മഹാഭാരതം · അധ്യായം 11.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.26.1
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ गान्धारि मा च शोके मनः कृथाः ।
तवैव ह्यपराधेन कुरवो निधनं गताः ॥ ११.२६.१ ॥
എഴുന്നേൽക്കൂ, എഴുന്നേൽക്കൂ ഗാന്ധാരീ! ശോകത്തിൽ മനസ്സ് വയ്ക്കരുത്. നിന്റെ തെറ്റുകൊണ്ടുതന്നെയാണ് കുരുക്കൾ നാശത്തിലെത്തിയത്.
11.26.2
यत्त्वं पुत्रं दुरात्मानमीर्षुमत्यन्तमानिनम् ।
दुर्योधनं पुरस्कृत्य दुष्कृतं साधु मन्यसे ॥ ११.२६.२ ॥
ദുരാത്മാവും അസൂയാലുവും അത്യന്തം അഹങ്കാരിയുമായ മകൻ ദുര്യോധനനെ മുന്നിൽ നിർത്തി നീ ദുഷ്കർമ്മത്തെ നല്ലതായി കരുതുന്നു.
11.26.3
निष्ठुरं वैरपुरुषं वृद्धानां शासनातिगम् ।
कथमात्मकृतं दोषं मय्याधातुमिहेच्छसि ॥ ११.२६.३ ॥
ക്രൂരനും വൈരമുള്ളവനും മുതിർന്നവരുടെ കല്പന ലംഘിച്ചവനുമായ മനുഷ്യന്റെ സ്വന്തം കുറ്റം എന്റെമേൽ ചുമത്താൻ നീ ഇവിടെ എങ്ങനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
11.26.4
मृतं वा यदि वा नष्टं योऽतीतमनुशोचति ।
दुःखेन लभते दुःखं द्वावनर्थौ प्रपद्यते ॥ ११.२६.४ ॥
മരിച്ചതോ നഷ്ടപ്പെട്ടതോ ആയ ഭൂതകാല വസ്തുവിനെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കുന്നവൻ ദുഃഖത്താൽ ദുഃഖം തന്നെ നേടുന്നു; രണ്ട് അനർത്ഥങ്ങളിൽ എത്തുന്നു.
11.26.5
तपोर्थीयं ब्राह्मणी धत्त गर्भं ।
गौर्वोढारं धावितारं तुरङ्गी।
शूद्रा दासं पशुपालं च वैश्या ।
वधार्थीयं त्वद्विधा राजपुत्री ॥ ११.२६.५ ॥
ബ്രാഹ്മണി തപസ്സിനായി ഗർഭം ധരിക്കുന്നു; പശു ഭാരം ചുമക്കുന്നവനെയും, കുതിര ഓടുന്നവനെയും, ശൂദ്രസ്ത്രീ ദാസനെയും, വൈശ്യസ്ത്രീ ഇടയനെയും പ്രസവിക്കുന്നു; എന്നാൽ നിന്നെപ്പോലുള്ള രാജകുമാരി വധത്തിനായി ഗർഭം ധരിച്ചു.
11.26.6
तच्छ्रुत्वा वासुदेवस्य पुनरुक्तं वचोऽप्रियम् ।
तूष्णीं बभूव गान्धारी शोकव्याकुललोचना ॥ ११.२६.६ ॥
വാസുദേവന്റെ ആ ആവർത്തിച്ച അപ്രിയ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ശോകത്താൽ വ്യാകുലമായ കണ്ണുകളുള്ള ഗാന്ധാരി മൗനിയായി.
11.26.7
धृतराष्ट्रस्तु राजर्षिर्निगृह्याबुद्धिजं तमः ।
पर्यपृच्छत धर्मज्ञो धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ ११.२६.७ ॥
രാജർഷിയായ ധൃതരാഷ്ട്രർ അവിവേകത്താൽ ജനിച്ച മോഹത്തെ അടക്കി, ധർമ്മജ്ഞനായ ധർമ്മരാജൻ യുധിഷ്ഠിരനോട് ചോദിച്ചു.
11.26.8
जीवतां परिमाणज्ञः सैन्यानामसि पाण्डव ।
हतानां यदि जानीषे परिमाणं वदस्वं मे ॥ ११.२६.८ ॥
പാണ്ഡവാ, ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന സൈന്യങ്ങളുടെ എണ്ണം നിനക്കറിയാം; കൊല്ലപ്പെട്ടവരുടെ എണ്ണം അറിയാമെങ്കിൽ എന്നോട് പറയൂ.
