महाभारत · अध्याय 10.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.4.1
दिष्ट्या ते प्रतिकर्तव्ये मतिर्जातेयमच्युत ।
न त्वां वारयितुं शक्तो वज्रपाणिरपि स्वयम् ॥ १०.४.१ ॥
सुदैवाने तुझ्या मनात प्रतिकाराचा हा निश्चय उद्भवला आहे, हे अच्युता. स्वतः वज्रपाणी इंद्रालाही तुला रोखता येणार नाही.
10.4.2
अनुयास्यावहे त्वां तु प्रभाते सहितावुभौ ।
अद्य रात्रौ विश्रमस्व विमुक्तकवचध्वजः ॥ १०.४.२ ॥
पहाटे आपण दोघे मिळून तुझ्या मागे जाऊ. आज रात्री कवच आणि ध्वज उतरवून विश्रांती घे.
10.4.3
अहं त्वामनुयास्यामि कृतवर्मा च सात्वतः ।
परानभिमुखं यान्तं रथावास्थाय दंशितौ ॥ १०.४.३ ॥
मी आणि सात्वत कृतवर्मा तुझ्या मागे जाऊ. रथावर आरूढ होऊन, कवचाने सज्ज होऊन, शत्रूकडे तोंड न करता जाणाऱ्या तुझ्या मागे आम्ही जाऊ.
10.4.4
आवाभ्यां सहितः शत्रूञ्श्वो निहन्ता समागमे ।
विक्रम्य रथिनां श्रेष्ठ पाञ्चालान्सपदानुगान् ॥ १०.४.४ ॥
आपल्या दोघांसह उद्या युद्धात तू शत्रूंचा वध करशील. हे रथिश्रेष्ठा, पराक्रमाने पांचाल आणि त्यांच्या अनुचर-पायदळासह त्यांना तू मारशील.
10.4.5
शक्तस्त्वमसि विक्रम्य विश्रमस्व निशामिमाम् ।
चिरं ते जाग्रतस्तात स्वप तावन्निशामिमाम् ॥ १०.४.५ ॥
तू पराक्रम करण्यास समर्थ आहेस. या रात्री विश्रांती घे. हे तात, तू फार वेळ जागा आहेस, या रात्री झोप.
10.4.6
विश्रान्तश्च विनिद्रश्च स्वस्थचित्तश्च मानद ।
समेत्य समरे शत्रून्वधिष्यसि न संशयः ॥ १०.४.६ ॥
विश्रांती घेऊन, निद्रा सोडून, शांत चित्ताने, हे मानदा, युद्धात शत्रूंना गाठून तू त्यांचा वध करशील, यात संशय नाही.
10.4.7
न हि त्वां रथिनां श्रेष्ठं प्रगृहीतवरायुधम् ।
जेतुमुत्सहते कश्चिदपि देवेषु पावकिः ॥ १०.४.७ ॥
हे पावकिपुत्रा, रथिकांमध्ये श्रेष्ठ, उत्तम आयुधे धारण करणाऱ्या! देवांमध्येही कोणी तुला जिंकण्याचे धाडस करणार नाही.
10.4.8
कृपेण सहितं यान्तं गुप्तं च कृतवर्मणा ।
को द्रौणिं युधि संरब्धं योधयेदपि देवराट् ॥ १०.४.८ ॥
कृपाबरोबर जाणारा, कृतवर्म्याने संरक्षिलेला, युद्धात संतप्त झालेल्या द्रोणपुत्राशी देवराजही लढू शकेल काय?
10.4.9
ते वयं निशि विश्रान्ता विनिद्रा विगतज्वराः ।
प्रभातायां रजन्यां वै निहनिष्याम शात्रवान् ॥ १०.४.९ ॥
आम्ही रात्री विश्रांती घेतली आहे, झोप व थकवा दूर झाला आहे; पहाट झाल्यावर निश्चितच शत्रूंना ठार करू.
10.4.10
तव ह्यस्त्राणि दिव्यानि मम चैव न संशयः ।
सात्वतोपि महेष्वासो नित्यं युद्धेषु कोविदः ॥ १०.४.१० ॥
तुझी आणि माझी दिव्य अस्त्रे आहेत, यात संशय नाही; महाधनुर्धर सात्वतही युद्धात सदैव निपुण आहे.
10.4.11
ते वयं सहितास्तात सर्वाञ्शत्रून्समागतान् ।
प्रसह्य समरे हत्वा प्रीतिं प्राप्स्याम पुष्कलाम् ॥ १०.४.११ ॥
हे वत्सा! आपण सर्वजण एकत्र येऊन, युद्धात जमलेल्या सर्व शत्रूंना बळाने ठार करून अपार आनंद मिळवू.
10.4.12
विश्रमस्व त्वमव्यग्रः स्वप चेमां निशां सुखम् ।
अहं च कृतवर्मा च प्रभाते त्वां नरोत्तमम् ॥ १०.४.१२ ॥
तू निश्चिंत विश्रांती घे, या रात्री सुखाने झोप; मी आणि कृतवर्मा पहाटे तुला उठवू, हे नरोत्तमा.
