ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 11.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.8.1
विदुरस्य तु तद्वाक्यं निशम्य कुरुसत्तमः ।
पुत्रशोकाभिसन्तप्तः पपात भुवि मूर्छितः
गते भगवति व्यासे धृतराष्ट्रो महीपतिः ।
किमचेष्टत विप्रर्षे तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ ११.८.१ ॥
ವಿದುರನ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನು ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ಸಂತಪ್ತನಾಗಿ ಮೂರ್ಛಿತನಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದನು. ಭಗವಾನ್ ವ್ಯಾಸರು ಹೊರಟುಹೋದ ಮೇಲೆ ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಏನು ಮಾಡಿದನು ಎಂಬುದನ್ನು, ವಿಪ್ರರ್ಷಿಯೇ, ನನಗೆ ವಿವರಿಸಬೇಕು.
11.8.2
तं तथा पतितं भूमौ निःसंज्ञं प्रेक्ष्य बान्धवाः ।
कृष्णद्वैपायनश्चैव क्षत्ता च विदुरस्तथा
तथैव कौरवो राजा धर्मपुत्रो महामनाः ।
कृपप्रभृतयश्चैव किमकुर्वत ते त्रयः ॥ ११.८.२ ॥
ಅವನು ಹಾಗೆ ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಬಂಧುಗಳು, ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನರು, ಕ್ಷತ್ತ ವಿದುರರು, ಹಾಗೆಯೇ ಕೌರವ ರಾಜನಾದ ಮಹಾಮನಸ್ಕ ಧರ್ಮಪುತ್ರರು, ಕೃಪರೇ ಮೊದಲಾದವರು — ಆ ಮೂವರು ಏನು ಮಾಡಿದರು?
11.8.3
सञ्जयः सुहृदश्चान्ये द्वास्था ये चास्य सम्मताः ।
जलेन सुखशीतेन तालवृन्तैश्च भारत
अश्वत्थाम्नः श्रुतं कर्म शापश्चान्योन्यकारितः ।
वृत्तान्तमुत्तरं ब्रूहि यदभाषत सञ्जयः ॥ ११.८.३ ॥
ಸಂಜಯ, ಮಿತ್ರರು, ಅವನಿಗೆ ಗೌರವಾರ್ಹರಾದ ಇತರ ದ್ವಾರಪಾಲಕರು ಸುಖಶೀತಲ ನೀರಿನಿಂದ, ತಾಳೆಗರಿ ಬೀಸಣಿಗೆಗಳಿಂದ — ಓ ಭಾರತ, ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನ ಕರ್ಮ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಪರಸ್ಪರ ಕೊಟ್ಟ ಶಾಪ — ಸಂಜಯ ಹೇಳಿದ ಮುಂದಿನ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳು.
11.8.4
पस्पर्शुश्च करैर्गात्रं वीजमानाश्च यत्नतः ।
अन्वासत चिरं कालं धृतराष्ट्रं तथाविधम्
हते दुर्योधने चैव हते सैन्ये च सर्वशः ।
सञ्जयो विगतप्रज्ञो धृतराष्ट्रमुपस्थितः ॥ ११.८.४ ॥
ಅವರು ಕೈಗಳಿಂದ ಅವರ ದೇಹವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತ, ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದರು. ದುರ್ಯೋಧನನು ಹತನಾದ ಮತ್ತು ಸೇನೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾದ ನಂತರ, ವಿವೇಕ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಸಂಜಯನು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಬಳಿ ಬಂದನು.
11.8.5
अथ दीर्घस्य कालस्य लब्धस़ञ्ज्ञो महीपतिः ।
विललाप चिरं कालं पुत्राधिभिरभिप्लुतः
आगम्य नानादेशेभ्यो नानाजनपदेश्वराः ।
पितृलोकं गता राजन्सर्वे तव सुतैः सह ॥ ११.८.५ ॥
ಬಹಳ ಕಾಲದ ನಂತರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮರಳಿದ ರಾಜನು, ಮಕ್ಕಳ ದುಃಖದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಶೋಕಿಸಿದನು. ಓ ರಾಜನೇ, ನಾನಾ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ನಾನಾ ಜನಪದಗಳ ಒಡೆಯರೆಲ್ಲರೂ ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪಿತೃಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದರು.
