మహాభారతం · అధ్యాయం 11.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.26.1
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ गान्धारि मा च शोके मनः कृथाः ।
तवैव ह्यपराधेन कुरवो निधनं गताः ॥ ११.२६.१ ॥
లేవు, లేవు గాంధారీ! శోకంలో మనసు పెట్టకు. నీ తప్పిదం వల్లనే కురువంశీయులు నాశనమయ్యారు.
11.26.2
यत्त्वं पुत्रं दुरात्मानमीर्षुमत्यन्तमानिनम् ।
दुर्योधनं पुरस्कृत्य दुष्कृतं साधु मन्यसे ॥ ११.२६.२ ॥
నువ్వు దుష్టాత్ముడు, అసూయాపరుడు, అత్యంత గర్వి అయిన కుమారుడు దుర్యోధనుడిని ముందుంచి, దుష్కార్యాన్నే మంచిదని భావిస్తున్నావు.
11.26.3
निष्ठुरं वैरपुरुषं वृद्धानां शासनातिगम् ।
कथमात्मकृतं दोषं मय्याधातुमिहेच्छसि ॥ ११.२६.३ ॥
క్రూరుడు, వైరభావం కలవాడు, పెద్దల ఆజ్ఞను అతిక్రమించిన వాడి స్వయంకృత దోషాన్ని ఇక్కడ నా మీద ఎలా మోపాలని కోరుతున్నావు?
11.26.4
मृतं वा यदि वा नष्टं योऽतीतमनुशोचति ।
दुःखेन लभते दुःखं द्वावनर्थौ प्रपद्यते ॥ ११.२६.४ ॥
మరణించినా లేదా నష్టమైపోయినా, గతించిన దాని గురించి శోకించేవాడు దుఃఖం ద్వారా దుఃఖాన్నే పొందుతాడు; రెండు అనర్థాలను పొందుతాడు.
11.26.5
तपोर्थीयं ब्राह्मणी धत्त गर्भं ।
गौर्वोढारं धावितारं तुरङ्गी।
शूद्रा दासं पशुपालं च वैश्या ।
वधार्थीयं त्वद्विधा राजपुत्री ॥ ११.२६.५ ॥
బ్రాహ్మణ స్త్రీ తపస్సు కోసం గర్భం ధరిస్తుంది; ఆవు భారం మోసేవాడిని, గుర్రం పరుగెత్తేవాడిని, శూద్ర స్త్రీ దాసుడిని, వైశ్య స్త్రీ పశువుల కాపరిని కంటుంది; కానీ నీలాంటి రాజకుమారి వధ కోసం గర్భం ధరించింది.
11.26.6
तच्छ्रुत्वा वासुदेवस्य पुनरुक्तं वचोऽप्रियम् ।
तूष्णीं बभूव गान्धारी शोकव्याकुललोचना ॥ ११.२६.६ ॥
వాసుదేవుని ఆ పునరుక్తమైన, అప్రియమైన మాటలు విని, శోకంతో కలత చెందిన కన్నులు కలిగిన గాంధారి మౌనంగా ఉండిపోయింది.
11.26.7
धृतराष्ट्रस्तु राजर्षिर्निगृह्याबुद्धिजं तमः ।
पर्यपृच्छत धर्मज्ञो धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ ११.२६.७ ॥
రాజర్షి ధృతరాష్ట్రుడు అజ్ఞానం వల్ల కలిగిన మోహాన్ని నిగ్రహించి, ధర్మజ్ఞుడైన ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుని అడిగాడు.
11.26.8
जीवतां परिमाणज्ञः सैन्यानामसि पाण्डव ।
हतानां यदि जानीषे परिमाणं वदस्वं मे ॥ ११.२६.८ ॥
పాండవుడా, జీవించి ఉన్న సేనల సంఖ్య నీకు తెలుసు; చంపబడినవారి సంఖ్య తెలిస్తే నాకు చెప్పు.
