மகாபாரதம் · அத்தியாயம் 12.104
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.104.1
धार्मिकोऽर्थानसंप्राप्य राजामात्यैः प्रबाधितः ।
च्युतः कोशाच्च दण्डाच्च सुखमिच्छन्कथं चरेत् ॥ १२.१०४.१ ॥
தர்மசீலன் செல்வத்தைப் பெறாமல், அரசனாலும் அமைச்சர்களாலும் துன்புறுத்தப்பட்டு, கருவூலத்திலிருந்தும் தண்டத்திலிருந்தும் நீங்கியவனாய், சுகத்தை விரும்பி எவ்வாறு வாழ வேண்டும்?
12.104.2
अत्रायं क्षेमदर्शीय इतिहासोऽनुगीयते ।
तत्तेऽह संप्रवक्ष्यामि तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.१०४.२ ॥
இங்கே க்ஷேமதர்சி எனும் இந்த இதிகாசம் பாடப்படுகிறது. யுதிஷ்டிரா, அதை நான் உனக்கு முழுமையாக உரைப்பேன்; அதைக் கேள்.
12.104.3
क्षेमदर्शी नृपसुतो यत्र क्षीणबलः पुरा ।
मुनिं कालकवृक्षीयमाजमामेति नः श्रुतम्।
तं पप्रच्छानुसंगृह्य कृच्छ्रामापदमास्थितः ॥ १२.१०४.३ ॥
க்ஷேமதர்சி எனும் அரசகுமாரன், முன்பு பலம் குன்றியவனாய், காலகவிருக்ஷீய முனிவரிடம் சென்றதாக நாம் கேட்டிருக்கிறோம்; கடும் ஆபத்தில் சிக்கி அவரைப் பற்றிக்கொண்டு கேட்டான்.
12.104.4
अर्थेषु मागी पुरुष ईहमानः पुनः पुनः ।
अलब्ध्वा मद्विधो राज्यं ब्रह्मन्किं कर्तुमर्हति ॥ १२.१०४.४ ॥
செல்வத்தைத் தேடும் மனிதன் மீண்டும் மீண்டும் முயன்றும், என்னைப் போன்றவன் அரசைப் பெறாவிடில், பிராமணரே, அவன் என்ன செய்யத் தக்கவன்?
12.104.5
अन्यत्र मरणाद्दैन्यादन्यत्र परसंश्रयात् ।
क्षुद्रादन्यत्र चाचारात्तन्ममाचक्ष्व सत्तम ॥ १२.१०४.५ ॥
மரணத்தைத் தவிர, துயரத்தைத் தவிர, பிறரைச் சார்ந்திருப்பதைத் தவிர, கீழ்மையான நடத்தையைத் தவிர—ஓ சத்தமா, அதை எனக்குச் சொல்.
12.104.6
व्याधिनां चाभिपन्नस्य मानसेनेतरेण वा ।
बहुश्रुतः कृतप्रज्ञस्त्वद्विधः शरणं भवेत् ॥ १२.१०४.६ ॥
நோய்களாலோ மன அல்லது பிற துயரத்தாலோ துன்புறுபவனுக்கு, உன்னைப் போன்ற பல நூல்களைக் கற்ற, தெளிந்த அறிவுடையவன் புகலிடமாக இருக்கட்டும்.
12.104.7
निर्विद्य हि नरः कामान्नियम्य सुखमेधते ।
त्वक्त्वा प्रीतिं च शोकं च लब्ध्वा बुद्धिमयं वसु ॥ १२.१०४.७ ॥
காமங்களில் வெறுப்புற்று அவற்றை அடக்கும் மனிதன் இன்பத்தில் செழிக்கிறான். மகிழ்ச்சியையும் துயரத்தையும் விட்டு, அறிவாகிய செல்வத்தைப் பெறுகிறான்.
12.104.8
सुखमर्थाश्रयं येषामनुशोचामि तानहम् ।
मम ह्यर्थाः सुबहवो नष्टाः स्वप्नगता इव ॥ १२.१०४.८ ॥
செல்வத்தை நம்பியிருக்கும் இன்பம் உடையவர்களுக்காக நான் வருந்துகிறேன். என் பல செல்வங்கள் கனவில் சென்றவைபோல அழிந்தன.
