Mahābhārata · Adhyāya 11.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.26.1
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ गान्धारि मा च शोके मनः कृथाः ।
तवैव ह्यपराधेन कुरवो निधनं गताः ॥ ११.२६.१ ॥
¡Levántate, levántate, Gāndhārī! No pongas tu mente en el dolor. Por tu propia falta los Kuru han llegado a la destrucción.
11.26.2
यत्त्वं पुत्रं दुरात्मानमीर्षुमत्यन्तमानिनम् ।
दुर्योधनं पुरस्कृत्य दुष्कृतं साधु मन्यसे ॥ ११.२६.२ ॥
Tú, que has puesto por delante a tu hijo Duryodhana, de mente perversa, envidioso y sumamente orgulloso, y así consideras buenas las malas acciones.
11.26.3
निष्ठुरं वैरपुरुषं वृद्धानां शासनातिगम् ।
कथमात्मकृतं दोषं मय्याधातुमिहेच्छसि ॥ ११.२६.३ ॥
¿Cómo deseas, aquí, echarme la culpa que tú misma has cometido, tú, hombre cruel y lleno de enemistad, que desobedeciste los mandatos de los ancianos?
11.26.4
मृतं वा यदि वा नष्टं योऽतीतमनुशोचति ।
दुःखेन लभते दुःखं द्वावनर्थौ प्रपद्यते ॥ ११.२६.४ ॥
Quien se aflige por lo pasado, sea muerto o perdido, obtiene dolor a través del dolor; incurre en dos desgracias.
11.26.5
तपोर्थीयं ब्राह्मणी धत्त गर्भं ।
गौर्वोढारं धावितारं तुरङ्गी।
शूद्रा दासं पशुपालं च वैश्या ।
वधार्थीयं त्वद्विधा राजपुत्री ॥ ११.२६.५ ॥
Una mujer brahmán concibe para la austeridad; una vaca pare a quien carga cargas, una yegua a un corredor, una mujer śūdra a un siervo, una mujer vaiśya a un pastor; pero una princesa real como tú concibe para la destrucción.
11.26.6
तच्छ्रुत्वा वासुदेवस्य पुनरुक्तं वचोऽप्रियम् ।
तूष्णीं बभूव गान्धारी शोकव्याकुललोचना ॥ ११.२६.६ ॥
Al oír aquellas palabras repetidas y desagradables de Vāsudeva, Gāndhārī, con los ojos turbados por el dolor, quedó en silencio.
11.26.7
धृतराष्ट्रस्तु राजर्षिर्निगृह्याबुद्धिजं तमः ।
पर्यपृच्छत धर्मज्ञो धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ ११.२६.७ ॥
Entonces el sabio real Dhṛtarāṣṭra, dominando la oscuridad nacida de la necedad, preguntó a Yudhiṣṭhira, rey del dharma y conocedor del dharma.
11.26.8
जीवतां परिमाणज्ञः सैन्यानामसि पाण्डव ।
हतानां यदि जानीषे परिमाणं वदस्वं मे ॥ ११.२६.८ ॥
Hijo de Pāṇḍu, conoces el número de los ejércitos vivos. Si conoces el número de los muertos, dímelo.
11.26.9
दशायुतसहस्राणि सहस्राणि च विंशतिः ।
कोट्यः षष्टिश्च षट् चैव ह्यस्मिन्राजन्मृधे हताः ॥ ११.२६.९ ॥
Oh rey, en esta batalla fueron muertos diez ayutas de miles, veinte mil, sesenta crores y seis.
11.26.10
आलक्षाणां च वीराणां सहस्राणि चतुर्दश ।
दश चान्यानि राजेन्द्र शतं षष्टिश्च भारत ॥ ११.२६.१० ॥
Oh señor de reyes, de los héroes Ālakṣa, catorce mil y diez más, y también ciento sesenta, oh Bhārata.
11.26.11
युधिष्ठिरगतिं कां ते गताः पुरुषसत्तम ।
आचक्ष्व मे महाबाहो सर्वज्ञो ह्यसि मे मतः ॥ ११.२६.११ ॥
Oh mejor de los hombres, ¿a qué destino han llegado? Dímelo, oh de brazos poderosos; en mi opinión tú lo sabes todo.
