Mahābhārata · Adhyāya 11.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.8.1
विदुरस्य तु तद्वाक्यं निशम्य कुरुसत्तमः ।
पुत्रशोकाभिसन्तप्तः पपात भुवि मूर्छितः
गते भगवति व्यासे धृतराष्ट्रो महीपतिः ।
किमचेष्टत विप्रर्षे तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ ११.८.१ ॥
Al oír estas palabras de Vidura, el mejor de los Kurus, atormentado por el dolor de sus hijos, cayó al suelo desvanecido. Oh sabio entre brahmanes, dime qué hizo el rey Dhṛtarāṣṭra cuando el venerable Vyāsa se hubo marchado.
11.8.2
तं तथा पतितं भूमौ निःसंज्ञं प्रेक्ष्य बान्धवाः ।
कृष्णद्वैपायनश्चैव क्षत्ता च विदुरस्तथा
तथैव कौरवो राजा धर्मपुत्रो महामनाः ।
कृपप्रभृतयश्चैव किमकुर्वत ते त्रयः ॥ ११.८.२ ॥
Al ver que él yacía así en el suelo, sin sentido, sus parientes, Kṛṣṇa Dvaipāyana, el mayordomo Vidura, asimismo el rey Dharmaputra de gran ánimo, Kṛpa y los demás, ¿qué hicieron esos tres?
11.8.3
सञ्जयः सुहृदश्चान्ये द्वास्था ये चास्य सम्मताः ।
जलेन सुखशीतेन तालवृन्तैश्च भारत
अश्वत्थाम्नः श्रुतं कर्म शापश्चान्योन्यकारितः ।
वृत्तान्तमुत्तरं ब्रूहि यदभाषत सञ्जयः ॥ ११.८.३ ॥
Sañjaya, sus amigos y los otros porteros que él estimaba, con agua fresca y agradable y abanicos de hojas de palma — ¡Oh Bhārata!, se oyó la hazaña de Aśvatthāman y la maldición que se lanzaron unos a otros. Cuéntame el relato posterior que contó Sañjaya.
11.8.4
पस्पर्शुश्च करैर्गात्रं वीजमानाश्च यत्नतः ।
अन्वासत चिरं कालं धृतराष्ट्रं तथाविधम्
हते दुर्योधने चैव हते सैन्ये च सर्वशः ।
सञ्जयो विगतप्रज्ञो धृतराष्ट्रमुपस्थितः ॥ ११.८.४ ॥
Lo tocaban con las manos y lo abanicaban con cuidado, y durante mucho tiempo atendieron a Dhṛtarāṣṭra en aquel estado. Cuando Duryodhana fue muerto y el ejército fue destruido por completo, Sañjaya, privado de juicio, se presentó ante Dhṛtarāṣṭra.
11.8.5
अथ दीर्घस्य कालस्य लब्धस़ञ्ज्ञो महीपतिः ।
विललाप चिरं कालं पुत्राधिभिरभिप्लुतः
आगम्य नानादेशेभ्यो नानाजनपदेश्वराः ।
पितृलोकं गता राजन्सर्वे तव सुतैः सह ॥ ११.८.५ ॥
Entonces, tras largo tiempo, el rey recobró el sentido y, abrumado por la pena de sus hijos, se lamentó durante mucho rato. Oh rey, todos los señores de los muchos reinos que habían llegado de muchas tierras habían partido al mundo de los antepasados junto con tus hijos.
11.8.6
धिगस्तु खलु मानुष्यं मानुष्ये च परिग्रहम् ।
यतोमूलानि दुःखानि सम्भवन्ति पुनःपुनः
याच्यमानेन सततं तव पुत्रेण भारत ।
घातिता पृथिवी सर्वा वैरस्यान्तं विधित्सता ॥ ११.८.६ ॥
Maldita sea, en verdad, la existencia humana y el apego a los hombres, de cuya raíz brotan una y otra vez los dolores. Oh Bhārata, cuando tu hijo exigía sin cesar, aquel que buscaba poner fin a la enemistad hizo destruir toda la tierra.
11.8.7
मित्रनाशेऽर्थनाशे च ज्ञातिसम्बन्धिनामपि ।
प्राप्यते सुमहद्दुःखं विषाग्निप्रतिमं विभो
पुत्राणामथ पौत्राणां पितॄणां च महीपते ।
आनुपूर्व्येण सर्वेषां प्रेतकार्याणि कारय ॥ ११.८.७ ॥
Oh poderoso, en la pérdida de amigos, en la pérdida de riquezas y también en la pérdida de parientes y allegados, se sufre un dolor enorme, semejante al veneno y al fuego. Oh señor de la tierra, haz que se realicen en orden los ritos fúnebres de todos ellos: de los hijos, de los nietos y de los padres.