11.26.9
दशायुतसहस्राणि सहस्राणि च विंशतिः ।
कोट्यः षष्टिश्च षट् चैव ह्यस्मिन्राजन्मृधे हताः ॥ ११.२६.९ ॥
రాజా, ఈ యుద్ధంలో పది అయుత వేలు, ఇరవై వేలు, అరవై కోట్లు, ఆరు మంది చంపబడ్డారు.
11.26.10
आलक्षाणां च वीराणां सहस्राणि चतुर्दश ।
दश चान्यानि राजेन्द्र शतं षष्टिश्च भारत ॥ ११.२६.१० ॥
రాజేంద్రా, ఆలక్ష వీరులలో పద్నాలుగు వేలు, మరికొంత పది, నూటా అరవై కూడా, భరతవంశీయుడా.
11.26.11
युधिष्ठिरगतिं कां ते गताः पुरुषसत्तम ।
आचक्ष्व मे महाबाहो सर्वज्ञो ह्यसि मे मतः ॥ ११.२६.११ ॥
పురుషోత్తమా, వారు ఏ గతిని పొందారు? మహాబాహో, నాకు చెప్పు; నీవు సర్వజ్ఞుడవని నా అభిప్రాయం.
11.26.12
यैर्हुतानि शरीराणि हृष्टैः परमसंयुगे ।
देवराजसमाँल्लोकान्गतास्ते सत्यविक्रमाः ॥ ११.२६.१२ ॥
ఆ మహా యుద్ధంలో సంతోషంగా తమ శరీరాలను అర్పించినవారు, సత్యపరాక్రములైనవారు దేవేంద్రునితో సమానమైన లోకాలను పొందారు.
11.26.13
ये त्वहृष्टेन मनसा मर्तव्यमिति भारत ।
युध्यमाना हताः सङ्ख्ये गन्धर्वैः सह सङ्गताः ॥ ११.२६.१३ ॥
భరతవంశీయుడా, మనసులో సంతోషం లేకుండా, 'మరణించడం తప్పదు' అని భావించి యుద్ధం చేస్తూ రణంలో చంపబడినవారు గంధర్వులతో కలిసారు.
11.26.14
ये च सङ्ग्रामभूमिष्ठा याचमानाः पराङ्मुखाः ।
शस्त्रेण निधनं प्राप्ता गतास्ते गुह्यकान्प्रति ॥ ११.२६.१४ ॥
యుద్ధభూమిలో నిలబడి వేడుకుంటూ, వెనుదిరిగి ఆయుధంతో మరణం పొందినవారు గుహ్యకుల వైపు వెళ్లారు.
11.26.15
पात्यमानाः परैर्ये तु हीयमाना निरायुधाः ।
हीनिषेवा महात्मानः परानभिमुखा रणे ॥ ११.२६.१५ ॥
శత్రువులచే పడగొట్టబడుతూ, ఆయుధాలు లేక క్షీణిస్తూ, లజ్జను పాటిస్తూ, రణంలో శత్రువుల ఎదుట నిలిచిన మహాత్ములు.
11.26.16
छिद्यमानाः शितैः शस्त्रैः क्षत्रधर्मपरायणाः ।
हतास्ते ब्रह्मसदनं गता वीराः सुवर्चसः ॥ ११.२६.१६ ॥
పదునైన ఆయుధాలతో ఛిన్నమై, క్షత్రధర్మంలో నిష్ఠతో ఉండి మరణించిన ఆ తేజోవంత వీరులు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లారు.
11.26.17
ये त्वत्र निहता राजन्नन्तरायोधनं प्रति ।
यथाकथञ्चित्पुरुषास्ते गता ह्युत्तरां गतिम् ॥ ११.२६.१७ ॥
రాజా, ఇక్కడ యుద్ధభూమి మధ్యలో ఏ విధంగానో మరణించిన పురుషులు ఉత్తమ గతిని పొందారు.