11.26.12
यैर्हुतानि शरीराणि हृष्टैः परमसंयुगे ।
देवराजसमाँल्लोकान्गतास्ते सत्यविक्रमाः ॥ ११.२६.१२ ॥
Aquellos de verdadero valor que, con alegría, ofrecieron sus cuerpos en aquella gran batalla, han ido a mundos iguales al de Indra, rey de los dioses.
11.26.13
ये त्वहृष्टेन मनसा मर्तव्यमिति भारत ।
युध्यमाना हताः सङ्ख्ये गन्धर्वैः सह सङ्गताः ॥ ११.२६.१३ ॥
Oh Bhārata, quienes, con el ánimo no alegre, pensando que debían morir, fueron muertos en combate peleando, se unieron a los Gandharvas.
11.26.14
ये च सङ्ग्रामभूमिष्ठा याचमानाः पराङ्मुखाः ।
शस्त्रेण निधनं प्राप्ता गतास्ते गुह्यकान्प्रति ॥ ११.२६.१४ ॥
Quienes, de pie en el campo de batalla, suplicando y vueltos de espaldas, hallaron la muerte por arma, marcharon hacia los Guhyakas.
11.26.15
पात्यमानाः परैर्ये तु हीयमाना निरायुधाः ।
हीनिषेवा महात्मानः परानभिमुखा रणे ॥ ११.२६.१५ ॥
Los magnánimos que, derribados por los enemigos, menguados y sin armas, pero fieles al pudor, se enfrentaron de frente al enemigo en la batalla.
11.26.16
छिद्यमानाः शितैः शस्त्रैः क्षत्रधर्मपरायणाः ।
हतास्ते ब्रह्मसदनं गता वीराः सुवर्चसः ॥ ११.२६.१६ ॥
Aquellos héroes resplandecientes, cortados por armas afiladas, entregados al deber del guerrero, muertos, fueron a la morada de Brahmā.
11.26.17
ये त्वत्र निहता राजन्नन्तरायोधनं प्रति ।
यथाकथञ्चित्पुरुषास्ते गता ह्युत्तरां गतिम् ॥ ११.२६.१७ ॥
Oh rey, aquellos hombres que aquí fueron muertos en medio del campo de batalla, de algún modo u otro, ciertamente alcanzaron el destino superior.
11.26.18
केन ज्ञानबलेनैव पुत्र पश्यसि सिद्धवत् ।
तन्मे वद महाबाहो श्रोतव्यं यदि वै मया ॥ ११.२६.१८ ॥
¿Con qué poder de conocimiento, oh hijo, ves como si fueras un sabio perfecto? Dímelo, oh de brazos poderosos, si es digno de que yo lo escuche.
11.26.19
निदेशाद्भवतः पूर्वं वने विचरता मया ।
तीर्थयात्राप्रसङ्गेन सम्प्राप्तोऽयमनुग्रहः ॥ ११.२६.१९ ॥
Por vuestro mandato, cuando antes vagaba por el bosque, en ocasión de una peregrinación a los vados sagrados, he obtenido esta gracia.
11.26.20
देवर्षिर्लोमशो दृष्टस्ततः प्राप्तोऽस्म्यनुस्मृतिम् ।
दिव्यं चक्षुरपि प्राप्तं ज्ञानयोगेन वै पुरा ॥ ११.२६.२० ॥
Se vio al sabio divino Lomaśa, y entonces recobré la memoria; antes, por el yoga del conocimiento, también obtuve el ojo divino.
11.26.21
ये त्वनाथा जनास्तात नाथवन्तश्च पाण्डव ।
कच्चित्तेषां शरीराणि धक्ष्यन्ति विधिपूर्वकम् ॥ ११.२६.२१ ॥
Aquellas gentes que carecen de protector, y las que tienen protector, querido Pāṇḍava, ¿serán sus cuerpos quemados según el rito?
11.26.22
न येषां शान्तिकर्तारो न च येऽत्राहिताग्नयः ।
वयं च तेषां कुर्यामो बहुत्वात्तात कर्मणाम् ॥ ११.२६.२२ ॥
Para quienes no hay oficiantes de los ritos de paz, ni aquí hay custodios de los fuegos sagrados, nosotros mismos realizaremos los ritos, padre querido, por la multitud de ritos.