11.8.8
येन दह्यन्ति गात्राणि येन प्रज्ञा विनश्यति ।
येनाभिभूतः पुरुषो मरणं प्रतिपद्यते
तच्छ्रुत्वा वचनं घोरं सञ्जयस्य महीपतिः ।
गतासुरिव निश्चेष्टो न्यपतत्पृथिवीतले ॥ ११.८.८ ॥
Por aquello que quema los miembros, por aquello que destruye la inteligencia, y por lo que el hombre dominado alcanza la muerte: al oír aquellas terribles palabras de Sañjaya, el señor de la tierra cayó inmóvil al suelo, como si estuviera sin vida.
11.8.9
तदिदं मरणं प्राप्तं मया भाग्यविपर्ययात् ।
तस्यान्तं नाधिगच्छामि ऋते प्राणविमोक्षणात्
तं शयानमुपागम्य पृथिव्यां पृथिवीपतिम् ।
विदुरः सर्वधर्मज्ञ इदं वचनमब्रवीत् ॥ ११.८.९ ॥
Esta muerte me ha llegado por un revés del destino; no encuentro su fin sino en la liberación de la vida. Acercándose al señor de la tierra que yacía en el suelo, Vidura, que conoce todo el dharma, pronunció estas palabras.
11.8.10
तच्चैवाहं करिष्यामि अद्यैव द्विजसत्तम ।
इत्युक्त्वा तु महात्मानं पितरं ब्रह्मवित्तमम्
उत्तिष्ठ राजन्किं शेषे मा शुचो भरतर्षभ ।
एषा वै सर्वसत्वानां लोकेश्वर परा गतिः ॥ ११.८.१० ॥
"Lo haré hoy mismo, mejor de los dvijas." Habiendo dicho esto, habló a su padre, el de alma grande, el más sabio en Brahman: "Levántate, rey, ¿por qué yaces? No te aflijas, toro de los Bharatas. Esta es la meta suprema de todos los seres, señor de los mundos."
11.8.11
धृतराष्ट्रोऽभवन्मूढः स शोकं परमं गतः ।
अभूच्च तूष्णीं राजाऽसौ ध्यायमानो महीपतिः
अभावादीनि भूतानि भावमध्यानि भारत ।
अभावनिधनान्येव तत्र का परिदेवना ॥ ११.८.११ ॥
Dhṛtarāṣṭra quedó aturdido y cayó en un dolor supremo. Aquel rey, señor de la tierra, permaneció en silencio, absorto en sus pensamientos. Oh Bhārata, los seres comienzan en la no existencia, permanecen en la existencia en medio y terminan en la no existencia. ¿Por qué, entonces, lamentarse allí?
11.8.12
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कृष्णद्वैपायनः प्रभुः ।
पुत्रशोकाभिसन्तप्तं पुत्रं वचनमब्रवीत्
न शोचन्मृतमन्वेति न शोचन्म्रियते नरः ।
एवं सांसिद्धिके लोके किमर्थमनुशोचसि ॥ ११.८.१२ ॥
Habiendo escuchado sus palabras, el señor Kṛṣṇa Dvaipāyana habló estas palabras a su hijo, atormentado por el dolor por su hijo: "El hombre que no se aflige no sigue a los muertos, y el hombre que no se aflige no muere. ¿Por qué te afliges en este mundo de perfección?"
11.8.13
धृतराष्ट्र महाबाहो शृणु वक्ष्यामि पुत्रक ।
श्रुतवानसि मेधावी धर्मार्थकुशलः प्रभो
अयुध्यमानो म्रियते युध्यमानस्तु जीवति ।
कालं प्राप्य महाराज न कश्चिदतिवर्तते ॥ ११.८.१३ ॥
Escucha, Dhṛtarāṣṭra de poderosos brazos, hijo mío. Eres sabio y prudente, señor, diestro en el dharma y en los asuntos mundanos. Quien no lucha también muere, y quien lucha también vive. Gran rey, cuando llega el tiempo, nadie lo transgrede.