11.8.6
धिगस्तु खलु मानुष्यं मानुष्ये च परिग्रहम् ।
यतोमूलानि दुःखानि सम्भवन्ति पुनःपुनः
याच्यमानेन सततं तव पुत्रेण भारत ।
घातिता पृथिवी सर्वा वैरस्यान्तं विधित्सता ॥ ११.८.६ ॥
ಮಾನವ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿನ ಬಾಂಧವ್ಯಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ; ಅವುಗಳ ಮೂಲದಿಂದಲೇ ದುಃಖಗಳು ಪದೇ ಪದೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಓ ಭಾರತ, ನಿನ್ನ ಮಗನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೇಡುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ, ವೈರಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯ ಬಯಸಿದವನು ಇಡೀ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿಸಿದನು.
11.8.7
मित्रनाशेऽर्थनाशे च ज्ञातिसम्बन्धिनामपि ।
प्राप्यते सुमहद्दुःखं विषाग्निप्रतिमं विभो
पुत्राणामथ पौत्राणां पितॄणां च महीपते ।
आनुपूर्व्येण सर्वेषां प्रेतकार्याणि कारय ॥ ११.८.७ ॥
ಓ ವಿಭೋ, ಮಿತ್ರರ ನಾಶದಲ್ಲಿ, ಧನನಾಶದಲ್ಲಿ, ಬಂಧುಗಳ ನಾಶದಲ್ಲಿಯೂ ವಿಷ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದುಃಖ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಓ ಮಹೀಪತಿ, ಪುತ್ರರು, ಪೌತ್ರರು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳ ಪ್ರೇತಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನೆರವೇರಿಸು.
11.8.8
येन दह्यन्ति गात्राणि येन प्रज्ञा विनश्यति ।
येनाभिभूतः पुरुषो मरणं प्रतिपद्यते
तच्छ्रुत्वा वचनं घोरं सञ्जयस्य महीपतिः ।
गतासुरिव निश्चेष्टो न्यपतत्पृथिवीतले ॥ ११.८.८ ॥
ಯಾವುದರಿಂದ ಅಂಗಗಳು ಉರಿಯುತ್ತವೆಯೋ, ಯಾವುದರಿಂದ ಬುದ್ಧಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಯಾವುದರಿಂದ ಅಭಿಭೂತನಾದ ಮನುಷ್ಯ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೋ — ಸಂಜಯನ ಆ ಘೋರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಮಹೀಪತಿ ಪ್ರಾಣವಿಲ್ಲದವನಂತೆ ಚಲನರಹಿತನಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದನು.
11.8.9
तदिदं मरणं प्राप्तं मया भाग्यविपर्ययात् ।
तस्यान्तं नाधिगच्छामि ऋते प्राणविमोक्षणात्
तं शयानमुपागम्य पृथिव्यां पृथिवीपतिम् ।
विदुरः सर्वधर्मज्ञ इदं वचनमब्रवीत् ॥ ११.८.९ ॥
ಈ ಮರಣ ನನ್ನ ಭಾಗ್ಯದ ವಿಪರ್ಯಯದಿಂದ ನನಗೆ ಬಂದಿದೆ; ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗವಲ್ಲದೆ ಇದಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದ ಆ ಮಹೀಪತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಸರ್ವಧರ್ಮಜ್ಞನಾದ ವಿದುರ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
11.8.10
तच्चैवाहं करिष्यामि अद्यैव द्विजसत्तम ।
इत्युक्त्वा तु महात्मानं पितरं ब्रह्मवित्तमम्
उत्तिष्ठ राजन्किं शेषे मा शुचो भरतर्षभ ।
एषा वै सर्वसत्वानां लोकेश्वर परा गतिः ॥ ११.८.१० ॥
ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಾನು ಇದನ್ನು ಇಂದೇ ಮಾಡುವೆನು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಮಹಾತ್ಮನೂ ಬ್ರಹ್ಮವಿದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮನೂ ಆದ ತನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಹೇಳಿದನು: ರಾಜನೇ, ಏಳು, ಏಕೆ ಮಲಗಿರುವೆ? ಶೋಕಿಸಬೇಡ, ಭರತರ್ಷಭ. ಇದೇ ಸರ್ವ ಜೀವಿಗಳ, ಲೋಕೇಶ್ವರನೇ, ಪರಮ ಗತಿ.