11.26.18
केन ज्ञानबलेनैव पुत्र पश्यसि सिद्धवत् ।
तन्मे वद महाबाहो श्रोतव्यं यदि वै मया ॥ ११.२६.१८ ॥
కుమారా, ఏ జ్ఞానబలంతో నువ్వు సిద్ధునిలా చూస్తున్నావు? మహాబాహూ, నేను వినదగినదైతే అది నాకు చెప్పు.
11.26.19
निदेशाद्भवतः पूर्वं वने विचरता मया ।
तीर्थयात्राप्रसङ्गेन सम्प्राप्तोऽयमनुग्रहः ॥ ११.२६.१९ ॥
మీ ఆజ్ఞతో పూర్వం అడవిలో తిరుగుతున్నప్పుడు, తీర్థయాత్ర సందర్భంగా నేను ఈ అనుగ్రహాన్ని పొందాను.
11.26.20
देवर्षिर्लोमशो दृष्टस्ततः प्राप्तोऽस्म्यनुस्मृतिम् ।
दिव्यं चक्षुरपि प्राप्तं ज्ञानयोगेन वै पुरा ॥ ११.२६.२० ॥
దేవర్షి లోమశుడు కనిపించాడు, అప్పుడు నాకు స్మృతి కలిగింది; పూర్వం జ్ఞానయోగం ద్వారా దివ్య చక్షువును కూడా పొందాను.
11.26.21
ये त्वनाथा जनास्तात नाथवन्तश्च पाण्डव ।
कच्चित्तेषां शरीराणि धक्ष्यन्ति विधिपूर्वकम् ॥ ११.२६.२१ ॥
అనాథులైన ప్రజలు, సనాథులైన ప్రజలు ఉన్నారు; ఓ ప్రియ పాండవా, వారి శరీరాలు విధిప్రకారం దహనమవుతాయా?
11.26.22
न येषां शान्तिकर्तारो न च येऽत्राहिताग्नयः ।
वयं च तेषां कुर्यामो बहुत्वात्तात कर्मणाम् ॥ ११.२६.२२ ॥
శాంతికర్మలు చేసేవారు లేనివారికీ, ఇక్కడ అగ్నిహోత్రులు లేనివారికీ — తండ్రీ, కర్మలు ఎక్కువగా ఉన్నందున — మనమే వాటిని చేస్తాం.
11.26.23
यान्सुपर्णाश्च गुध्राश्च विकर्षन्ति ततस्ततः ।
तेषां सङ्कर्षणा लोका भविष्यन्ति न संशयः ॥ ११.२६.२३ ॥
గరుడులు, రాబందులు ఎవరిని ఇటు అటు లాగుతాయో, వారికి ఆ లాగేవే లోకాలవుతాయి — ఇందులో సందేహం లేదు.
11.26.24
एवमुक्त्वा महाराज कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
आदिदेश सुधर्माणं धौम्यं सूतं च सञ्जयम् ॥ ११.२६.२४ ॥
మహారాజా, ఇలా చెప్పి కుంతీపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడు సుధర్మునికీ, ధౌమ్యునికీ, సూతుడు సంజయునికీ ఆజ్ఞాపించాడు.
11.26.25
विदुरं च महाबुद्धिं युयुत्सुं चैव कौरवम् ।
इन्द्रसेनमुखान्भृत्यान्सूतांश्चैव सहस्रशः ॥ ११.२६.२५ ॥
మహాబుద్ధిమంతుడైన విదురుని, కౌరవుడైన యుయుత్సువును, ఇంద్రసేనుడు మొదలైన వేలాది సేవకులను, సారథులను (ఆజ్ఞాపించాడు).
11.26.26
भवन्तः कारयन्त्वेषां प्रेतकार्याण्यशेषतः ।
यथा नाथवतां किञ्चिच्छरीरं न विनश्यति ॥ ११.२६.२६ ॥
మీరు వీరందరికి ప్రేత కార్యాలను పూర్తిగా జరిపించండి; రక్షకులు ఉన్నవారి శరీరం ఏదీ నశించకుండా.