12.104.9
दुष्करं बत कुर्वन्ति महतोऽर्थांस्त्यजन्ति ये ।
वयं त्वेतान्परित्यक्तुमसतोऽपि न शक्नुमः ॥ १२.१०४.९ ॥
பெரிய செல்வங்களைத் துறப்பவர்கள் கடினமான செயலைச் செய்கிறார்கள். ஆனால் நாம் அசத்தானவற்றையும் துறக்க இயலவில்லை.
12.104.10
इमामवस्थां संप्राप्तं दीनमार्तं श्रिया च्युतम् ।
यदन्यत्सुखमस्तीह तद्ब्रह्मन्ननुशाधि माम् ॥ १२.१०४.१० ॥
இந்த நிலையை அடைந்து, துயருற்று, வறியவனாகி, செல்வத்திலிருந்து வீழ்ந்த என்னை, பிரம்மனே, இங்குள்ள வேறு இன்பம் எதுவோ அதை எனக்குப் போதியுங்கள்.
12.104.11
कौसल्येनैवमुक्तस्तु राजपुत्रेण धीमता ।
मुनिः कालकवृक्षीयः प्रत्युवाच महाद्युतिः ॥ १२.१०४.११ ॥
கௌசல்யனால் இவ்வாறு அறிவுள்ள அரச குமாரன் கேட்கப்பட்டபோது, மகா ஒளியுடைய காலகவிருக்ஷீய முனிவர் பதிலளித்தார்.
12.104.12
पुरस्तादेव ते बुद्धिरियं कार्या विजानतः ।
अनित्यं सर्वमेवैतदहं च मम चास्ति यत् ॥ १२.१०४.१२ ॥
முன்பே உன் அறிவு இவ்வாறு இருக்க வேண்டும், அறிந்தவனே. இவை அனைத்தும் நிலையற்றவை — நானும், எனக்குரியதும்.
12.104.13
यत्किंचिन्मन्यसेऽस्तीति सर्वं नास्तीति विद्धि तत् ।
एवं न व्यथते प्राज्ञः कृच्छ्रामप्यापदं गतः ॥ १२.१०४.१३ ॥
நீ எதை 'உள்ளது' என்று நினைக்கிறாயோ, அனைத்தும் 'இல்லை' என்றே அறி. இவ்வாறு அறிவுடையவன் கொடிய துன்பத்தை அடைந்தாலும் வருந்துவதில்லை.
12.104.14
यद्धि भूतं भविष्यच्च ध्रुवं तन्न भविष्यति ।
एवं विदितवेद्यस्त्वमनर्थेभ्यः प्रमोक्ष्यसे ॥ १२.१०४.१४ ॥
இறந்ததும் வருவதும் நிலையானவை அல்ல. இவ்வாறு அறியத் தகுந்ததை அறிந்த நீ துன்பங்களிலிருந்து விடுபடுவாய்.
12.104.15
ये च पूर्वसमारम्भा ये च पूर्वतरे परे ।
सर्वं नास्तीति ते चैव तज्ज्ञात्वा को नु संज्वरेत् ॥ १२.१०४.१५ ॥
முந்தைய தொடக்கங்களும், அவற்றுக்கு முன்னும் பின்னும் உள்ளவையும் அனைத்தும் இல்லை என்பதை அறிந்த பிறகு யார்தான் வருந்துவான்?
12.104.16
भूत्वा च न भवत्येतदभूत्वा च भविष्यति ।
शोके न ह्यस्ति सामर्थ्यं शोचेत स कथं नरः ॥ १२.१०४.१६ ॥
இது இருந்த பின் இல்லாமல் போகிறது; இல்லாததாக இருந்து பின் இருக்கும். துயரில் உண்மையான வலிமை இல்லை. அப்படியிருக்க அந்த மனிதன் எப்படி வருந்துவான்?
12.104.17
क्वनु तेऽद्य पिता राजन्क्वनु तेऽद्य पितामहः ।
न त्वं पश्यसि तानद्य न त्वां पश्यन्ति तेऽपि वा ॥ १२.१०४.१७ ॥
அரசே! இன்று உன் தந்தை எங்கே? இன்று உன் பாட்டனார் எங்கே? இன்று நீ அவர்களைக் காணவில்லை; அவர்களும் உன்னைக் காணவில்லை.
