摩诃婆罗多 · 章 12.104
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.104.1
धार्मिकोऽर्थानसंप्राप्य राजामात्यैः प्रबाधितः ।
च्युतः कोशाच्च दण्डाच्च सुखमिच्छन्कथं चरेत् ॥ १२.१०४.१ ॥
正直之人未得财富,被君王与大臣所压迫,失去国库与权杖,渴望幸福,应当如何生活?
12.104.2
अत्रायं क्षेमदर्शीय इतिहासोऽनुगीयते ।
तत्तेऽह संप्रवक्ष्यामि तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.१०४.२ ॥
此处传述着“安隐见者”的这段历史。 坚战啊,我将完整地讲给你,你要领会。
12.104.3
क्षेमदर्शी नृपसुतो यत्र क्षीणबलः पुरा ।
मुनिं कालकवृक्षीयमाजमामेति नः श्रुतम्।
तं पप्रच्छानुसंगृह्य कृच्छ्रामापदमास्थितः ॥ १२.१०४.३ ॥
我们听说,一位名为“安隐见者”的王子,昔日力量衰弱,曾去拜见名叫迦拉卡伏栗叉的仙人;陷于艰难的困境中,他抓住仙人并向他请教。
12.104.4
अर्थेषु मागी पुरुष ईहमानः पुनः पुनः ।
अलब्ध्वा मद्विधो राज्यं ब्रह्मन्किं कर्तुमर्हति ॥ १२.१०४.४ ॥
人追求财富,反复努力,却像我一样不能得到王国,婆罗门啊,他应当怎么做?
12.104.5
अन्यत्र मरणाद्दैन्यादन्यत्र परसंश्रयात् ।
क्षुद्रादन्यत्र चाचारात्तन्ममाचक्ष्व सत्तम ॥ १२.१०४.५ ॥
除了死亡,除了困苦,除了依赖他人,除了卑劣的行为之外——善人之最,请把这些告诉我。
12.104.6
व्याधिनां चाभिपन्नस्य मानसेनेतरेण वा ।
बहुश्रुतः कृतप्रज्ञस्त्वद्विधः शरणं भवेत् ॥ १२.१०४.६ ॥
对于被疾病或心灵及其他苦难所困扰的人,像你这样博学而智慧成熟的人应当成为他的依靠。
12.104.7
निर्विद्य हि नरः कामान्नियम्य सुखमेधते ।
त्वक्त्वा प्रीतिं च शोकं च लब्ध्वा बुद्धिमयं वसु ॥ १२.१०४.७ ॥
人若厌离欲望并加以克制,便在幸福中兴盛;舍弃喜爱与忧愁,便得到由智慧构成的财富。
12.104.8
सुखमर्थाश्रयं येषामनुशोचामि तानहम् ।
मम ह्यर्थाः सुबहवो नष्टाः स्वप्नगता इव ॥ १२.१०४.८ ॥
我为那些幸福依赖财富的人而悲伤。我的许多财富已经消失,仿佛在梦中离去。
12.104.9
दुष्करं बत कुर्वन्ति महतोऽर्थांस्त्यजन्ति ये ।
वयं त्वेतान्परित्यक्तुमसतोऽपि न शक्नुमः ॥ १२.१०४.९ ॥
舍弃巨大财富的人确实做了困难的事;但我们连这些非真实之物也无法舍弃。
12.104.10
इमामवस्थां संप्राप्तं दीनमार्तं श्रिया च्युतम् ।
यदन्यत्सुखमस्तीह तद्ब्रह्मन्ननुशाधि माम् ॥ १२.१०४.१० ॥
我已陷入此境,困顿悲苦,失去了财富。婆罗门啊,请教导我这里是否还有其他的幸福。
12.104.11
कौसल्येनैवमुक्तस्तु राजपुत्रेण धीमता ।
मुनिः कालकवृक्षीयः प्रत्युवाच महाद्युतिः ॥ १२.१०४.११ ॥
当智慧的王子以此询问时,光辉卓越的迦罗迦跋利克沙仙人答道。
12.104.12
पुरस्तादेव ते बुद्धिरियं कार्या विजानतः ।
अनित्यं सर्वमेवैतदहं च मम चास्ति यत् ॥ १२.१०४.१२ ॥
你早就应当有这样的觉悟,智者啊。这一切都是无常的——我,以及属于我的一切。