10.4.13
अनुयास्याव सहितौ धन्विनौ परतापनौ ।
रथिनं त्वरया यान्तं रथमास्थाय दंशितौ ॥ १०.४.१३ ॥
आम्ही दोघे, धनुर्धारी, शत्रूंना तापवणारे, कवच घालून रथावर आरूढ होऊन, वेगाने जाणाऱ्या रथिकाचा पाठलाग करू.
10.4.14
स गत्वा शिबिरं तेषां नाम विश्राव्य चाहवे ।
ततः कर्ताऽसि शत्रूणां युध्यतां कदनं महत् ॥ १०.४.१४ ॥
तू त्यांच्या छावणीत जाऊन, युद्धात आपले नाव जाहीर करून, मग लढणाऱ्या शत्रूंचा मोठा संहार करशील.
10.4.15
कृत्वा च कदनं तेषां प्रभाते विमलेऽहनि ।
विहरस्व यथा शक्रः सूदयित्वा महासुरान् ॥ १०.४.१५ ॥
त्यांचा संहार करून निर्मळ दिवसाच्या प्रभाती, इंद्र महान असुरांचा वध करून जसा विहार करतो तसा तू विहार कर.
10.4.16
त्वं हि शक्तो रणे जेतुं पाञ्चालानां वरूथिनीम् ।
दैत्यसेनामिव क्रुद्धः सर्वदानवसूदनः ॥ १०.४.१६ ॥
तू युद्धात पांचालांच्या सेनेला जिंकण्यास समर्थ आहेस; क्रुद्ध होऊन सर्व दानवांचा संहार करणारा जसा दैत्यसेनेला जिंकतो तसा.
10.4.17
मया त्वां सहितं सङ्ख्ये गुप्तं च कृतवर्मणा ।
न सहेत विभुः साक्षाद्वज्रपाणिरपि स्वयम् ॥ १०.४.१७ ॥
माझ्यासह आणि कृतवर्म्याने रक्षिलेल्या तुला, युद्धात स्वतः वज्रपाणी प्रभूही प्रत्यक्ष सहन करू शकणार नाही.
10.4.18
न चाहं समरे तात कृतवर्मा न चैव हि ।
अनिर्जित्य रणे पाण्डूनपयास्यामि कर्हिचित् ॥ १०.४.१८ ॥
हे तात, युद्धात पांडवांना जिंकल्याशिवाय मी किंवा कृतवर्मा कधीही परत जाणार नाही.
10.4.19
हत्वा च समरे क्षुद्रान्पाञ्चालान्पाण्डुभिः सह ।
निवर्तिष्यामहे सर्वे हता वा स्वर्गगा वयम् ॥ १०.४.१९ ॥
युद्धात पांडवांसह क्षुद्र पांचालांना मारून आपण सर्व परत येऊ; अथवा मारले जाऊन स्वर्गाला जाऊ.
10.4.20
सर्वोपायैः सहायास्ते प्रभाते वयमाहवे ।
सत्यमेतन्महाबाहो प्रब्रवीमि तवानघ ॥ १०.४.२० ॥
सर्व उपायांनी तुझे सहाय्यक आम्ही प्रभातकाळी युद्धात असू. हे महाबाहो, हे निष्पाप, हे सत्य आहे असे मी तुला सांगतो.
10.4.21
एवमुक्तस्ततो द्रौणिक्रमातुलेन हितं वचः ।
अब्रवीन्मातुलं राजन्क्रोधादुद्वृत्य लोचने ॥ १०.४.२१ ॥
मामा कृपाचार्यांनी असे हितकारक बोल सांगितल्यावर, हे राजा, द्रोणपुत्र क्रोधाने डोळे फिरवत मामाला म्हणाला.
10.4.22
आतुरस्य कुतो निद्रा नरस्यामर्षितस्य च ।
अर्थांश्चिन्तयतश्चापि कामयानस्य वा पुनः ॥ १०.४.२२ ॥
पीडित माणसाला, क्रोधित माणसाला, विषयांचा विचार करणाऱ्याला किंवा इच्छा करणाऱ्याला पुन्हा झोप कशी येईल?
10.4.23
तदिदं समनुप्राप्तं पश्य मेऽद्य चतुष्टयम् ।
यस्य भागश्चतुर्थो मे स्वप्नमह्नाय नाशयेत् ॥ १०.४.२३ ॥
पाहा, हे चार प्रकारचे दुःख आज माझ्यावर आले आहे. त्याचा चौथा भागच दिवसा माझी झोप नष्ट करील.