12.104.18
आत्मनोऽध्रुवतां पश्यंस्तांस्त्वं किमनुशोचसि ।
बुद्ध्या चैवानुबुद्ध्यस्व ध्रुवं हि न च विद्यते ॥ १२.१०४.१८ ॥
உன்னுடைய நிலையாமையைப் பார்த்தும், நீ அவர்களுக்காக ஏன் வருந்துகிறாய்? அறிவினால் உணர்ந்துகொள், நிலையானது எதுவும் இல்லை.
12.104.19
अहं च त्वं च नृपते सुहृदः शत्रवश्च ते ।
अवश्यं न भविष्यामः सर्वं च न भविष्यति ॥ १२.१०४.१९ ॥
அரசே! நானும், நீயும், உன் நண்பர்களும் எதிரிகளும் — நாம் அனைவரும் நிச்சயமாக இருக்கமாட்டோம்; எல்லாமே இருக்காது.
12.104.20
ये तु विंशतिवर्षा वै त्रिंशद्वर्षाश्च मानवाः ।
अर्वागेव हि ते सर्वे मरिष्यन्ति शरच्छतात् ॥ १२.१०४.२० ॥
இருபது அல்லது முப்பது வயதுடைய மனிதர்கள் — அவர்கள் அனைவரும் நூறு இலையுதிர்காலங்களுக்கு முன்பே இறந்துவிடுவார்கள்.
12.104.21
अपि चेन्महतो वित्तान्न प्रमुच्यते पूरुषः ।
नैतन्ममेति तन्मत्वा कुर्वीत प्रियमात्मनः ॥ १२.१०४.२१ ॥
பெரும் செல்வத்திலிருந்தும் மனிதன் விடுபடமுடியாவிட்டாலும், 'இது என்னுடையது அல்ல' என்று நினைத்து தனக்கு இனிதானதைச் செய்ய வேண்டும்.
12.104.22
अनागतं यन्न ममेति विद्या ।
दतिक्रान्तं यन्न ममेति विद्यात्।
दिष्टं बलीय इति मन्यमाना ।
स्ते पण्डितास्तत्सतां वृत्तिमाहुः ॥ १२.१०४.२२ ॥
வரவிருப்பது என்னுடையது அல்ல என்று அறியவேண்டும்; கடந்துபோனதும் என்னுடையது அல்ல என்று அறியவேண்டும்; விதியே வலியது என்று கருதும் அந்த அறிஞர்கள் அதை நல்லோரின் நடத்தை என்கின்றனர்.
12.104.23
अनाढ्याश्चापि जीवन्ति राज्यं चाप्यनुशासते ।
बुद्धिपौरुषसंपन्नास्त्वया तुल्याधिका जनाः ॥ १२.१०४.२३ ॥
ஏழைகளும் வாழ்கிறார்கள்; அரசையும் ஆள்கின்றனர்; புத்தியும் முயற்சியும் நிறைந்த மக்கள் உன்னைப்போல் அல்லது உன்னைவிட மேலானவர்களாக இருக்கின்றனர்.
12.104.24
न च त्वमिव शोचन्ति तस्मात्त्वमपि मा शुचः ।
किं न त्वं तैर्नरैः श्रेयांस्तुल्यो वा बुद्धिपौरुषैः ॥ १२.१०४.२४ ॥
அவர்கள் உன்னைப்போல் துயருறுவதில்லை; ஆகவே நீயும் துயரப்படாதே. நீ அந்த மனிதர்களைவிட உயர்ந்தவனோ, அல்லது புத்தியிலும் முயற்சியிலும் அவர்களுக்குச் சமமானவனோ அல்லவா?
12.104.25
यादृच्छिकं सर्वमासीत्तद्राज्यमिति चिन्तये ।
ह्रियते सर्वमेवेदं कालेन महता द्विज ॥ १२.१०४.२५ ॥
அந்த அரசு முழுவதும் தற்செயலாக இருந்தது என்று நான் எண்ணுகிறேன். ஓ இருபிறப்பாளனே, இவை அனைத்தும் பெரும் காலத்தால் கொண்டு செல்லப்படுகின்றன.
