ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.107
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.107.1
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परंतप ।
धर्मवृत्तं च वित्तं च वृत्त्युपायाः फलानि च ॥ १२.१०७.१ ॥
ಎಲೈ ಪರಂತಪನೇ! ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರ ಧರ್ಮಾಚರಣೆ, ಸಂಪತ್ತು, ಜೀವನೋಪಾಯದ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಫಲಗಳು ಕೂಡ.
12.107.2
राज्ञां वृत्तं च कोशं च कोशसंचयनं जयः ।
अमात्यगुणवृत्तिश्च प्रकृतीनां च वर्धनम् ॥ १२.१०७.२ ॥
ರಾಜರ ನಡೆ, ಖಜಾನೆ, ಖಜಾನೆಯ ಸಂಗ್ರಹ, ಜಯ, ಮಂತ್ರಿಗಳ ಗುಣ ಮತ್ತು ನಡತೆ, ಪ್ರಜೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.
12.107.3
षाङ्गुण्यगुणकल्पश्च सेनानीतिस्तथैव च ।
दुष्टस्य च परिज्ञानमदुष्टस्य च लक्षणम् ॥ १२.१०७.३ ॥
ಆರು ಗುಣಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ, ಸೇನಾ ನೀತಿ, ದುಷ್ಟನನ್ನು ಅರಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಸಜ್ಜನನ ಲಕ್ಷಣಗಳು.
12.107.4
समहीनाधिकानां च यथावल्लक्षणं च यत् ।
मध्यमस्य च तुष्ट्यर्थं यथा स्थेयं विवर्धता ॥ १२.१०७.४ ॥
ಸಮಾನ, ಕೀಳು ಮತ್ತು ಮೇಲಿನವರ ಸರಿಯಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಮಧ್ಯಮನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬಯಸುವವನು ಹೇಗೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕು.
12.107.5
क्षीणग्रहणवृत्तिश्च यथा धर्मं प्रकीर्तितम् ।
लघुनाऽदेशरूपेण ग्रन्थयोगेन भारत ॥ १२.१०७.५ ॥
ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ ಪಡೆಯುವ ನಡೆಯೂ ಧರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ; ಎಲೈ ಭಾರತನೇ! ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ, ಸ್ಥಳನಿರಪೇಕ್ಷ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಗ್ರಂಥ ಸಂಬಂಧದಿಂದ.
12.107.6
विजिगीषोस्तथा वृत्तमुक्तं चैव तथैव ते ।
गणानां वृत्तिमिच्छामि श्रोतुं मतिमतां वर ॥ १२.१०७.६ ॥
ಜಯ ಬಯಸುವವನ ನಡೆಯನ್ನೂ ನೀವು ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳಿದ್ದೀರಿ. ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಗಣಗಳ (ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ) ನಡೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
12.107.7
यथा गणाः प्रवर्धन्ते न भिद्यन्ते च भारत ।
अरींश्च विजिगीषन्ते सुहृदः प्राप्नुवन्ति च ॥ १२.१०७.७ ॥
ಭಾರತ, ಗಣಗಳು ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ, ಒಡೆಯದೆ ಇರುತ್ತವೆ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಬಯಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮಿತ್ರರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ?
12.107.8
भेदमूलो विनाशो हि गणानामुपलक्षये ।
मन्त्रसंवरणं दुःखं बहूनामिति मे मतिः ॥ १२.१०७.८ ॥
ಗಣಗಳ ನಾಶಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಭೇದವೇ ಎಂದು ನಾನು ಗಮನಿಸುತ್ತೇನೆ; ಹಲವರಿಗೆ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಇಡುವುದು ಕಷ್ಟ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
12.107.9
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं निखिलेन परंतप ।
यथा च ते न भिद्येरंस्तच्च मे वद भारत ॥ १२.१०७.९ ॥
ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವವನೇ, ಅವರು ಹೇಗೆ ಒಡೆಯದೆ ಇರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ; ಭಾರತ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.
12.107.10
गणानां च कुलानां च राज्ञां भरतसत्तम ।
वैरसंदीपनावेतौ लोभामर्षौ नराधिप ॥ १२.१०७.१० ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಗಣಗಳಲ್ಲಿ, ಕುಲಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಜರಲ್ಲಿ ವೈರವನ್ನು ಉರಿಸುವ ಎರಡು ಇವು—ಲೋಭ ಮತ್ತು ಅಮರ್ಷ, ನರಾಧಿಪನೇ.
12.107.11
लोभमेको हि वृणुते ततोऽमर्षमनन्तरम् ।
ततो ह्यमर्षसंयुक्तावन्योन्यजनिताशयौ ॥ १२.१०७.११ ॥
ಒಬ್ಬನು ಲೋಭವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಅಮರ್ಷವನ್ನು. ಅನಂತರ ಅಮರ್ಷದಿಂದ ಕೂಡಿದವರಾಗಿ, ಒಬ್ಬರಿಂದ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಆಶಯಗಳುಳ್ಳ ಇಬ್ಬರು.