12.104.13
यत्किंचिन्मन्यसेऽस्तीति सर्वं नास्तीति विद्धि तत् ।
एवं न व्यथते प्राज्ञः कृच्छ्रामप्यापदं गतः ॥ १२.१०४.१३ ॥
凡你以为存在的,都应知道其实并不存在。如此,智者即使遭遇严重的灾难,也不会悲痛。
12.104.14
यद्धि भूतं भविष्यच्च ध्रुवं तन्न भविष्यति ।
एवं विदितवेद्यस्त्वमनर्थेभ्यः प्रमोक्ष्यसे ॥ १२.१०४.१४ ॥
已经存在和将要存在的,必定不会恒常,也不会长存。你如此了知应当了知之理,便将从灾祸中解脱。
12.104.15
ये च पूर्वसमारम्भा ये च पूर्वतरे परे ।
सर्वं नास्तीति ते चैव तज्ज्ञात्वा को नु संज्वरेत् ॥ १२.१०४.१५ ॥
所有过去的开端,以及比它们更早或更晚的,都不存在。知道这一点,谁还会忧伤呢?
12.104.16
भूत्वा च न भवत्येतदभूत्वा च भविष्यति ।
शोके न ह्यस्ति सामर्थ्यं शोचेत स कथं नरः ॥ १२.१०४.१६ ॥
此物既曾存在,便不再存在;未曾存在者,将会存在。悲痛之中本无任何力量,那人又怎会悲伤呢?
12.104.17
क्वनु तेऽद्य पिता राजन्क्वनु तेऽद्य पितामहः ।
न त्वं पश्यसि तानद्य न त्वां पश्यन्ति तेऽपि वा ॥ १२.१०४.१७ ॥
大王啊!今天你的父亲在哪里?今天你的祖父在哪里?今天你看不见他们,他们或许也看不见你。
12.104.18
आत्मनोऽध्रुवतां पश्यंस्तांस्त्वं किमनुशोचसि ।
बुद्ध्या चैवानुबुद्ध्यस्व ध्रुवं हि न च विद्यते ॥ १२.१०४.१८ ॥
你既看到自身的无常,又为何为他们悲伤呢?请以智慧领悟:确实没有任何东西是恒常的。
12.104.19
अहं च त्वं च नृपते सुहृदः शत्रवश्च ते ।
अवश्यं न भविष्यामः सर्वं च न भविष्यति ॥ १२.१०४.१९ ॥
啊,国王!我、你、你的朋友与敌人——我们终将不存在,一切也都不会存在。
12.104.20
ये तु विंशतिवर्षा वै त्रिंशद्वर्षाश्च मानवाः ।
अर्वागेव हि ते सर्वे मरिष्यन्ति शरच्छतात् ॥ १२.१०४.२० ॥
那些二十或三十岁的人,他们都将在百秋之前死去。
12.104.21
अपि चेन्महतो वित्तान्न प्रमुच्यते पूरुषः ।
नैतन्ममेति तन्मत्वा कुर्वीत प्रियमात्मनः ॥ १२.१०४.२१ ॥
即使人无法摆脱巨大的财富,也应想着“这不是我的”,去做自己所喜爱的事。
12.104.22
अनागतं यन्न ममेति विद्या ।
दतिक्रान्तं यन्न ममेति विद्यात्।
दिष्टं बलीय इति मन्यमाना ।
स्ते पण्डितास्तत्सतां वृत्तिमाहुः ॥ १२.१०४.२२ ॥
应当知道未来之事并非我有;应当知道已过之事也并非我有。那些认为命运更强的智者,称此为善人的行为。
12.104.23
अनाढ्याश्चापि जीवन्ति राज्यं चाप्यनुशासते ।
बुद्धिपौरुषसंपन्नास्त्वया तुल्याधिका जनाः ॥ १२.१०४.२३ ॥
即便贫穷之人也能生活,甚至治理王国;具备智慧与勇力的人与你相当,甚至超过你。
12.104.24
न च त्वमिव शोचन्ति तस्मात्त्वमपि मा शुचः ।
किं न त्वं तैर्नरैः श्रेयांस्तुल्यो वा बुद्धिपौरुषैः ॥ १२.१०४.२४ ॥
他们不像你那样悲伤;所以你也不要悲伤。你难道不比那些人更优秀,或在智慧与勇力上不与他们相当吗?