10.4.24
किं नाम दुःखं लोकेऽस्मिन्पितुर्वधमनुस्मरन् ।
हृदयं निर्दहन्मेऽद्य रात्र्यहानि न शाम्यति ॥ १०.४.२४ ॥
या जगात वडिलांच्या वधाचे स्मरण करताना कोणते दुःख मोठे? माझे हृदय आज जळत आहे; रात्रंदिवस ते शांत होत नाही.
10.4.25
यथा च निहतः पापैः पिता मम विशेषतः ।
प्रत्यक्षमपि ते सर्वं तन्मे मर्माणि कृन्तति ॥ १०.४.२५ ॥
पापी लोकांनी माझ्या वडिलांना विशेषतः कसे मारले, ते सर्व तुझ्या डोळ्यांसमोरच घडले; ती आठवण माझे मर्म कापत आहे.
10.4.26
कथं हि मादृशो लोके मुहूर्तमपि जीवति ।
द्रोणहन्तेति यद्वाचः पाञ्चालानां शृणोम्यहम् ॥ १०.४.२६ ॥
या जगात माझ्यासारखा माणूस क्षणभरही कसा जगेल, जेव्हा मी पांचालांच्या तोंडून 'द्रोणहंता' असे शब्द ऐकतो?
10.4.27
धृष्टद्युम्नमहत्वा तु नादं जीवितुमुत्सहे ।
स मे पितुर्वधाद्वध्यः पाञ्चाला ये च सङ्गताः ॥ १०.४.२७ ॥
धृष्टद्युम्नाला मारल्याशिवाय मला जगण्याची इच्छा नाही. माझ्या वडिलांच्या वधामुळे तो आणि जे पांचाल एकत्र आहेत, ते माझ्याकडून मारले जाणे योग्य आहे.
10.4.28
विलापो भग्नसक्थस्य यस्तु राज्ञो मया श्रुतः ।
स पुनर्हृदयं कस्य क्रूरस्यापि न निर्दहेत् ॥ १०.४.२८ ॥
मोडलेल्या मांडीच्या राजाचा विलाप मी ऐकला; तो कोणत्या क्रूराचेही हृदय जाळणार नाही का?
10.4.29
कस्य ह्यकरुणस्यापि नेत्राभ्यामश्रु नाव्रजेत् ।
नृपतेर्भग्नसक्थस्य श्रुत्वा तादृग्वचः पुनः ॥ १०.४.२९ ॥
मोडलेल्या मांडीच्या राजाचे असे शब्द पुन्हा ऐकून कोणत्या निर्दयाच्या डोळ्यांतून अश्रू येणार नाहीत?
10.4.30
यश्चायं मित्रपक्षो मे मयि जीवति निर्जितः ।
शोकं मे वर्धयत्येष वारिवेग इवार्णवम् ॥ १०.४.३० ॥
मी जिवंत असतानाच माझा मित्रपक्ष पराभूत झाला; जलप्रवाह जसा समुद्र वाढवतो, तसा हा माझा शोक वाढवत आहे.
10.4.31
एकाग्नमनसो मेऽद्य कुतो निद्रा कुतः सुखम् ॥ १०.४.३१ ॥
आज माझे मन एकाग्र आहे; मला झोप कुठून आणि सुख कुठून?
10.4.32
वासुदेवार्जुनाभ्यां च तानहं परिरक्षितान् ।
अविषह्यतमान्मन्ये महेन्द्रेणापि सत्तम ॥ १०.४.३२ ॥
हे सत्तमा, वासुदेव आणि अर्जुन यांनी रक्षिलेल्या त्यांना महेंद्रही जिंकू शकणार नाही, असे मला वाटते.
10.4.33
न चापि शक्तः संयन्तुमस्मात्कार्यात्कथञ्चन ।
तं न पश्यामि लोकेऽस्मिन्यो मां कोपान्निवर्तयेत् ॥ १०.४.३३ ॥
या कार्यापासून मला कोणत्याही प्रकारे रोखू शकेल, किंवा क्रोधापासून मला परत फिरवू शकेल, असा कोणीही या जगात मला दिसत नाही.
10.4.34
इति मे निश्चिता बुद्धिरेषा साधुमता मम ॥ १०.४.३४ ॥
हा माझा निश्चित निर्णय आहे, आणि मी त्याला योग्य मानतो.
10.4.35
वादिकैः कथ्यमानस्तु मित्राणां मे पराभवः ।
पाण्डवानां च विजयटो हृदयं दहतीव मे ॥ १०.४.३५ ॥
सांगणारे सांगत असलेला माझ्या मित्रांचा पराभव आणि पांडवांचा विजय माझे हृदय जाळतो आहे असे वाटते.
10.4.36
अहं तु कदनं कृत्वा शत्रूणामद्य सौप्तिके ।
ततो विश्रमिता चैव स्वप्ता च विगतज्वरः ॥ १०.४.३६ ॥
पण आज रात्रीच्या सौप्तिक हल्ल्यात शत्रूंचा संहार करून मी विश्रांती घेईन आणि दुःखमुक्त होऊन झोपेन.