マハーバーラタ · 章 11.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.2.1
ततोऽमृतरसैर्वाक्यैर्ह्लादयन्पुरुषर्षभम् ।
वैचित्रवीर्यं विदुरो यदुवाच निबोध तत् ॥ ११.२.१ ॥
そこでヴィドゥラは、甘露のような言葉で人中の牛、ヴィチトラヴィリヤの子を喜ばせながら語った。それを聞け。
11.2.2
उत्तिष्ठ राजन्किं शेषे धारयात्मानमात्मना ।
एषा वै सर्वसत्वानां लोकेश्वर परा गतिः ॥ ११.२.२ ॥
立ちなさい、王よ！なぜ横たわっているのか。自らの力で自分を支えよ。世界の主よ、これがすべての生き物の最高の行き先である。
11.2.3
सर्वे क्षयान्ता निचयाः पतनान्ताः समुच्छ्रयाः ।
संयोगा विप्रयोगान्ता मरणान्तं च जीवितम् ॥ ११.२.३ ॥
すべての蓄積は衰滅に終わり、すべての隆盛は墜落に終わる。結合は離別に終わり、命は死に終わる。
11.2.4
यदा शूरं च भीरुं च यमः कर्षति भारत ।
तत्किं न योत्स्यन्ति हि ते क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभ ॥ ११.२.४ ॥
バーラタよ、ヤマは勇者も臆病者も引きずっていく。ならば、あのクシャトリヤたちが戦わぬ理由があろうか。クシャトリヤの牡牛よ！
11.2.5
अयुध्यमानो म्रियते युध्यमानश्च जीवति ।
कालं प्राप्य महाराज न कश्चिदतिवर्तते ॥ ११.२.५ ॥
戦わぬ者も死に、戦う者も生きる。偉大な王よ、時が来れば、それを越えられる者は誰もいない。
11.2.6
अभावादीनि भूतानि भावमध्यानि भारत ।
अभावनिधनान्येव तत्र का परिदेवना ॥ ११.२.६ ॥
バーラタよ、生き物は無から始まり、中ほどで有に立ち、無に終わる。それをなぜ嘆くのか。
11.2.7
न शोचन्मृतमन्वेति न शोचन्म्रियते नरः ।
एवं सांसिद्धिके लोके किमर्थमनुशोचसि ॥ ११.२.७ ॥
嘆いても死者に従うことはできず、嘆いても人は死を免れない。この世がこのようなものであるのに、なぜあなたは嘆くのか。
11.2.8
कालः कर्षति भूतानि सर्वाणि विविधान्युत ।
न कालस्य प्रियः कश्चिन्न द्वेष्यः कुरुसत्तम ॥ ११.२.८ ॥
時は、さまざまなすべての生き物を引きずっていく。クルの最良の者よ、時にとって愛しい者も、憎むべき者もいない。
11.2.9
यथा वायुस्तृणाग्राणि संवर्तयति सर्वशः ।
तथा कालवशं यान्ति भूतानि भरतर्षभ ॥ ११.२.९ ॥
風が草の穂先をあらゆる方向にもてあそぶように、生き物たちは時の支配のもとに赴く。バーラタの牡牛よ。
11.2.10
एकसार्थप्रयातानां सर्वेषां तत्र गामिनाम् ।
यस्य कालः स यात्यग्रे तत्र का परिदेवना ॥ ११.२.१० ॥
一つの隊商で共に向かう者たちのうち、時の来た者が先に行く。そこで嘆いて何になろうか。
11.2.11
न चाप्येतान्हतान्युद्धे राजञ्शोचितुमर्हसि ।
प्रमाणं यदि शास्त्राणि गतास्ते परमां गतिम् ॥ ११.२.११ ॥
王よ、戦いで殺されたこの人々のために嘆くべきではない。もし聖典が権威であるならば、彼らは至高の境地に達したのだ。
11.2.12
सर्वे स्वाध्यायवन्तो हि सर्वे च चरितव्रताः ।
सर्वे चाभिमुखाः क्षीणास्तत्र का परिदेवना ॥ ११.२.१२ ॥
彼らはみなヴェーダを学び、みな誓戒を守り、みな敵に向かって倒れた。そこで嘆いて何になろうか。
11.2.13