11.8.11
धृतराष्ट्रोऽभवन्मूढः स शोकं परमं गतः ।
अभूच्च तूष्णीं राजाऽसौ ध्यायमानो महीपतिः
अभावादीनि भूतानि भावमध्यानि भारत ।
अभावनिधनान्येव तत्र का परिदेवना ॥ ११.८.११ ॥
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಮೋಹಗೊಂಡು ಪರಮ ಶೋಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು. ಆ ರಾಜನು, ಭೂಪತಿ, ಮೌನವಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದನು. ಓ ಭಾರತ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅಭಾವದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಭಾವದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಅಭಾವದಲ್ಲೇ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಶೋಕಿಸುವುದೇಕೆ?
11.8.12
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कृष्णद्वैपायनः प्रभुः ।
पुत्रशोकाभिसन्तप्तं पुत्रं वचनमब्रवीत्
न शोचन्मृतमन्वेति न शोचन्म्रियते नरः ।
एवं सांसिद्धिके लोके किमर्थमनुशोचसि ॥ ११.८.१२ ॥
ಅವನ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರಭು ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನನು ಮಗನ ಶೋಕದಿಂದ ಸಂತಪ್ತನಾದ ಮಗನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಶೋಕಿಸದವನು ಮೃತನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಶೋಕಿಸದ ಮನುಷ್ಯನು ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಿದ್ಧಿಮಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನೀನು ಏತಕ್ಕಾಗಿ ಶೋಕಿಸುತ್ತಿರುವೆ?
11.8.13
धृतराष्ट्र महाबाहो शृणु वक्ष्यामि पुत्रक ।
श्रुतवानसि मेधावी धर्मार्थकुशलः प्रभो
अयुध्यमानो म्रियते युध्यमानस्तु जीवति ।
कालं प्राप्य महाराज न कश्चिदतिवर्तते ॥ ११.८.१३ ॥
ಮಹಾಬಾಹು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ, ಮಗನೇ, ಕೇಳು, ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ವಿದ್ವಾಂಸನು, ಬುದ್ಧಿವಂತನು, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕುಶಲನು, ಪ್ರಭುವೇ. ಯುದ್ಧ ಮಾಡದವನೂ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ, ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವವನೂ ಬದುಕುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾರಾಜನೇ, ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಯಾರೂ ಅದನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ.
11.8.14
न तेऽस्त्यविदितं किञ्चिद्वेदितव्यं परन्तप ।
अनित्यतां हि भूतानां विजानासि न संशयः
कालः कर्षति भूतानि सर्वाणि विविधानि च ।
न कालस्य प्रियः कश्चिन्न द्वेष्यः कुरुसत्तम ॥ ११.८.१४ ॥
ಶತ್ರುಸಂಹಾರಕನೇ, ತಿಳಿಯಬೇಕಾದದ್ದು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಯದಿರುವುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅನಿತ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀನು ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ಅರಿತಿರುವೆ. ಕಾಲವು ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಎಳೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಕಾಲಕ್ಕೆ ಪ್ರಿಯನೂ ಇಲ್ಲ, ದ್ವೇಷ್ಯನೂ ಇಲ್ಲ.
11.8.15
अध्रुवे जीवलोके च स्थाने वा शाश्वते सति ।
जीविते मरणान्ते च कस्माच्छोचसि पुत्रक
यथा वायुस्तृणाग्राणि संवर्तपति सर्वतः ।
तथा कालवशं यान्ति भूतानि भरतर्षभ ॥ ११.८.१५ ॥
ಅಶಾಶ್ವತವಾದ ಜೀವಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೂ, ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೂ ಮರಣದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ, ಮಗನೇ, ನೀನು ಏಕೆ ಶೋಕಿಸುತ್ತೀಯ? ಗಾಳಿಯು ಹುಲ್ಲಿನ ತುದಿಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಾಡಿಸುವಂತೆ, ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕಾಲದ ವಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ.