12.104.25
यादृच्छिकं सर्वमासीत्तद्राज्यमिति चिन्तये ।
ह्रियते सर्वमेवेदं कालेन महता द्विज ॥ १२.१०४.२५ ॥
我想那整个王国不过是偶然而已;婆罗门啊,这一切都被伟大的时间带走了。
12.104.26
तस्यैव ह्रियमाणस्य स्रोतसेव तपोधन ।
फलमेतत्प्रपश्यामि यथालब्धेन वर्तयन् ॥ १२.१०४.२६ ॥
修苦行的人啊,如同被水流冲走一般,我看到的正是那被夺去的结果——靠所得之物而生活。
12.104.27
अनागतमतीतं च याथातथ्यविनिश्चयात् ।
नानुशोचेत कौसल्य सर्वार्थेषु तथा भव ॥ १२.१०४.२७ ॥
考萨利亚啊,凭借对真实的确定认识,不应为未来和过去忧愁;在一切事务上都要如此。
12.104.28
अवाप्यान्कामयन्नर्थान्नानवाप्यान्कदाचन ।
प्रत्युत्पन्नाननुभवन्मा शुचस्त्वमनागतान् ॥ १२.१०४.२८ ॥
渴望可得之物,从不渴望不可得之物;享受当下,不要为未来忧愁。
12.104.29
यथालब्धोपपन्नार्थैस्तथा कौसल्य रंस्यसे ।
कच्चिच्छुद्धस्वभावेन श्रिया हीनो न शोचसि ॥ १२.१०४.२९ ॥
考萨利亚啊,你将以所得和所获之物为乐。以纯净的本性,即使失去了福运,你难道不悲伤吗?
12.104.30
पुरस्ताद्भूतपूर्वत्वाद्धीनभोग्यो हि दुर्मतिः ।
धातारं गर्हते नित्यं लब्धार्थश्च न मृष्यते ॥ १२.१०४.३० ॥
因为先前享受过,失去享受的人是心术不正的愚人;他总是责怪造物主,而得到财物的人也不能容忍。
12.104.31
अनर्हानपि चैवान्यान्मन्यते श्रीमतो जनान् ।
एतस्मात्कारणादेतद्दुःखं भूयोऽनुवर्तते ॥ १२.१०४.३१ ॥
他甚至认为不配的他人胜过富有之人。因此,这种痛苦一再地回到他身上。
12.104.32
ईर्ष्याभिमानसंपन्ना राजन्पुरुषमानिनः ।
कच्चित्त्वं न तथा प्राज्ञ मत्सरी कोसलाधिप ॥ १२.१०४.३२ ॥
哦,国王,有些人充满嫉妒与傲慢,自以为是大丈夫。哦,智者,科萨拉之主,你难道不是这样吗?你难道不嫉妒吗?