11.8.14
न तेऽस्त्यविदितं किञ्चिद्वेदितव्यं परन्तप ।
अनित्यतां हि भूतानां विजानासि न संशयः
कालः कर्षति भूतानि सर्वाणि विविधानि च ।
न कालस्य प्रियः कश्चिन्न द्वेष्यः कुरुसत्तम ॥ ११.८.१४ ॥
Nada que deba saberse te es desconocido, abrasador de enemigos. Comprendes sin duda la impermanencia de los seres. El tiempo arrastra a todos los seres de toda clase. Mejor de los Kurus, el tiempo no tiene ningún amado ni ningún odiado.
11.8.15
अध्रुवे जीवलोके च स्थाने वा शाश्वते सति ।
जीविते मरणान्ते च कस्माच्छोचसि पुत्रक
यथा वायुस्तृणाग्राणि संवर्तपति सर्वतः ।
तथा कालवशं यान्ति भूतानि भरतर्षभ ॥ ११.८.१५ ॥
En un mundo de los vivos transitorio, o incluso en un lugar eterno, al final de la vida y de la muerte, ¿por qué te lamentas, hijo mío? Así como el viento agita las puntas de la hierba por todos lados, así, toro de los Bharatas, los seres van bajo el poder del tiempo.
11.8.16
प्रत्यक्षं तव राजेन्द्र वैरस्यास्य समुद्भवः ।
पुत्रं ते कारणं कृत्वा कालयोगेन निर्मितः
एकसार्थप्रयातानां सर्वेषां तत्र गामिनाम् ।
यस्य कालः प्रयात्यग्रे तत्र का परिदेवना ॥ ११.८.१६ ॥
Oh señor de reyes, el surgimiento de esta enemistad ocurrió ante tus propios ojos; con tu hijo como causa, fue producida por la unión del tiempo. Entre todos los viajeros que avanzan por un mismo camino, cuando el tiempo va primero para uno de ellos, ¿de qué sirve el lamento allí?
11.8.17
अवश्यं भवितव्ये च कुरूणां सङ्क्षये नृप ।
कस्माच्छोचसि ताञ्शूरान्गतान्परमिकां गतिम्
यांश्चापि निहतान्युद्धे राजंस्त्वमनुशोचसि ।
न शोच्या हि माहत्मानः सर्वे ते त्रिदिवं गताः ॥ ११.८.१७ ॥
Oh rey, lo que debía suceder necesariamente en la destrucción de los Kurus ha sucedido; ¿por qué, entonces, lloras por aquellos héroes que han ido a la meta suprema? También lloras por los que fueron abatidos en la batalla, oh rey; todos esos magnánimos han ido al cielo, y no son dignos de lamento.
11.8.18
जानता च महाबाहो विदुरेण महात्मना ।
यतितं सर्वयत्नेन शमं प्रति जनेश्वर
न यज्ञैर्दक्षिणावद्भिर्न तपोभिर्न विद्यया ।
तथा स्वर्गमुपायान्ति यथा शूरास्तनुत्यजः ॥ ११.८.१८ ॥
Oh poderoso de brazos, señor de los hombres, el magnánimo Vidura, que lo sabía todo, se esforzó con todo empeño por la paz; pero los hombres no alcanzan el cielo con sacrificios con dádivas, ni con austeridades, ni con el saber, como lo alcanzan los héroes que entregan sus cuerpos.
11.8.19
न च दैवकृतो मार्गः शक्यो भूतेन केनचित् ।
घटताऽपि चिरं कालं नियन्तुमिति मे मतिः
सर्वे वेदविदः शूराः सर्वे सुचरितव्रताः ।
सर्वे चाभिमुखाः क्षीणास्तत्र का परिदेवना ॥ ११.८.१९ ॥
Ninguna criatura, por mucho que se esfuerce durante largo tiempo, puede contener el camino dispuesto por el destino; ésa es mi opinión. Todos los héroes versados en los Vedas, todos los que observaron bien sus votos, todos cayeron de frente al enemigo. ¿Qué lamento cabe?
11.8.20
देवतानां हि यत्कार्यं मया प्रत्यक्षतः श्रुतम् ।
तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि यथा स्थैर्यं भवेत्तव
शरीराग्निषु शूराणां जुहुवुस्ते शराहुतीः ।
हूयमानाञ्शरांश्चैव सेहुरुत्तमपूरषाः ॥ ११.८.२० ॥
Lo que hacen los dioses, lo he oído directamente; te lo contaré por completo, para que tu ánimo se afirme. En los fuegos de los cuerpos de los héroes, los dioses vertieron ofrendas de flechas, y los mejores de los hombres soportaron las flechas al ser ofrecidas.
