്ളവന് ധൈര്യം പുലർത്താൻ കഴിയില്ല; കാര്യം പരാജയപ്പെടുമ്പോൾ സുഹൃത്തുക്കളുടെ വാക്ക് സ്വീകരിക്കാത്തതിൽ അവൻ വേദനിക്കുന്നു.
10.2.29
अनुवर्तामहे यत्तु तं वयं पापपूरुषम् ।
अस्मानप्यनयस्तस्मात्प्राप्तोऽयं दारुणो महान् ॥ १०.२.२९ ॥
നാം ആ പാപിയെ അനുസരിച്ചു; അതുകൊണ്ട് അവനിൽ നിന്നുതന്നെ നമുക്കും ഈ ഭയങ്കരവും മഹത്തുമായ ദുരന്തം വന്നുചേർന്നു.
10.2.30
अेन तु ममाद्यापि व्यसनेनोपतापिता ।
बुद्धिश्चिन्तयते किञ्चित्स्वं श्रेयो नावबुध्यते ॥ १०.२.३० ॥
ഈ ദുരന്തത്താൽ ഇന്നും എന്റെ ബുദ്ധി പീഡിതമാണ്; അത് എന്തോ ചിന്തിക്കുന്നു, പക്ഷേ സ്വന്തം ക്ഷേമം അറിയുന്നില്ല.
10.2.31
मुह्यता तु मनुष्येण प्रष्टव्याः सुहृदो जनाः ।
तत्रास्य बुद्धिर्विनयस्तत्र श्रेयश्च पश्यति ॥ १०.२.३१ ॥
ആശയക്കുഴപ്പത്തിലായ മനുഷ്യൻ തന്റെ hitaiṣiṇikalodu ചോദിക്കണം; അവിടെയാണ് അവന്റെ ബുദ്ധിയും വിനയവും, അവിടെയാണ് ശ്രേയസ്സും കാണുന്നത്.
10.2.32
ततोऽस्य मूलं कार्याणां बुद्ध्या निश्चित्य वै बुधाः ।
तेऽत्र पृष्टा यथा ब्रूयुस्तत्कर्तव्यं तथा भवेत् ॥ १०.२.३२ ॥
പിന്നെ ഈ കാര്യങ്ങളുടെ മൂലം ബുദ്ധികൊണ്ട് നിശ്ചയിച്ച്, ഇവിടെ ചോദിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നതുപോലെ ചെയ്യണം.
10.2.33
ते वयं धृतराष्ट्रं च गान्धारीं च यशस्विनीम् ।
उपपृच्छामहे गत्वा विदुरं च महामतिम् ॥ १०.२.३३ ॥
അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ പോയി ധൃതരാഷ്ട്രനോടും യശസ്വിനിയായ ഗാന്ധാരിയോടും മഹാമതിയായ വിദുരനോടും ചോദിക്കും.
10.2.34
ते पृष्टास्तु वदेयुर्यच्छ्रेयो नः समनन्तरम् ।
तदस्माभिः पुनः कार्यमिति मे नैष्ठिकी मतिः ॥ १०.२.३४ ॥
അവരോട് ചോദിച്ചാൽ ഉടൻ നമുക്ക് ശ്രേയസ്സ് എന്തെന്ന് അവർ പറയുമോ, അതുതന്നെ നാം ചെയ്യണം—ഇതാണ് എന്റെ ഉറച്ച അഭിപ്രായം.
10.2.35
अनारम्भात्तु कार्याणां नार्थः सम्पद्यते क्वचित् ॥ १०.२.३५ ॥
കാര്യങ്ങൾ ആരംഭിക്കാതിരുന്നാൽ ഒരിടത്തും ഒരു ലക്ഷ്യവും സാധിക്കുകയില്ല.
10.2.36
कृते पुरुषकारे तु येषां कार्यं न सिध्यति ।
दैवेनोपहतास्ते तु नात्र कार्या विचारणा ॥ १०.२.३६ ॥
മനുഷ്യപ്രയത്നം ചെയ്തിട്ടും ആരുടെ കാര്യം സാധിക്കുന്നില്ലയോ, അവർ വിധിയാൽ ഹതരായവരാണ്; ഇതിൽ വിചാരണ വേണ്ട.