12.107.12
चारमन्त्रबलादानैः सामदानविभेदनैः ।
क्षयव्ययभयोपायैः प्रकर्षन्तीतरेतरम् ॥ १२.१०७.१२ ॥
ಗೂಢಚಾರರು, ಮಂತ್ರಬಲ, ದಾನಗಳು, ಸಾಮ-ದಾನ-ಭೇದಗಳು, ಹಾಗೂ ಕ್ಷಯ-ವ್ಯಯ-ಭಯದ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ಅವರು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಎಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
12.107.13
तत्रादानेन भिद्यन्ते गणाः संघातवृत्तयः ।
भिन्ना विमनसः सर्वे गच्छन्त्यरिवशं भयात् ॥ १२.१०७.१३ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಉಡುಗೊರೆಯಿಂದ ಸಂಘಜೀವಿಗಳಾದ ಗಣಗಳು ಒಡೆಯುತ್ತವೆ. ಒಡೆದು ಮನಸ್ಸು ಕುಗ್ಗಿದವರೆಲ್ಲರೂ ಭಯದಿಂದ ಶತ್ರುವಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
12.107.14
भेदे गणा विनश्युर्हि भिन्नास्तु सुजयाः परैः ।
तस्मात्संघातयोगेन प्रयतेरन्गणाः सदा ॥ १२.१०७.१४ ॥
ಭೇದದಲ್ಲಿ ಗಣಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಒಡೆದವುಗಳನ್ನು ಶತ್ರುಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಗಣಗಳು ಸದಾ ಸಂಘಯೋಗದಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು.
12.107.15
अर्थाश्चैवाधिगम्यन्ते संघातबलपौरुषैः ।
ब्राह्माश्च मैत्रीं कुर्वन्ति तेषु संघातवृत्तिषु ॥ १२.१०७.१५ ॥
ಸಂಘದ ಬಲ ಮತ್ತು ಪೌರುಷದಿಂದ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಸಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಸಂಘಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ಸ್ನೇಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
12.107.16
ज्ञानवृद्धाः प्रशंसन्ति शुश्रूषन्तः परस्परम् ।
विनिवृत्ताभिसंधानाः सुखमेधन्ति सर्वशः ॥ १२.१०७.१६ ॥
ಜ್ಞಾನವೃದ್ಧರು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪರಸ್ಪರ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವಂಚನೆಯ ಯೋಚನೆಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ಅವರು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಖದಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
12.107.17
धर्मिष्ठान्व्यवहारांश्च स्थापयन्तश्च शास्त्रतः ।
यथावत्प्रतिपश्यन्तो विवर्धन्ते गणोत्तमाः ॥ १२.१०७.१७ ॥
ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತ, ಅವುಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಣಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
12.107.18
पुत्रान्भ्रातृन्निगृह्णन्तो विनयन्तश्च तान्सदा ।
विनीतांश्च प्रगृह्णन्तो विवर्धन्ते गणोत्तमाः ॥ १२.१०७.१८ ॥
ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಸಹೋದರರನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತ, ಸದಾ ಅವರಿಗೆ ವಿನಯ ಕಲಿಸುತ್ತ, ವಿನಯಶೀಲರನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸುತ್ತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಣಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
12.107.19
चारमन्त्रविधानेषु कोशसंनिचयेषु च ।
नित्ययुक्ता महाबाहो वर्धन्ते सर्वतो गणाः ॥ १२.१०७.१९ ॥
ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಚಾರರ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಶ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯವೂ ತೊಡಗಿರುವ ಗಣಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
12.107.20
प्राज्ञांश्चारान्महोत्साहान्कर्मसु स्थिरपौरुषान् ।
मानयन्तः सदा युक्ता विवर्धन्ते गणा नृप ॥ १२.१०७.२० ॥
ಓ ನೃಪನೇ, ಪ್ರಾಜ್ಞರು, ಮಹೋತ್ಸಾಹಿಗಳು, ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಪೌರುಷವುಳ್ಳ ಚಾರರನ್ನು ಸದಾ ಗೌರವಿಸುತ್ತಾ ತೊಡಗಿರುವ ಗಣಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
12.107.21
द्रव्यवन्तश्च शूराश्च शस्त्रज्ञाः शास्त्रपारगाः ।
कृच्छ्रास्वापत्सु संमूढान्गणाः संतारयन्ति ते ॥ १२.१०७.२१ ॥
ಧನವಂತರು, ಶೂರರು, ಶಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಶಾಸ್ತ್ರಪಾರಂಗತರು ಕಷ್ಟಗಳಲ್ಲಿ, ಆಪತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಢರಾದ ಗಣಗಳನ್ನು ದಾಟಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.107.22
क्रोधो भेदो भयं दण्डः कर्षणं निग्रहो वधः ।
नयत्यरिवशं सद्यो गणान्भरतसत्तम ॥ १२.१०७.२२ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಕ್ರೋಧ, ಭೇದ, ಭಯ, ದಂಡ, ಕರ್ಷಣ, ನಿಗ್ರಹ, ವಧೆ ಇವು ಗಣಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಶತ್ರುವಶಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯುತ್ತವೆ.