11.26.23
यान्सुपर्णाश्च गुध्राश्च विकर्षन्ति ततस्ततः ।
तेषां सङ्कर्षणा लोका भविष्यन्ति न संशयः ॥ ११.२६.२३ ॥
A aquellos a quienes las águilas y los buitres arrastran de aquí para allá, para ellos esos arrastres serán sus mundos; no hay duda.
11.26.24
एवमुक्त्वा महाराज कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
आदिदेश सुधर्माणं धौम्यं सूतं च सञ्जयम् ॥ ११.२६.२४ ॥
Habiendo dicho esto, gran rey, Yudhiṣṭhira, hijo de Kuntī, dio órdenes a Sudharman, a Dhaumya y al auriga Sañjaya.
11.26.25
विदुरं च महाबुद्धिं युयुत्सुं चैव कौरवम् ।
इन्द्रसेनमुखान्भृत्यान्सूतांश्चैव सहस्रशः ॥ ११.२६.२५ ॥
Y a Vidura de gran sabiduría, a Yuyutsu, el Kaurava, y a los miles de sirvientes y aurigas encabezados por Indrasena (dio órdenes).
11.26.26
भवन्तः कारयन्त्वेषां प्रेतकार्याण्यशेषतः ।
यथा नाथवतां किञ्चिच्छरीरं न विनश्यति ॥ ११.२६.२६ ॥
Que ustedes hagan realizar completamente los ritos fúnebres de todos ellos, para que ningún cuerpo de quienes tenían protectores quede destruido.
11.26.27
शासनाद्धर्मराजस्य क्षत्ता सूतश्च सञ्जयः ।
सुधर्मा धौम्यसहित इन्द्रसेनादयस्तथा ॥ ११.२६.२७ ॥
Por orden del rey Dharma, Vidura el kṣattṛ, el auriga Sañjaya, Sudharmā junto con Dhaumya, e Indrasena y los demás igualmente (se pusieron a la obra).
11.26.28
चन्दनागुरुकाष्ठानि तथा कालीयकान्युत ।
घृतं तैलं च गन्धांश्च क्षौमाणि वसनानि च ॥ ११.२६.२८ ॥
Leños de sándalo y de áloe, también kālīyaka, mantequilla clarificada y aceite, perfumes y vestiduras de seda (fueron traídos).
11.26.29
समाहृत्य महार्हाणि दारुणां चैव सञ्चयान् ।
रथांश्च मृदितास्तत्र नानाप्रहरणानि च ॥ ११.२६.२९ ॥
Habiendo reunido objetos de gran valor y montones de leña, y también los carros destrozados y diversas armas allí (fueron traídos).
11.26.30
चिताः कृत्वा प्रयत्नेन यथामुख्यान्नराधिपान् ।
दाहयामासुरव्याग्राः शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ॥ ११.२६.३० ॥
Habiendo preparado con cuidado las piras, hicieron quemar a los principales señores de los hombres según su rango, con ánimo sereno, según el rito prescrito por las escrituras.
11.26.31
दुर्योधनं च राजानं भ्रातॄंश्चास्य कर्मणा ।
शल्यं शलं च राजानं भूरिश्रवसमेव च ॥ ११.२६.३१ ॥
Y incineraron al rey Duryodhana, a sus hermanos, al rey Śalya, al rey Śala y también a Bhūriśravas, según el rito.
11.26.32
जयद्रथं च राजानमभिमन्युं च भारत ।
दौःशासनिं लक्ष्मणं च धृष्टकेतुं च पार्थिवम् ॥ ११.२६.३२ ॥
Y al rey Jayadratha, a Abhimanyu, oh Bhārata, al hijo de Duḥśāsana, a Lakṣmaṇa y al rey Dhṛṣṭaketu.
11.26.33
बृहद्वलं सोमदत्तं सृञ्जयं च महारथम् ।
राजानं क्षेमधन्वानं विराटद्रुपदौ तथा ॥ ११.२६.३३ ॥
Bṛhadbala, Somadatta, el gran auriga Sṛñjaya, el rey Kṣemadhanvan, y asimismo Virāṭa y Drupada.