11.8.16
प्रत्यक्षं तव राजेन्द्र वैरस्यास्य समुद्भवः ।
पुत्रं ते कारणं कृत्वा कालयोगेन निर्मितः
एकसार्थप्रयातानां सर्वेषां तत्र गामिनाम् ।
यस्य कालः प्रयात्यग्रे तत्र का परिदेवना ॥ ११.८.१६ ॥
ರಾಜೇಂದ್ರ, ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆಯೇ ಈ ವೈರದ ಉದಯವಾಯಿತು; ನಿನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಕಾರಣವಾಗಿಸಿ ಕಾಲಯೋಗದಿಂದ ಇದು ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು. ಒಂದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಲ್ಲಿ ಯಾರ ಕಾಲ ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತದೋ, ಅಲ್ಲಿ ಶೋಕವೇಕೆ?
11.8.17
अवश्यं भवितव्ये च कुरूणां सङ्क्षये नृप ।
कस्माच्छोचसि ताञ्शूरान्गतान्परमिकां गतिम्
यांश्चापि निहतान्युद्धे राजंस्त्वमनुशोचसि ।
न शोच्या हि माहत्मानः सर्वे ते त्रिदिवं गताः ॥ ११.८.१७ ॥
ನೃಪ, ಕುರುಗಳ ನಾಶದಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಆಗಬೇಕಾದದ್ದೇ ಆಯಿತು; ಹೀಗಿರುವಾಗ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಆ ಶೂರರಿಗಾಗಿ ಏಕೆ ಶೋಕಿಸುತ್ತೀ? ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತರಾದವರಿಗಾಗಿಯೂ ನೀನು ಶೋಕಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯ; ರಾಜನ್, ಆ ಮಹಾತ್ಮರೆಲ್ಲರೂ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದರು; ಅವರು ಶೋಕಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯರಲ್ಲ.
11.8.18
जानता च महाबाहो विदुरेण महात्मना ।
यतितं सर्वयत्नेन शमं प्रति जनेश्वर
न यज्ञैर्दक्षिणावद्भिर्न तपोभिर्न विद्यया ।
तथा स्वर्गमुपायान्ति यथा शूरास्तनुत्यजः ॥ ११.८.१८ ॥
ಮಹಾಬಾಹು, ಜನೇಶ್ವರ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಲ್ಲ ಮಹಾತ್ಮ ವಿದುರ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಶ್ರಮಿಸಿದನು; ದಕ್ಷಿಣೆಯುಳ್ಳ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದಲೂ, ತಪಸ್ಸುಗಳಿಂದಲೂ, ವಿದ್ಯೆಯಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ಶೂರರು ಸ್ವರ್ಗ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಜನರು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
11.8.19
न च दैवकृतो मार्गः शक्यो भूतेन केनचित् ।
घटताऽपि चिरं कालं नियन्तुमिति मे मतिः
सर्वे वेदविदः शूराः सर्वे सुचरितव्रताः ।
सर्वे चाभिमुखाः क्षीणास्तत्र का परिदेवना ॥ ११.८.१९ ॥
ದೈವನಿಯೋಜಿತ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಯಾವ ಪ್ರಾಣಿಯೂ ಬಹುಕಾಲ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ತಡೆಯಲಾರದು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ವೇದಜ್ಞರೂ ಶೂರರೂ ಸುಚರಿತ ವ್ರತಧಾರಿಗಳೂ ಎಲ್ಲರೂ ಶತ್ರುವಿನ ಎದುರು ನಿಂತು ನಾಶವಾದರು; ಅಲ್ಲಿ ಶೋಕಿಸಲು ಏನಿದೆ?