11.26.9
दशायुतसहस्राणि सहस्राणि च विंशतिः ।
कोट्यः षष्टिश्च षट् चैव ह्यस्मिन्राजन्मृधे हताः ॥ ११.२६.९ ॥
രാജാവേ, ഈ യുദ്ധത്തിൽ പത്ത് അയുതം ആയിരം, ഇരുപതിനായിരം, അറുപത് കോടി, ആറ് പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
11.26.10
आलक्षाणां च वीराणां सहस्राणि चतुर्दश ।
दश चान्यानि राजेन्द्र शतं षष्टिश्च भारत ॥ ११.२६.१० ॥
രാജേന്ദ്രാ, ആലക്ഷ വീരന്മാരിൽ പതിനാലായിരവും മറ്റ് പത്തും നൂറ്റി അറുപതും, ഭാരതാ.
11.26.11
युधिष्ठिरगतिं कां ते गताः पुरुषसत्तम ।
आचक्ष्व मे महाबाहो सर्वज्ञो ह्यसि मे मतः ॥ ११.२६.११ ॥
പുരുഷോത്തമാ, അവർ ഏത് ഗതി നേടി? മഹാബാഹോ, എന്നോട് പറയൂ; നീ സർവ്വജ്ഞനാണെന്നാണ് എന്റെ വിശ്വാസം.
11.26.12
यैर्हुतानि शरीराणि हृष्टैः परमसंयुगे ।
देवराजसमाँल्लोकान्गतास्ते सत्यविक्रमाः ॥ ११.२६.१२ ॥
ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ ശരീരം അർപ്പിച്ച സത്യവിക്രമികൾ ദേവേന്ദ്രനു തുല്യമായ ലോകങ്ങളിൽ എത്തി.
11.26.13
ये त्वहृष्टेन मनसा मर्तव्यमिति भारत ।
युध्यमाना हताः सङ्ख्ये गन्धर्वैः सह सङ्गताः ॥ ११.२६.१३ ॥
ഭാരതാ, മനസ്സിൽ സന്തോഷമില്ലാതെ 'മരിക്കണം' എന്ന് കരുതി യുദ്ധം ചെയ്ത് രണത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ടവർ ഗന്ധർവന്മാരോടൊപ്പം ചേർന്നു.
11.26.14
ये च सङ्ग्रामभूमिष्ठा याचमानाः पराङ्मुखाः ।
शस्त्रेण निधनं प्राप्ता गतास्ते गुह्यकान्प्रति ॥ ११.२६.१४ ॥
യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് യാചിച്ചും പുറം തിരിഞ്ഞും ആയുധത്താൽ മരണം പ്രാപിച്ചവർ ഗുഹ്യകന്മാരുടെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
11.26.15
पात्यमानाः परैर्ये तु हीयमाना निरायुधाः ।
हीनिषेवा महात्मानः परानभिमुखा रणे ॥ ११.२६.१५ ॥
ശത്രുക്കളാൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ട്, ആയുധമില്ലാതെ ക്ഷയിച്ച്, ലജ്ജ പാലിച്ച്, യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ അഭിമുഖീകരിച്ച മഹാത്മാക്കൾ.
11.26.16
छिद्यमानाः शितैः शस्त्रैः क्षत्रधर्मपरायणाः ।
हतास्ते ब्रह्मसदनं गता वीराः सुवर्चसः ॥ ११.२६.१६ ॥
മൂർച്ചയുള്ള ആയുധങ്ങളാൽ ഛേദിക്കപ്പെട്ട്, ക്ഷത്രധർമ്മത്തിൽ നിഷ്ഠരായി വധിക്കപ്പെട്ട ആ തേജസ്വികളായ വീരന്മാർ ബ്രഹ്മലോകത്തേക്ക് പോയി.
11.26.17
ये त्वत्र निहता राजन्नन्तरायोधनं प्रति ।
यथाकथञ्चित्पुरुषास्ते गता ह्युत्तरां गतिम् ॥ ११.२६.१७ ॥
രാജാവേ, ഇവിടെ യുദ്ധഭൂമിയുടെ നടുവിൽ എങ്ങനെയോ വധിക്കപ്പെട്ട പുരുഷന്മാർ ഉത്തമഗതി പ്രാപിച്ചു.
11.26.18
केन ज्ञानबलेनैव पुत्र पश्यसि सिद्धवत् ।
तन्मे वद महाबाहो श्रोतव्यं यदि वै मया ॥ ११.२६.१८ ॥
മകനേ, ഏത് ജ്ഞാനബലത്താലാണ് നീ സിദ്ധനെപ്പോലെ കാണുന്നത്? മഹാബാഹോ, ഞാൻ കേൾക്കാൻ യോഗ്യനെങ്കിൽ അത് എനിക്ക് പറയുക.