12.104.26
तस्यैव ह्रियमाणस्य स्रोतसेव तपोधन ।
फलमेतत्प्रपश्यामि यथालब्धेन वर्तयन् ॥ १२.१०४.२६ ॥
ஓ தவச் செல்வனே, ஓடும் நீரோட்டத்தில் அடித்துச் செல்லப்படுவது போல, அதுவும் அபகரிக்கப்படும் அதன் பயனாக இதை நான் காண்கிறேன் — கிடைத்ததைக் கொண்டு வாழ்கிறேன்.
12.104.27
अनागतमतीतं च याथातथ्यविनिश्चयात् ।
नानुशोचेत कौसल्य सर्वार्थेषु तथा भव ॥ १२.१०४.२७ ॥
ஓ கௌசல்யா, உண்மையின் உறுதியான அறிவினால் எதிர்காலத்துக்கும் கடந்த காலத்துக்கும் துக்கப்படக்கூடாது; எல்லாப் பொருட்களிலும் அவ்வாறே இரு.
12.104.28
अवाप्यान्कामयन्नर्थान्नानवाप्यान्कदाचन ।
प्रत्युत्पन्नाननुभवन्मा शुचस्त्वमनागतान् ॥ १२.१०४.२८ ॥
அடையக்கூடியவற்றை விரும்புபவன், அடையமுடியாதவற்றை ஒருபோதும் விரும்பாதவன்; நிகழ்காலத்தை அனுபவித்து, எதிர்காலத்துக்காக நீ துக்கப்படாதே.
12.104.29
यथालब्धोपपन्नार्थैस्तथा कौसल्य रंस्यसे ।
कच्चिच्छुद्धस्वभावेन श्रिया हीनो न शोचसि ॥ १२.१०४.२९ ॥
ஓ கௌசல்யா, கிடைத்ததையும் அடைந்த பொருட்களையும் கொண்டு நீ மகிழ்வாய். தூய்மையான இயல்புடன், செல்வம் இழந்தும் நீ துக்கப்படவில்லையா?
12.104.30
पुरस्ताद्भूतपूर्वत्वाद्धीनभोग्यो हि दुर्मतिः ।
धातारं गर्हते नित्यं लब्धार्थश्च न मृष्यते ॥ १२.१०४.३० ॥
முன்பு அனுபவித்ததனால், இன்பங்களை இழந்தவன் தீய புத்தியுடையவனே; அவன் எப்போதும் படைப்பவனை நிந்திக்கிறான். பொருட்களைப் பெற்றவனும் பொறுக்கமாட்டான்.
12.104.31
अनर्हानपि चैवान्यान्मन्यते श्रीमतो जनान् ।
एतस्मात्कारणादेतद्दुःखं भूयोऽनुवर्तते ॥ १२.१०४.३१ ॥
தகுதியற்ற மற்றவர்களையும் அவன் செல்வந்தர்களைவிட உயர்ந்தவர்களாக எண்ணுகிறான். இந்தக் காரணத்தால் இந்த துன்பம் மீண்டும் மீண்டும் தொடர்கிறது.
12.104.32
ईर्ष्याभिमानसंपन्ना राजन्पुरुषमानिनः ।
कच्चित्त्वं न तथा प्राज्ञ मत्सरी कोसलाधिप ॥ १२.१०४.३२ ॥
ஓ அரசே, பொறாமையும் பெருமையும் நிறைந்து தங்களைப் பெரிய மனிதர்கள் என்று எண்ணுபவர்கள் உள்ளனர். ஓ ஞானியே, கோசல மன்னனே, நீயும் அப்படிப்பட்டவனாக இல்லையா? நீ பொறாமை கொண்டவனல்லவா?
12.104.33
सहस्व श्रियमन्येषां यद्यपि त्वयि नास्ति सा ।
अन्यत्रापि सतीं लक्ष्मीं कुशला भुञ्जते नराः।
अभिनिष्यन्दते देही श्रीभूतश्च द्विषज्जनात् ॥ १२.१०४.३३ ॥
பிறரின் செல்வத்தைப் பொறுத்துக்கொள். அது உன்னிடம் இல்லாவிட்டாலும் சரி. திறமையுள்ளோர் பிறரிடம் உள்ள செல்வத்தையும் அனுபவிக்கின்றனர். உயிருள்ளவன் செல்வமாக மாறி பகைவர்களிடமிருந்தும் வெளிப்படுகிறான்.