अदर्शनादापतिताः पुनश्चादर्शनं गताः ।
नैते तव न तेषां त्वं तत्र का परिदेवना ॥ ११.२.१३ ॥
不可見から来た者たちは、再び不可見へと去った。彼らはあなたのものではなく、あなたも彼らのものではない。そこで嘆く理由があろうか。
11.2.14
हतो हि लभते स्वर्गं जित्वा च लभते यशः ।
उभयं नो बहुगुणं नास्ति निष्फलता रणे ॥ ११.२.१४ ॥
討たれた者は天界を得、征服した者は名声を得る。どちらも我々にとって大いに益がある。戦いに無駄はない。
11.2.15
तेषां कामदुघाँल्लोकानिन्द्रः सङ्कल्पयिष्यति ।
इन्द्रस्यातिथयो ह्येते भवन्ति भरतर्षभ ॥ ११.२.१५ ॥
彼らのためにインドラは、あらゆる願いを叶える世界を定めるだろう。バラタの牡牛よ、彼らはインドラの客人なのだ。
11.2.16
न यज्ञैर्दक्षिणावद्भिर्न तपोभिर्न विद्यया ।
स्वर्गं यान्ति तथा मर्त्या यथा शूरा रणे हताः ॥ ११.२.१६ ॥
供犠と布施、苦行、学問によって人間が天界へ行くのではない。戦場で討たれた勇士のようには。
11.2.17
शरीराग्निषु शूराणां जुहुवुस्ते शराहुतीः ।
हूयमानाञ्शरांश्चैव सेहुस्तेजस्विनो मिथः ॥ ११.२.१७ ॥
勇士たちの身体という火に、彼らは矢の供物を捧げた。そしてあの輝ける者たちは、互いに供犠として投じられる矢さえも耐え忍んだ。
11.2.18
एवं राजंस्तवाचक्षे स्वर्ग्यं पन्थानमुत्तमम् ।
न युद्धादधिकं किञ्चित्क्षत्रियस्येह विद्यते ॥ ११.२.१८ ॥
王よ、このようにして私はあなたに天界へ至る最高の道を告げる。ここでクシャトリヤにとって、戦いより大きなものは何もない。
11.2.19
क्षत्रियास्ते महात्मानः शूराः समितिशोभनाः ।
आशिषः परमाः प्राप्ता न शोच्याः सर्व एव हि ॥ ११.२.१९ ॥
あの王族の戦士たちは偉大な魂の英雄であり、戦場で輝いた。彼らは最高の目的に至ったのだから、誰一人嘆くべき者ではない。
11.2.20
आत्मानमात्मनाऽऽश्वास्य मा शुचः पुरुषर्षभ ।
नाद्य शोकाभिभूतस्त्वं कायमुत्स्रष्टुमर्हसि ॥ ११.२.२० ॥
人中の雄よ、自らを慰めて嘆くな。悲しみに打ち負かされ、今日この身を捨てることはあなたにふさわしくない。
11.2.21
मातापितृसहस्राणि पुत्रदारशतानि च ।
संसारेष्वनुभूतानि कस्य ते कस्य वा वयम् ॥ ११.२.२१ ॥
輪廻の中では、幾千もの母と父、幾百もの息子と妻を経験してきた。あなたは誰のものか、あるいは我々は誰のものか。
11.2.22
शोकस्थानसहसाणि भयस्थानशतानि च ।
दिवसेदिवसे मूढमाविशन्ति न पण्डितम् ॥ ११.२.२२ ॥
幾千の悲しみの因と幾百の恐れの因が、日々愚か者の心に入り込むが、賢者には入らない。
11.2.23
न कालस्य प्रियः कश्चिन्न द्वेष्यः कुरुसत्तम ।
न मध्यस्थः क्वचित्कालः सर्वं कालः प्रकर्षति ॥ ११.२.२३ ॥
クル族の最良の者よ、時にとって愛しい者はなく、憎むべき者もない。時は決して中立ではなく、すべてを引き連れてゆく。
11.2.24
कालः पचति भूतानि कालः संहरते प्रजाः ।
कालः सुप्तेषु जागर्ति कालो हि दुरतिक्रमः ॥ ११.२.२४ ॥
時は生きものを熟させ、時は生類を取り去る。眠る者たちの中でも時は目覚めている。まことに時は超え難いものだ。
11.2.25
अनित्यं यौवनं रूपं जीवितं द्रव्यसञ्चयः ।
आरोग्यं प्रियसंवासो गृद्ध्येदेषु न पण्डितः ॥ ११.२.२५ ॥