11.26.19
निदेशाद्भवतः पूर्वं वने विचरता मया ।
तीर्थयात्राप्रसङ्गेन सम्प्राप्तोऽयमनुग्रहः ॥ ११.२६.१९ ॥
നിങ്ങളുടെ കല്പനയാൽ മുൻപ് കാട്ടിൽ സഞ്ചരിച്ചപ്പോൾ, തീർത്ഥയാത്രയുടെ സന്ദർഭത്തിൽ ഞാൻ ഈ അനുഗ്രഹം നേടി.
11.26.20
देवर्षिर्लोमशो दृष्टस्ततः प्राप्तोऽस्म्यनुस्मृतिम् ।
दिव्यं चक्षुरपि प्राप्तं ज्ञानयोगेन वै पुरा ॥ ११.२६.२० ॥
ദേവർഷി ലോമശനെ ഞാൻ കണ്ടു; അപ്പോൾ എനിക്ക് ഓർമ്മ വന്നു. മുൻപ് ജ്ഞാനയോഗത്താൽ ദിവ്യ ചക്ഷുസ്സും ഞാൻ നേടിയിരുന്നു.
11.26.21
ये त्वनाथा जनास्तात नाथवन्तश्च पाण्डव ।
कच्चित्तेषां शरीराणि धक्ष्यन्ति विधिपूर्वकम् ॥ ११.२६.२१ ॥
അനാഥരായ ജനങ്ങളും സനാഥരായ ജനങ്ങളുമുണ്ട്; പ്രിയ പാണ്ഡവാ, അവരുടെ ശരീരങ്ങൾ വിധിപ്രകാരം ദഹിപ്പിക്കപ്പെടുമോ?
11.26.22
न येषां शान्तिकर्तारो न च येऽत्राहिताग्नयः ।
वयं च तेषां कुर्यामो बहुत्वात्तात कर्मणाम् ॥ ११.२६.२२ ॥
ശാന്തികർമ്മം ചെയ്യുന്നവരും ഇവിടെ അഗ്നിഹോത്രികളും ഇല്ലാത്തവർക്ക് — അച്ഛാ, കർമ്മങ്ങൾ ഏറെയായതിനാൽ — ഞങ്ങൾ തന്നെ അവ ചെയ്യും.
11.26.23
यान्सुपर्णाश्च गुध्राश्च विकर्षन्ति ततस्ततः ।
तेषां सङ्कर्षणा लोका भविष्यन्ति न संशयः ॥ ११.२६.२३ ॥
ഗരുഡന്മാരും കഴുകന്മാരും ആരെയൊക്കെ ഇവിടെയും അവിടെയും വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നുവോ, അവർക്ക് ആ വലിക്കുന്നവയാണ് ലോകങ്ങളാകുക — സംശയമില്ല.
11.26.24
एवमुक्त्वा महाराज कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
आदिदेश सुधर्माणं धौम्यं सूतं च सञ्जयम् ॥ ११.२६.२४ ॥
മഹാരാജാവേ, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് കുന്തീപുത്രനായ യുധിഷ്ഠിരൻ സുധർമ്മനോടും ധൗമ്യനോടും സൂതനായ സഞ്ജയനോടും കല്പിച്ചു.
11.26.25
विदुरं च महाबुद्धिं युयुत्सुं चैव कौरवम् ।
इन्द्रसेनमुखान्भृत्यान्सूतांश्चैव सहस्रशः ॥ ११.२६.२५ ॥
മഹാബുദ്ധിമാനായ വിദുരനെയും കൗരവനായ യുയുത്സുവിനെയും ഇന്ദ്രസേനൻ മുതലായ ആയിരക്കണക്കിന് ഭൃത്യന്മാരെയും സൂതന്മാരെയും (ആജ്ഞാപിച്ചു).
11.26.26
भवन्तः कारयन्त्वेषां प्रेतकार्याण्यशेषतः ।
यथा नाथवतां किञ्चिच्छरीरं न विनश्यति ॥ ११.२६.२६ ॥
നിങ്ങൾ ഇവരുടെ പ്രേതകർമ്മങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി ചെയ്യിക്കുക; രക്ഷകരുള്ളവരുടെ ഒരു ശരീരവും നശിക്കാതിരിക്കട്ടെ.