12.104.34
श्रियं च पुत्रपौत्रं च मनुष्या धर्मचारिणः ।
त्यागधर्मविदो धीराः स्वयमेव त्यजन्त्युत ॥ १२.१०४.३४ ॥
தர்மத்தைப் பின்பற்றும் மனிதர்கள், தியாகதர்மத்தை அறிந்த உறுதியுள்ளோர், செல்வத்தையும் மகன்களையும் பேரன்களையும் தாமாகவே துறக்கின்றனர்.
12.104.35
त्यक्तं स्वायंभुवे वंशे शुभेन भरतेन च ।
नानारत्नसमाकीर्णं राज्यं स्फीतमिति श्रुतम् ॥ १२.१०४.३५ ॥
சுவாயம்புவ வம்சத்தில் நல்லவனாகிய பரதனும் பல ரத்தினங்கள் நிறைந்த செழிப்பான ராஜ்ஜியத்தைத் துறந்தான் என்று கேள்விப்பட்டிருக்கிறோம்.
12.104.36
तथाऽन्यैर्भूमिपालैश्च त्यक्तं राज्यं महोदयम् ।
त्यक्त्वा राज्यानि ते सर्वे वने वन्यफलाशिनः।
गताश्च तपसः पारं दुःखस्यान्तं च भूमिपा ॥ १२.१०४.३६ ॥
அவ்வாறே மற்ற மன்னர்களும் மாபெரும் செழிப்புடைய ராஜ்ஜியத்தைத் துறந்தனர். ராஜ்ஜியங்களைத் துறந்து அவர்கள் அனைவரும் காட்டில் காட்டுக்கனிகளை உண்டு தவத்தின் கரையையும் துன்பத்தின் முடிவையும் அடைந்தனர்.
12.104.37
बहुसंकुसुकं दृष्ट्वा विधित्सासाधनेन च ।
तथान्ये संत्यजन्त्येव मत्वा परमदुर्लभम् ॥ १२.१०४.३७ ॥
பல முட்களால் நிறைந்ததாகக் கண்டு, செயல்படும் விருப்பத்தின் வழிமுறையால், அதை மிகவும் அரிதானது என்று எண்ணி மற்றவர்கள் அதை விட்டுவிடுகிறார்கள்.
12.104.38
त्वं पुनः प्राज्ञरूपः सन्कृपणं परितप्यसे ।
अकाम्यान्कामयानोऽर्थान्पराधीनानुपद्रवान् ॥ १२.१०४.३८ ॥
நீ ஞானியின் வடிவத்தில் இருந்தும் மீண்டும் துயரமாக வருந்துகிறாய்; விரும்பத்தகாதவையும், பிறரைச் சார்ந்தவையும், தொல்லை தருபவையுமான பொருட்களை விரும்பிக்கொண்டு.
12.104.39
तां बुद्धिमनुविज्ञाय त्वमेवैनान्परित्यज ।
अनर्थाश्चार्थरूपेण ह्यर्थाश्चानर्थरूपिणः ॥ १२.१०४.३९ ॥
அந்த அறிவை நன்கு உணர்ந்து, நீயே இவற்றை விட்டுவிடு; தீமையானவை நன்மையின் வடிவில் தோன்றும், நன்மையானவையும் தீமையின் வடிவில் இருக்கும்.
12.104.40
अर्थायैव हि केषांचिद्धननाशा भवन्त्युत ।
अनित्यं तत्सुखं मत्वा श्रियमन्ये न लिप्सते ॥ १२.१०४.४० ॥
சிலருக்கு செல்வத்தின் பொருட்டே செல்வ இழப்பு நேருகிறது. அந்த மகிழ்ச்சி நிலையற்றது என்று எண்ணி மற்றவர்கள் செல்வத்தை விரும்புவதில்லை.
12.104.41
रममाणः श्रिया कश्चिन्नान्यच्छ्रेयोऽभिमन्यते ।
तथा तस्येहमानस्य संरम्भोऽपि विनश्यति ॥ १२.१०४.४१ ॥
செல்வத்தில் மகிழும் ஒருவன் வேறெதையும் நன்மையாகக் கருதுவதில்லை; அதைப் பெற முயலும் அவனது ஆர்வமும் அழிந்துவிடுகிறது.