11.8.21
पुराऽहं परितो यातः सभामैन्द्रीं जितक्लमः ।
अपश्यं तत्र च सदा समवेतान्दिवौकसः
एवं राजंस्तवाचक्षे स्वर्ग्यं पन्थानमुत्तमम् ।
न युद्धादधिकं किञ्चित्क्षत्रियस्येह विद्यते ॥ ११.८.२१ ॥
Antaño, libre de cansancio, recorrí todas partes y llegué a la sala de asamblea de Indra, y allí vi siempre reunidos a los moradores del cielo. Oh rey, así te declaro el mejor camino que conduce al cielo: para el kṣatriya en este mundo no hay nada mayor que la batalla.
11.8.22
नारदप्रमुखांश्चापि सर्वान्देवर्षिसत्तमान् ।
तत्र चापि मया दृष्टा पृथिवी पृथिवीपते
क्षत्रियास्ते महात्मानः शूराः समितिशोभनाः ।
आशिषं परमां प्राप्ता न शोच्याः सर्व एव हि ॥ ११.८.२२ ॥
Allí vi a Nārada y a todos los mejores de los sabios divinos. Oh señor de la tierra, allí también vi a los kṣatriyas magnánimos, héroes adornados en la batalla, que han alcanzado la bendición suprema; ninguno de ellos debe ser lamentado.
11.8.23
कार्यार्थमुपसम्पन्ना देवतानां समीपतः ।
उपगम्य तदा धात्री देवानाह समागतान्
आत्मनाऽऽत्मानमाश्वास्य मा शुचः पुरुषर्षभ ।
नाद्य शोकाभिभूतस्त्वं कार्यमुत्स्नष्टुमर्हसि ॥ ११.८.२३ ॥
Dhātrī, la tierra, que se había acercado a los dioses por una tarea, se aproximó entonces a los dioses reunidos y dijo: Oh toro entre los hombres, consuélate a ti mismo; no te aflijas. Hoy no debes, abrumado por el dolor, abandonar la tarea.
11.8.24
यत्कार्यं मम युष्माभिर्ब्रह्मणः सदने तदा ।
प्रतिज्ञातं महाभागास्तच्छीघ्रं संविधीयताम् ॥ ११.८.२४ ॥
Oh bienaventurados, la tarea que entonces me prometisteis en la morada de Brahmā, que se ponga pronto en marcha.
11.8.25
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा विष्णुर्लोकनमस्कृतः ।
उवाच वाक्यं प्रहसन्प्रभुस्तां देवसंसदि ॥ ११.८.२५ ॥
Al oír sus palabras, Viṣṇu, reverenciado por los mundos, aquel señor, sonriendo, le dijo estas palabras en la asamblea de los dioses.
11.8.26
धृतराष्ट्रस्य पुत्राणां यस्तु ज्येष्ठः शतस्य वै ।
दुर्योधन इति ख्यातः स ते कार्यं करिष्यति ॥ ११.८.२६ ॥
Aquel que es el mayor de los cien hijos de Dhṛtarāṣṭra, conocido por el nombre de Duryodhana, él cumplirá tu tarea.
11.8.27
तं च प्राप्य महीपालं कृतकृत्या भविष्यसि ।
तस्यार्थे पृथिवीपालाः कुरुक्षेत्रं समागताः ॥ ११.८.२७ ॥
Habiendo obtenido a ese protector de la tierra, quedarás cumplida. Por su causa los reyes de la tierra se han reunido en Kurukṣetra.
11.8.28
अन्योन्यं घातयिष्यन्ति दृढैः शस्त्रैः प्रहारिणः ।
ततस्ते भविता देवि भारस्य युधि नाशनम् ॥ ११.८.२८ ॥
Se matarán unos a otros con armas firmes, y entonces, oh diosa, habrá en la batalla la destrucción de aquella carga.
11.8.29
गच्छ शीघ्रं स्वकं स्थानं लोकान्धारय शोभने ।
स एष ते सुतो राजँल्लोकसंहारकारणात् ॥ ११.८.२९ ॥
Ve pronto a tu propio lugar, oh radiante, y sostén los mundos. Este, tu hijo, oh rey, es la causa de la destrucción de los mundos.