11.26.27
शासनाद्धर्मराजस्य क्षत्ता सूतश्च सञ्जयः ।
सुधर्मा धौम्यसहित इन्द्रसेनादयस्तथा ॥ ११.२६.२७ ॥
ധർമ്മരാജന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ക്ഷത്താവ് (വിദുരൻ), സൂതനായ സഞ്ജയൻ, സുധർമ്മാവ്, ധൗമ്യനോടൊപ്പം, ഇന്ദ്രസേനൻ മുതലായവരും (പ്രവർത്തിച്ചു).
11.26.28
चन्दनागुरुकाष्ठानि तथा कालीयकान्युत ।
घृतं तैलं च गन्धांश्च क्षौमाणि वसनानि च ॥ ११.२६.२८ ॥
ചന്ദനം, അകിൽ തടികൾ, കാലീയകം, നെയ്യ്, എണ്ണ, സുഗന്ധങ്ങൾ, പട്ടുവസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവയും (കൊണ്ടുവന്നു).
11.26.29
समाहृत्य महार्हाणि दारुणां चैव सञ्चयान् ।
रथांश्च मृदितास्तत्र नानाप्रहरणानि च ॥ ११.२६.२९ ॥
വിലയേറിയ വസ്തുക്കളും വിറകിന്റെ കൂമ്പാരങ്ങളും ശേഖരിച്ച്, അവിടെ തകർന്ന രഥങ്ങളും പലതരം ആയുധങ്ങളും (കൊണ്ടുവന്ന്).
11.26.30
चिताः कृत्वा प्रयत्नेन यथामुख्यान्नराधिपान् ।
दाहयामासुरव्याग्राः शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ॥ ११.२६.३० ॥
ശ്രദ്ധയോടെ ചിതകൾ ഒരുക്കി, പ്രധാനരായ രാജാക്കന്മാരെ അവരവരുടെ പദവിക്കനുസരിച്ച്, ശാന്തമനസ്സോടെ, ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം ദഹിപ്പിച്ചു.
11.26.31
दुर्योधनं च राजानं भ्रातॄंश्चास्य कर्मणा ।
शल्यं शलं च राजानं भूरिश्रवसमेव च ॥ ११.२६.३१ ॥
രാജാവായ ദുര്യോധനനെയും അവന്റെ സഹോദരന്മാരെയും, രാജാവായ ശല്യനെയും ശലനെയും ഭൂരിശ്രവസ്സിനെയും (ചടങ്ങുകളോടെ ദഹിപ്പിച്ചു).
11.26.32
जयद्रथं च राजानमभिमन्युं च भारत ।
दौःशासनिं लक्ष्मणं च धृष्टकेतुं च पार्थिवम् ॥ ११.२६.३२ ॥
രാജാവായ ജയദ്രഥനെയും, ഭാരതാ, അഭിമന്യുവിനെയും, ദുശ്ശാസനപുത്രനെയും, ലക്ഷ്മണനെയും, രാജാവായ ധൃഷ്ടകേതുവിനെയും (ദഹിപ്പിച്ചു).
11.26.33
बृहद्वलं सोमदत्तं सृञ्जयं च महारथम् ।
राजानं क्षेमधन्वानं विराटद्रुपदौ तथा ॥ ११.२६.३३ ॥
ബൃഹദ്ബലനെയും സോമദത്തനെയും മഹാരഥൻ സൃഞ്ജയനെയും രാജാവായ ക്ഷേമധന്വനെയും വിരാടനെയും ദ്രുപദനെയും (ദഹിപ്പിച്ചു).
11.26.34
शिखण्डिनं च पाञ्चाल्यं धृष्टद्युम्नं च पार्षतम् ।
युधामन्युं च विक्रान्तमुत्तमौजसमेव च ॥ ११.२६.३४ ॥
ശിഖണ്ഡിയെയും പാഞ്ചാല്യനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെയും പൃഷതപുത്രനെയും വീരനായ യുധാമന്യുവിനെയും ഉത്തമൗജസ്സിനെയും (ദഹിപ്പിച്ചു).
11.26.35
कौसल्यं द्रौपदेयांश्च शकुनिं चापि सौबलम् ।
अचलं वृषकं चैव भगदत्ते च पार्थिवम् ॥ ११.२६.३५ ॥
കൗസല്യനെയും ദ്രൗപദീപുത്രന്മാരെയും സുബലപുത്രൻ ശകുനിയെയും അചലനെയും വൃഷകനെയും രാജാവായ ഭഗദത്തനെയും (ദഹിപ്പിച്ചു).