12.104.42
कृच्छ्राल्लब्धमभिप्रेतं यथा कौसल्य नश्यति ।
तदा निर्विद्यते सोऽर्थात्परिभग्नक्रमो नरः ॥ १२.१०४.४२ ॥
ஓ கௌசல்யா, கஷ்டப்பட்டுப் பெற்ற விரும்பிய பொருள் அழியும்போது, வழி முறிந்த அந்த மனிதன் செல்வத்தின் மீது வெறுப்படைகிறான்.
12.104.43
अनित्यां तां श्रियं मत्वा श्रियं वा कः परीप्सति ॥ १२.१०४.४३ ॥
அந்தச் செல்வம் நிலையற்றது என்று அறிந்த பிறகு, செல்வத்தை யார்தான் விரும்புவான்?
12.104.44
धर्ममेकेऽभिपद्यन्ते कल्याणाभिजना नराः ।
परत्र सुखमिच्छन्तो निर्विद्येयुश्च लौकिकात् ॥ १२.१०४.४४ ॥
நல்ல குடியில் பிறந்த சிலர் தர்மத்தை ஏற்கின்றனர்; மறுவுலகில் இன்பத்தை விரும்பி, உலகியல் பொருட்களிலிருந்து விலகுகின்றனர்.
12.104.45
जीवितं संत्यजन्त्येके धनलोभपरा नराः ।
न जीवितार्थं मन्यन्ते पुरुषा हि धनादृते ॥ १२.१०४.४५ ॥
செல்வ ஆசையில் ஈடுபட்ட சிலர் உயிரையும் துறக்கின்றனர்; மனிதர்கள் உண்மையில் செல்வமின்றி வாழ்வை வாழ்வாகக் கருதுவதில்லை.
12.104.46
पश्य चैषां कृपणतां पश्य चैषामबुद्धिताम् ।
अध्रुवे जीविते मोहादर्थतृष्णामुपाश्रिताः ॥ १२.१०४.४६ ॥
இவர்களின் கஞ்சத்தனத்தைப் பாருங்கள், இவர்களின் அறியாமையைப் பாருங்கள்; நிலையற்ற வாழ்வில் மோகத்தால் அவர்கள் செல்வ ஆசையை நாடுகின்றனர்.
12.104.47
संचये च विनाशान्ते मरणान्ते च जीविते ।
संयोगे च वियोगान्ते कोनु विप्रणयेन्मनः ॥ १२.१०४.४७ ॥
சேமிப்பின் முடிவு அழிவு, வாழ்வின் முடிவு மரணம், சேர்க்கையின் முடிவு பிரிவு; அப்படியிருக்க, யார் தன் மனத்தை அதிலிருந்து விலக்க மாட்டான்?
12.104.48
धनं वा पुरुषो राजन्पुरुषं वा पुनर्धनम् ।
अवश्यं प्रजहात्येव तद्विद्वान्कोनु संज्वरेत् ॥ १२.१०४.४८ ॥
அரசே, செல்வம் மனிதனை, அல்லது மனிதன் செல்வத்தை, நிச்சயம் விட்டுவிடுகிறது; அதை அறிந்த அறிஞன் யார் கவலைப்படுவான்?
12.104.49
अन्यत्रोपनता ह्यापत्पुरुषं तोषयत्युत ।
तेन शान्तिं न लभते नाहमेवेति कारणात् ॥ १२.१०४.४९ ॥
வேறிடத்திலிருந்து வந்த ஆபத்து மனிதனை மகிழ்விக்கிறது; அதனால் அவன் அமைதியைப் பெறுவதில்லை, 'நானே இல்லையே' என்ற காரணத்தால்.
12.104.50
अन्येषामपि नश्यन्ति सुहृदश्च धनानि च ।
पश्य बुद्ध्या मनुष्याणां तुल्यामापदमात्मनः।
नियच्छ यच्छ संयच्छ इन्द्रियाणि मनस्तथा ॥ १२.१०४.५० ॥
பிறருடைய நண்பர்களும் செல்வமும் கூட அழிகின்றன. அறிவால் பார், மனிதர்களின் ஆபத்து உன்னுடையதற்குச் சமம். புலன்களை அடக்கு, கட்டுப்படுத்து, முழுவதும் நிறுத்து; அதுபோலவே மனத்தையும்.