11.8.20
देवतानां हि यत्कार्यं मया प्रत्यक्षतः श्रुतम् ।
तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि यथा स्थैर्यं भवेत्तव
शरीराग्निषु शूराणां जुहुवुस्ते शराहुतीः ।
हूयमानाञ्शरांश्चैव सेहुरुत्तमपूरषाः ॥ ११.८.२० ॥
ದೇವತೆಗಳ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಾನು ನೇರವಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದನ್ನು ನಿನಗೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರವಾಗಲೆಂದು. ಶೂರರ ದೇಹಾಗ್ನಿಗಳಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಬಾಣಾಹುತಿಗಳನ್ನು ಹೋಮಿಸಿದರು; ಹೋಮವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ ಪುರುಷರು ಸಹಿಸಿದರು.
11.8.21
पुराऽहं परितो यातः सभामैन्द्रीं जितक्लमः ।
अपश्यं तत्र च सदा समवेतान्दिवौकसः
एवं राजंस्तवाचक्षे स्वर्ग्यं पन्थानमुत्तमम् ।
न युद्धादधिकं किञ्चित्क्षत्रियस्येह विद्यते ॥ ११.८.२१ ॥
ಹಿಂದೆ ನಾನು ಆಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಸುತ್ತಾಡಿ ಇಂದ್ರನ ಸಭೆಗೆ ತಲುಪಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಸದಾ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ್ದ ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿದೆ. ರಾಜನೇ, ಹೀಗೆ ನಿನಗೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.
11.8.22
नारदप्रमुखांश्चापि सर्वान्देवर्षिसत्तमान् ।
तत्र चापि मया दृष्टा पृथिवी पृथिवीपते
क्षत्रियास्ते महात्मानः शूराः समितिशोभनाः ।
आशिषं परमां प्राप्ता न शोच्याः सर्व एव हि ॥ ११.८.२२ ॥
ನಾರದ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವರ್ಷಿಗಳನ್ನು ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡೆ. ಓ ಭೂಪತಿ, ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಮಹಾತ್ಮರಾದ, ಶೂರರಾದ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶೋಭಿಸಿದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನೂ ಕಂಡೆ; ಅವರು ಪರಮ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಶೋಚನೀಯರಲ್ಲ.
11.8.23
कार्यार्थमुपसम्पन्ना देवतानां समीपतः ।
उपगम्य तदा धात्री देवानाह समागतान्
आत्मनाऽऽत्मानमाश्वास्य मा शुचः पुरुषर्षभ ।
नाद्य शोकाभिभूतस्त्वं कार्यमुत्स्नष्टुमर्हसि ॥ ११.८.२३ ॥
ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ದೇವತೆಗಳ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದ ಧಾತ್ರಿ (ಭೂದೇವಿ) ಆಗ ಸೇರಿದ್ದ ದೇವತೆಗಳ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ಹೇಳಿದಳು: ಓ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಿನ್ನನ್ನು ನೀನೇ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿಕೋ, ಶೋಕಿಸಬೇಡ. ಇಂದು ಶೋಕದಿಂದ ವಶನಾಗಿ ನೀನು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬಾರದು.
11.8.24
यत्कार्यं मम युष्माभिर्ब्रह्मणः सदने तदा ।
प्रतिज्ञातं महाभागास्तच्छीघ्रं संविधीयताम् ॥ ११.८.२४ ॥
ಓ ಮಹಾಭಾಗ್ಯರೇ, ಬ್ರಹ್ಮನ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಆಗ ನೀವು ನನಗಾಗಿ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿರಿ.
11.8.25
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा विष्णुर्लोकनमस्कृतः ।
उवाच वाक्यं प्रहसन्प्रभुस्तां देवसंसदि ॥ ११.८.२५ ॥
ಅವಳ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಲೋಕಗಳಿಂದ ನಮಸ್ಕೃತನಾದ ವಿಷ್ಣು, ಆ ಪ್ರಭು ದೇವಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಗುತ್ತಾ ಅವಳಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
11.8.26
धृतराष्ट्रस्य पुत्राणां यस्तु ज्येष्ठः शतस्य वै ।
दुर्योधन इति ख्यातः स ते कार्यं करिष्यति ॥ ११.८.२६ ॥
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ನೂರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯನಾದ, ದುರ್ಯೋಧನ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದವನೇ ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವನು.