11.26.36
कर्णं वैकर्तनं चैव सहपुत्रममर्षणम् ।
केकयांश्च महेष्वासांस्त्रिगर्तांश्च महारथान् ॥ ११.२६.३६ ॥
വികർത്തനപുത്രനായ കർണ്ണനെയും പുത്രനോടൊപ്പം അമർഷണനെയും കേകയ മഹാധനുർധരരെയും ത്രിഗർത്ത മഹാരഥന്മാരെയും (ദഹിപ്പിച്ചു).
11.26.37
घटोत्कचं राक्षसेन्द्रं बकभ्रातरमेव च ।
अलम्बुसं राक्षसेन्द्रं जलसन्धं च पार्थिवम् ॥ ११.२६.३७ ॥
ഘടോത്കചനെയും, രാക്ഷസേന്ദ്രനെയും, ബകന്റെ സഹോദരനെയും, അലംബുസനെന്ന രാക്ഷസേന്ദ്രനെയും, രാജാവായ ജലസന്ധനെയും.
11.26.38
एतांश्चान्यांस्च सुबहून्पार्थिवांश्च सहस्रशः ।
धृतधाराहुतैर्दीप्तैः पावकैः समदाहयन्। ॥ ११.२६.३८ ॥
ഇവരെയും മറ്റു ആയിരക്കണക്കിന് രാജാക്കന്മാരെയും ധാരയായി ഒഴിച്ച ജ്വലിക്കുന്ന ആഹുതികളോടെയുള്ള അഗ്നികളിൽ പൂർണ്ണമായി ദഹിപ്പിച്ചു.
11.26.39
पितृमेधाश्च केषाञ्चित्प्रावर्तन्त महात्मनाम् ।
सामभिश्चाप्यगायन्त तेऽन्वशासत चापरैः ॥ ११.२६.३९ ॥
ചില മഹാത്മാക്കൾക്ക് പിതൃമേധ കർമ്മങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു; സാമഗാനങ്ങൾ പാടി; മറ്റുള്ളവർ അവർക്ക് നിർദ്ദേശം നൽകി.
11.26.40
साम्नामृचां च नादेन स्त्रीणां च रुदितस्वनैः ।
कश्मलं सर्वभूतानां निशायां समपद्यत ॥ ११.२६.४० ॥
സാമങ്ങളുടെയും ഋക്കുകളുടെയും ശബ്ദംകൊണ്ടും സ്ത്രീകളുടെ കരച്ചിലിന്റെ ഒച്ചകൊണ്ടും രാത്രിയിൽ സർവ്വഭൂതങ്ങൾക്കും വ്യാകുലത ഉണ്ടായി.
11.26.41
हुताश्च तत्प्रदीप्ताश्च दीप्यमानाश्च पावकाः ।
नभसीवान्वदृश्यन्त ग्रहास्तन्वभ्रसंवृताः ॥ ११.२६.४१ ॥
ആഹുതികളായി, ജ്വലിക്കുന്ന, തിളങ്ങുന്ന അഗ്നികൾ ആകാശത്ത്, നേർത്ത മേഘങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ട ഗ്രഹങ്ങൾപോലെ കാണപ്പെട്ടു.
11.26.42
ये चाप्यनाथास्तत्रासन्नानादेशसमागताः ।
तांश्च सर्वान्समानीय राशीकृत्वा सहस्रशः ॥ ११.२६.४२ ॥
അവിടെ അനാഥരായി ഉണ്ടായിരുന്നവരും പല ദേശങ്ങളിൽനിന്ന് വന്നുചേർന്നവരുമായ എല്ലാവരെയും ഒരുമിച്ചുകൂട്ടി ആയിരക്കണക്കിന് കൂമ്പാരങ്ങളാക്കി.
11.26.43
चित्वा दारुभिरव्यग्रैः प्रभूतैः स्नेहपाचितैः ।
दाहयामास तान्सर्वान्विदुरो राजशासनात् ॥ ११.२६.४३ ॥
രാജാജ്ഞപ്രകാരം വിദുരൻ ശാന്തമായി പിളർന്ന, എണ്ണയിൽ കുതിർത്ത ധാരാളം വിറകുകൾകൊണ്ട് അവരെയെല്ലാം ദഹിപ്പിച്ചു.
11.26.44
कारयित्वा क्रियास्तेषां कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य गङ्गामभिमुखोऽगमत् ॥ ११.२६.४४ ॥
കുരുരാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ അവരുടെ അന്ത്യകർമ്മങ്ങൾ നടത്തിച്ച്, ധൃതരാഷ്ട്രനെ മുന്നിൽ നിർത്തി ഗംഗയുടെ നേർക്ക് പോയി.