12.104.33
सहस्व श्रियमन्येषां यद्यपि त्वयि नास्ति सा ।
अन्यत्रापि सतीं लक्ष्मीं कुशला भुञ्जते नराः।
अभिनिष्यन्दते देही श्रीभूतश्च द्विषज्जनात् ॥ १२.१०४.३३ ॥
即使你没有,也要忍受他人的兴盛。精明的人也享用存在于他人身上的财富。化为财富的有形者,甚至从仇敌那里流出。
12.104.34
श्रियं च पुत्रपौत्रं च मनुष्या धर्मचारिणः ।
त्यागधर्मविदो धीराः स्वयमेव त्यजन्त्युत ॥ १२.१०४.३४ ॥
奉行法的人,通晓舍弃之法的坚定者,自己就舍弃财富以及子孙。
12.104.35
त्यक्तं स्वायंभुवे वंशे शुभेन भरतेन च ।
नानारत्नसमाकीर्णं राज्यं स्फीतमिति श्रुतम् ॥ १२.१०४.३५ ॥
据说在斯瓦扬布瓦世系中,高尚的婆罗多也舍弃了充满众多珍宝的繁荣王国。
12.104.36
तथाऽन्यैर्भूमिपालैश्च त्यक्तं राज्यं महोदयम् ।
त्यक्त्वा राज्यानि ते सर्वे वने वन्यफलाशिनः।
गताश्च तपसः पारं दुःखस्यान्तं च भूमिपा ॥ १२.१०४.३६ ॥
同样,其他国王也舍弃了繁荣昌盛的王国。他们都放弃了王国,到森林中以野果为食,达到了苦行的彼岸,也达到了苦难的终结。
12.104.37
बहुसंकुसुकं दृष्ट्वा विधित्सासाधनेन च ।
तथान्ये संत्यजन्त्येव मत्वा परमदुर्लभम् ॥ १२.१०४.३७ ॥
看到它充满许多荆棘,并借助行动的欲望之手段,其他人也舍弃了它,认为它极难获得。
12.104.38
त्वं पुनः प्राज्ञरूपः सन्कृपणं परितप्यसे ।
अकाम्यान्कामयानोऽर्थान्पराधीनानुपद्रवान् ॥ १२.१०४.३८ ॥
你虽具智者之形,却又可怜地自苦,贪求那些不可欲求、依赖他人、带来烦恼的事物。
12.104.39
तां बुद्धिमनुविज्ञाय त्वमेवैनान्परित्यज ।
अनर्थाश्चार्थरूपेण ह्यर्थाश्चानर्थरूपिणः ॥ १२.१०४.३९ ॥
充分领悟那种智慧之后,你自己就舍弃这些吧:不利之事以利益的形式出现,而利益之事也具有不利的形式。
12.104.40
अर्थायैव हि केषांचिद्धननाशा भवन्त्युत ।
अनित्यं तत्सुखं मत्वा श्रियमन्ये न लिप्सते ॥ १२.१०४.४० ॥
对于某些人,财富的丧失恰恰是为了财富而发生的。认为那快乐是无常的,其他人便不贪求富贵。
12.104.41
रममाणः श्रिया कश्चिन्नान्यच्छ्रेयोऽभिमन्यते ।
तथा तस्येहमानस्य संरम्भोऽपि विनश्यति ॥ १२.१०४.४१ ॥
沉溺于富贵之人,不以他物为善;如此,那努力追求者的热情也会消失。
12.104.42
कृच्छ्राल्लब्धमभिप्रेतं यथा कौसल्य नश्यति ।
तदा निर्विद्यते सोऽर्थात्परिभग्नक्रमो नरः ॥ १२.१०४.४२ ॥
考紹利亞啊,正如费力获得的所求之物失去之后,那路途已断的人便会厌离那财富。
12.104.43
अनित्यां तां श्रियं मत्वा श्रियं वा कः परीप्सति ॥ १२.१०४.४३ ॥
知道那财富是无常的,谁还会追求财富呢?
12.104.44
धर्ममेकेऽभिपद्यन्ते कल्याणाभिजना नराः ।
परत्र सुखमिच्छन्तो निर्विद्येयुश्च लौकिकात् ॥ १२.१०४.४४ ॥
一些出身高贵的人归向法,渴望来世的幸福,并厌离世俗之事。
12.104.45
जीवितं संत्यजन्त्येके धनलोभपरा नराः ।
न जीवितार्थं मन्यन्ते पुरुषा हि धनादृते ॥ १२.१०४.४५ ॥
有些被贪求财富所驱使的人甚至舍弃生命;人们确实认为,没有财富的生活不值得过。
12.104.46
पश्य चैषां कृपणतां पश्य चैषामबुद्धिताम् ।
अध्रुवे जीविते मोहादर्थतृष्णामुपाश्रिताः ॥ १२.१०४.४६ ॥
看他们的吝啬,看他们的愚痴:在这无常的生命中,他们因迷惑而投靠于对财富的渴求。
12.104.47
संचये च विनाशान्ते मरणान्ते च जीविते ।
संयोगे च वियोगान्ते कोनु विप्रणयेन्मनः ॥ १२.१०४.४७ ॥
积聚的终点是毁灭,生命的终点是死亡,结合的终点是分离;那么谁还不把心从这些事物上移开呢?
