Mahābhārata · Adhyāya 12.104
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.104.1
धार्मिकोऽर्थानसंप्राप्य राजामात्यैः प्रबाधितः ।
च्युतः कोशाच्च दण्डाच्च सुखमिच्छन्कथं चरेत् ॥ १२.१०४.१ ॥
Como deve viver um homem justo que, sem ter obtido riqueza, é oprimido pelo rei e seus ministros, afastado do tesouro e do cetro, desejando a felicidade?
12.104.2
अत्रायं क्षेमदर्शीय इतिहासोऽनुगीयते ।
तत्तेऽह संप्रवक्ष्यामि तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.१०४.२ ॥
Aqui se canta esta história do vidente da segurança. Ó Yudhiṣṭhira, eu a relatarei a você por completo; compreenda-a.
12.104.3
क्षेमदर्शी नृपसुतो यत्र क्षीणबलः पुरा ।
मुनिं कालकवृक्षीयमाजमामेति नः श्रुतम्।
तं पप्रच्छानुसंगृह्य कृच्छ्रामापदमास्थितः ॥ १२.१०४.३ ॥
Ouvimos que um filho de rei chamado o vidente da segurança, cujo vigor outrora diminuíra, foi ao sábio chamado Kālakavṛkṣīya; imerso em dura adversidade, agarrou-o e o interrogou.
12.104.4
अर्थेषु मागी पुरुष ईहमानः पुनः पुनः ।
अलब्ध्वा मद्विधो राज्यं ब्रह्मन्किं कर्तुमर्हति ॥ १२.१०४.४ ॥
Um homem que se esforça repetidamente em busca de riqueza e que, como eu, não consegue obter um reino, ó brâmane, o que deve ele fazer?
12.104.5
अन्यत्र मरणाद्दैन्यादन्यत्र परसंश्रयात् ।
क्षुद्रादन्यत्र चाचारात्तन्ममाचक्ष्व सत्तम ॥ १२.१०४.५ ॥
Além da morte, além da miséria, além da dependência de outros, além da conduta vil, diga-me isso, ó melhor dos justos.
12.104.6
व्याधिनां चाभिपन्नस्य मानसेनेतरेण वा ।
बहुश्रुतः कृतप्रज्ञस्त्वद्विधः शरणं भवेत् ॥ १२.१०४.६ ॥
Para quem é afligido por doenças, ou por sofrimento mental ou de outra natureza, um homem de vasta erudição e sabedoria provada como você deve ser refúgio.
12.104.7
निर्विद्य हि नरः कामान्नियम्य सुखमेधते ।
त्वक्त्वा प्रीतिं च शोकं च लब्ध्वा बुद्धिमयं वसु ॥ १२.१०४.७ ॥
O homem que, desgostoso dos desejos, os refreia, prospera na felicidade; tendo abandonado o prazer e a dor, obtém a riqueza que consiste na sabedoria.
12.104.8
सुखमर्थाश्रयं येषामनुशोचामि तानहम् ।
मम ह्यर्थाः सुबहवो नष्टाः स्वप्नगता इव ॥ १२.१०४.८ ॥
Lamento por aqueles cuja felicidade repousa na riqueza. Muitas das minhas riquezas perderam-se, como se tivessem partido num sonho.
12.104.9
दुष्करं बत कुर्वन्ति महतोऽर्थांस्त्यजन्ति ये ।
वयं त्वेतान्परित्यक्तुमसतोऽपि न शक्नुमः ॥ १२.१०४.९ ॥
Os que abandonam grandes riquezas realizam uma obra difícil; mas nós não somos capazes de abandonar nem mesmo estas coisas, que são irreais.
12.104.10
इमामवस्थां संप्राप्तं दीनमार्तं श्रिया च्युतम् ।
यदन्यत्सुखमस्तीह तद्ब्रह्मन्ननुशाधि माम् ॥ १२.१०४.१० ॥
A mim, que cheguei a esta condição, miserável e aflito, caído da prosperidade, ó sábio, ensina-me qualquer outra felicidade que haja aqui.
12.104.11
कौसल्येनैवमुक्तस्तु राजपुत्रेण धीमता ।
मुनिः कालकवृक्षीयः प्रत्युवाच महाद्युतिः ॥ १२.१०४.११ ॥
Quando assim interpelado pelo sábio filho do rei, Kauśalya, o sábio de Kālakavṛkṣa, de grande esplendor, respondeu.