11.8.30
कलेरंशः समुत्पन्नो गान्धार्या जठरे नृप ।
अमर्षी बलवाञ्शूरः क्रोधनो दुष्प्रसाधनः ॥ ११.८.३० ॥
Oh rey, una porción de Kali ha nacido en el vientre de Gāndhārī. Es intolerante, fuerte, heroico, iracundo y difícil de apaciguar.
11.8.31
दैवयोगात्समुत्पन्ना भ्रातरस्तस्य तादृशाः ।
शकुनिर्मातुलश्चैव कर्णश्च परमः सखा ॥ ११.८.३१ ॥
Por designio divino nacieron sus hermanos de esa clase, y su tío materno Śakuni, y Karṇa, su amigo supremo.
11.8.32
समुत्पन्ना विनाशार्थं पृथिव्यां सहिता नृपाः ।
यादृशो जायते राजा तादृशोऽस्य जनो भवेत् ॥ ११.८.३२ ॥
Para la destrucción de la tierra, los reyes han nacido juntos. Tal como nace el rey, tal será también su pueblo.
11.8.33
अधर्मो धर्मतां याति स्वामी चेद्धार्मिको भवेत् ।
स्वामिनो गुणदोषाभ्यां भृत्याः स्युर्नात्र संशयः ॥ ११.८.३३ ॥
Si el señor es justo, incluso la injusticia se convierte en justicia; los servidores toman su carácter de las virtudes y faltas de su señor. No hay duda de ello.
11.8.34
दुष्टं राजानमासाद्य गतास्ते तनया नृप ।
एतमर्थं महाबाहो नारदो वेद तत्त्ववित् ॥ ११.८.३४ ॥
Tras acudir a un rey perverso, tus hijos perecieron, oh rey. Oh de brazos poderosos, Nārada, conocedor de la verdad, conocía este asunto.
11.8.35
आत्मापराधात्पुत्रास्ते विनष्टाः पृथिवीपते ।
मा ताञ्शोचस्व राजेन्द्र न हि शोकेऽस्ति कारणम् ॥ ११.८.३५ ॥
Tus hijos perecieron por su propia falta, oh señor de la tierra. No los llores, oh señor de reyes; en verdad no hay causa para el dolor.
11.8.36
न हि ते पाण्डवाः स्वल्पमपराध्यन्ति भारत ।
पुत्रास्तव दुरात्मानो यैरियं घातिता मही ॥ ११.८.३६ ॥
Los Pāṇḍavas no han cometido ni la menor falta, oh Bhārata. Fueron tus hijos de mente perversa quienes masacraron esta tierra.
11.8.37
नारदेन च भद्रं ते पूर्वमेव न संशयः ।
युधिष्ठिरस्य समितौ राजसूये निवेदितम् ॥ ११.८.३७ ॥
Que te vaya bien. Nārada ya lo había declarado antes, en la asamblea de Yudhiṣṭhira durante el sacrificio Rājasūya; no hay duda.
11.8.38
पाण्डवाः कौरवाः सर्वे समासाद्य परस्परम् ।
नभविष्यन्ति कौन्तेय यत्ते कृत्यं तदाचर ॥ ११.८.३८ ॥
Oh hijo de Kuntī, si los Pāṇḍavas y los Kauravas se encuentran todos entre sí, nadie sobrevivirá. Por tanto, cumple con tu deber.
11.8.39
नारदस्य वचः श्रुत्वा तथाऽकुर्वत पाण्डवाः ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं देवगुह्यं सनातनम् ॥ ११.८.३९ ॥
Habiendo oído las palabras de Nārada, los Pāṇḍavas actuaron en consecuencia. Todo esto te ha sido contado, el secreto eterno de los dioses.
11.8.40
कथं ते शोकनाशः स्यात्प्राणेषु च दया प्रभो ।
स्नेहश्च पाण्डुपुत्रेषु ज्ञात्वा दैवकृतं विधिम् ॥ ११.८.४० ॥
Oh señor, ¿cómo podría disiparse tu dolor, y cómo podrían permanecer la compasión por los seres vivos y el afecto hacia los hijos de Pāṇḍu, una vez conocido el decreto hecho por el destino?
11.8.41
एष चार्थो महाबाहो पूर्वमेव मया श्रुतः ।
कथितो धर्मराजस्य राजसूये कुरूत्तम ॥ ११.८.४१ ॥
Oh de poderosos brazos, ya había oído este asunto antes y se lo conté al rey de la rectitud en el sacrificio Rājasūya, oh mejor de los Kurus.