11.26.27
शासनाद्धर्मराजस्य क्षत्ता सूतश्च सञ्जयः ।
सुधर्मा धौम्यसहित इन्द्रसेनादयस्तथा ॥ ११.२६.२७ ॥
ధర్మరాజు ఆజ్ఞ ప్రకారం క్షత్త (విదురుడు), సూతుడు సంజయుడు, సుధర్ముడు, ధౌమ్యునితో కలిసి, ఇంద్రసేనుడు మొదలైనవారు కూడా (పనిలో నిమగ్నమయ్యారు).
11.26.28
चन्दनागुरुकाष्ठानि तथा कालीयकान्युत ।
घृतं तैलं च गन्धांश्च क्षौमाणि वसनानि च ॥ ११.२६.२८ ॥
చందనం, అగరు కట్టెలు, కాలీయకం, నెయ్యి, నూనె, సుగంధ ద్రవ్యాలు, పట్టు వస్త్రాలు కూడా (తెప్పించారు).
11.26.29
समाहृत्य महार्हाणि दारुणां चैव सञ्चयान् ।
रथांश्च मृदितास्तत्र नानाप्रहरणानि च ॥ ११.२६.२९ ॥
అత్యంత విలువైన వస్తువులను, కట్టెల కుప్పలను సమకూర్చి, అక్కడ విరిగిన రథాలను, వివిధ ఆయుధాలను కూడా (తెచ్చి).
11.26.30
चिताः कृत्वा प्रयत्नेन यथामुख्यान्नराधिपान् ।
दाहयामासुरव्याग्राः शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ॥ ११.२६.३० ॥
శ్రద్ధగా చితులు సిద్ధం చేసి, శ్రేష్ఠులైన రాజులను వారి స్థాయికి తగినట్లుగా, స్థిరచిత్తంతో, శాస్త్రవిధిగా దహనం చేయించారు.
11.26.31
दुर्योधनं च राजानं भ्रातॄंश्चास्य कर्मणा ।
शल्यं शलं च राजानं भूरिश्रवसमेव च ॥ ११.२६.३१ ॥
రాజు దుర్యోధనుడిని, అతని సోదరులను, రాజు శల్యుడిని, రాజు శలుడిని, భూరిశ్రవసుడిని కూడా (విధిప్రకారం దహనం చేశారు).
11.26.32
जयद्रथं च राजानमभिमन्युं च भारत ।
दौःशासनिं लक्ष्मणं च धृष्टकेतुं च पार्थिवम् ॥ ११.२६.३२ ॥
రాజు జయద్రథుడిని, భారతా, అభిమన్యుడిని, దుఃశాసనుని కుమారుడిని, లక్ష్మణుని, రాజు ధృష్టకేతువుని కూడా (దహనం చేశారు).
11.26.33
बृहद्वलं सोमदत्तं सृञ्जयं च महारथम् ।
राजानं क्षेमधन्वानं विराटद्रुपदौ तथा ॥ ११.२६.३३ ॥
బృహద్బలుడు, సోమదత్తుడు, మహారథుడు సృంజయుడు, రాజు క్షేమధన్వుడు, విరాటుడు, ద్రుపదుడు కూడా (దహనం చేశారు).
11.26.34
शिखण्डिनं च पाञ्चाल्यं धृष्टद्युम्नं च पार्षतम् ।
युधामन्युं च विक्रान्तमुत्तमौजसमेव च ॥ ११.२६.३४ ॥
శిఖండిని, పాంచాల్యుడు ధృష్టద్యుమ్నుడిని, పృషతుని కుమారుడిని, విక్రాంతుడు యుధామన్యుని, ఉత్తమౌజసుని కూడా (దహనం చేశారు).
11.26.35
कौसल्यं द्रौपदेयांश्च शकुनिं चापि सौबलम् ।
अचलं वृषकं चैव भगदत्ते च पार्थिवम् ॥ ११.२६.३५ ॥
కౌసల్యుడిని, ద్రౌపదీ పుత్రులను, సుబలుని కుమారుడు శకునిని, అచలుని, వృషకుని, రాజు భగదత్తుడిని కూడా (దహనం చేశారు).