12.107.23
तस्मान्मानयितव्यास्ते गणमुख्याः प्रधानतः ।
लोकयात्रा समायत्ता भूयसी तेषु पार्थिव ॥ १२.१०७.२३ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಗಣಮುಖ್ಯರನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಬೇಕು; ಪಾರ್ಥಿವನೇ, ಲೋಕಯಾತ್ರೆ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.
12.107.24
मन्त्रगुप्तिः प्रधानेषु चारश्चामित्रकर्शण ।
न गणाः कृत्स्नशो मन्त्रं श्रोतुमर्हन्ति भारत ॥ १२.१०७.२४ ॥
ಪ್ರಧಾನರ ನಡುವೆ ಮಂತ್ರದ ಗೋಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಚಾರರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಬೇಕು; ಅರಿಮರ್ದನನೇ, ಭಾರತನೇ, ಗಣಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಕೇಳಲು ಅರ್ಹರಲ್ಲ.
12.107.25
गणमुख्यैस्तु संभूय कार्यं गणहितं मिथः ॥ १२.१०७.२५ ॥
ಗಣ ಮುಖ್ಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ, ಗಣದ ಹಿತಕ್ಕಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಚರ್ಚಿಸಿ ಮಾಡಬೇಕು.
12.107.26
पृथग्गणस्य भिन्नस्य विततस्य ततोऽन्यथा ।
अर्थाः प्रत्यवसीदन्ति तथाऽनर्था भवन्ति व ॥ १२.१०७.२६ ॥
ಬೇರ್ಪಟ್ಟ, ಒಡೆದ, ಹರಡಿದ ಗಣಕ್ಕೆ ಅದು ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಅದರ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಕುಗ್ಗುತ್ತವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅನರ್ಥಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.
12.107.27
तेषामन्योन्यभिन्नानां स्वशक्तिमनुतिष्ठताम् ।
निग्रहः पण्डितैः कार्यः क्षिप्रमेव प्रधानतः ॥ १२.१०७.२७ ॥
ಪರಸ್ಪರ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುವ ಅವರನ್ನು ಪಂಡಿತರು ತಕ್ಷಣವೇ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಿಗ್ರಹಿಸಬೇಕು.
12.107.28
कुलेषु कलहा जाताः कुलवृद्धैरुपेक्षिताः ।
गोत्रस्य नाशं कुर्वन्ति गणभेदस्य कारकम् ॥ १२.१०७.२८ ॥
ಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಲಹಗಳನ್ನು ಕುಲದ ಹಿರಿಯರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರೆ, ಅವು ಗೋತ್ರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ; ಗಣದ ಒಡಕಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.
12.107.29
आभ्यन्तरं भयं रक्ष्यमसारं बाह्यतो भयम् ।
आभ्यन्तरं भयं राजन्सद्यो मूलानि कृन्तति ॥ १२.१०७.२९ ॥
ಆಂತರಿಕ ಭಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ಬಾಹ್ಯ ಭಯವು ಸಾರವಿಲ್ಲದ್ದು. ಓ ರಾಜನೇ, ಆಂತರಿಕ ಭಯವು ತಕ್ಷಣ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.
12.107.30
अकस्मात्क्रोधमोहाभ्यां लोभाद्वाऽपि स्वभावजात् ।
अन्योन्यं नाभिभाषन्ते तत्पराभवलक्षणम् ॥ १२.१०७.३० ॥
ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಮೋಹದಿಂದ, ಅಥವಾ ಲೋಭದಿಂದ, ಅಥವಾ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ, ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಮಾತನಾಡದಿರುವುದು ಸೋಲಿನ ಲಕ್ಷಣ.
12.107.31
जात्या च सदृशाः सर्वे कुलेन सदृशास्तथ ।
न चोद्योगेन बुद्ध्या वा रूपद्रव्येण वा पुनः ॥ १२.१०७.३१ ॥
ಜಾತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಕುಲದಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾನರೇ; ಆದರೆ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ, ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ, ರೂಪ ಅಥವಾ ಧನದಿಂದ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಸಮಾನರಲ್ಲ.
12.107.32
भेदाच्चैव प्रदानाच्च नाम्यन्ते रिपुभिर्गणाः ।
तस्मात्संघातमेवाहुर्गणानां शरणं महत् ॥ १२.१०७.३२ ॥
ಭೇದದಿಂದಲೂ ಲಂಚದಿಂದಲೂ ಗಣಗಳು ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಬಗ್ಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಗಣಗಳಿಗೆ ಮಹಾ ಆಶ್ರಯ ಸಂಘಟನೆಯೇ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.