12.104.12
पुरस्तादेव ते बुद्धिरियं कार्या विजानतः ।
अनित्यं सर्वमेवैतदहं च मम चास्ति यत् ॥ १२.१०४.१२ ॥
Esta compreensão deveria ter sido tua desde antes, ó conhecedor. Tudo isto é impermanente — eu e tudo o que é meu.
12.104.13
यत्किंचिन्मन्यसेऽस्तीति सर्वं नास्तीति विद्धि तत् ।
एवं न व्यथते प्राज्ञः कृच्छ्रामप्यापदं गतः ॥ १२.१०४.१३ ॥
Tudo o que julgas existir, saiba que não existe. Assim o sábio não se aflige, mesmo quando sofre uma calamidade grave.
12.104.14
यद्धि भूतं भविष्यच्च ध्रुवं तन्न भविष्यति ।
एवं विदितवेद्यस्त्वमनर्थेभ्यः प्रमोक्ष्यसे ॥ १२.१०४.१४ ॥
O que foi e o que será não é permanente e não permanecerá. Tendo assim compreendido o que deve ser conhecido, serás libertado das desgraças.
12.104.15
ये च पूर्वसमारम्भा ये च पूर्वतरे परे ।
सर्वं नास्तीति ते चैव तज्ज्ञात्वा को नु संज्वरेत् ॥ १२.१०४.१५ ॥
Todos os inícios anteriores, e os que foram ainda mais antigos ou posteriores, não existem. Sabendo isto, quem se afligiria?
12.104.16
भूत्वा च न भवत्येतदभूत्वा च भविष्यति ।
शोके न ह्यस्ति सामर्थ्यं शोचेत स कथं नरः ॥ १२.१०४.१६ ॥
Isto, tendo sido, não permanece; e o que não foi, virá a ser. Na dor não há força alguma; como então aquele homem se afligiria?
12.104.17
क्वनु तेऽद्य पिता राजन्क्वनु तेऽद्य पितामहः ।
न त्वं पश्यसि तानद्य न त्वां पश्यन्ति तेऽपि वा ॥ १२.१०४.१७ ॥
Ó rei, onde está hoje o teu pai? Onde está hoje o teu avô? Hoje tu não os vês, e eles talvez também não te vejam.
12.104.18
आत्मनोऽध्रुवतां पश्यंस्तांस्त्वं किमनुशोचसि ।
बुद्ध्या चैवानुबुद्ध्यस्व ध्रुवं हि न च विद्यते ॥ १२.१०४.१८ ॥
Vendo a tua própria impermanência, por que te afliges por eles? Compreende-o com o intelecto: nada é verdadeiramente permanente.
12.104.19
अहं च त्वं च नृपते सुहृदः शत्रवश्च ते ।
अवश्यं न भविष्यामः सर्वं च न भविष्यति ॥ १२.१०४.१९ ॥
Ó rei, eu, tu, teus amigos e teus inimigos — certamente não estaremos, e nada permanecerá.
12.104.20
ये तु विंशतिवर्षा वै त्रिंशद्वर्षाश्च मानवाः ।
अर्वागेव हि ते सर्वे मरिष्यन्ति शरच्छतात् ॥ १२.१०४.२० ॥
Aqueles homens que têm vinte ou trinta anos — todos eles morrerão antes de cem outonos.
12.104.21
अपि चेन्महतो वित्तान्न प्रमुच्यते पूरुषः ।
नैतन्ममेति तन्मत्वा कुर्वीत प्रियमात्मनः ॥ १२.१०४.२१ ॥
Mesmo que o homem não se liberte de grande riqueza, que pense: «Isto não é meu», e faça o que lhe é querido.
12.104.22
अनागतं यन्न ममेति विद्या ।
दतिक्रान्तं यन्न ममेति विद्यात्।
दिष्टं बलीय इति मन्यमाना ।
स्ते पण्डितास्तत्सतां वृत्तिमाहुः ॥ १२.१०४.२२ ॥
Deve-se saber que o que ainda não chegou não é meu; deve-se saber que o que já passou não é meu. Aqueles sábios que consideram o destino mais forte chamam isto de conduta dos bons.
12.104.23
अनाढ्याश्चापि जीवन्ति राज्यं चाप्यनुशासते ।
बुद्धिपौरुषसंपन्नास्त्वया तुल्याधिका जनाः ॥ १२.१०४.२३ ॥
Até os pobres vivem, e até governam reinos; as pessoas dotadas de inteligência e esforço viril são iguais a ti ou superiores a ti.