11.8.27
तं च प्राप्य महीपालं कृतकृत्या भविष्यसि ।
तस्यार्थे पृथिवीपालाः कुरुक्षेत्रं समागताः ॥ ११.८.२७ ॥
ಆ ಮಹೀಪಾಲನನ್ನು ಪಡೆದು ನೀನು ಕೃತಕೃತ್ಯಳಾಗುವೆ. ಅವನಿಗಾಗಿಯೇ ಭೂಪಾಲರು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.
11.8.28
अन्योन्यं घातयिष्यन्ति दृढैः शस्त्रैः प्रहारिणः ।
ततस्ते भविता देवि भारस्य युधि नाशनम् ॥ ११.८.२८ ॥
ಅವರು ದೃಢ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಪ್ರಹರಿಸಿ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಕೊಲ್ಲುವರು. ಆಗ, ದೇವಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ ಭಾರದ ನಾಶವಾಗುವುದು.
11.8.29
गच्छ शीघ्रं स्वकं स्थानं लोकान्धारय शोभने ।
स एष ते सुतो राजँल्लोकसंहारकारणात् ॥ ११.८.२९ ॥
ಬೇಗ ನಿನ್ನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗು, ಶೋಭನೆ, ಲೋಕಗಳನ್ನು ಧರಿಸು. ರಾಜನೇ, ಲೋಕಸಂಹಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದವನು ಇವನೇ ನಿನ್ನ ಮಗ.
11.8.30
कलेरंशः समुत्पन्नो गान्धार्या जठरे नृप ।
अमर्षी बलवाञ्शूरः क्रोधनो दुष्प्रसाधनः ॥ ११.८.३० ॥
ಕಲಿಯ ಅಂಶದಿಂದ ಗಾಂಧಾರಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ನೃಪ. ಅವನು ಅಸಹನೆಯುಳ್ಳವನು, ಬಲಿಷ್ಠ, ಶೂರ, ಕ್ರೋಧಿ, ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು ಕಷ್ಟದವನು.
11.8.31
दैवयोगात्समुत्पन्ना भ्रातरस्तस्य तादृशाः ।
शकुनिर्मातुलश्चैव कर्णश्च परमः सखा ॥ ११.८.३१ ॥
ದೈವಯೋಗದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಅಂಥ ಸಹೋದರರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಮಾವ ಶಕುನಿ, ಪರಮ ಮಿತ್ರ ಕರ್ಣನೂ.
11.8.32
समुत्पन्ना विनाशार्थं पृथिव्यां सहिता नृपाः ।
यादृशो जायते राजा तादृशोऽस्य जनो भवेत् ॥ ११.८.३२ ॥
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಯಾವ ರೀತಿಯ ರಾಜ ಜನಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನ ಜನರೂ ಅಂತಹವರೇ ಆಗುತ್ತಾರೆ.
11.8.33
अधर्मो धर्मतां याति स्वामी चेद्धार्मिको भवेत् ।
स्वामिनो गुणदोषाभ्यां भृत्याः स्युर्नात्र संशयः ॥ ११.८.३३ ॥
ಯಜಮಾನ ಧಾರ್ಮಿಕನಾದರೆ ಅಧರ್ಮವೂ ಧರ್ಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಜಮಾನನ ಗುಣದೋಷಗಳಿಂದಲೇ ಸೇವಕರು ಆಗುತ್ತಾರೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
11.8.34
दुष्टं राजानमासाद्य गतास्ते तनया नृप ।
एतमर्थं महाबाहो नारदो वेद तत्त्ववित् ॥ ११.८.३४ ॥
ರಾಜನೇ, ದುಷ್ಟ ರಾಜನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರರು ನಾಶವಾದರು. ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ತತ್ತ್ವಜ್ಞ ನಾರದರು ಬಲ್ಲರು.
11.8.35
आत्मापराधात्पुत्रास्ते विनष्टाः पृथिवीपते ।
मा ताञ्शोचस्व राजेन्द्र न हि शोकेऽस्ति कारणम् ॥ ११.८.३५ ॥
ಭೂಪತಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಪುತ್ರರು ತಮ್ಮದೇ ಅಪರಾಧದಿಂದ ನಾಶವಾದರು. ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಅವರಿಗಾಗಿ ದುಃಖಿಸಬೇಡ; ದುಃಖಕ್ಕೆ ನಿಜವಾಗಿ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ.