11.26.34
शिखण्डिनं च पाञ्चाल्यं धृष्टद्युम्नं च पार्षतम् ।
युधामन्युं च विक्रान्तमुत्तमौजसमेव च ॥ ११.२६.३४ ॥
Śikhaṇḍin, el Pāñcāla Dhṛṣṭadyumna, el hijo de Pṛṣata, el valiente Yudhāmanyu y también Uttamaujas.
11.26.35
कौसल्यं द्रौपदेयांश्च शकुनिं चापि सौबलम् ।
अचलं वृषकं चैव भगदत्ते च पार्थिवम् ॥ ११.२६.३५ ॥
El rey de Kauśalya, los hijos de Draupadī, Śakuni hijo de Subala, Acala, Vṛṣaka y el rey Bhagadatta.
11.26.36
कर्णं वैकर्तनं चैव सहपुत्रममर्षणम् ।
केकयांश्च महेष्वासांस्त्रिगर्तांश्च महारथान् ॥ ११.२६.३६ ॥
Karṇa, hijo de Vikartana, junto con su hijo, el implacable, los grandes arqueros de los Kekaya y los grandes aurigas de los Trigarta.
11.26.37
घटोत्कचं राक्षसेन्द्रं बकभ्रातरमेव च ।
अलम्बुसं राक्षसेन्द्रं जलसन्धं च पार्थिवम् ॥ ११.२६.३७ ॥
A Ghaṭotkaca, señor de los rākṣasas, al hermano de Baka, y a Alambusa, señor de los rākṣasas, y al rey Jalasandha.
11.26.38
एतांश्चान्यांस्च सुबहून्पार्थिवांश्च सहस्रशः ।
धृतधाराहुतैर्दीप्तैः पावकैः समदाहयन्। ॥ ११.२६.३८ ॥
A estos y a otros muchos reyes, por miles, los quemaron por completo en fuegos ardientes con ofrendas vertidas en chorros.
11.26.39
पितृमेधाश्च केषाञ्चित्प्रावर्तन्त महात्मनाम् ।
सामभिश्चाप्यगायन्त तेऽन्वशासत चापरैः ॥ ११.२६.३९ ॥
Para algunos de los magnánimos comenzaron los ritos fúnebres de pitṛmedha; se cantaron los cantos sāma, y otros les daban instrucciones.
11.26.40
साम्नामृचां च नादेन स्त्रीणां च रुदितस्वनैः ।
कश्मलं सर्वभूतानां निशायां समपद्यत ॥ ११.२६.४० ॥
Con el sonido de los cantos sāma y de los versos ṛc, y con los gemidos de las mujeres, en la noche sobrevino la aflicción a todos los seres.
11.26.41
हुताश्च तत्प्रदीप्ताश्च दीप्यमानाश्च पावकाः ।
नभसीवान्वदृश्यन्त ग्रहास्तन्वभ्रसंवृताः ॥ ११.२६.४१ ॥
Los fuegos ofrendados, ardientes y resplandecientes, se veían en el cielo como planetas envueltos en nubes tenues.
11.26.42
ये चाप्यनाथास्तत्रासन्नानादेशसमागताः ।
तांश्च सर्वान्समानीय राशीकृत्वा सहस्रशः ॥ ११.२६.४२ ॥
Y a los que allí estaban sin protector, reunidos de diversas tierras: habiéndolos reunido a todos y apilado por millares.
11.26.43
चित्वा दारुभिरव्यग्रैः प्रभूतैः स्नेहपाचितैः ।
दाहयामास तान्सर्वान्विदुरो राजशासनात् ॥ ११.२६.४३ ॥
Por orden del rey, Vidura, con calma, quemó a todos ellos con abundante leña partida y empapada en aceite.
11.26.44
कारयित्वा क्रियास्तेषां कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य गङ्गामभिमुखोऽगमत् ॥ ११.२६.४४ ॥
El rey Yudhiṣṭhira de los Kurus hizo realizar sus ritos fúnebres y, con Dhṛtarāṣṭra al frente, se dirigió hacia el Gaṅgā.