12.104.24
न च त्वमिव शोचन्ति तस्मात्त्वमपि मा शुचः ।
किं न त्वं तैर्नरैः श्रेयांस्तुल्यो वा बुद्धिपौरुषैः ॥ १२.१०४.२४ ॥
Eles não se lamentam como tu; portanto, tu também não te aflijas. Não és tu superior àqueles homens, ou ao menos igual a eles em inteligência e esforço?
12.104.25
यादृच्छिकं सर्वमासीत्तद्राज्यमिति चिन्तये ।
ह्रियते सर्वमेवेदं कालेन महता द्विज ॥ १२.१०४.२५ ॥
Penso que aquele reino inteiro foi apenas por acaso; ó duas vezes nascido, tudo isto é levado pelo grande tempo.
12.104.26
तस्यैव ह्रियमाणस्य स्रोतसेव तपोधन ।
फलमेतत्प्रपश्यामि यथालब्धेन वर्तयन् ॥ १२.१०४.२६ ॥
Ó riqueza de ascese, como numa corrente, vejo isto como o fruto daquilo mesmo que é arrastado, vivendo do que se obtém.
12.104.27
अनागतमतीतं च याथातथ्यविनिश्चयात् ।
नानुशोचेत कौसल्य सर्वार्थेषु तथा भव ॥ १२.१०४.२७ ॥
Ó Kauśalya, pela certeza assente do real, não se deve lamentar o futuro nem o passado; sê assim em todas as coisas.
12.104.28
अवाप्यान्कामयन्नर्थान्नानवाप्यान्कदाचन ।
प्रत्युत्पन्नाननुभवन्मा शुचस्त्वमनागतान् ॥ १२.१०४.२८ ॥
Desejando as coisas alcançáveis, nunca as inalcançáveis; fruindo o presente, não te aflijas pelo que ainda há de vir.
12.104.29
यथालब्धोपपन्नार्थैस्तथा कौसल्य रंस्यसे ।
कच्चिच्छुद्धस्वभावेन श्रिया हीनो न शोचसि ॥ १२.१०४.२९ ॥
Ó Kauśalya, deleitar-te-ás com o que foi obtido e chegou. Com natureza pura, privado da fortuna, não te afliges?
12.104.30
पुरस्ताद्भूतपूर्वत्वाद्धीनभोग्यो हि दुर्मतिः ।
धातारं गर्हते नित्यं लब्धार्थश्च न मृष्यते ॥ १२.१०४.३० ॥
Por ter outrora fruído, o privado de gozo é um néscio de má mente; sempre censura o criador, e nem quem ganhou bens o suporta.
12.104.31
अनर्हानपि चैवान्यान्मन्यते श्रीमतो जनान् ।
एतस्मात्कारणादेतद्दुःखं भूयोऽनुवर्तते ॥ १२.१०४.३१ ॥
Ele considera até os indignos superiores aos homens prósperos. Por essa razão, esta dor volta a ele repetidamente.
12.104.32
ईर्ष्याभिमानसंपन्ना राजन्पुरुषमानिनः ।
कच्चित्त्वं न तथा प्राज्ञ मत्सरी कोसलाधिप ॥ १२.१०४.३२ ॥
Ó rei, há homens cheios de inveja e orgulho, que se julgam grandes homens. Ó sábio, senhor de Kosala, não és tu assim? Não és invejoso?
12.104.33
सहस्व श्रियमन्येषां यद्यपि त्वयि नास्ति सा ।
अन्यत्रापि सतीं लक्ष्मीं कुशला भुञ्जते नराः।
अभिनिष्यन्दते देही श्रीभूतश्च द्विषज्जनात् ॥ १२.१०४.३३ ॥
Suporta a prosperidade dos outros, mesmo que ela não esteja em ti. Os homens hábeis desfrutam da fortuna que existe também em outros lugares. O ser encarnado, tornado fortuna, flui até mesmo de pessoas hostis.
12.104.34
श्रियं च पुत्रपौत्रं च मनुष्या धर्मचारिणः ।
त्यागधर्मविदो धीराः स्वयमेव त्यजन्त्युत ॥ १२.१०४.३४ ॥
Homens que praticam o dharma, firmes conhecedores do dharma da renúncia, abandonam por si mesmos a prosperidade, assim como filhos e netos.