11.8.36
न हि ते पाण्डवाः स्वल्पमपराध्यन्ति भारत ।
पुत्रास्तव दुरात्मानो यैरियं घातिता मही ॥ ११.८.३६ ॥
ಭಾರತನೇ, ಪಾಂಡವರು ನಿನಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ದುರಾತ್ಮರಾದ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರರೇ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದರು.
11.8.37
नारदेन च भद्रं ते पूर्वमेव न संशयः ।
युधिष्ठिरस्य समितौ राजसूये निवेदितम् ॥ ११.८.३७ ॥
ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ನಾರದರು ಮೊದಲೇ, ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
11.8.38
पाण्डवाः कौरवाः सर्वे समासाद्य परस्परम् ।
नभविष्यन्ति कौन्तेय यत्ते कृत्यं तदाचर ॥ ११.८.३८ ॥
ಕೌಂತೇಯನೇ, ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ಕೌರವರು ಎಲ್ಲರೂ ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಾದರೆ ಯಾರೂ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಮಾಡು.
11.8.39
नारदस्य वचः श्रुत्वा तथाऽकुर्वत पाण्डवाः ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं देवगुह्यं सनातनम् ॥ ११.८.३९ ॥
ನಾರದನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಪಾಂಡವರು ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದರು. ದೇವತೆಗಳ ಶಾಶ್ವತ ರಹಸ್ಯವಾದ ಇದೆಲ್ಲವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
11.8.40
कथं ते शोकनाशः स्यात्प्राणेषु च दया प्रभो ।
स्नेहश्च पाण्डुपुत्रेषु ज्ञात्वा दैवकृतं विधिम् ॥ ११.८.४० ॥
ಓ ಪ್ರಭೋ, ದೈವ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ವಿಧಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು ನಿನ್ನ ಶೋಕ ಹೇಗೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ, ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲಿನ ದಯೆ ಮತ್ತು ಪಾಂಡುಪುತ್ರರ ಮೇಲಿನ ಸ್ನೇಹ ಹೇಗೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ?
11.8.41
एष चार्थो महाबाहो पूर्वमेव मया श्रुतः ।
कथितो धर्मराजस्य राजसूये कुरूत्तम ॥ ११.८.४१ ॥
ಓ ಮಹಾಬಾಹು, ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾನು ಮೊದಲೇ ಕೇಳಿದ್ದೆ; ರಾಜಸೂಯ ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೆ, ಓ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.
11.8.42
यतितं धर्मपुत्रेण मया गुह्ये निवेदिते ।
अविग्रहे कौरवाणां दैवं तु बलवत्तरम् ॥ ११.८.४२ ॥
ನಾನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದಾಗ ಧರ್ಮಪುತ್ರನು ಕೌರವರೊಡನೆ ವೈರವಿಲ್ಲದಂತೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು; ಆದರೆ ದೈವವು ಇನ್ನೂ ಬಲಶಾಲಿ.
11.8.43
अनतिक्रमणीयो हि विधी राजन्कथञ्चन ।
कृतान्तस्य तु भूतेन स्थावरेण चरेण च ॥ ११.८.४३ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ವಿಧಿಯನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಮೀರಲಾಗದು; ಕೃತಾಂತನ ವಿಧಿ ಚರಾಚರ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.
11.8.44
भवान्धर्मपरो यत्र बुद्धिश्रेष्ठश्च भारत ।
मुह्यते प्राणिनां ज्ञात्वा गतिं चागतिमेव च ॥ ११.८.४४ ॥
ಓ ಭರತವಂಶಜನೇ, ನೀನು ಧರ್ಮಪರನು, ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ಆದರೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗತಿ ಮತ್ತು ಅಗತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದೂ ನೀನು ಮೋಹಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತೀಯೆ.