11.8.42
यतितं धर्मपुत्रेण मया गुह्ये निवेदिते ।
अविग्रहे कौरवाणां दैवं तु बलवत्तरम् ॥ ११.८.४२ ॥
Cuando se lo revelé en secreto, el hijo de la rectitud se esforzó por evitar el conflicto con los Kauravas; pero el destino es mucho más fuerte.
11.8.43
अनतिक्रमणीयो हि विधी राजन्कथञ्चन ।
कृतान्तस्य तु भूतेन स्थावरेण चरेण च ॥ ११.८.४३ ॥
Oh rey, el decreto no puede transgredirse de ninguna manera; el decreto de la Muerte liga a los seres inmóviles y a los móviles.
11.8.44
भवान्धर्मपरो यत्र बुद्धिश्रेष्ठश्च भारत ।
मुह्यते प्राणिनां ज्ञात्वा गतिं चागतिमेव च ॥ ११.८.४४ ॥
Oh descendiente de Bharata, tú estás dedicado al dharma y eres el mejor en inteligencia; sin embargo te desconciertas, aunque conoces el curso y el no curso de los seres vivos.
11.8.45
त्वां तु शोकेन सन्तप्तं मुह्यमानं मुहुर्मुहुः ।
ज्ञात्वा युधिष्ठिरो राजा प्राणानपि परित्यजेत् ॥ ११.८.४५ ॥
Al saber que estás atormentado por el dolor y te turbas una y otra vez, el rey Yudhiṣṭhira incluso renunciaría a su vida.
11.8.46
कृपालुर्नित्यशो वीरस्तिर्यग्योनिगतेष्वपि ।
स कथं त्वयि राजेन्द्र कृपां नैव करिष्यति ॥ ११.८.४६ ॥
Aquel héroe, siempre compasivo incluso con los seres nacidos en vientres animales, ¿cómo no mostraría compasión por ti, oh rey de reyes?
11.8.47
मम चैव नियोगेन विधेश्चाप्यनिवर्तनाम् ।
पाण्डवानां च कारुण्यात्प्राणान्धारय भारत ॥ ११.८.४७ ॥
Por mi mandato, por el decreto inevitable del destino y por compasión hacia los Pāṇḍavas, oh Bhārata, sostén tu vida.
11.8.48
एवं ते वर्तमानस्य लोके कीर्तिर्भविष्यति ।
धर्मार्थः सुमहांस्तात तप्तं स्याच्च तपश्चिरात् ॥ ११.८.४८ ॥
Así, viviendo en el mundo, alcanzarás la fama; querido hijo, este es un gran dharma y propósito, y la larga austeridad se cumplirá.
11.8.49
पुत्रशोकं समुत्पन्नं हुताशं ज्वलितं यथा ।
प्रज्ञाम्भसा महाराज निर्वापय सदा सता ॥ ११.८.४९ ॥
El dolor por tu hijo ha surgido como un fuego ardiente; gran rey, apágalo siempre con el agua de la sabiduría, como lo hacen los sabios.
11.8.50
तच्छ्रुत्वा तस्य वचनं व्यासस्यामिततेजसः ।
मुहूर्तं समनुध्यायन्धृतराष्ट्रोऽभ्यभाषत ॥ ११.८.५० ॥
Habiendo oído aquellas palabras de Vyāsa, de radiancia inmensurable, Dhṛtarāṣṭra reflexionó un momento y luego habló.
11.8.51
महता शोकजालेन प्रणुन्नोऽस्मि द्विजोत्तम ।
नात्मानमवबुध्यामि मुह्यमानो मुहुर्मुहुः ॥ ११.८.५१ ॥
Oh, el mejor de los dvijas, soy impulsado por una gran red de dolor. Confundido una y otra vez, no me reconozco a mí mismo.
11.8.52
इदं तु वचनं श्रुत्वा तव देवनियोगजम् ।
धारयिष्याम्यहं प्राणान्यतिष्ये च न शोचितुं ॥ ११.८.५२ ॥
Habiendo escuchado esta palabra tuya, nacida del mandato de los dioses, sostendré mi vida y me esforzaré por no afligirme.
11.8.53
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं व्यासः सत्यवतीसुतः ।
धृतराष्ट्रस्य राजेन्द्र तत्रैवान्तरधीयत ॥ ११.८.५३ ॥
Oh señor de los reyes, habiendo oído estas palabras de Dhṛtarāṣṭra, Vyāsa, hijo de Satyavatī, desapareció allí mismo.