12.104.51
प्रतिषेद्धा न चाप्येषु दुर्बलेष्वहितेषु च ॥ १२.१०४.५१ ॥
இவர்களுக்கு எதிராக, பலவீனர்களுக்கும் பகைவர்களுக்கும் எதிராக, நீ தடுப்பவனாக இருக்கக்கூடாது.
12.104.52
प्राप्तिसृष्टेषु भावेषु व्यपकृष्टेष्वसंभवे ।
प्रज्ञानतृप्तो विक्रान्तस्त्वद्विधो नानुशोचति ॥ १२.१०४.५२ ॥
கிடைத்தவற்றிலும் அளிக்கப்பட்டவற்றிலும், பறிக்கப்பட்டவற்றிலும், இயலாததிலும், அறிவால் நிறைவுற்ற வீரன் உன்னைப் போன்றவன் துயருறுவதில்லை.
12.104.53
अल्पमिच्छन्नचपलो मृदुर्दान्तः सुसंस्थितः ।
ब्रह्मचर्योपपन्नश्च त्वद्विधो नैव मुह्यति ॥ १२.१०४.५३ ॥
சிறிதே விரும்பி, சலனமற்றவனாய், மென்மையனாய், அடக்கமுள்ளவனாய், நன்கு நிலைபெற்று, பிரம்மச்சரியத்துடன் கூடியவனாய் இருக்கும் உன்னைப் போன்றவன் மயங்குவதில்லை.
12.104.54
न त्वेव जाल्मीं कापालीं वृत्तिमेषितुमर्हसि ।
नृशंसवृत्तिं पापिष्ठां दुःखां कापुरुषोचिताम् ॥ १२.१०४.५४ ॥
ஆனால் நீ இழிந்த, கபாலியைப் போன்ற வாழ்க்கையை ஒருபோதும் நாடக்கூடாது—கொடிய நடத்தை, மிகவும் பாவமான, துன்பமான, கோழைகளுக்கு ஏற்ற அது.
12.104.55
अपि मूलफलाहारो रमस्वैको महावने ।
वाग्यतः संगृहीतात्मा सर्वभूतदयान्वितः ॥ १२.१०४.५५ ॥
வேர்களும் பழங்களும் உண்டு, பெரிய காட்டில் தனியாக மகிழ்ந்திரு; பேச்சை அடக்கி, தன்னை வசப்படுத்தி, எல்லா உயிர்களிடத்தும் கருணையுடன் இரு.
12.104.56
सदृशं पण्डितस्यैतदीषादन्तेन हस्तिना ।
यदेको रमतेऽरण्ये यच्चाप्यल्पेन तुष्यति ॥ १२.१०४.५६ ॥
இது அறிவுடையவனுக்குத் தகும்; கலப்பை-கம்பம் போன்ற தந்தமுள்ள யானை போல, காட்டில் தனியாக மகிழ்ந்து, சிறிதில் திருப்தியடைவது.
12.104.57
महाह्रदः संक्षुभित आत्मनैव प्रसीदति ।
एवं नरः स्वत्मानैव कृतप्रज्ञः प्रसीदति ॥ १२.१०४.५७ ॥
பெரிய ஏரி கலங்கினாலும் தானாகவே தெளிவடைகிறது; அதுபோல, அறிவு நிலைபெற்ற மனிதன் தன்னாலேயே அமைதியடைகிறான்.
12.104.58
एतदेवं गतस्याहं सुखं पश्यामि केवलम् ।
असंभवे श्रियो राजन्हीनस्य सचिवादिभिः।
दैवे प्रतिनिविष्टे च किं श्रेयो मन्यते भवान् ॥ १२.१०४.५८ ॥
இந்நிலையை அடைந்த எனக்கு நான் மட்டுமே இன்பத்தைக் காண்கிறேன். அரசே, செல்வம் இல்லாமல், அமைச்சர்கள் முதலியோரை இழந்து, விதி எதிராக நிற்கும்போது, நீர் எதை நன்மையாகக் கருதுகிறீர்?