12.104.48
धनं वा पुरुषो राजन्पुरुषं वा पुनर्धनम् ।
अवश्यं प्रजहात्येव तद्विद्वान्कोनु संज्वरेत् ॥ १२.१०४.४८ ॥
大王啊,财富必定会离开人,或人必定会离开财富;明智的人知道这一点,又怎会为之焦虑不安呢?
12.104.49
अन्यत्रोपनता ह्यापत्पुरुषं तोषयत्युत ।
तेन शान्तिं न लभते नाहमेवेति कारणात् ॥ १२.१०४.४९ ॥
因为来自他处的灾祸使人欢喜,然而他并不因此得到安宁,原因在于“不是我”。
12.104.50
अन्येषामपि नश्यन्ति सुहृदश्च धनानि च ।
पश्य बुद्ध्या मनुष्याणां तुल्यामापदमात्मनः।
नियच्छ यच्छ संयच्छ इन्द्रियाणि मनस्तथा ॥ १२.१०४.५० ॥
他人的朋友与财富也会消亡。以智慧看,人们的灾难与你的相同。约束、克制、完全控制诸根,也同样约束心意。
12.104.51
प्रतिषेद्धा न चाप्येषु दुर्बलेष्वहितेषु च ॥ १२.१०४.५१ ॥
你也不是对这些人、对弱者或对不友善者加以抗拒的人。
12.104.52
प्राप्तिसृष्टेषु भावेषु व्यपकृष्टेष्वसंभवे ।
प्रज्ञानतृप्तो विक्रान्तस्त्वद्विधो नानुशोचति ॥ १२.१०४.५२ ॥
在所得与所赐之境、被夺之物与不可能之事中,像你这样以智慧为满足的勇士不会悲伤。
12.104.53
अल्पमिच्छन्नचपलो मृदुर्दान्तः सुसंस्थितः ।
ब्रह्मचर्योपपन्नश्च त्वद्विधो नैव मुह्यति ॥ १२.१०४.५३ ॥
像你这样少欲、不浮躁、温和、自制、立足稳固并具有梵行修持的人,绝不会迷惑。
12.104.54
न त्वेव जाल्मीं कापालीं वृत्तिमेषितुमर्हसि ।
नृशंसवृत्तिं पापिष्ठां दुःखां कापुरुषोचिताम् ॥ १२.१०४.५४ ॥
然而你绝不应寻求卑劣的、如持颅者般的生计——那是残酷、极其罪恶、痛苦、只配懦夫的行为。
12.104.55
अपि मूलफलाहारो रमस्वैको महावने ।
वाग्यतः संगृहीतात्मा सर्वभूतदयान्वितः ॥ १२.१०४.५५ ॥
即使以根和果为食,也要在大林中独自欢喜;节制言语,收摄自我,对一切众生怀有慈悲。
12.104.56
सदृशं पण्डितस्यैतदीषादन्तेन हस्तिना ।
यदेको रमतेऽरण्ये यच्चाप्यल्पेन तुष्यति ॥ १२.१०४.५६ ॥
这正适合智者,如同长着犁杆般象牙的大象,独自在林中欢喜,即便少许也感到满足。
12.104.57
महाह्रदः संक्षुभित आत्मनैव प्रसीदति ।
एवं नरः स्वत्मानैव कृतप्रज्ञः प्रसीदति ॥ १२.१०४.५७ ॥
大湖即使被搅动,也会自行平静;同样,智慧坚定的人凭自身便能平静。
12.104.58
एतदेवं गतस्याहं सुखं पश्यामि केवलम् ।
असंभवे श्रियो राजन्हीनस्य सचिवादिभिः।
दैवे प्रतिनिविष्टे च किं श्रेयो मन्यते भवान् ॥ १२.१०४.५८ ॥
对于处于此种境地的我,我只看到快乐。大王啊,失去财富,被大臣等人抛弃,命运又与你作对之时,你以为什么才是善?