12.104.35
त्यक्तं स्वायंभुवे वंशे शुभेन भरतेन च ।
नानारत्नसमाकीर्णं राज्यं स्फीतमिति श्रुतम् ॥ १२.१०४.३५ ॥
Ouve-se que na linhagem de Svāyambhuva o nobre Bharata também abandonou um reino próspero cheio de muitas joias.
12.104.36
तथाऽन्यैर्भूमिपालैश्च त्यक्तं राज्यं महोदयम् ।
त्यक्त्वा राज्यानि ते सर्वे वने वन्यफलाशिनः।
गताश्च तपसः पारं दुःखस्यान्तं च भूमिपा ॥ १२.१०४.३६ ॥
Do mesmo modo, outros reis também abandonaram um reino de grande prosperidade. Tendo renunciado aos seus reinos, todos foram para a floresta, comendo frutos silvestres, e alcançaram a outra margem da austeridade e o fim do sofrimento.
12.104.37
बहुसंकुसुकं दृष्ट्वा विधित्सासाधनेन च ।
तथान्ये संत्यजन्त्येव मत्वा परमदुर्लभम् ॥ १२.१०४.३७ ॥
Ao vê-lo cheio de muitos espinhos, e pelo meio do desejo de agir, outros também o abandonam, julgando-o extremamente difícil de obter.
12.104.38
त्वं पुनः प्राज्ञरूपः सन्कृपणं परितप्यसे ।
अकाम्यान्कामयानोऽर्थान्पराधीनानुपद्रवान् ॥ १२.१०४.३८ ॥
Embora tenhas a forma de um sábio, atormentas-te de novo miseravelmente, desejando objetos indesejáveis, dependentes de outros e cheios de aflições.
12.104.39
तां बुद्धिमनुविज्ञाय त्वमेवैनान्परित्यज ।
अनर्थाश्चार्थरूपेण ह्यर्थाश्चानर्थरूपिणः ॥ १२.१०४.३९ ॥
Tendo compreendido bem essa inteligência, abandona tu mesmo estas coisas: os males aparecem na forma de bens, e os bens têm a forma de males.
12.104.40
अर्थायैव हि केषांचिद्धननाशा भवन्त्युत ।
अनित्यं तत्सुखं मत्वा श्रियमन्ये न लिप्सते ॥ १२.१०४.४० ॥
Para alguns, a perda da riqueza acontece justamente por causa da riqueza. Considerando essa felicidade impermanente, outros não ansiam pela prosperidade.
12.104.41
रममाणः श्रिया कश्चिन्नान्यच्छ्रेयोऽभिमन्यते ।
तथा तस्येहमानस्य संरम्भोऽपि विनश्यति ॥ १२.१०४.४१ ॥
Quem se deleita na prosperidade não considera bom nada além dela; e assim também perece o ardor de quem se esforça por ela.
12.104.42
कृच्छ्राल्लब्धमभिप्रेतं यथा कौसल्य नश्यति ।
तदा निर्विद्यते सोऽर्थात्परिभग्नक्रमो नरः ॥ १२.१०४.४२ ॥
Ó Kauśalya, assim como o objeto desejado, obtido com dificuldade, se perde, então aquele homem cujo curso foi quebrado se torna desgostoso dessa riqueza.
12.104.43
अनित्यां तां श्रियं मत्वा श्रियं वा कः परीप्सति ॥ १२.१०४.४३ ॥
Sabendo que essa fortuna é impermanente, quem desejaria buscar a riqueza?
12.104.44
धर्ममेकेऽभिपद्यन्ते कल्याणाभिजना नराः ।
परत्र सुखमिच्छन्तो निर्विद्येयुश्च लौकिकात् ॥ १२.१०४.४४ ॥
Alguns homens de boa linhagem se acolhem ao dharma, desejando felicidade no além, e se desencantam das coisas mundanas.
12.104.45
जीवितं संत्यजन्त्येके धनलोभपरा नराः ।
न जीवितार्थं मन्यन्ते पुरुषा हि धनादृते ॥ १२.१०४.४५ ॥
Alguns homens, dominados pela ganância de riqueza, chegam a abandonar a própria vida; de fato, os homens não consideram a vida digna sem riqueza.
12.104.46
पश्य चैषां कृपणतां पश्य चैषामबुद्धिताम् ।
अध्रुवे जीविते मोहादर्थतृष्णामुपाश्रिताः ॥ १२.१०४.४६ ॥
Veja a sua mesquinhez e veja a sua insensatez: nesta vida instável, por ilusão, refugiaram-se na sede de riqueza.