11.8.45
त्वां तु शोकेन सन्तप्तं मुह्यमानं मुहुर्मुहुः ।
ज्ञात्वा युधिष्ठिरो राजा प्राणानपि परित्यजेत् ॥ ११.८.४५ ॥
ಶೋಕದಿಂದ ಸಂತಪ್ತನಾಗಿ ಪದೇಪದೇ ಮೋಹಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನಿನ್ನನ್ನು ಕಂಡು ರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೂ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸುವನು.
11.8.46
कृपालुर्नित्यशो वीरस्तिर्यग्योनिगतेष्वपि ।
स कथं त्वयि राजेन्द्र कृपां नैव करिष्यति ॥ ११.८.४६ ॥
ಸದಾ ಕರುಣೆಯುಳ್ಳ ಆ ವೀರನು ಪ್ರಾಣಿ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿರುವವರ ಮೇಲೂ ಕರುಣೆ ತೋರುತ್ತಾನೆ; ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಅವನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಕರುಣೆ ತೋರದಿರುತ್ತಾನೆ?
11.8.47
मम चैव नियोगेन विधेश्चाप्यनिवर्तनाम् ।
पाण्डवानां च कारुण्यात्प्राणान्धारय भारत ॥ ११.८.४७ ॥
ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದಲೂ, ವಿಧಿಯ ತಪ್ಪಿಸಲಾಗದ ನಿಯಮದಿಂದಲೂ, ಪಾಂಡವರ ಕರುಣೆಯಿಂದಲೂ, ಓ ಭಾರತ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸು.
11.8.48
एवं ते वर्तमानस्य लोके कीर्तिर्भविष्यति ।
धर्मार्थः सुमहांस्तात तप्तं स्याच्च तपश्चिरात् ॥ ११.८.४८ ॥
ಹೀಗೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದರೆ ನಿನಗೆ ಕೀರ್ತಿ ಉಂಟಾಗುವುದು; ಮಗೂ, ಇದು ಮಹಾ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನ; ದೀರ್ಘಕಾಲದ ತಪಸ್ಸೂ ಫಲಿಸುವುದು.
11.8.49
पुत्रशोकं समुत्पन्नं हुताशं ज्वलितं यथा ।
प्रज्ञाम्भसा महाराज निर्वापय सदा सता ॥ ११.८.४९ ॥
ಮಗನ ಶೋಕ ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಮಹಾರಾಜನೇ, ಪ್ರಜ್ಞೆಯೆಂಬ ನೀರಿನಿಂದ ಸದಾ ಸಜ್ಜನನಂತೆ ಅದನ್ನು ಆರಿಸು.
11.8.50
तच्छ्रुत्वा तस्य वचनं व्यासस्यामिततेजसः ।
मुहूर्तं समनुध्यायन्धृतराष्ट्रोऽभ्यभाषत ॥ ११.८.५० ॥
ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ವ್ಯಾಸರ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
11.8.51
महता शोकजालेन प्रणुन्नोऽस्मि द्विजोत्तम ।
नात्मानमवबुध्यामि मुह्यमानो मुहुर्मुहुः ॥ ११.८.५१ ॥
ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಮಹಾ ಶೋಕಜಾಲದಿಂದ ನಾನು ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಪದೇ ಪದೇ ಮೋಹಿತನಾಗಿ ನನ್ನನ್ನೇ ನಾನು ಅರಿಯಲಾರೆನು.
11.8.52
इदं तु वचनं श्रुत्वा तव देवनियोगजम् ।
धारयिष्याम्यहं प्राणान्यतिष्ये च न शोचितुं ॥ ११.८.५२ ॥
ದೇವತೆಗಳ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನಿಮ್ಮ ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ನಾನು ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಧರಿಸುವೆನು; ಶೋಕಿಸದಿರಲು ಯತ್ನಿಸುವೆನು.
11.8.53
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं व्यासः सत्यवतीसुतः ।
धृतराष्ट्रस्य राजेन्द्र तत्रैवान्तरधीयत ॥ ११.८.५३ ॥
ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸತ್ಯವತಿಯ ಮಗ ವ್ಯಾಸರು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಂತರ್ಧಾನರಾದರು.