若さ、美しさ、命、財の蓄積、健康、愛する人との共住はすべて無常であり、賢者はそれらに執着しない。
11.2.26
न जानपदिकं दुःखमेकः शोचितुमर्हसि ।
अप्यभावेन युज्येत तच्चास्य न निवर्तते ॥ ११.२.२६ ॥
民の苦しみのために、あなた一人で嘆くべきではない。欠乏と結びついたものは、また戻ってくることもない。
11.2.27
अशोचन्प्रतिकुर्वीत यदि पश्येत्पराक्रमम् ।
भैषज्यमेतद्दुःखस्य यदेतन्नानुचिन्तयेत् ॥ ११.२.२७ ॥
勇気の手だてが見えるなら、嘆かずにそれを正すために行動すべきである。これが悲しみの薬であり、それを何度も思い返さないことだ。
11.2.28
चिन्त्यमानं हि न व्येति भूयश्चापि प्रवर्धते ।
अनिष्टसम्प्रयोगाच्च विप्रयोगात्प्रियस्य च। ॥ ११.२.२८ ॥
思い続けられた悲しみは去らず、何度も再び増す。好まぬものとの結びつき、愛する者との別れによっても、それは増すのだ。
11.2.29
मानुषा मानसैर्दुःखैर्युज्यन्ते येऽल्पबुद्धयः ।
नार्थो न धर्मो न सुखं यदेतदनुशोचति। ॥ ११.२.२९ ॥
知恵の浅い人々は心の苦しみに縛られる。これを嘆くがゆえに、彼らは富も法も幸福も得られない。
11.2.30
तच्च नाप्नोति कार्यार्थं त्रिवर्गाच्चैव भ्रश्यते ।
अन्योन्यबाधनावस्थां प्राप्य वैषयिकीं नराः। ॥ ११.२.३० ॥
彼らはその目的を得ず、三つの人生目的からさえも堕ちる。感覚の対象から生じる相互の妨げの状態に至ったとき、人はこのように堕落するのだ。
11.2.31
असन्तुष्टाः प्रमुह्यन्ति सन्तोषं यान्ति पण्डिताः ।
प्रज्ञया मानसं दुःखं हन्याच्छारीरमौषधैः। ॥ ११.२.३१ ॥
不満な者は迷い、賢者は満足を得る。心の苦しみは智慧によって、身体の苦しみは薬によって除くべきである。
11.2.32
एतद्विज्ञानसामर्थ्यं न बालैः समतामियात् ।
शयानं चानुशेते हि तिष्ठन्तं चानुतिष्ठति। ॥ ११.२.३२ ॥
この知識の力は愚か者には及ばない。横たわる者に従って横たわり、立つ者に従って立つ。
11.2.33
अनुधावति धावन्तं कर्म पूर्वकृतं नरम् ।
यस्यांयस्यामवस्थायां यत्करोति शुभाशुभम्। ॥ ११.२.३३ ॥
過去になされた行為は走る人を追いかける。人がどの状態で善や悪を行おうとも、
11.2.34
तस्यांतस्यामवस्थायां तत्तत्फलमवाप्नुते ।
येनयेन शरीरेण यद्यत्कर्म करोति यः। ॥ ११.२.३४ ॥
その状態において、まさにその結果を得る。人がどの身体でどのような行為をするかに応じて、
11.2.35
तेनतेन शरीरेण तत्फलं समुपाश्नुते ।
आत्मैव ह्यात्मनः साक्षी कृतस्यापकृतस्य च ॥ ११.२.३५ ॥
その同じ身体によって、その結果を十分に享受する。自己こそが自己の証人であり、なされた行為もなされなかった悪行も知っている。
11.2.36
शुभेन कर्मणा सौख्यं दुःखं पापेन कर्मणा ।
कृतं भवति सर्वत्र नाकृतं विद्यते क्वचित् ॥ ११.२.३६ ॥
善い行いによって幸福が、悪い行いによって苦しみが生じる。なされたことは至る所で実を結び、なされなかったことはどこにも見出されない。
11.2.37
न हि ज्ञानविरुद्धेषु बह्वपायेषु कर्मसु ।
मूलघातिषु सज्जन्ते बुद्धिमन्तो भवद्विघाः ॥ ११.२.३७ ॥
あなたのような賢者は、知恵に反し、多くの害をもたらし、根を断つ行為に執着することはない。