12.104.47
संचये च विनाशान्ते मरणान्ते च जीविते ।
संयोगे च वियोगान्ते कोनु विप्रणयेन्मनः ॥ १२.१०४.४७ ॥
O fim do acúmulo é a destruição, o fim da vida é a morte, o fim da união é a separação: quem, então, não afastaria a mente disso?
12.104.48
धनं वा पुरुषो राजन्पुरुषं वा पुनर्धनम् ।
अवश्यं प्रजहात्येव तद्विद्वान्कोनु संज्वरेत् ॥ १२.१०४.४८ ॥
Ó rei, a riqueza certamente abandona o homem, ou o homem abandona a riqueza; sabendo disso, que sábio ficaria inquieto?
12.104.49
अन्यत्रोपनता ह्यापत्पुरुषं तोषयत्युत ।
तेन शान्तिं न लभते नाहमेवेति कारणात् ॥ १२.१०४.४९ ॥
Pois uma desgraça que vem de outro lugar agrada ao homem, mas ele não encontra paz por isso, pela razão de que «não sou eu».
12.104.50
अन्येषामपि नश्यन्ति सुहृदश्च धनानि च ।
पश्य बुद्ध्या मनुष्याणां तुल्यामापदमात्मनः।
नियच्छ यच्छ संयच्छ इन्द्रियाणि मनस्तथा ॥ १२.१०४.५० ॥
Também perecem os amigos e as riquezas dos outros. Vê com o intelecto que a desgraça dos homens é igual à tua. Refreia, contém e controla completamente os sentidos, e igualmente a mente.
12.104.51
प्रतिषेद्धा न चाप्येषु दुर्बलेष्वहितेषु च ॥ १२.१०४.५१ ॥
Nem és tu quem resiste a estes, aos fracos ou aos hostis.
12.104.52
प्राप्तिसृष्टेषु भावेषु व्यपकृष्टेष्वसंभवे ।
प्रज्ञानतृप्तो विक्रान्तस्त्वद्विधो नानुशोचति ॥ १२.१०४.५२ ॥
Nas condições obtidas ou concedidas, nas coisas tiradas e no impossível, um bravo satisfeito pelo conhecimento, como tu, não se aflige.
12.104.53
अल्पमिच्छन्नचपलो मृदुर्दान्तः सुसंस्थितः ।
ब्रह्मचर्योपपन्नश्च त्वद्विधो नैव मुह्यति ॥ १२.१०४.५३ ॥
Alguém como tu, que deseja pouco, é firme e não volúvel, gentil, dominado, bem estabelecido e dotado de disciplina de castidade, jamais se perturba.
12.104.54
न त्वेव जाल्मीं कापालीं वृत्तिमेषितुमर्हसि ।
नृशंसवृत्तिं पापिष्ठां दुःखां कापुरुषोचिताम् ॥ १२.१०४.५४ ॥
Mas nunca deves buscar um sustento vil, semelhante ao do portador de crânios: conduta cruel, sumamente pecaminosa, dolorosa e própria de covardes.
12.104.55
अपि मूलफलाहारो रमस्वैको महावने ।
वाग्यतः संगृहीतात्मा सर्वभूतदयान्वितः ॥ १२.१०४.५५ ॥
Vive até de raízes e frutos; alegra-te sozinho na grande floresta, com a fala contida, o eu dominado e compaixão por todos os seres.
12.104.56
सदृशं पण्डितस्यैतदीषादन्तेन हस्तिना ।
यदेको रमतेऽरण्ये यच्चाप्यल्पेन तुष्यति ॥ १२.१०४.५६ ॥
Isto convém a um sábio, como o elefante de presas semelhantes a cabos de arado, que se deleita sozinho na floresta e se contenta até com pouco.
12.104.57
महाह्रदः संक्षुभित आत्मनैव प्रसीदति ।
एवं नरः स्वत्मानैव कृतप्रज्ञः प्रसीदति ॥ १२.१०४.५७ ॥
Como um grande lago, embora agitado, se acalma por si mesmo, assim um homem de sabedoria firme se acalma por si só.
12.104.58
एतदेवं गतस्याहं सुखं पश्यामि केवलम् ।
असंभवे श्रियो राजन्हीनस्य सचिवादिभिः।
दैवे प्रतिनिविष्टे च किं श्रेयो मन्यते भवान् ॥ १२.१०४.५८ ॥
Naquele que chegou a este estado vejo apenas felicidade. Ó rei, quando a fortuna está ausente, privado de ministros e outros, e o destino se opõe, o que consideras bom?