11.26.36
कर्णं वैकर्तनं चैव सहपुत्रममर्षणम् ।
केकयांश्च महेष्वासांस्त्रिगर्तांश्च महारथान् ॥ ११.२६.३६ ॥
వికర్తనుని కుమారుడు కర్ణుడిని, అతని కుమారునితో సహా అమర్షుడిని, కేకయ మహాధనుర్ధరులను, త్రిగర్త మహారథులను కూడా (దహనం చేశారు).
11.26.37
घटोत्कचं राक्षसेन्द्रं बकभ्रातरमेव च ।
अलम्बुसं राक्षसेन्द्रं जलसन्धं च पार्थिवम् ॥ ११.२६.३७ ॥
ఘటోత్కచుడిని, రాక్షసేంద్రుడిని, బకుని సోదరుడిని, అలంబుసుడనే రాక్షసేంద్రుడిని, రాజైన జలసంధుడిని కూడా.
11.26.38
एतांश्चान्यांस्च सुबहून्पार्थिवांश्च सहस्रशः ।
धृतधाराहुतैर्दीप्तैः पावकैः समदाहयन्। ॥ ११.२६.३८ ॥
వీరిని, ఇతర వేలకొలది రాజులను కూడా, ధారలుగా పోయబడిన ప్రజ్వలించే ఆహుతులతో అగ్నులలో పూర్తిగా దహించారు.
11.26.39
पितृमेधाश्च केषाञ्चित्प्रावर्तन्त महात्मनाम् ।
सामभिश्चाप्यगायन्त तेऽन्वशासत चापरैः ॥ ११.२६.३९ ॥
కొందరు మహాత్ములకు పితృమేధ క్రతువులు ప్రారంభమయ్యాయి; సామగానాలు పాడబడ్డాయి, వారికి ఇతరులు ఆదేశించారు.
11.26.40
साम्नामृचां च नादेन स्त्रीणां च रुदितस्वनैः ।
कश्मलं सर्वभूतानां निशायां समपद्यत ॥ ११.२६.४० ॥
సామగానాలు, ఋక్కుల నాదంతోనూ, స్త్రీల రోదనధ్వనులతోనూ, రాత్రి సమస్త ప్రాణులకు కలకలం కలిగింది.
11.26.41
हुताश्च तत्प्रदीप्ताश्च दीप्यमानाश्च पावकाः ।
नभसीवान्वदृश्यन्त ग्रहास्तन्वभ्रसंवृताः ॥ ११.२६.४१ ॥
ఆహుతులైన, ప్రజ్వలించిన, ప్రకాశిస్తున్న అగ్నులు ఆకాశంలో, పల్చని మేఘాలతో కప్పబడిన గ్రహాల వలె కనిపించాయి.
11.26.42
ये चाप्यनाथास्तत्रासन्नानादेशसमागताः ।
तांश्च सर्वान्समानीय राशीकृत्वा सहस्रशः ॥ ११.२६.४२ ॥
అక్కడ అనాథులుగా ఉన్నవారు, వివిధ దేశాల నుండి చేరినవారు, వారందరినీ ఒకచోట చేర్చి వేలకొలది రాశులుగా పోగుచేసి.
11.26.43
चित्वा दारुभिरव्यग्रैः प्रभूतैः स्नेहपाचितैः ।
दाहयामास तान्सर्वान्विदुरो राजशासनात् ॥ ११.२६.४३ ॥
రాజాజ్ఞ ప్రకారం విదురుడు శ్రద్ధగా చీల్చిన, నూనెలో నానబెట్టిన అనేక కట్టెలతో వారందరినీ దహింపజేశాడు.
11.26.44
कारयित्वा क्रियास्तेषां कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य गङ्गामभिमुखोऽगमत् ॥ ११.२६.४४ ॥
కురురాజు యుధిష్ఠిరుడు వారి అంత్యక్రియలు జరిపించి, ధృతరాష్ట్రుడిని ముందుంచుకొని గంగ వైపు వెళ్లాడు.